장음표시 사용
451쪽
dulitas sed solis perniciosum incredulis. Hi funis no dictis cast adi sunt.
Poena docebit eos me non mentiri,quando scire nolui quod sciunt. Mors decernet de hac controuersia.Si naturali morte decedet, fidium est meum oraculum. Quod si nouo inusitato lethi genere absumentur, testata erit mea ueracitas. Video terram uasto specu dehiscere, absorberi numerosas cognationes una cum suis tarbernaculis uiuos homines ad inseros descendere. Vix haec estatus erat cum terra concussia rumpitur eo potissimum losco ubi tendebant imprj: momentoin temporis uniuersos operit. Rursum
enim hiatus coluit,velut suo destinetiis ossicio. Nec ita multo post seditiosi ducenti quinquaginta qui praecipui tumultus autorcssuerant, repente de caelo laeti una conflagrauerunt, ne minimo quidem membro relicto quod sepulchris pos et inseret. Atque ita horrendis poenis cumulatis alijssii per alias magnopere illustrata est pro phetae pietas, Deo testimoniunt
praebente ueritati oraculorum. Vbi ope pretium est considerare quoamodo caelum terra que poenas exegerunt as impins hominibus, ceu diuissis mun is inter primarias mundi partes, unde caeterae sumpserunt origis nem. Nimirum quia scelesti maliciam suam radicata in terra, in tantam alatitudinem extulerunt extenderunt que,ut caelum attingeret, ideo terra sis
mul & aether in eos saeuiit. Altera diducens se, ut absorderet inutilia ponadera alter exurens eos sulminibus, imbris in morem densis & crebro in iocantibus. Finis auicin &absorptorum&exustorum idem suit. Nam i trim disparuerunt alteri operti solo restituto in pristinam planiciem alteri absumpti fulmineis ignibus. Postremo migraturus ad superos, & exuta
mortalitate ad immortalitatem transferendus, uocante patre ut eum edus
plici corporis animae* natura transormaret in simplicem, iam tum prope totus uersus in animum & quidem illustratissimum repletus diuino spirio tu,non solum in uniuersum gentem suam praemonuiquerumetiam singualis tribubus suos casus futuros aperuit: quorum pars iam eueni reliquum adhuc expediatur, ea fide repraesentandum olim, quam experti sumus in praeteritis oraculorum euentibus.Postulabat enim rei dignitas, ut quorutam diuersa fuit origo, praesertim materno genere, hi secuturi diuersa stus dia consilia*, haberent etiam sua fata praelignata oraculis. Miranda sunt haec, sed magis etiam mirari conuenit finem sacrorum quae reliquit uoli minum,quae sunt ceu caput iuris totius . iam enim assumendus, & in ipsis stans carceribus unde ad caelestem metam erat euolatu iras, tunc quo assflatus diuinitus,uiuens adhuc prophetauit de seipso tanquam mortuo, ante obitum narrans se mortuum sepultum in inspediante nemine, uidelicet manibus non mortalium, sed uirtutum immortalium, ne maiorum quidemonumentis illatum: quippe cui monumentum contigit eximium, haud cuiquam notum homini. Luxit cum uniuersa gens lachrymis dissilies per mensem inteprum, accedentibus ad publicum luetiim priuatis assedilbus, quandoquidem erat inenarrabilis eius prouidentia beneuolentia que e
ga uniuersos ac singulos. Huiusmodi fuit uita obitus que Mossis,regis,legislatoris,uatis & pontificis, sicut sacris literis proditur.
452쪽
IV s c germana gemella* seror pietatis charitas col sideranda est,adamata legislatori nostro, quantum
uix ulli alteri. Cum enim sciret hanc esse publicani uiam ad sancitatem tendentium,omnibus suis subi ditis cietatem benignitatem p commendauit,su am uitam imitandam proponens, tanquam pictam in tabula. Quicquid igitur a prima aetate uso extremam seneeitatem priuatim publice p gessit ad utiliatatem suorum hominum, supra dictum est in commentariis, quos de uita Mosis inscripsimus: ad aciemus tamen unum alterum ue factum eius meo morabile, iam propinqui uitae termino. Erunt enim indicia honestatis iis Eus bonitatis , perpetuae,quam sanctissims animae deus ipse impresserat. Nam cuni mortalis huius uitae finis instaret oraculo aperto de hoc prsmonitus, nullum uel regem uel priuatum imitatus est, quorum unicum ii trum habetur ac studi in ligredes liberos relinquercised quamuis pater esset duorufilior neutru succestare sibi optauit uictor affectuu erga cognatosae domesticos.&poterat, si filios suspicabatur parunt idoneos,certe fratris filios extollere iam uirtute meritos sacerdotium.sed sertasse aut non placebat eos aditanis rebus distrahi: aut potius cogitabat impossibile esse cunis dem hominem recte curare simul regnii & sacerdotium, quandoquidem alterunt religionis alterum subditorum curam profitetur. aut sortisse noli putauit rem tam magnam pertinere ad suum iudicium: maluit iudicanodam deo committere,qui pro sita potentia perspicit etiam intima pectora. Haec uera esse uel hinc colligitur. Erat ei amicus & familiaris pene a puero Iesiis nomine non uulgaribus cociliatus artibus ι sed amore integro caeles
sti Φ, ex quo omnes uirtutes proueniuntiis etiam conuictor contubernas
lis , prophetae fuit nisi si quado ille secesium quaesiuit propter diuina colioquia.idem administrationis resp.particeps, α tantum non principis in. carius multa pro potestate selitus erat gerere. Attame quamuis sciret huc
esse diu spectatae probitatis hominem, dictis facti sin honestatem eius exopertus,& qus maxime requirebatur,beneuolentiam erga populum, ne sic quidem ausiis est ei principatum committere,ne sorte opinione falleretur.
io satis fidens humano iudicio. itam ne sibiipsi quidem credens . supplex inuocauit deum qui selus inuisibilem animam introspicit Sc mgtium ara
aria penetrat, ut ex optimatibus eligeret unum aliquem idoneu principe
qui paternam curam subditoru gereret sublatis ad caeluni puris & uirgineae ut ita loquar)castitatis manibus, sic precatus est: Dispiciat dominus deus spirituu oc uniuerta carnis de homine qui plebem hac curet pascat in sine crimine: ne corrumpatur sicut grex dispersus cares magistri cura Pisipentia. Qius no miretur has preces dicat : Here quid ais Itane ubi m/
453쪽
iiij desunt germani silii succestares a natura dati aut his aulillis principatum relinquito. Quod si neutros existimas idoneos, & potior est tibi rei, publicae quiui necessitudinis domestics ratio habes certe amicum irreprehensibilem ac probatae uirtutis uel tuo iudicio sapientissimo. Quin igitur hune,si probitas non genus speciatur, eligis c Uerum respondebiti cum in
omnibus rebus non vile praecipitadum iudicium, tum in his potissimum,' quae recte aut secus administrata plurimis felicitatem aut calamitatem A. Drunt. Nihil autem principatu maius,cui belli pacis arbitrium commit. titur a ciuibus. Quemadmodum enim ad prosperam nauigationem opus est bono perito , gubernatore, sic etiam sapiente principe ad tuenda trano quillitatem bene constitutae reipublicae. Caeterum de sapientia, quae non me tantum sed & toto mundo est antiquior, no est fas quenquam iudicor nisi deum,aut aliquem sincerum purum germanum* amatorem ipsius sapientiae.Etiam ante ex lo meo didici, ne alηs quidem utcun* idoneis in speciem principatum decernere. Nam respublicie curam inuitus suscempi non humanis su stragiis princeps designatus,sed manifestis oraculis,diπoina uoce iubente,quantumlibet deprecarer molem rerum ueritus,donec
iterum at* iterum iubenti parere metu coactus sum. An non igitur absura dum fuerit, nunc non per eadem incedere uestigia: Sc cum ipse noluerim principatum nisi ex dei sententia sumere, nunc arbitratu meo succetarem eligere ne hominum quide expectatis iussi agus praesertim cu agatur de regimine genus iid uulilaris,sed primu populosisiimae omniu quotquot uia qua sunt deinde professae rem maxima cultum rius Qui est, patris cdditoris , reru omni u. quicquid enim at is cotingit ex optinas cuiusin philo phiae studio id Iudaeis ex suis legib.ac morib. uidelicet summi des noticia,
repudiato errore deoru ex creaturis cosecratorii.nullus enim creatus uere
deus est quantuuis habeatur pro deo cu aeternitate, sine qua no est num careat Hoc unu euides argumentii est eximiae erga sua gente caritatis at
fides:alterii aut priore n6 inferius. Postcν ein optimus eius discipulus imi tator Iesus propter mores amabiles princeps a deo cofirmatus suit Moases haudqua* tristis ob fratre filioso praeteritos, sed plenus inenarrabili gaudio,quod prospectum esset geri de rectore modis omnib.incoparabis: ii id enim indubitatu erat de eo qui deo placuerat apprehm eius dextra produxit eum ad concionem,nihil de imminete obitu suo solicitus: sed ad familiarem sibi hilaritatem accedente recenti laeticia alacriter assatus est populum his uerbis: Mihi iam instat tempus discededi ex hac uita corpor
Liccedet autem in meam curam hic eleetiis a Deo. simul p protulit oraculum cui mox creditum est.Tum ad lesum uersus,hortatur ut rem gerat sti enue:uup bene consulat reipublicae ac constitnter in bene consultis perseueret. Quamuis autem non erat opus hac adhortatione, tamen non potuit se continere quin amicum admoneret officii,& tum quoque proferret Eose litam charitatis erga populum, cui tam diu praefuerat. Nee omnino suit super acua monitio ne sortasse ille grauaretur subire tantum oneris: ut jexemplum atque regula proderetur caeteris, communicandi bona consio
ita cum suis successoribus,& instruendi eus praeceptis optimis. Potm
454쪽
tur rerum temporum , dissicultatibus. Ita admonitis & subditis & suc
cessere principe coepit Deo hymnum canet si extremam ei reddens gratiarum aditionein,quὀd a natiuitate usib sene bitem miris & continuis se prbsequutus sit beneficiis: uocatis in auditorium elementis totius in udi prgripuis, terra cflo*,quoru altem mortaliu domus est, altera immortalium, Currien cecinit aptissmum auribus angelorum & hominum: horum ut taquam a magistro similiter gratias agere disterent: illorum, ut adessent tanquam spessitores ostentantis musicam animae in corpore mortali certansus cum caelestibus harmon is siderunt, ipsum Deum conditorem autos rem* habentibus. Sic ille uates iam in semis quodammodo choreris aetherris hymnum &mtiarum altionem teinperauit admixtis charitatis erga sitam gentem asse, tibiis, dii ni arguit peccata uetera, oc in praesens praeces pus eam instruit in futurum quom spem bonam proponit, non seustratua iam pios conatus. Ab luta deinde melodia, e sanestate charitate* quos dammodo contexta, coepit paulatim Φ hi ortali uita in immortalem mutari abitire* separationem rerum ex quibus concretus fuerat corpore in tessitae morem discedente nudante , animam hac uero avide migrante ad destinatam sibi a natura resionem. Deinde ubi uisus est satis paratus ad existum,nonprius gentem ruam misit in coloniam quam singulas eius tribus, numero duodecim honoraret fiustis imprecationibus,nominatim citatas Phylarchorum suorum uocabulis: quas quidem preces ratas Hre credens
dum est quandoquidem & ipsae ab antico deci pro Mis sunt, & deus amas humanum genus nunquam desinit, tum hi pro quibus uota saeta serit,
bono genere, & a laudatis maioribus oriundi censeriturin ordine exitiuosib imperatore illo patre conditore. rerum ortinium. Precatus cst autori eis uera bona non tam huic mortali uitae profutura, 'uM anilinae olim cumoluta fuerit corporeis uinculis. Solus enim Moses, ut apparet, habita magis ratione cognationis caelestis quam istius uulgaris; totam gentemsiam haeredem omnium bonorum quortam natura huttiana capax est, insstituitide suo dans quae ipse habebati quae non habebat a deo impetrari
cuius gratiarum perennes sontes sciebat patere, non tamen omnibus . lea
Alis stipplicibus. sunt autem supplices ciui honestatem amant quibus siti entibus sis est haurire c sacris sontibus sapienti'. Haec sunt argumenta natiuae charitatis, quae de legislatore nostro produntur sacris uoluminibus: dicemus 3c quae mandauit posteris, si non omnia id enim difficile Herit
certe praecipua,quae maxime uoluntatem eius exprimul. aequitatem enim
ac mansuetudinem non intra sellam hominum societatem statuit sed benis gne impartiens extendit etiam ad brutas naturas animalium, ne arbores quidem excludens, praesertim mites ac frugi seras. leges autem huc pertinetes libet recensere,incipiendo ab hominibus . Vetat igitur tam semerari, Datrem nominans non selum ex eisdem natum parentibus, uerumetiam quemcunque ciuem tribulem ue,iniquum ducens colligere lacnus e pecunijs, tanquis, saturam e pecoribus . non uult tamen ut ideo tergiverse
murinniores ad beneficentiam,sed largis manibus mente que donemus
455쪽
gratis indigentibus,cogitantes etiam gratiam esse gemis stanoris ultro ad nos redituri seliciore accipientis tepore. Quod si quis nolit donare, saltem
mutuetur alacriter nihil praeter capitalem summa recepturus. sic enim nec Pauperes redigentur ad extremam inornam, coaeli plura quam ccepcrutreddere nec creditoribus quicqua deciaet de rebus pretiosis finis, bonitate, magnanimitate existimatione optima. nam ne cum una quidem uirtuteriniuersae Persicae gazae conferendae sunt illae exanimes opes abduntur in terrae finibus haec autem in principali parte animae. Virtute enim sibi usurpat caelum portio mundi purissima,ipsem deus conditor rerum omnium. Contemplari libet istos sordidos & ne obolares quide minutias spernetes
usurarios,in magnis diuit is inopes,quos bene numatos reges diceres, cune insomnis quide uni diuitias praeter suas caecas uiderint .himitarii Minnixa,quasi pecunia careat cibos mutuantur ut recipiat cum Risore: isti quomodo egeno stipem offeret, cum in prouentu selici famem inuehant, reditus sibi parantes ex miserorum hominum uentribus, sic appendendo
frumcntii ne priograuci.Necesse igitur habuit e sua repub hoc genus quaestiis eiicere sunt enim seruilis & illiberalis animae talia ibidia, degeneratis in serinam immanitate. Illud quoet praeceptum ad charitatis os a refers tur,mercedem eadem die reddi pauperi non ob id solum quia aequum est post exhibitam operam repraesentari pecuniam abis dilatione: sed etiam quia ut quidam docci)opi sex aut baiulus qui sibi uictum parat quotidie,
toto corpore laborans more iumenti, spem omnem in mercede collocat:
quam si mox reserat,& in praesens gaudet & in crastinu redit ad opus ala mori quod si non referat,dolebit,at insuper lassus prae tristitia, solito lasbori non susticiet. Praeterea uetat ne creditor intret debitoris domum ut Diolenter aurum aut pignus capiat: sed iubet eum ante ianuam expectare dum ultro proserantur Debitorem autem uult non tergiversari: quando quidem decet ut alter non abutatur suis opibus ad insolentiam: alter uero' pignus exhibeat per quod moneatur debitu reddere. Iam prsceptu de messoribus cui non probetur uetat enim colligi spicas prolapsas E manipulis, vetat & totam segetem demeti ut agelli pars a falce relinquatur intam: si mul diuitibus consulens ut assuescant sua communicare liberaliter no omnia congerendo in penuaria: simul pauperibus asserens solatium. Quoniaenim carent proprηs possessionibus, permittit eis ire in agros tribulium,&reliquias tanquam suas demetere. Similiter vindemiae tempore praecis Pit ne colligantur decidentes acini, ne ue fiat racematio: idem mandat Scoliuatoribus,tanquam pater amantissimus qui uidens non omnes pariter fortunatos filios,sed alios locupletes alios inopes, hos miseratus uocat in Dareum possessiones ut alienis utantur pro suis,non impudente sed quantum necessitas postillat at* ita fiant non seu fluum tantum uertam & agrorum quodammodo participes. Sunt autem quidam in tantum sordidi. pecuniis dediti auaritia perditi,& undecunque lucra captantes, ut vindemia oliuationem in iterent, & hordei tritici* spicilegium faciant, detegentes suam sci uidem ac illiberalem pusillanimitatem,simurque impietatem erga largitorem tot rerum ad agriculturam necessariarum α admuentus se
456쪽
DE cΗARiTATE. 44sctuum,ut sunt mutationes tempora, pluuia temperies aeris,incrementa iatorum, rores magni & continui, aurae uitales , consectitationes ab iniuriis temporii,ne aestus iripus ue adurat,ne uerna uel autumnali tempestate laro dantur segetes scelus ue arborei. haec opera naturς illi cum uideant, eius plam istimas gratias, tamen audent sibi ustirpare eius beneficia: & quasi sint
ipli autores rerum omnium, inhumanitate coniungunt cum impietate maxima. Hi quoniam sponte uirtutem non comple fiuntur,inuitos admonet castigato sacris legibus quas eir probus ultro sequatur, malus uero constemiam e non audeat.Eaedem leges iubent decimas frumenti,uini,olei, pescorum, lanarum decidi sacerdotibus primitiarum nomine de caeteris quoque si uelibus arboru pro quantitate iandorum plenos canistros eis coma portari,cantado carme obiter in laude caelestis numinis,cuius formula exatat in sacris uoluminibus. Ad haec boum, ovium, caprarum , primogenista, non annumerada propriis gregibus: sed hora quom sacrandas primi. tias: ut inuitati ad religionem mo randum* lucri studiu pietate cLaritast ornentur duabus uirtutibus principalibus. Est & alia lex: Si uideris iumentum alicuius familiaris aut amici aut uti noti homini errans in solio nidine reduc ad eum. Quod si loge absit eius dominus, adserua cum tuis, donec ille ueniens situ recipiat quod n5 deposuit,sed quod inuentu ultro reddis propter naturalem cietatem hominu . Quid lex de anno septimo. quo cestat agricultura,&pauperibus licet e diuitum agris fructus sp5te natos ceu naturae donum secure tollere an non plena humanitatis in Sexennio,inquit fruantur coloni suis postes nonibus& laboribus: septimus at nus sit eorum qui carent praed is ac pecuniis, quo etia terric coceditur ima munitas. absurdum enim esset aliorum labores prodesse aliis. nunc posses,sionibus quodammodo uacuis Sc intactis ab agricolarum opera, tota gratia ii deo debetur,omnibus egentibus exposita. Quid item illa de anno quinquagesimo, non ne quamuis alia caritatis speciem superat ita prosescto,id quod nemo negauerit, qui has leges non degustauit modo,sed lauatius in eis epulatus est,expletus delicus suauissimis. hunt enim tunc eademqux anno septimo,&accedunt alia maiora, scilicet in pristinas postesnosnes restitutio, ex quibus aliquis propter temporum difficultates exciderat. non pcrmittit enim pos Iessione alienorum bonorum, occludens aditu auaraciae ut cohibeat insidiatricem fontem* omnium malorum concupiscentiam:nec censet aequum ut coloni suis agris priuentur in perpetuu , &paupertatis poenas dent miserandi potius in puniendi. Sunt Sc aliae leges Particulares plurims,docentes amorem tribulium:de quibus quoniam inciperioribus libris seci mentionem, satis puto haec nunc retulisse ceu caeterarum specimen. Postin autem suis bene prospexit, etiam aduenas dignastus est multis priuilegris: qui deserta cognatione patriaΦ 8 maiorum inostitutis ac ceremoni js delubrisw demigrarui in optimam coloniam, translati a fabulis ad ueritatem & cultum unius ueri numinis.hos aduenas dilis
genter commendat sitis gentilibus, non sum ut amicos iam cognatos , uerum etiam ut unius fortunae participes tum animo, tum corpore, & adsuersitatu aeque ac prosperitatu socios,ceu mebra unius corporis,cdcilian
457쪽
te cundios mutua beneuolentia.proinde non est quod dica de cibo, potu, uestitu alii sin ad uicissi necessariis, quae lex indigenas iubet praebere adueonis: haec enim ultro c5tingunt apud eos qui aduenas n5 minus Q seips s litigiit. Quin & ad inquilinos extendit naturalia caritatis ossicia: iubcs ut qui ad tempus demigrat alio, honore omne habeant his ἱ quibus excipi uatur hospitaliterat* comiteriquod si nihil preter hospitiuaccipiat, honos
rem quoin mediocre ab eis exigit. na hoc ipsum, habere in aliena ciuitate receptaculu, & no arceri ab eius aditu, gratia existimat no aspernanda his qui domi habitare in patria nequeuti Et ut uideas extrema aequitatis linea, Dul t aboleri memori. a iniuriam illatam a ueterib.hospitibus: ut magis nos me ad caritate iaciens ualeat ἐν respeeius malae traei itionis. proinde disero te interdici DNon prosequeris Aegyptiuodio. atqui nulla iniuriam Aegyptii ab hac gente abstinuerant, nouas semper crudelitatis species addentes prioribus: attamc qin ab initio no excluserui eam a suis ciuitatibus nec ars cuerunt a finibus,ob eam rem inquit, habeat priuilegiu Sc ius amicitiae. Et si forte aliqui uoluerint transire ad Iudaeoru insti tuta,no sunt hostiliter eliis minandi tan*inimicompostem,sed hac conditione admittendi, ut tertia generatione uocentur in ecclesii a audituri diuina eloquia eodem iure quo indigenae ac patricii. Haec iura interces ut inquilinis O ciuibus. Ac ne Muli quid eius ab humanitate alienu est. vult enim etiasi armasi portis immisneant & moenibus, nondu tame eos pro hostibus habcri, nisi per caduceatorem ad pace in uitati coditiones aspernati fuerint aut mi in pace impetrata lucrifacturos amicitia re optima aut si hosti s pertinaciter aduersatus sueri .fretos iusticia cum spe uictoris occursuros in pta liv.Quod si, inquit intcr captiuas sormosam muliere adamaueris,noli tan in in serua explere cuspidine: sed sortuna inita citus, calamitate esus subleua omnia mutas in mestius. Sublevabis aut detoso squalore capillitii praesectissim unguib.& ueste
mutata in qua capta est, permisiis , es xxx.dieb.ut lugeat patre matre et cς teros domesticos aut mortuos, aut quod grauius est abductos in serui titi. post haec ut cis uxore Iegitima c5gredere. ea em quae ascensura est uiri
cubile no mercede ut meretrix sorma uenditas, sed aut propter amore aut
propter qusredos liberos aequu est habere ius cotuM. Qua in lege multa laudanda sunt. primo Q non laxauit frena cupidini lia per xxx. dies ea res pressi. deinde q, amore examinat,nu mere furiosus fastidiosus* sit an alis quid rationis admixtu habeat.ratio enim cohibebit cocupiscentia ne quid agat insolentius, expectabitin menstruu terminin tertio w miseratur captiuarii uirgo est, quia paretes ei optatas nuptias no cociliant: si uidua,quia ammi ita cui puella nupserat,expertura est allu,non magis maritu ψ dAm etiasub squabili iure colum.subditus em potiores inper metuit,etiasi sciat eisi ius mite ingeniis. Quod si quis expleta cocupiscetia satiatus coplexib. iatrino dignatur captiua matrimonio: eu n5 ta mulctat ψ castigat & iubet mores corrigere. Nec uendi em sinit ea, nec retineri in seruitio:sed uult et graistis donari libertate & discededi ex sdib. licentiaene serie superinducta muliere alia, & contetione inter Deminas exorta ut fieri soler per zelotypiam, prior fastidira patiatur grauius aliquid,duo occupato nouis amorio. & οι
458쪽
blito ueteruiri. Adduntur & alia praecepta humanitatis. & cumulatim inogeruntur auditoribus.Etiamsi inimici iumentum conciderit sub onere noli praeterire, sed subleuantem erigentem , adiuvamimim in minimis quoque docet non gaudendum alienis aduerstatibus, sciens molestium asse cium esse insultationem in miseriis, aduersum inuidiae, cui tamen aeque ac irae cognatus est. solent enim hae te mutuo consequi.aduersantur tamen hactenus,quia inuidia proximi selicitate otianditur: altera ueta laetatur eius calamitatibus. Vel si inimici iumentum, inquit,errare uideris, noli addere
Amitem dissidii sed reduc id ad suum dominum:quod non magis illi J tibi proderit lucrabitur ille brutum fortasse non magni prem: tu nonestate qua nihil in rerum natura preciosius. hanc necessario sequetur,sicut umbra corpus, finis simultatis. nam qui beneficium accipit, inuitus ad reconcilia.
tionem trahitur, deuin eius gratia:& qui profuit,quali pignus dedit animi
tendentis ad amicitiam. Est autem hic praecipuus ficopus quem sacer uates spe stat in omnibus iuris capitibus,ut concordia societas, consensus , mora uigeat unde fimit as,ciuitatibus gentibus,regionibus uniuerso humasno generi c5tingit summa felicitas.Verum hactenus res ultra uota no procedit quae tamen credo rata fore olim fluente numine,&largiente uirtutuprosecium,sicut quotanis largitur seudiuum:quod desiderium mihi ab ineunte aetate suit perpetuum. Hae serme ac huiusmodi aliae sunt leges de inis genuis: nec discrepare uidentur quae de semiis latae sunt, nimirum spectanotes omnes humanitatem ac mansuctudinem comunicadam cum hoc quoque hominum genere. cos sane qui ob inopia mercede sciuiunt,uult tractari liberaliter ut ingenuos: hortans ut qui utuntur eorum ministerio,sortuonae incertae meminerint, revereanturw uices eius mutabiles. eos aute qui
creditoribus libertatem suam opposuerunt Nitori, aut ui in alienam postestatem redacti seruiunt non sinit miseros este in perpetuum, dans induiscias omni b.anno septimo. nam eos qui ob aes alienu creditori no redditulibertate amissa serui ut, satis saccreputat per sexennium. Fruantiar, inquit, tandem serui libertate pristin e qua exciderunt per fortunae inclemcntia. Quod si cuius uerna metu minarum herili aut propter alieni peccati conscientiam ipse insons fit gerit iratu dominu eges auxit', tale ne conlepseriotis. prodere enim supplices iactis est iupplex aut etia semus est qui ad socii tuum confugit, a quo no est aequu eum abstrahi, praesertim si citra sucum cupit recipi in gratia.id si n5 impetrat salte ucdatur. mutatur em dominus,
licet incertu an in meliusmisi in cofesse malo incertii praesertur. Hae sunt Ieges de domesticis alienis amicis inimicis , semis N ingenuis, denim in uniuersumde hominibus, Sed no hic sistit gradum aequitas, profert se ad
brutas quom naturas permittens his haurire in eode sonte humanitatis.iubet enim abstineri ab omnibus recens natis tam in armetis Q in gregibus, uetans ea uel inserri uel altari: nimiru crudele ac ab omni humanitate
alienu existimas iacinus insidiari parturientibus,& istus a matribus rapere,idcp uentris gulaeo gratia. Sic igitur quemcum* instituta sua sequente alloquitur: Manna habes,6 bone rem copia, qui b. uti potes abs crimine. alioquin sorias te ignosci poterat presso inopia. tu uero etia teperantia Ἀκ
459쪽
his , uirtutibus debes excellere asotus in ordinem ieelissimum,nec admit. tere in mentem tantam saeuitiam ut iactu talis partus laboribus noua moκ uexationem asseras, rapiendo recens editum animal. necesse est enim turabari matrem propter asseditam a natura inditum sed a partu maxime . tunc enim lac in mammis subsolens si desit fruetiis reprimitur: 5c distentis hac mole uberibus dolor quoque intenditur. Sine ut mater suum sectum las ste alat,si no diutius,saltem per septem dies: aenatiuos lactis sontes extins guas in uberibus cum ipsius naturae iniuria quit non uult intercipi sua boneficia,multo ante praeparata ad conseruationem generum. primum enim eius munus est generatio, per quam animalia sitam es tuam accipiuntis cundum laetis uxus, tenerrimi alimenti &aptissimi tempori, quippe quod cibi potusci' uicem praebeat. nam quicquid inestaqueum pro potu habetur pro cibo uerd id quod coagulatur, natura prospiciente modo genitis scotibus ne patiant inopiam mox a uitae initio, sed eadem opera eodem* remedio duas molestias sitis semis arceant Perfricate sitantem,&legite hanc lege prsclari parentes, qui grauari uos putatis infantibus,quos ut exponatis,insidiamini parturientibus, publici & insessissimi hostes h mani generis . cui enim parcetis, qui filios necatis propriis manibus qui
quantum in uobis est ciuitates delerias redditis, uastitatem incipientes aconiunetissimis:qui ius naturae subuertitis tollentes eius opera: qui crudelitate immani uitam oppugnatis, mortem inuehitis,&hanc contra illam armatis.Non uidetis ut legislatori optimo curae Herit ne uel brutoru laestus a matre hararentur nisi post laetationem nimiru propter uos d prae clari, ut si uos natura non docet astas tam erga domesticos, saltem agnoruhaedorum* exemplo eum discatis: quibus permittitur deliciari inamventia,natura ultro suppeditante quo fitiantur ficilius. Id esus munus legisla torqvocp ratum esse uoluit diligenter cauens ne quis impedire audeat s lutarem dei beneficentia. atm ut magis etia insereret in animos multiplices uarias. mansuetudinis 5c aequitatis species, alio praecepto simili cauit nequis immo aret matrem Sc natam ex ea pecudem nut si utracpulei acar denda est fiat id saltem diuersis temporibus extremae enim crudesitatis fuerit, eadem die mactare genitricem cu animali ex se progenito. & quo Printextu,nisi aut uentris aut sacrifici j. Si sacrificii salsum nomen est. caedes em sunt huiusmodi non sacrificia, non admittente deo tam profana sacra ad altare suum. quin & ignis ipse scinderet se bifariam diffugiens ne contaminaretur complexu non miscendarum uictimarum:aut etiam confestim extingueretur opinor,ne sacram aeris naturam flamis impuris polluere Quod
D mensis haec parantur,quis non detestetur novam & inauditam gulae s uitia absurdae sunt enim uoluptates huiusmodi. Quae uoluptas est in esia
carnium, si tenerorum 8c lactentium animalium misceantur cum maternis
uisceribus.ipsa membra si quis assanda figat eisdem verubus,uidentur ruptura silentium prae indignitate facinoris,& plurimis conui s professus ra gulam explentem seneiandis dapibus.Certe uetitum est iisdem legibus ne temptu subeat animans ulla grauida,neue mactetur nisi partu leuato νlatens in utero foetus non minoris aestimetur Φ in lucem editus. Licet emsit His
460쪽
sit ini sita hec collatio prodest tamen ad compescenda temeritate istorum
qui omnia confundunt nullo rem discriminc. si enim cauetur ut quae plantam more augentur nune unita grauidis, separanda post menses aliquotira seruemur in spem futura&parcatur matribus, ne quod fiat piaculum: quanto maior ratio habenda est iam editorum,&proprias animas haben. tium propriain corpora proinde nefariu uidetur eodem tempore ac eadEdie mactare matre cum sua sobole. Et hoc est opinor,cur quida lege intros duxerat de damnatis mulieribus,si grauidae crinien capitale ad stant,ne ante partu luant suppliciti,uidelicet ut maneat incolume quod utero geriotiir. Veru isti haec statuerut de hominibus: at noster aequitatem hanc &ad
bruta extendit,ut in his praeexercitati tanto magis humanitatem colamus mutua nec inserendo nec reserendo iniuriam,&comunicando propria bona cum satribus ei dem naturae participibus. Eant nunc sycophantae, dc inhumanitate nostrae genti obiiciant, legibus uero nouitatem quanda inssociabilem cum ab his tam clementer tractentur etia pccudes, homines uero itenera aetate assuescant pnaeceptis mansuetudine docetibus. Ipse legislator seipsum superare contendit omni uirtutu genere, ut ex eius institutis apparet. Vetat enim ne ullum animal nondu ablactatu abstrahatur a matre
sua non agnus,no haedus,non aliud quic* cas armentis at* gregibus.Nacum interdixisset ne quis eade die mactaret matrem cum foetu suo insuper addidit:Non coques agnu in lacte materno. Iudicauit enim ualde iniquu, id quod uiuenti animali cibus fuerat,in condimentu occisi uertere:& cum Matura prouida ad eius conseruatione lac uberum receptaculis indidisse hominu incontinentia ed progredi, ut uitali alimeso abutatur ad absume, .das reliquias corporis. si quis carnes cu lacte uult coquere, id sine crudei litate impietateέ faciat. sunt ubi* greges innumeri, qui quotidie mulgeni iura bubulcis caprariis-opilionibus unde pecuar is ampli reditus, tum eliquido lacte,tume coagulato in caseum. In tanta copia haedum agnumst ne iri materno lacte coquere, nihil aliud Φ immanitatis indiciu fiterit, able gata misericordia, a flectu neces Iario cognato in rationali animae. Illa quo que lex laudabilis ad superioru chom pertinens quae uetat bovi trituranoti os obturari. huius enim opera ante semetem aruum sulcis proscinditur, praeparatur ut fauente caelo respondeat agricolae uotis ac laboribus,c5.cepto , tempestiue semine pluuias quo* caelitus intra serecipiat ncilius,
disperuandas mox innutrimenta segetu, donec maturae spicae annonam uberem proserant. absoluto aut hoc opere,rursum bos adhibetur ad aliud necessariu ministerii ut purgetur seuge et a reiectametis secernatur.Huic
regi prospicienti bubus triturantib. conexa est quae praecipit de iumentis oratibus. Vetat enim ne arandi causa sub idem iugu mittatur bos &asinus: non solum quonia genere plurimu differuntibos enim purus asinus impurus est,& ideo iungi eos no decet:ueruetia quia non politi parib. uiribus, infirmiori cosulitur ne cii sortiore cotendes succubat negocio: quavis asis ius infirmiora sacris locis arceatusibos sortior ceseaturanter praecipuasu ctimas.atin impuroruetia securitati prospicitur, puroru robori no plus Φaquis in permittitur, lege tantii non occlamate habentib.aures anims: