장음표시 사용
421쪽
Pter odio suppuratum amnati,quippe qui male uolebat populo, i tamen non sincbatur male prccari. cumin uenisset in montem celliorem Priorib longo ascensu arduum, iubet instaurari eadem sacrificia, rursiim aris septepositis,&superimpositis quatuordecim vietiinis, binis ut antea uitulo ac
ariete. ipse ured n5 abiit more solito ad captanda auguria damnata hac disvinatione & quasi obliterata ut nihil certi posset ex ea percipi: & alioquitietia uix tandem senserat repugnare dei uolutati regis propositum: sed uersus ad solitudinem considerabat singulas tribus Hebraeorum, & castroruordinem populosae ciuitati similiorem quis, militari multitudini, mox.
amatus in haec uerba erupit Haec dicit homo uere uidens, cui deus insoriinis manifeste uisus es insopito animae oculo. Quam pulchra tabernacula vestra Hebrari,ictoria uestia ut ualles opacae nemoribus, ut horti secundu flumen irrigui,ut cedrus prope aquas. Egredietur olim homo ex uobis,&imperitabit multis gemi6.cuius regnii indies cresces magis ac magis inals
tabitur. populus hic ex quo Aegyptii reliquit per totu iter a deo deducitiis est uno agmine. propterea deuorabit multas getes hostiles, & pinguitudinem earum extiget medullitus,cdfigetΦ sagittis aduc arios. Dormiet cuhans ut leo uel leonis catulus securus, neminem ipse timo, & alios territas insuper. In selix quisquis cum excitauerit. Qui tibi bene precatus silerit,ipo se quoin faustus eri uexecrabilis uero quisquis te diris dcuouerit. Rex ma aiore Φ ante indignatioe percitus ait: Ut hostes meos deuoueres uocatus, iam tertio bene illis precatus es fuge quato us, ne indignatione si a liquid saeuius in te consulam. Quantum auri, quatum gloriae tibi inuictim homo insane ac perdite. di bis domum vacuis manibus, se plenus ops probriis irrisus illususo cum isti tua qua tantopereia fias latentia. Respodit ille: Quae hactenus audisti omnia sunt diuina oraclila:quae uero iam dicam meae conice ationes sunt.Tu dextra prehcsum seduxit a caeteris,& selus soli dedit consiliu quibus rationibus sibi cauere posset ab infesto exeo ritu,quo Eusto inussit sib ipse notam impietatis turpissima. Dixerit cisi aliis quis, Cur priuatim das consilium oraculis contrarium, nisi putas id potetitius 8c esticacius.Age uero examinemus ista praeclara consilia, qualibus artibus utatur ad interrumpcdas perpetuas uictorias sortissi ini populi. Sciebat Hebraeos per solum legum contemptum expugnabile tentatos malo impotenti libidinis: ideo uoluptate inescatos conatus est ad grauisimu scelus impietatis pertrahere. Suhinquit,in tuo regno mulieres formosislims, nec alia re uir facilius capitur quam mulieris eximia specie. harum pulcherrimas si permiseris ob quaestu uulgare sua corpora, hoc hamo capieturius uentus sostium .sed praemonendae sunt, ne stitim ficiant sui copiam rogatibus . nam haec fucata tergiversatio magis incitabit Scaccendet cupidine. at ita obtorto collo pertram a suismet concupiscent is,nihil non uel pa tientur uel lactent. Sic amessitum amatorem ubi uiderit captatrix scemina superbe loquatur:Non est fas habere te mecum uoluptatis consuetudinem,
nisi abiurato ritu patrio, colas eadem mecum numina. nec ante credam te
mutatum,quain uideam n5 abhorrere a nostris sacris & libationibus, qus in delubris peragimus.Tum ille miser captus his cassibus, conditionem aecipiet
422쪽
cipiet,& repulsa ratione monitrice imperata faciet addidius in seruitute cupidini. Hoc suit consilium id quoniam uidebaturno inani coniectura subnixum,antiquata lege de stupris 8c adulteriis,data est Dominis licentia coiscubitus cum uiris quibuslibet. qua impunitate laetum est ut iuuentute ad se pertraherent, corrupta prius anima & huiusmodi praestigius ad impietatem illecta: donec Phinees filius pontificis indigne serens perire animas simul cum corporibus,& haec uoluptate illas impietate corrupi, ausus est sacinus uiro bono honesto in conuenientissimum. Conspicatus enim quens dam suae gentis hominem post profana sacra ad meretrice ingredi, ii 5 ratim ut mos est uerecundis scortatoribus, sed propalam erecta ceruice quasi ostentantem impudeter multitudini suam turpitudinem, nec minus sibi Placentem quam in aliquo preclaro facinore admodum exasperatus & ira
iusta repletus inuasit iacentem in complexu adamatae meretricis,& utruinque peremit adacto mucrone per genitalia, eo quod operarentur genitvrs nefariae Quo exemplo animati quotquot aemulabantur pietatem ac constinentiam, Mose quo* iubente imitati sunt autorem ultionis, & omnes simulachris initiatos sine cognationis amicitiae , respectu ad unum deleuerunt, ato ita gentem expiauerunt exacto inclementer a noxi js supplicio. reliqui fatis approbauerunt suam pietatem, neminem sontem iniserati, ne
coniunctissimum quidem sanguine, plus ualete apud eos indignatione cbaffectu necesii tudinummec quisquam ex his homicidis pro impuro aut csese polluto est habitus. inad uisa est haec res gesta nulli e superioribus cedere,quantu ad uera meritamin laude sortitudinis attinet. Fertur uno die crosa uiginti quatuor milia mox* sublatu publicii piaculis,quo tota castra colaminata suerat. quibus expiatis Moses dispiciebat de praemio decernedo filio pontificis,qui primus fortiter ultionem aegressus fuerat. id cogitantimature oraculum redditur: Pacem a deo dari Phinei, quod bonum mortalis nemo dare potest:dari Sc perpetuum sacerdotiu, quod haereditario tuore ad posteros quo ipsius pertineat. Ad hunc modum intestinis malis esciuncti, quado etia de traffugio proditionein suspecti omnes ceciderat,
Israeliis arbitrabantur uenisse opportunum tῆpus expeditionis cotra Baolacem,nihil non conatum ut laederet, nec frustratuin suo consilio: quippe qui per uatem deuouere delere copias Hebraeorum sperauerat per nati lieres uero impudicas ingentem plagam tum libidine corporibus,tum aniviabus impietate inflixerat non fuit tamen uniuerserum expeditio, ne finitimae gentes excirentur ad arma comuni periculo: simul consultii uideshatur manere caeteros in subsidi js si sorte res posceret noua subinitti auxialia. milleni de singulis tribub. selecti sunt. Sic armatis duodecim milib. imo perator datur Phinees spectatgiam fortitudinis vir: qui sacris rite peractis tibi litatum uidi similites hunc in modum pro cocione adhortatus est, N5 de imperio nunc certamen instat, nec de inuadendis occupandisin alienis possessionibus, lus causa belli uel sola mouet alios uel prscipua,sed pro tuenda pietate ac sanctimonia,qua nostris cognatis amici sin dum hostes eripiunt,parauerunt eis grauistimam perniciem. Absurdum igitur Sc perini ouuiri fuerit li parcamus sceleratis hostibus, qui domesticis minus nox JS
423쪽
no pepercimus: si magistros impietatis impune abire sinamus, qui dedistipulis poenas sumpsimus:pr sertim cu totius calamitatis culpa penes autores impietatis sit. His dietis animati iuuenes accensi' amplius, tanqua ad certam vietoriam asserebant inuicta pediora:collatisin signis latum prsualuerut robore ac audacia,ut maetatis more pecudum nostibus ipsi omnes reuerterentur incolumes,ne uno quide e suis uel desiderato uel saucio. ali.
quis ignarus faeti ex redeuntium specie c5ie Bins dixisset eos reuerti a descursione militari, non ex acie reserre ui storiam.aded intacti: erant haud sescus quam post meditationem armora ludicram.deui 's urbes flammis serro solo aequatae sunt,ut nullum superestet habitationis uestigiu,ac sinuaquam ea terra habuisset incolas. captiuorum abducitiis est infinitus num rus. ex his in uiros 5c mulieres internecione saeuitu est:in alteros, quod ab
his petiti fuerant iniustis armis 8c scelestis consiliis:in alteras, quia hae sitis
praestigiis iuuentutem Hebricam seduxerant,cui latauis,impietatis, acpostremo necis causa suerantilenera cras, pueri uirgines ν impetrariit uenia. Praeda iiinens parta fuit exhaustis non selum opibus regqs, sed etia priuatis possessionibus: no minus enim ex agris auetium est quam ex oppidis. in castra conuexerunt totas quantae fuerant hostiles diuitias. Moses laudato pro concione Phinee, comilitonum* eo bello spectata sortitudine pas i , continentia, qui maluerant praedam in comune proponere quam sibi usurpare,ut etia in castris reliditi forent eius participes, iussit uictores extra castra per aliquot dies tendere:pontifici autem madauit,ut lustraret reuersses a receii caede hostium. quamuis enim perleges liceathoste occidere, tamen qui necauit homine,etiamsi coactus 8c propulsans iniuria, obnoxius uidetur,propter antiqua generis cognationem oriundi ab uno capite. h
tum sitit lustrandi causa ut ne species quidem steteris in eos copeteret. Aliquanto post praedam diuisit,his qui militauerant,multo pauciorib.praeuteris,assignata parte dimidia,reliqua uero his qui in castris remaserant. et quum enim censebat hos quo p uictoriae fructu capere,qui si non corporibus,animis tamen decertauerantina qui manent in statione parati auxili tempore non alacritate cedunt potioribusata I cum pauci accepissent plura Propter nauatam opera,plures pauciora,ut qui intra munitiones se cotinuerant,uisum est necessarium totius praedae sacrare primitias.quinquagesimas subsidiarq quingentesimas propugnatores contulerunt hae Potino datae sunt iussu prophetae:altera portio cessit aedituis,quos Levitas non πnant. buni,centuriones,caeteri* praesedit ordinii, uirtutis ergo acceperunt sua praemia,Ornameta uasa aurea, quantu cuim in direptione obueninea pro sua militu* salute sponte obtulerat ut essent donaria:quae Mosses delectatus uirorum pietate dicauit tabernaculo des,monumentum maritudinis.Laudada sane primitiam distributio.Qui non militarant, de 1uo dimidio propiae uoluntatis,non operae praemio Levitis obtulerim ex prophetae praescripto: pontifici autem illi qui fortitudine ab lutissima etia caPut Obiecerunt periculis,nimirum capiti sacratorum ceremoniis hominii. csterum prςfecti ordinum sacrarunt deo sitas primitias, fiammo totius iam
uersitatis principi.Tantu hostium ferociu debellavit Israeliis prius Φ Iose
424쪽
Dg vlTA nosts. 4 ardanon eicis regionis fluuium traiiceret,qui hostes transamnensein tuc traictum incolebant felice & seligi seruiit,campcstrc magna ex parte aptum puel Mim elo uel pabulo. haec loca ubi uiderunt duae tribus pecuariae, sexta pars totius exercitus a Mose petebat hos agros sibi diuidi, ut tandem aliis cubi certas sedes acciperent. csse regione pascuis aptissima, propter aquarii copiam 5c pabuli,sponte fundentem alimeta pccoribus. Ille ratus eos praerogatiua in agris diuidendis quaerere, aut immunitate a bellis imminenti, bus,cu adhuc superessent cis Iordanem rcges multi, occasione expediatestan* ex insidi is, ualde ira comotus respondit. Ita ne censetis aequu uos hic ociosos ante tepus considere immunitate sevituros Quid interim fiet amicis socq scp,&quae sanetior necessitudo est, colunetis natiuo consanguineitatis deres num placet eos desertos ob ici opprim Mos hostibus ita nelios soli quasi re bene gesta praemηs potiemini, pugnas,labores, erumnas, pericula relinquetis caeteris No est iustum uos frui pace c5modis* aliis quae pacem sequutur,uestros fratres alteri tot bellis ac certaminibus, & ut
parti bene sit,uexari totis exercitu:illud magis dccet, ut cu uniuersis topi is Partes etia in sorte agroru ueniant. Omnes aequo iure degitis, unum genus
omnibus ab ijsidem prosectu conditoribus una similia,mores ritus,auges, sacra eadem,& alia plurima,quae uel sirigula foedus amicitiam cp c ciliat. Qii id est cur hae enus parcis in summe necessarin s muta Js, in agro in dis Misione rationem uestri haberi postuletis extra ordinem, quasi csteros has Beatis pro seruis au t subditis. atqui debuerant uos aliorum exempla docere modestiammam prudentes nolunt suo malo discere: nunc ne domestici quidem clades uos admonent ossicii quas spectastis in laestris patribus. explorauerunt illi regione expetitam, sed quia de posscitione desperaueriit, omnes perierunt duobus tantu exceptis. Illorii igitur libet imitari formidine d uecordes quasi haec consilia n5 tendant ad uestra pernicie, dum ipsismet uobis animos adimitis & audacia:quandoquide properantes ad pec catii properatis ad supplicium. nam uindicta quatumuis tarda, si semel moueatur contra noκios nemo potest effugere. Vbi debellatu suerit, sublatis omnibus hostibus. cin uerd uirtutem suam approbauerint, sine crimine desertorii & detrectatorum militiae alio ue quod officiat uictoriae, promapte us* belli finem usi animo & corpore:agri quoq; vacui fuerint colonis pristinis tum demit tribubus ex aequo sua cotingent praemia.Hanc admonitionem illi tulerunt ita ut filios decuit, nempe profectam a paterno antomo. sciebat enim cu haud superbe principatu gerere, solicitu de toto populo,iurishaequi oblemantissim v, tauiente non ad subditorum contum liam, sed ad emcndatione eorum qui uidebantur corrigibiles. Respondes rvt igitur, Iusta est indignatio tua, si suspicaris nos a societate desciscere, Scante tepus agros petere:sed scire debes, nos nullis terreri laborib. qui cum uirtute coniunii sint. Iudicamus aut uirtutem esse obedientia, praesertim
sub principe qualis tu es: nec deerimus futuris expeditioib. quatuli beldissicilib. donec res nostrae ad optatu fine perueniat. quemur caeteros ut antὰ armati tras Iordane, sine uacatioe cuius qui sit armis seredis idoneus. pueros A puellas cu matrib. uxoribus* & pecoru gregib. pace tua relinque
425쪽
mus,exaedificatis in hunc usum oppidis & caulis pecori ne pateant in cur. sionibus hostiu si non includatur munitionibus. Tum propheta uultu &Doce iam placidiore: Si ex animo inquit, pollicemini, habetis agros quos extra sorte petitis. Relinquite ita ut uultis uxores cu liberis & gregib. ipsi armati cum socioru exercitu traiicite,mox a trale stu si opus fuerit explica, turi acie,&armis de rei summa dimicaturi cum hostibus. quibus profligatis deletis* internecione, quando iam pacato hostico agri diuidentur uiactoribus, uos quo P reuertimini ad domesticos fruituri uestris comodis, percepturi fructus ex agris quos ipsi elegistis. Hac promissisione audita pleni alacritate ac gaudio domesticos cum pecorib. reliquerat in locis tuotiorib.quom pleroso manu muniuerat. ipii armis sumptis expeditionem susceperui cu soci js,no recusaturi uel totu bellu uel maxima eius parte proprijs uirib.c5ficere.na qui deuincti sunt munerib. proptistime navant opera no coserendo sed referendo gratiam debita. Haec sunt quae in regno ea ius gesta produnturi supersunt dicenda acta face dotis & legislatoris: has
enim sibi facultates,ut maxime regno conuenientes,dudum parauerat.
v p E Rr o R E Iibro diximus de natiuitate ac educ tione Mosis,de eruditione ac principatu non s
Ium irreprehensibili, uerum etia laude omni dignisi simo:tum quid in Aegypto & in itinere gesserit,uel
4: ad rubrum mare uel in deserto, res quae nulla elo quentia pro dignitate possunt exprimi, labores in non minores successibus ,& agros attributos parriexercitus: in hoc libro attexentur quae deinceps de actis citus diceda sunt. est em quoruda haud improbada senietia, ita demusere selices resp. si aut philosophentur reges,aut regnent philosophi. At in hoc uno uiro plures etia dotes reperiutur, cu tres alias habuerit praetor gia & philosophica,quam alia exeruit in seredis legib. aliam in potificatus munijs,alia in uaticin's propheticis: quam rem necessaria narratione nucinstitui. copertum enim habeo haec omnia in unum hominem competere:
siquidem sic factus diuina prouidelia rex εc legislator & propheta & pStifex, in his summonibus ita se gestit ut omnes alios a tergo reliquerit. Cur autem ridem haec cuncta conueniant,apertius disserendum est Regis ossicium est iubere quae oportet fieri, & uetare a quib. abirieri decet. caeterii iussio faciendorum & interdictio cauedorum, proprie ad legem pertinet. Hi' ita consequitur,ut rex animata lex fit lex uero sit rex iuvissimus. quisquis autem est rex simul Sc legislato debet no tum humani, uerum etiaperitus esse.nec enim sine diuina prouidentia regnum bene ad niluatur dc ex subditorum utilitate. Quamobre talis uir pontificatu o/pus has
426쪽
pus habuit,ut obeundo perfecta sacra iuxta persed am diurni cultus scienoti mala deprecando auerteret, rerum uerd bonarum copia sibi subditis pimpetraret annuente uotis deo propitio. Quomodo enim no saceret rata
uota qui est shapte natura placasilis,& gerimanos cultores sui numinis orsnare solet priuilem sc Sed quonia innumera uel regi, uel legislatori uel psitifici humana diuinain sunt incognita nimiru nato mortali etiast alioqui selicissimo necessario prophetia quocp ad iugitur,ut quicquid ratio n6 perscipit suppleatur diuinitus. crud enim mens non potest pertingere, ed prosphetia peruenit. Bellae prote sto quadrigae potentiarum aptitisime coparatarum. connexae enim &haerentes sibi inuicem, simul agitantur, percipien tes ex se utilitates mutuas more Gratiarum uirginum, quae nunquam separantur colun Tae naturae lege immobili. De qui b. merito dici potest quod Uulgo de uirtutibus dicitur:eum qui unam habet omnes habere. Caeteruante omnia tra standum uidetur de legislatoris habitudine. No ignoro in in Iegislatore optimo requiratur omnes uirtutes integrae, sed quemadmoda in semitus alii propius cognati sunt Φ al l quavis in eade cognatione: si e quibusda rebus certae uirtutes naturaliter cohaeret propius, reliquae minus familiares habetur. facultati legislatoriae quatuor haec sunt cGiunetissim caritas erga proximos, iusticia amor uirtutii,& uitiorii odiu. quisquisci si ad leges feredas animum appulit ab his causi singulis permotus cs . si quide caritas docet sententias utiles proferre in mediu, iusticia honoratur ut aequabilitas seu culo tribues. Virtutu amor approbat quicquid naturationum est & id omnibus dignis exhibet fine inuidia. Odiu autem uitio, Tum exagitat contemptores uirtutis, suspeeios habes ut hostes humani generis publicos & perpetuos. Haec uel singula magnu est alicui cotingere: miradum uero si uniuersa unus possit cosequi: quod in solo Mose licet cernere, eminentibus in eo manifessis cunctitarum modo dietarum uirtutu insHiciis praesertim in eius legibus. Id veru esse sciunt qui legut sacra illius uolumina quae non poterant nisi i tali uiro coscribi ido ex dei sentetia. hae leges posteris sunt tradiis utres preciosissima reseretes imagine anime pro Pheticae,indubiis notis exprimessi has ipsas uirtutes quas dixi necessarias. Quod autem hic fuerit praestantissimus legislatom qui unquam extiterut' Mel apud Graecos uel apud barba ros leges ite optimae sint & uere diuinae, in quibus nihil desiderari possit hoc argumeto colligitur certissimo. Alias rum gentium iura, si quis cogitatione percenseat, innumeris de causis antiquata inueniet bello, tyrannide ali j scp improuisis casibus, ut solet fortuna ludere.interdu etia prae nimia felicitate lasciuientes quidam colla subduxerunt legibus, ut uulsus est reb.secundis insolens, comitante saturitatem suPerbia Lex autem semper pugnat cum superbia. la nostra lex firma, imo mobilis,incocussa, tanqua obsignata naturs signaculis,manet ex quo scripta est in hodiernum ui ,& spes est mansuram per omnia secula immortale donec l,luna, caelum, totus* mundus manebit. gens enim haec multas experta fortunae uicistitudines, tamen ne minimu quide madatum passsa est obsolescere.Tanta fuit semper diuini iuris ueneratio. quae autem tuta
sunt a funis, pestis, belli,tyrannorum regum iniuriis, a corporis morbis
427쪽
pariter &anim at* etiam a diris calamitatib.aliis, an non simi modis omnibus ample stenda ut maioris quam quod aestimari possit prem res cer
te non caret miraculo, per tot secula masisse leges easdem incolumes . illud tamen magis etiam mireris,non solum Iudaeos sed & aliarum gentium pene omnium homines, praesertim uirtutis rationem habentium, imbutos esse harum ueneratione. hic enim est honor eam eximius. id ita esse uel hine liquet.In tota Graecia totain barbaria nulla ciuitas habet leges communes cum quapiam alia: imd uix inuenias ullam risdem semper usam in tot mua rationibus rerum & temporum. Athenienses Laconicas leges aspernatur, Atticas Lacedaemonii. Inter barbaros Aegyptii non utuntur Scytharuleo
gibus nec Scythicae gentes institutis Aegyptiorum: & in uniuersum Euaropaei suas leges habent,suas item Asiatici populi. ab oriete us* occidens
tem,omneS regiones,gentes, ciuitates, abhorrent ab externis ritibus: pus tantΦ tanto plus honoris suis accedere,quanto magis alienos proculcauerint.at non sic nosti um ius. omnes enim admonet om , barbaros, Graescos, continentis aeque ac insularum incolas, occidentales ac orientales, Europaeos ac Asiaticos totu orbem habitabilem us* ad extremos terminos.
Quis enim sacrum illum diem per sinsulas hebdomadas recurrentem no honorat,remissionem laborum seriasin asserentem patrifamilias cum dos mesticis, non insenuis tantum, uerum etiam mancipiis, & iumentis insus perinam hic inducias laboris affert omnibus mansuetis animantibus, creatis in ministerium hominum,& a natura additis eorum seruitio: affert Otiam arboribus & stirpibus omnibus . nec ramum enim nec frondem nec solium demere fas est ne stitistiim quidem ullum decerpere, immuniore in unum diem concessa his omnibus, uelut publico praeconio interdi etiam esset haec attingere. Quis ieiunium quod uocant non mirabundus adorat, praesertim quotannis recurrens sacrato mense, iuxta disciplinam austeram& tetricam. Sunt enim qui licieiunant,ut nec merum desit nec cupediae,dapsiliter appositis cibis & poculis non tantum uentrem expleturis, uerminetiam excitaturis subuentraneas concupiscentias . sed ubi sic iciunatur, ut nec cibum nec potum attingere liceat, nequid corporearum asse monum purgatae menti obstrepat, ut sit in saturitate sesta celebrantium ubi intentis omnibus ad placandum patrem omnipotentem pia precatione id unum agitur,ut concedat praeteritorum peccatorum ueniam, & in posterum nouis beneficiis suam gratiam augeat. Quod autem harum legum sanistitas non solis Iudaeis uerum etiam aliis omnibus gentibus sit admiranda & uenerabilis,manifeste apparet tum ex his qus modo diximus,lum ex his qus dicentur in sequentibus sermonibus. Lex antiquitus scripta suit lingua Chaldaica,mansito longo tempore in ea, quandiu legis ipsius pulchritiis donon est intellecta externis hominibus. postqua autem ex quotidiano eius usu etia ad alienos sensus quida permanavit, simul gloriosa quom se ma ubio terrarum increbuiti na honestis rebus ad lepus obesse potentia uidia, illae tamen proserunt se tandem suapte selicitate ingenii. Extiterunt qui indigne ferrent has leges parti intum humani generis innotuis nem-Pe solis Darbms, Graecas gentes nullum earum gustum cepisse, dederiti popea
428쪽
. DE VITA Mosis. 4ri operam ut uerterentur per idoneos interpretes. id opus quia gnum eo
rat Sc reipublicae utilissimum. 3on priuatis hominibus 9bucnit,nec medi0crib.istis principibus 8c regulis sed regi omniu loge celebratisiimo. Plo lemaeus fuit is, Philadelphus cognomine, tertius ab Alexandro Aegypti
rex, uirtutib. regiis supra omnes aetatis sus superiorum I seMalorum prinis.cipes nobilis, cuius nunc quo* ex tanto temporii ilateruallo decus est iii clitum,ob tot reli sta per ciuitates regiones P monumenta ma nificcntiae, ut in prouerbium abierint sumptuosa opera ab illo Philadelphea denominata. quandoquidem in uniuersum Ptolemaeorum domus caeteris regi js praenitui inter Ptolemaeos uero Philadelphus. unus enim hic plura laude digna gessit,cb omnes reliqui eius semiliae,quippe qui tantii inter eos prae eminui qua tu caput in corpore . Talis princeps captus nostrae legis amore ac desiderio,in Graecam linguam e Chaldaica transserenda'a curauit, legatis innaoc missis ad Iudaeorum pontificem,penes que tunc exat in ea gente autoritas ac maiestas regia .Ei uoluntatem suam aperuit, petens ut dcles diu habito ex prscipuis interpretes ad se mitteret. aut gauisus ut decebat, ratus , haud sine diuina prouidentia rem tantam regi in incntem uenisse, e suis Hebraeis doctissimum quem*, praeter patrias literas Graecis etiam eruditum,libenter misit. Hi comitate hospitali excepti, sermonibus ciuiliabus 8c eruditis no minus hilaritatis regi exhibebant, quam ipsi percipieobant ex epulis. nam ille singulorum sapientia tentabat propositis non uulgaribus quaestionibus: quas ipsi apte ac breuiter enodabant ex tempore, quod locus non esset prolixioribus disputationibus, ita ut res ageretur a si
pophthegmatis. cum , placuissent,c0festim aggresti sunt negocium per le
gationem expetitu: reputantes ν quam seria res esset leges ex oraculisceptas interpretari ubi nefas sit quicqua uel demere, uel apponere,uel tras Ponere,uel quocuno modo a praescripto discedere,dispiciebat de aliquo. suburbano seccssu purisimo.na intra moenia nullus locus placebat, reser sta omnigenis animalibus,nec a morbis pura & cadaueribus, sed magis eistiam suspeeta propicr impuros mores ciuiu . Ante urbem Alexandrinam sta est Pharus insula, per oblonga Sc fasciae similem ceruicem acccssibilis, quae non alto mari sed stagnantibus undis alluitur,ut ne fluctus quide, nimiru spacio medio debilitati obstrepant. Hic locus postquam de comuni semen tia uisius cst ad praesens negociu aptistimus propter secessum quietissimum ubi animus solis legibus posset intendere, eum sibi optauerunt ad diuersorium:sumptisin in manus sacris uoluminibus,tendebant cas ad caellum supplices deum inuocando ut coeptis faueat. exaudiuit ille uota, ut si non uniuersum genus humanum,certe maxima pars instrueretur ad bene uiuendum praeceptis optimis 3c sapientissimis. In eo secesta cum conscii 'dissent solitarii, nemine interueniente arbitro praeter naturae payteS, ter ram,aquam,aerem,caelum,de quibus primum prodituri crat mysteria namundi opificium est legum exordium tanqua numine correpti Propheta.
bant, non alia alii,sed omnes ad uerbum eadem,quasi quopia dictante sinagulis inuisibiliter.Et quis nescit cuiusq; linguae,prssertim Grscae copiam, ut cadem sententia possit enunciari modis uariis,nunc has nunc illas dictio
429쪽
nes accommodando.Id negant sietum in prodendis his legibus sed reddita propria propriis nominibus Graecis ad Chaldaica exacte respodentib.
quo melius perciperetur rerum noticia. queadmodii enim geometriar diale sticae , doctrina non admittit sermonis uarietatem, scd semper eis leutiriir uocibus:eodem modo &hi cotienientiarcbus inuenci utiaomina. lue sola declaratura erant sensum apertissime. id expcrimentis quotidianis cresditur. siue Chaldaeus Graecina linguant,sive Gnecus Chaldaea didicerit,inorea ν scriptura tum Chaldaica,tum cius interpretatione miratur germanitatem,imo rerum uerborum consonatiam adorat,non interpretes illos,
sed initiatores Sc prophetas appellans,quibus datum est sinceristimas Mosis cogitationes assequi spiritu purissimo. quamobrem hodie , solennis celebritas renouatur in Pharo insula, ad quam non tantii Iudaei sed & alii
plurimi trahetunt,locum ueneraturi in quo primu uisa est haec interpreta itio & pro tanto beneficio quasi recente acturi deo gratias. post uota aute& gratiarum aeti ones alia tentoriis fixis in littore alii discumbentes in ipsa harena sub diuo epulantur cum amicis Sc domesticis, praeserendo tunc littus palatiis regqs . intantum expetendum uidetur hoc diuinum ius priua, tis &magist ratibus,quamuis iamdudum haec gens utatur fortuna parum prospera. 8c solet res praeclarae obscurari quodammodo aduersitatibus. quod si fortuna melior assulserit, uidetur non mediocrc accessionem alla tura.puto enim pleroso relidiis Scablegatis patriis legibus transituros ad harum obseruatione. nam cum felicitate gentis leges exortae denuo, caelesras obscurabunt,sicut sel minora sidera. quae quidem una legislatoris laus est haud quaquam exigua. altera ueta hac amplior etiam, contenta in sa isacris uoluminibus, quo iam reuertemur,ad declarandam uirtutem sui talptoris.horum pars est historica, altera pars praecepta interdicia U cotinet, de qua posterius dicemus,ubi prius quod primum est diligenter tradiaverimus. In historica tradiatione de inudo condito agitur,dcw maiorum gesnealogiis. hae genealogiae partim poenas impiorum,partim praemia iustos rum continent. Cur auteni haec memorentur in legum cxordio,praeceptis interdi stis dilatis in tempus posterius,uidetur non praetereundum silcia itio.Non enim sicut caeteri scriptores, antiquitates prodendas sibi propolsuit,ut seruarentur ad posteritatis memoriam, aures auditorum deliniturgMoluptate inutili: sed exoritis est a summo initio, uidelicet mundi creatio. ne,ut doceret nos duo quaedam magnopere necessaria. prim 3 patrem conditorem p mundi, oc ueritatis legislatorem. quo cognito sequitur ut qui Mult uiuere iuxta naturae ordine, miretur eam in creaturis imitetur U pro viribus ne quid a die is facta discrepent,aut a uita oratio. Caeteri legislatores mox ab initio facienda uitanda , praescribtuat,& poenas minantur costumacibus. quidam etiam sapicntius ut ipsis uisum cst, non sic exorsi, ciuio 'tatem condiderunt ante omnia, qualem putabant maxime quadraturam ad formam constituedae a se reipublice, at ita ad leges seredas uersi sunt. At noster hic priorem illum modum ccnsiuit herilem ac tyrannicum,quo liussa circa do nam non tam ingenuis coueniant quam mancipiis alteruuerca modum elegantem quidcm,sed no omnino probabile: proinde neu
430쪽
trutri imitari placuit. nam 5c in praeceptis monet hortatur , magis * im, pera adhibitis pleruncat praefatiunculis & epilogis prout res postulat,docere malens Φ cogere: Oc exordiri a ciuitate manu facta humilius existimauit, quam pro dignitate legum longe optimam pulcherrimaru*, quarum diuinitate non deceret in terra includi circumscribo ullis pomoeri j s. ideo satius duxit mundi ceu magnae ciuitatis creationem describere, ut suaru legum sormulas emundana republica desumeret. na si libeat examinare prscepta singula apparebit omnia conuenire ad amussim cu praescriptis natura . quapropter eos qui in summa prosperitatu affluentia,ualetudinis, diuitiarum gloriar, caeterorum Obonoru externorit,deflexerunt a uirtutis re,
gula non coaeti sed uersutia propria,perniciosa uitia complexi tanqua rescgregias, ceu hostes non tam hominu ci' caeli mundi totius, poenis naris rat amictos non uulgaribus sed nouis inusitatis*:quib.diuina iusticia mas nifice declarauit quanto malos prosequatur odio, nunc aqua nunc ignei aeuiens per interualla temporum,&alios diluuio perdens, alios incenis dio. Siquidem maria tumentia, fluuq que audii torrentes simul &perenis nes, ciuitates cuneias in campestribus regionibus sitas inundarunt subuerterunt que:in editioribus autem locis hiuitatas imbres continuati, non interdiu,non nodiu intermissi subruerunt funditus. deinde post aliquot tales rursus multiplicato numero hominum,quia ne maioru quidem supisplici js admonita posteritas sapere didicerat, sed permissa libidini licentia iri deterius profecerat ultricibus flammis hos deleri decretum est iusto deiici dicio. Tunc, ut in sacra scriptura legitur, fulmina imbrium in morem de
coelo ruentia concremauerunt homines impios una cum eorum urbibus.
Extant in hodiernum us* monumenta cladis illius inenarrabilis, osten dianturin ruinae in Syria mixtae cineri, sumo, stillari, lambentibus haecinisterdum flammis tenuibus,sicut fit in reliquiis incend 3. Interea poenas luentibus impiis,bonorum uirtuti sua praemia non deerant. In totius regionisco riflagratione ardentis una cum incolis, unicus inquilinus seruatus est diuina prouidentia,qud dabhorreret ab indigenarum iniquitatibus, cum a. lias inquilini soleant uel sus securitatis causa non aspernari in Orcs cxteros, timcntes ne quem ostendant probando instituta contraria. & tamen non erat is persedie sapies, ut eo nomine dignus haberetur tanto praemioliathiisl ominus profuit ei non consensiste cum uulgo in luxum ac delicias, uenis
te rerum copia qua suis concupiscentias,non secus * si sui stirigni adissceretur aut sementa id senus alia. Similiter in illo memorabili diluuio, quanis do pene uniuersi homines interierunt, sola Noe familia proditur euasisse. incolumis, quia paterfamilias se purum a peccatis uoIuntariis seruauerat. Id quomodo sedium narrent sacri libri, ope precium silerit indicaste uelut moribus prosit, uel propter miracuIi magnitudinem. Postquam enim iudicatus est dignus qui ereptus e clade publica fieret autor instaurati huis
mani generis, iuxta mandatum diuinum acceptum ex oraculo, fabricauit opus ligneum imaximum trecentora cubitorum Iogitudine,quinquaginsta latitudine,altum triginta cubitos,distinetum cellis cotinuatis aliis imis,
alijs in secuda, tertia quartain c5tignatione dispositis, paratocp prius pabul hilo N a lo, ex