장음표시 사용
491쪽
4s 4 pili LoNIs rvd ASI LIps Rrior acceptis benesciis. quo modo enim natus genitorem suum poterit uicissim gignere,quam eximiam praerogatiuam natura dedit parentib. nuns quam compensandam a liberis. proinde indignissimum suerit, si qui neo, mnibus quidem ossiciis possunt gratitudini satisfacere, grauentur praestas
re uel minima. Eos sic libet alloqui. Ferae debent cicurari ab hominibus.&licet nonnunquam uidere mansuefiustos leones,ursos, pardos, blandietes non solis cibum pracbentibus sed aliis etiam,opinor quia uidet eos illis sio miles. decet enim deteriorem se statore es Iepotioris, in spem proneius susturi. nunc cogor contrarium dicere.uos cum homines sitis quas G seras iamitamini.illae pro accepto beneficio nomi gratia reponcre. Canes domos custodiunt,&cadunt pugnando pro dominis circunuentis aliquo repentino periculo.alii gregib. seruandis adhibiti, usin ad morte decertant pro salute pecoru, ne damnum accipiant pecuam. 8cno fatebimur probrum se longe turpissim hominem grat is natu gratitudine superari a cane ausdaci aspera bestia Q si a terrettribus uirtutem hanc no discimus, eamus ad uolucres praepetibus pennis ultro citroq3 uolitantes per aerem, discaomus ab his saltem quid nos deceat. Ciconis senes impotes uolandi nido se conti nent. ex his prognatae terra mario volitant,& cibos parentibus asseo runt. Sic illae ut eam aetate dignum cst, quiete fruuntur & copia: iuniores uero laborem c5portandi tantur pietate ac spe recipiendae in senectute gratiae,debitum persoluentes interim quod tempus postulat: & eadem ospera natos implumes cssatos* parentes educat naturr instinctu & pullis& decrepitis alacriter praesudo mutuum ossicium.& postea no obuoluti Dciem prae pudore homines parentum c5temptores, damnabuntU suam incuriam in re quae uel sola erat curanda, uel ante alias, prwsertim cum notam conseratur quam reseratur beneficiumc Filiorum enim nihil est prooPrium,quod non parentibus debeant, a quibus uel acceperunt, uel in ac quiredo adiuti sunt. Habent ne igitur pietatem ac sanctitatem principales uirtutes in anima, an eiecerunt eas e pectores Deo enim subministrant parentes in gignendis liberas. Caeterum qui ministium spernit, spernit &principem.& sunt qui audacius exaggerantes nomen parentum,aiun t Pastrem matrem* deos conspicuos illius ingeniti imitatores fingendis antamantibus:hoc uno differre,qudd Deus sit mu di genitor, hi uero filiorum tantu modo. nec fieri posse ut pius sit erga illum inuisibilem, qui erga hos conspicuos est impius. Hoc praeceptum de honorandis parentibus, clausdit priorem illum diuinum quinarium, alterum uero λέpturus legislator interdicta continentem & spectatem ad homines, orditur ab adulterio, ut Peccato grauissimo.fontem enim habet amorem uoluptatis, quae& corapus atterit,&robur animi resoluit,& rem familiarem absumit, quicquid attigerit more ignis adurens,&nihil saluum relinquens in uita hominum. haec adultero persuadet ut non solum ipse peccet, sed &alios asciscat in culpae societatem nefariam &aduersam societati legitimae. percitus enim hoc oestro non potest solus explere cupiditatem, sed opus est omnino ut
duo sint, alter quasi magister nequitiae, alter discipulus res turpissimae. nec enim solum corpus mulieris impudicae uitiatur, sed si uera lateamur, mulsto prius
492쪽
DE DEcALOGO. 4ssio prius animus asuescit malis morib. discens modis omnibus aue sari maritu & odio prosequi: quod tame malu leuius multo esset si non disii mula, retur. na quae sunt in propatulo, cauentur facilius. Nunc uero uix ullus suspicioni locus resin quitur,aded se malis artib. celat & obumbrat ne depreis hendatur, plerun y prae se serens assectum contrarium, & mirificis praestius is opinionem amoris sibi concilians. cade certe opera subuertuntur tres familiae. is cuius coiugium uiolatur, nuptialia uota perdidiq&spem prolis legitimae nec minus incommodi accipiut reliquae duae domus, adulteri Scadulterae, luandoquidem ambae replentur dedecore,co tumelia, probris aque turpisnmis. Quod si numerosae fuerint istae familiae multis cognatiosnibus affinitatibus que implicitae, totam ciuitatem accendet hoc flagitium obambulans per ora ciuium. permolestum est enim dubitare de liberis:"ies parum integre seruatur uxoris pudicitia, uerus pater certo cognosci non potest itam dum res in obscuro latet, adulterini subrepunt pro leagitimis alienarum familiarum sinceritatem deprauant, haereditatem,ut tu cuidetur paternam, alioqui nihil ad se pertinentem,usurpat. Et adulter postquam illusa muliere despumauit feruentem libidinem, &expleuit nefaria cupidinem, abit ridens laesi mariti ignoratiam:at ille tanquain cscus nihil
sciens de fraude domestica, ut propriam sobolem indulgenter habebit natos ex insensistimis sibi hominibus. Quod si detegatur iniuria, miserrimi
erunt licet insontes pueri,in neutro accensendi gener nec mariti, nec adulteri . Tales calamitates cum proueniant e cocubitu illegitimo,non mirum
si adulterium res probrosa dc inuisa deo primum locum inter peccata ob unet. Secundo uero interdicitur homicidium. cum enim natura gregale ac copascuum edidisset illud mansuetissimum animal ad cosensum 5 societatem inuitauit,dato eis sermone, quo masis conciliarentur conspirarentUmoribus. proinde quisquis occidit alteru,sciat se naturae ius fascp subuertere, scriptu ad omnium utilitatem publicam: sciat etiam se comittere sacrileis una, sublatae possessione dei re sacratissima. quid enim tam religiosum tam sacrum est quam homo aurum argentu, gemmae, aliae p pretiosae materiar,in anima ornameta sunt aedificiorum perinde anima carentium . hosmo autem animal optimum, potiore parte sui caelo cognatum purissimo,& ut plerio arbitrantur ipsi mundi conditori propius accedit ad illius se, scis sempiternaein ideae imagine Φ ulla terrestris natura,propter mente accepta diuinitus. Tertiit in secundo quinario praeceptu est, e surtu facias. qui enim alienis inhiat hostis publicus uoluntate omnes, ut quotquot uas Ict spoliat, cupiditatem extendens longissime uiribus autem deficientibus contrahens, ut ad paucos perueniat.itain fures potestatem adepti populaatur ciuitates integras, c5teinptis supplic is, quia uidentur sibi potentiores
legibus. hi sunt qui a natura insitu habent paucoru dominationis desidearitam,&dynastias tyrannides pappetunsi qui magna serta iaciunt, latrocinia tegendo honcstis nominibus principatus & imperi j ideo discat statim pueri manus a surtiuis lucris abstinere minimis etiam quia diuturna cosuetudo potentior in natura fit,& ni malu nascens inhibeas, crescit in immensam magnitudinem. Post uetitu ibrium mox uetaiosum testimoniu,nori
493쪽
ignarus salsos testes multis magnisi molestiis sese inuoluere. Priim; san,
ciam ueritatem uiolant qua nihil est in rebus sacratius, selis in morem illustralite negotia, ne quid eorum in obscuro lateat. deinde noticiam rerum quasi nodie quadam tegunt & caligine,& iniustos adiuuant aduersanturaque iniuriam patientibus dum quae nec uiderunt, nec audiuerunt, nec coagnouerunt,se certo scire,& probe tenere asseuerant. addui Sc tertium pecocatum peius prioribus. quoties enim desunt argumenta aut probationes quae ex scripto fiunt ad testes recidit controuersia, quorum uerba pro rosula sunt iudicibus pronunciaturis sententiain. Necessse est enim ut his sis ais attendatur,cum nemo adsit index alius. hinc fit ut qui litem perdunt gratiati testimonio iniuriam patiantur cum potuissent uincere: & iudices iniis quitatis non iusticiae opinionem lucrifaciant. Ad haec etiam cum impietaote seaus ea coniuncta est. non est enim moribus receptum ut iniurati iudiacent sed sacrameti religione obstricti,quam tamen impostores magis uioalant quam qui decipiunturiquandoquidem iii labuntur per ignorantiam. illi de industria technis utuntur Sc peccant libenter, corrumpuntΦ QMa gia ut interdum ab inseqs muleientur qui nullam poenam meruerunt. hae sunt opinor, causae quas propter prohibetur falsum testimonium. Postreis md uetat concupiscere,qudd cocupiscentia res nouas moliri, & alienis bonis insidiari soleat. Omnes enim perturbationes animi graues sunt, concistantes eum &dimouentes ab ingenio sanitate in pristina, sed nulla aeque nocet ac concupiscentia.quamobrem aliae uidentur externae inuitis & inosciis obrepere haec uero sola in nobis oriri, & quidem uolentibus. dicam apertius. quoties se osteri rei cuiuspiam expetendae imaginatio, experges facitexcitatΦ quiescentem animam, arreetam uelut oculis praesitans luto pure.is eius asse stus uoluptas dicitur . ediuerso quod malum &fiigienduest,quando sauciat animam,c5festim eam replet moesticia: qui asse s dolor nominatur. at quando malum nondum presens premit,imminet rame, Pavorem praemittit abominandum nuncium quo territet, qui &rimordicitur. quoties autem aliquis de absente bono cogitans habere id cupit, in longum animam porrigit, extendens eam ut positi rem adamatam attins gere, tanquam in orbiculari machina semper sequendo nunquam asseo quendo: quod spectamus in cursoribus, quando praecurrentem tardior pervicaciter insequitur. Similem autem quiddam & circa sensus accidit. nonnunquam oculi rem aliquam longe remotam cernere cupientes, plus satis&supra uires intenti seustrantur, nec ualent eam exacte cognostere,& insuper hebetantur conatu suo nimio. sic & seemitus obseurus auribus C longinquo allapsus eas excitat cupidas rem cognoscendi propius & onitum percipienai clarius: tamen quo est obscurior & quo minus augeatur,eo magis accenditur desiderium nihil proficiens, concupiscentia poe nas dante haud secus quam de Tantalo narrant fabulae poeticae .sertur nim eum quicquid appetit seustra uelle tangere, rebus per ludibrium innotum non e digitis elabentibus t illum uero nihilominus impotenter eas concupiscere, sitientem ea quae se quo minus satietur, subducunt hianti&auido, sese que humuc extendenum ore serpiginosi ulceris, quod in seimos
494쪽
DE DEeALOGO. 4s sectionibus cauter sve reprimatur, totum circum qua corpus Occupat, nec ullam partem incontactam praeteriti ad eundem modii nisi ratio phiis losophica ceu bonus medicus cohibeat dissandente se concupiscentiam, totam uita perturbabit necessario. cunetii em sine exceptione subiiciuntur
huic uitio sed nunquam magis insanit Φ cum naeia est licentiam, quando in omnibus facit omnia. Id quia satis liquet, non est opus uerbis pluribus,
cum nemo nesciat, nulla ciuitas ignoret exempla quotidiana, imo quae pene singulis horis fidem nobis astruunt. Pecuniam amor, aut so inae, aut gloriae aut cuiusuis rei facientis ad uoluptate, paruas ne ac uulgares calas initates inuehit nonne amicitias dirimit,etiam cognatos e benevolis redis
dens infensissimos. nonne hinc & regiones populosae desolantur intestionis seditionibus nόnne hoc pacto terra marcin repletur nouis tumulti b.& cladibus ultro citroin illatis uel naualibus uel terrestribus praeliis. nam Grscorti barbaroru* bella tam contra suos Q contra diuersi generis hos mines gestit,omnia manarunt ab uno sonte, concupiscentia pecuniam aut uoluptatis aut gloriae. Haec enim sunt fatalia mala hominum. Et de his hais
eunus. Illud quom sciendu decem hec praecepta esse summariu Iegum speciatim proditarum in toto legislatoris iacto uolumine. nam primu caput est de legibus ad monarchiam pertinentibus. hae docent unum esse conditorem mundi regemw ac gubernatorem,qui regat omnia salubriter, pauo com aut uulgi dominatu es le peruersas costitutiones reipublics, inducitas a malis et astutis hominibus per ambitionem auariciamw libertati ciuium insidiantibus, caeterum in caelo purissimo nihil reperiri simile . secundum caput continet Omnia quae spectant ad manufaeta simulacra statuas deluis bra , & in uniuersum quicquid e pictoru fit toruin noxiis ossicinis in templa translatum dedicaturi quo diserte cauetur ne admittant figmenta sabularum de deorum connub as & natalibus,& qui hinc oriuntur uari js casiabus.Tertio praescribitur,quas obres,ubi, quando, iusiurandum interpoani debeat i quo & qualiter assecto uel animo uel corpore, tum quid re stesecusve iurantes maneat. Quarto uero de sestis diebus et sabbatis in sumisma praecipitur,de , uotis sacrificijs, at* purificationibus & caetero cultu religioso numinis. Sabbatu uoco diem septimu annumerato senario sedacia ditati proprio,cui accedit septimus unitati similis qui b. numeris ambobus sesta dinumerantur: unitate quide sacrum noviluniu in quo tuba canitur,& ieiuniu in quo a cibo potu. abstinetur, & quod patria Hebraeorulingua pascha dicitur, quando populariter singuli sacrificant non expectatis lacerdotibus, ipsi permissu legis sungentes sacerdotio quot annis per unum die destinatu huic negotio: quando etia offertur manipulus gratias rum aditonis pro ubertate camporu & Migii abundati a. ab eo septies septirnus,hoc est quinquagesimus, Pentecoste Graeco & ulitatiore uocabulo:
quado panes osteriatur primitiarum nomine conuenientissimo. quoniam primu hoc inter alimeta mitia prouenire deus uoluit in usum hominis animal tu mitissimi .septenario uero attributa sunt sesta maiora quae plures diam postulat, tunc cu annus distinguitur duobus equinoetiis, uerno autumnalij,& sep teni dies sesti aguntur: uerno tepore ut segetes ad matura sisto
495쪽
4ss PHILONIs IUDAEI Liar Rgem perireniant: autumnali,ut omnes arborei si eius colligatur couci, antur seliciter.septeni autem dies dantur his sestiuitatibus propter menses septenos utrius p aequinoctiss: ut cui in mensi honor suus contingat otio hilaritate , unius diei,eodem pertinent & aliae leges pulcherrimae quae inuitant ad mansuetudinem societatem,modestiam,& ius exaequandum cunaetis pariter: qualis est de septimo quoin anno, quo indicitur totius agria culturae intermissio ne quis serat aret, sineue putet purgeti arbores,aut
quic* rustici operis faciat. Visum est enim irreprehesibili legislatoris in
genio dignum premi u sexennis fertilitatis locorum montanoru & campelirium remissio haec laboris et ad respirandum libera uacatio. Nec dissimilia sunt quae praecipiuntur de anno quinquagesimo qui non solum habet modo dictum septimi priuilegium, uerum etiam restitutionem rei familiaris in integrum necessariam sane plenamin charitatis ac iusticiae. in quinto capite de honore paretu multae leges subindicatur perinde necessiariae, spe et intes ad seniores iuniorescit, ad magistratus Sc subditos, ad benemera, tos&asseeios beneficio, ad seruos&dominos, parentes enim censentur in potiore ordine, in quo seniores,principes,beneiactores, domini. liberi Dero in deteriore, in quo iuniores, subditi,beneficio deuin dii,seruici', multa enim praecipiuntur, iuuentuti de uendis senibus, senioribus uero de instituendis iuuenibus. item subditis de obedientia magistratibus debita. his vero'de curandis subditorum commodis. his qui beneficium accepes runt, de reserenda gratia, de non expedianda uero his qui gratis debent esse benefici,ne sint foeneratoribus similes.a seruis exiguntur officia caristatis erga dominos. ab his uicissim humanitas & clementia, ut bene inter se comparentur impares. Hactenus capita quinarii primae tabulae, speciastim non exiguum comple fientis legum numerum. in sequenti primum caput moechis opponitur, multa instituta continens, cotra stupratores, contra puerorum amatores, contra lasciuiae deditos & illegitimis incestis concubitibus. Quorum formas non ideo retulit in literas, ut indicaret multiplices libidines, sed ut eo magis imponeret pudorem turpiter uiuentibus, exprobrando eis pudenda dedecora. secundum caput uetat homicidium,quo compreheduntur leges de ui & iniuria. de mutilatione, plagis. uulneribus p omnes necessariae perutiles* reipublicae. Tertium uero sares cohibet, ad quem ordinem pertinent qui seaudant creditorem, uel dopositum abnegant,qui peculantur, qui praedantur, in summa quotquot Prae auaricia clam ue palam ue aliena usurpant. Quartum est de filiis testibus, quo etiam multae leges continentur, de non decipiendo, de non in lumniando, de non adiuuandis malefactoribus, de non celanda perfidia praetextu fidei, quae omnia legislatori curae fuerunt. Quintum reprimit concupiscentiam fontem iniquitatum unde manat quicquid contra ius fit Privatim ac publice, siue paritum siue magnum sacru profanum ue,ad corpuS animum urires ue externas attinens. Nihil enim, ut iam ante dixi, po otest euadere uim concupiscentiae,sed tan* flamma lignea materiam, depascitur absumitin omnia eius quo pinultae species coercctur praeceptis.&monitis, ut corrigatur emandabiles: cotumaces uero puniatur, per totam uitam
496쪽
ui inin malo huic obiioxij. Haecia de posterioris tabulae quinario dixisse
sat erit ad expledum decalogii sacrosancto dei proditu oraculo. eius enim naturam decuit,capita legum specialium ore proprio canere, leges uero lopsas per prophetam absolutissimum clei tun ex omni optimacu numero, repletum , diuino spiritu quo interprete oraculoru uti placuit. De cetero addamus caulam cur in his decem praeceptis siue legibus contentus iubere uetare Φ, secus iacientibus nullam poenam decernit,quem adniodum solent alii legislatores statuere. Quia deus erat, & consequenter bonus dominus, lorum bonorum autor, mali uero nullius. Proinde existimauit ni hal magis naturam suam decere, quam ut salutaria praecepta daret pura n5 admixtis poenarum terroribus, ne quis imprudes metu malo consultore
usus inuitus pareret, sed potius ut sapiens rationem uoluntatemh spontasneam secutus uerteret se& applicaret ad id quod est optimu: ne quis pustet ideo de poenis silere oracula, ut qui peccant impunitate sibi polliceano tur, sed magis cogitet assidere deo iusticiam, inspectarein quicquid agunt homines, nec dissimulare ut natura insensam sontibus, & ex ossicio plectetem iuris uiolatores. hoc em est proprium ministris dei potentiis ut quemadmodum in militari fit imperio, seuere animaduertant in desertores ordinum. ipse uero magnus rex gaudet appellari conseruator custosque pacis publicae rerum uniuersiarum, seu stus pacis omnibus ubique largiter coopio scin suppeditans. Nam reuera penes deum cura pacis est, belli uero penes eos quibus ille suppraefectis S ministris utitur.
QUAE REFERUNTUR AD TRIA DEcALOGr e Aopita, uidelacet tertium,quartum auintumὐ De imreiurando retia
ponet, Descro subato, De honore habenado parentitas. N Lia Ro qui hunc praecedit proximus,accurate introspeximus duo capita quae in dece praeceptis pii ma numerantur, de no coledis alijs diis praeter unus cuius imperio parent ortinia, et de n5 sngedis simia lactis: ubi etiam de legibus speciatim ad ea spectatiol bus dicitii est. Nunc de tribus deinceps sequetibus L disseremus, speciales leges adaptando his similiter. - Horu triu primum admonet, ne dei nomine abutamur in uanu. a quicquid uir bonus asseuerat, perinde ac iurato credi deabet,cu uerbu eius firmu lit ac rigid nullo medacio flexile, ueritate in qua fundatur subnixu. Quod si rei necessitas religione iurisiuradi postulet magis decet iurare per patris aut matris sanitate et senectute prospera si uiuut, aut si destincti sunt per eoru beata memoria. sunt em essigies & simulacra a diuini
497쪽
diuini nummi qui liberos ad uitam produxerunt de nihilo. Extat scriptuin legibus prisci cuiusdam celebrati sapientiae nomine: Dei erato per reli. gionc patris tui: opinor ut hoc praecepto prodesset posteris, docens quo.
modo parentes honorandi sint, pietate ut bene meriti, religione uero ut a natura constituti principes,& quod non temere deus nominandus siti lulis quoq; laus dcbetur qui quoties urgentur sacram ctum dicere, cundianado tergiversandoq; religionem incutiunt non solum spei tantibus, sed Rad iurandu prouocantibus. solent enim quida ubi hoc solum protulcrint, Ita me adiuuet, reliquia ex abrupto subiicere, nihil addentcs amplius, nec abibluentes formulam. Potest enim suppleri si libeat no statim addendo: Altissimus aut summus rerum condito sed tellus, I,cslum,mundus uri Sunt enim hae creaturae praecipuae, nimirum antiquiores nostro genere. sempiternae in omnis expertes seni j, sic volente caelesti numine. alii ucrota faciles sunt ad iurandu & temerarii, ut praeteritis nimia propcratione creaturis omnibus, ad ipsum creatore patrem , uniuersorum audeant illotis pedibus irrumpere non habita ratione locorum & temporum,nec soliciti ipsi puri sint animo & corpore non expendentes negotium, quasilinis guam a natura sibi datam deberent ad usus nefarios uertcrc. atqui satius eis rat hoc instrumento pulcherrimo, quo interprete animi subsissit hominii societas uti ad honorem & reuerentiam prsdicationew omnipotentis numinis .ia sic in tant i ualet impietas quorunda, ut uel religiosissima nec sine horrore audienda dei nomina congerantur aceruatim persi immam impudentiam: quasi euii iuri sint crebris deierationibus, ut sibi credatur, fatui qui non intelligunt consuetudine crebro iurandi argumentu esse perfidis non fidei duntaxat prii dentiorum iudicio. Quod si necesse fuerit quacunque in re saluis legibus iusiurandii interponere, sanciatur id modis omnis bus. ne quid impedimeto sit quo minus inceris rei cotingat noti cia prs sertim si non agitur implacabili odio aut amore insano aut impotenti concupiscentia, qui astectus menti sanitatem adimu sine uideat quid oportet hi cloicere uel facere: sed sobrie certa in ratione ad iurandum acceditur. Quid enim est meliusquam per totam uitam abstinere a mendacio,& id appros bare dci testimonio siquidem iusiurandii nihil est aliud, quam in reaimbia-.gua dei testis citatio. id ni fiat in ueritatis fauorem, scelus cst haud expiata facile. Qui enim hoc admittit, si non uerbis certe re ipsa occlama i deo : Te Praetexo iniusticiae meae, quia pudet haberi pro malo &improbo, ser oo em in te culpam mea recipe. sic cin mihi salua existimatione peccare I:ceisit. Qitae uersa no dictu modo sed Sc cogitatu sunt nefaria. id enim obsequiu prsstare grauarctur,nd dico deus alienus ab omni uitio sed ues pater uel patruus ac ne ad aures quide admitteret, modo esset homo educatus liberaliter, licet igitur omne iusiurandum confirmare, in quo res honcstar utiles P uertuntur,&quo prudenter iustew utilitati uel priuatae uel publicae consulitur. Huc pertinent & uota legitima, quibus in praesens aut in futurum bona petuntur. nam qui malum propositum iureiurando sanaciunt quid sanistum sit ignorant iurant se comissuros surtum, sacrilegium, siuerunt, adulteriu, homicidiu, aut aliud simile: moxw ne periuri habean π
498쪽
sp Eci ALiBVs LEGI Bus. tur committunt,quasi non melius deo , gratius sit tale periurii modo seruentur leges permanus acceptae a maioribus, decolenda iusticia uirtutiis busq; caeteris, sine quibus nec cietas hominu, nec naturs iura possunt in tuto consistere, siue sequatur periurium siue n5. Proinde quisquis iuratus iura uiolat, sciat se non peierare quide attame ea pessum dare,ad quae corisitabilienda iusiurandii inuentum est.addit enim culpae culpam dum sacramento abutitur,cu debuisset potius abstinere a malefic m. abstineat igitur, et suppi cx dcum exoret,ut pro sua clementia tem critati incostilis ignoscat qua ad iurandu praeceps actus est. na duplicare noxa, cum te possis exonerare dimidio,maxima est insania uix un* curabilis. Rursum alii seroces inhumani*,aut ab ira coacti molesta domina, iureiurando suain inhumaniatate confirmant, duin negant se hunc aut illum admissuros in contuberonium uel mensae societate aut adiuturos ullo beneficio, aut usuros eius o pcra quoad uixerit. Interdum etiam ultra obitum prorogant odia, nec sis
nunt mortuorum corpora potiri iustis funebribus. Hi quemadmodu&priores illi monendi sunt, ut placent deum uotis ac sacrificius quo aliquam consequantur medicinam animae nulla ope humana curabilis. Alii iactatores &i rogantia turgidi, gloriaein insatiabiliter auidi, Magalitate sibi pustant prorsus inutilem:quod si quis submoneat ut cocupiscentiis sitis imperent contumeliam sibi facta existimant: contemptisΦ monitoribus ruunt in delicias risu cavillis p ludetes in praecepta honesta ui Φ utilissima. his si res semit aris lauta sit iureiurado aflirmant, facturos se impensas in uoluptates sine parsimonia. Verbi gratia, nuper diues quida delicatus,a sene cognato paterno p amico monitus,ut honestius & castigatius uiueret, tulit id aegerrime,mox ψ obnixius contendedo iurauit quadiu sumptus se nodesecerint, a luxu non temperaturum uel ruri uel in urbe sed ubi Q ostentaturum diuitias. Atqui no diuitie sic ostentantur,sed fastus ac luxus traducitur,quantu ego intelligo.Reperias enim non paucos magnos principes affluentes apparatu copioso & inexhaustis diuitiis. tamen interdum non aspernari res tenuiu, fictilia pocula,obolares panes, & oleas caseum ue oolus , e uice ob nii: tuni in aestate campestre lineum,in hyeme crassiun ualidam in penulam, & cubile aliquando humi stratu fastiditis spondis eburisneis,uci testudine auroo ornatis, stragulisq; purpureis,& mensis luxuriosis claboratisw curiose bellariis. In causa est non solum eorum ingenii seli
citas ac bonitas uerum etiam a tenera aetate recta institutio, ex quadidices
runt meminisse homines se magis quam principes, & nihil humanu speranere: luam opinionem pene quotidie in memoriam sibi reuocant, demitatuntq; se a celsa potesta te ad ista humilia,& quadam tenus exaequant subsditis, ne quid ostendat disparitas. Ait ita ciuitates potentia, rerum copia, senibus, moribus, pacein festa florentes reddunt, nulla his subtrahentes coirimoda,sed omnia largientes prompte abs' inuidia. Hi sunt mores gelierostarum & uere principum hominum, aliis* his similes. At isti recenscue m ad opuletiam, adepti s multas pecunias errantis sortunae indulgentia,ueraS autem & nequaci' caecas opes, quae constant e uirtutibus honesstisci pactionibus, ne in somnis quidem un* conspicata n caecu Plutu inciderunt:
499쪽
4 2 PHILONIS IUDAEI LIBER III.
ciderunt: a quo sustentati necesse est ut per caecitate uiam non uideant de se statuin in auia, mirentur res nullius pret0, uere pretiosas ridean liquos sacra scriptura intempestiue iurantes non mediocriter increpat. incorrigis biles em sunt & insanabiles. proinde ne a deo quide natura propitio uenisam impetrant. Caeterii uirgini b. & maritatis uotiendi iurandiq; potestas adimitur legibus, quod ille in autoritate parentii, hae maritorum cs leprosnuncientur, penes quos est uoluntatcm carum ratam habere aut irritam
nam illae per aetatem uim iurisiurandi parum intelligunt, &opus habent alieno iudicio. alterae procliuiores ad iurandum sunt quam serat maritorii utilitas. Quapropter his liberum est' uxoris iuram ctum ratum iaci irritum
facere. At viduae caueant ne iurent temere. Non habent enim deprecato, res.nec maritos desun istos, nec parentes relidios quando migrarunt in aistiam familiam: ideo iuramentum earum non conuellitur,d cui tutarum a curatoribus. Si quis aut quem periuria scit n5 indicat,amiciti reuerentici
timori plus quam pietati tribuens periurii poetas fit obnoxius Nam pec care et peccati fauere perinde est. Poetas aut periuris partim adeo, partim ab hominibus, infligutur: sed a deo grauissim s. Non fit cin propitius contaminatis eo scelere sed ut impuros auersatur perpetuo.& merito. iii eonim res tam serias contemnit uicissim contemnitur,&resseruntur paria paribus. Homines uero aut morte mul fiat hos aut uerberibus scuius dum Pietatem laesam morte uindicant: remissius dum publice flagris eos lace, rant, quae poena ingenuo non uidetur morte leuior. Haeccillerte praeci,
Piuntur licet interpretari possint per allegoriam ab his qui occultiorem intellecHim considerant. Sciendum igitur quod redita ratio seu sermo pa, trisatin mariti uim habet sed diuersa obseruatione. Mariti, quia uirtutum semina iacit in animam tanquam in agrum sertilem. Patris, quia costia bo, Da Raetiones honestas solet gignere. prognatasin educare decretis dulcibus,quae do ei na & sapientia suppeditatimens aut assimilatur nunc uiro gini, nunc mulieri uel coniugatae uel uiduae. uirgini,quado casta puram. se conseruat a uoluptatibus harumin concupiscent as, tum a dolore timos re , insidiosis aflectibus & gelii toris curam respicit.Caeterum quae tan*mulier proba sermoni probo per uirtute copulatur, sub eius ipsius degit
prouidentia seminantis more maritali cogitationes optimas. caeterii quae
anima destituta fuerit & parentela prudenti et redii sermonis coniugio, uiduata pulcherrimis praesidiis& deserta a sapientia, uiuens liuitam obnoxiam,tenetur quo se obstrinxit uinculo, non habens medicum a quo cu, retur,nec maritu conuictore, nec patrem genitore, sermone inc9 ornatum
sapientia. Eoru uero qui no solii bona sua partem 'ue horum, sed & seipses
deuoueriit pretia costituta sunt, no iuxta forma aut proceritate aut alius simile sed pro annom numero ratione tantu sexus aetatisq; habita. praesi anit enim lex ab anno XX.ad LX. uiri preti ucc. argenteos solidos. mulieris uero cx X. ii quinto aut aetatis anno uso vigesimis, masculi Lx XX . st mi nae XL.ab infantia usq; quinquenniu masculi XX. se inae rit t. eorum uesro qui sexagesimum uitae annu excesserunt, senis sexaginta anus quadra Gginta selidos. Cur autem pariter omnes eiusdem aetatis & omnes eiusdem sexus
500쪽
DR sprcIALIBVs LEGIBUS. 4 3 secus aestimati sint.tres causae asseruntur ualde idoneae. Vna, quia par &milis est uotorum dignitas siue magnates siue humiles uoueant. altera uesro, quia haud aequum uidebatur uota iacientes aestimari eisde conditionibus quibus mancipia uenalia. in illis enim spectatur pulchritudo & bona habitudo corporis uilescetibus si ista d esuerint. Tereia causa est prscipua, quia apud nos imparitas ho noratur apud deum paritas. Hactenus de hos minibus caeterum de pecudibus hae leges habentur. Si quis selegerit pecudena que sit ex aliquo trili generupuroru ad sacrificili, bouem, aut ouem, aut capram illam ipsam sacrificet, nec supponat uel deteriore pro meliore, ues meliorem pro deteriore. Non gaudet enim deus carnibus & adipibus animalium sed uouentium innocetia pio in proposito. Quod si supposuerit. mallet pro una duas uictimas,& eam quam duduna uouerat,& suppositiciam. Dod si deuota pecus impura sit, adducatur ad facerdote probatissim v. hac ille quati sit aestimet aequo pretio, S insuper quinta parte eius pretii, ne quid desit si substituenda sit pura ut stima. Eadem opera mulctas tur etiam&pudefit uouentis incogitantia, qui per errorem animal impiis rum uoueri sortassis offuscante mente perturbatione quapiam. Si quis aut domum uouerit rursum sacerdotem aestimatorem adhibeat. Emptor autem si est ipse qui uouit non solum persoluat squu pretium,sed re quintam partem superaddat, quo mulctentur duo uitia, temeritas & cupiditas in uouendo temeritas: cupiditas in repetendo quae semel alienata fue rant. Sin alius emerit nihil addat ultra aequa aestimatione. Caeterum qui uouet, no differat diu res uotiuas luere, uel earum pretium. Iniquum enim fuerit pacita reprssentari hominibus, Deo cui non potest referri merita gratia procrastinari honorem debitum, &cunctando negliscitam detegere, quasi cordi non sit cultus eius numinis, a quo & initium summa felicitatis depen det. Haec de iureiurando, uotis* dixisse sussiciat.
'tu eptimum . Contrara, inchos omneuplibidinoseos, o contra homicidas omnemi uiolentiam.
vi τ olim tempus quando philosephiae uacas cons templationi in mundo Sc eoru quae mundi cotinen tur,iniebar optatis ac beatis mentis delicus semper consectando diuina praecepta Sc oracula, qui b. satitari prae auiditate nimia n5 poteram, his tantum mel oblectans, humile uero nihil sapiens, gloria, opes, i uoluptates in fastidies: 5c uelut in sublime raptus diuin o spiritu lustraba animo istis lunaein curius 8ccaeterorum caelestium orbium. interdum defleetens ab aethere ad terram mentis oculos. tan in e specula consideraba terrestria negotia cum is, quae