장음표시 사용
511쪽
sο4 PHILONrat V DATI LIBRR sint animalia rationalia nihilo secius a nativa mansuetudine in serinos mores degenerat,& pro delediameto habent Iordedi quotquot possunt licen. tiam. Haetenus in praesenti de ueneficis di diu sit. Sciendu tamen hoc quosque,interdia accidere ut aliquis nihil minus cogitans committat homicis dium, n5 destinato consilio, nec paratus ad id antea, sed repentino furore percitus,impotenti malo & obrepenti facile, quod n5 minus nocet coma moto quam sustinenti talem debacchationem. interdum enim aliquis progressus in forum ut agat sua negocia. casu homini uel lingua uel manib. petulanti sit obuius,lacessituswaut ipse contentione exorrus, ut rixa citius dirimatur aut pugnos rit,aut eminus lapide.Tum si letali plaga ieius alter moritur percussor quoci' serat quod intulit. quod ii non statim ab icitu perit, sed decumbit laesa ualetudine, ac mox curatus si non suis pedibus, sal/tem alijs sustentantibus aut scipione subnixus obambulat, duplicem mulcstam luat, tum cam qua rependatur percussi ocium tum qua satis fiat mea dico. hac persoluta immunis sit a supplicio etiamsi percussus moriatur postea. fortassis em non ex illiu post que coepit obambulare ualerein melius. cule, sed at is de causis intem siquae repente aggressiae uel sana corpora mescant. Quod si quis rixando cum muliere grauida pugnos in uentrem inflixerit,ita ut abortus sequatur, si abortivum informe suerit, mulctetur, tum propter uiolentiam, tum quia fuit impedimento naturae exorss opificium hominis, animalis pulcherrimi. Quod si formatus sectus ab luta inebra et in ordinem digesta habuerit, moriatur percusser.iam em erat homo qui in naturae ossicina interemptus est, nondu ab ea prolatus in lucem, similis
statuae latenti apud fictorem suum,& nihil aliud expedianti quam dum liabeat illi spe standam proponere populo. Haec lex etiam grauius quiddam
prohibet expositioncminiantium,quae apud multas gentes propter nati Dam inhumanitate uulgaris cli impietas. nam si prospiciendum est, ne anate praesinitu natiuitatis tempus uim patiantur in utero, quanto magis cCnseruadi sunt iam editi & quasi nouelli coloni adscripti csteris hominibus,
ut una si uantur naturae donis, quae in terra, aqua, aere, caelo Proueniunt,
caelestia contemplationi Sc spe fiaculo terrestria uero ut usibus scrutant,et expleant omnium sensuum desideria: menti quom famulentur tanquam regi magno per eosdem sensus ceu latcilites: aut etiam sine horum ministerio duntaxat in his quaecunΦ sola ratione possunt percipi. Haec tanta bo Mna quisquis adimit pueris,et alimenta statim a natiuitate denegat. sciat se uiolare iura natum, Sc hoc modo incidere in maxima crimina, libidinosus. immanis, homicida, at* aded infanticida prolis propriae. libidinosias ut qui non liberoru causa conseruandi in generis cum uxore cogreditur, sed
uoluptatem captans ex coitu more suum hircorum P. immanis auic quis Potius censebitur,quam natorum suorum inimicus implacabilis nisi quis est tam fatuus, ut credat non temeraturum foedera inita cum exteris, eum
qui cognationis iura & communis generis societatem nodos it aristissio mos ducit pro nihilo. certe homicidae insanticidaein sunt manifestar i, si oue scelus id peragunt suis anibus immaniter elidendo prs cando uere centem spirituraut in flumeia mare ue proiiciendo e subluni, quo celerius
512쪽
mergantur ac profundius: siue in deserta loca deportatos exponunt,ut ipssi aiunt non desperantes de fallite: sed reuera ut abiecti miserius intereant. nam quaecunque serae carnes humanisappetunt accurrui & avide Duuno
tur bellis epulis obieetis sibi a parentibus, qui siti aut praecipui curatores
infantis esse debuerant: atin etiam reliquias eorum carpunt alites carniuotae, si serius ueniant. Nam quoties mature praesentiunt,decertant pro praesda cum terrestrib us bestin s. Sed fac alicuius praetereuntis miseratione cola
ligi expositicium, & alimenta caeteram , educationem consequi, hoc besneficium quid aliud est quam parentum ipsorum condemnatio c Siquidem teri faciunt horum ossicium, parentes uero ne eam quidem curam natis impendunt quam exteri. immensum igitur quato magis expositionem insfinium uetitain innuit qui autori abortus infligit poenam capitis, si socius iam sormatus erat in utero. quamuis infantem tantisper dum matrice clausditur,partem matris aiunt scrutatores naturalis philosophiae,cum que his medicorum probatissimi, qui paraturam hominis inspexerunt, non foris lum,uerum etiam disseims corporibus, ne quid eius ignoratum in curandis morbis afferret causam ingentis periculi. hanc concretionem partus secernit, absoluens animal, ita ut nil ei desit eorum quae natura humana postulat. proinde sine c5trouersa homicida est quisquis infantem interimit, aetate non obstatricum lex uindicet iniuriam illatam generi .attamen si aetatis quo rationem haberi placet maiorem indignationem infanticida mereri uidetur . nam persedia aetas multis modis irritat offenditin infantibus uod tum recens in lucem ac uitam editis ne falsum quide crimen licet obisscere propter summam eorum innocentiam. ideo seruisti mi omnium Sc immanissimi iudicandi sunt qui his struunt perniciem,merito capitalem poesnam daturi legibus. Ei autem qui nolens caedem commisit, occisum sacra lex ait in manus a deo traditum: uel quo excuset culpam. nunquam enim deus clemens ac propicius insontem ad necem dederet: sed aliquoties qui apud humanum tribunal evadunt modis uams, in naturaeiudicium adducti damnantur ubi sola sincera ueritas spectatur, nec offuscatur uIlis uerborum Praestigi j s. imo ne opus uidem uerbis est ubi nudantur consilia uos liaritateSU occultae antea in apertum producunturi uel quo percussor licet exemptus crimine homicidii, quasi minister iudici, diuini, tamen declaretur obnoxius exiguo cuidam piaculo, quod ueniam impetrare debeat. nonunquam enim deus paruis delictis & sanabilibus utitur ad punienda magna alcy insanabilia peccata, non quod ipsos ministros probet, sed quod
eos putet instrumenta poenarum idonea, ne quis alioqui tota uita purus& e puris prognatus parentibus,caede uel iustissima suas manus containionet. ideo caede praeter animi sententiam pollutis exiliu in dicitur, certis quidem locis circumscriptum non tamen perpetuum. Sex enim ciuitateSattribuuntur huiusmodi exulibus, octava pars pos Iessionum quae sorte obues nerunt sacratae tribui,& ex re nominantur profugorum receptacula. finis autem exili j est idem qui uitae pontificis . tunc enim reditus permittitur. quod ad locu exit' attinet, lisc causa reddituri tribus de qua soquimur,hasciuitates accepit in caedis piae iusta V premium, propter operam nauatam
513쪽
egregie . Cum enim propheta in celsissimum ac sanetissimum eius traetus montem accitus,ex ore dei capita iuris acciperet, semotus per dies aliquota conspectu hominum,quidam seditiosi per absentiam principis multa mala inuexerunt, & ad extremum impietatem his adiecerunt, unius ueri dei cultu exploso, Sc consecrato iuuenco aureo ad exemplar typhi Aegyptias
ci: uacabanthi profanis sacrificiis 8c festis nefariis, inconcinnis chordis,
cantantes hymnos cum dcbuerint lamentari potius. hanc repentina a bos nis moribus defectione indigne serens ea tribus, ira Telocy accensa armasuit se uelut ex composito, 8c uino simul orgiis , furentes contemptim agogressa trucidauit initio caedis facto ab amicissimis Sc coniunetissimis,pleotate tantum metiendo iacccstitudines. ita Φ exigua parte dies ceciderutuis gintiquatuor milia, quorum clades reliquos in ossicio continuit, similem poenam ueritos .cam uoluntariam militiam pro pietate cultu ueri numis
nis susceptam non sine periculo,ipse rerum pater approbauit, pronunciasilitet intersectores puros ab omni scelere, & honorauit sacerdotio, virtuotis ergo pietatisq; ideo quisquis inuitiis necauit hominem,iubetur in nonnullas huius sortis ciuitates secedere, ad eius casus solatium,neue despcret de securitate fretus loci priuilegio redigentis in memoriam,qudd qui contra uoluntatem suam necesse habuerunt ferro grassari in uitam quorunda, honorcs etiam S anagna praemia stipra impunitatem olim adepti fuissent. tanto magis ab sui debere a crimine, qui idem peccatum comisti unt poeimprudentiam, & saltem hoc impetrare ne plectantur capite. Unde discismus non omne homicidium damnandum esse, sed ea solum quae coniunmeta sunt cum iniuria: quandoquidem licet interdum laudem hoc facinore quaerere, si per aemulationem & uirtutis amore patratum sit. certe ueniam meretur qui noles occidit.Altera causa est haec.Vult lex incolumitatem ius qui nccauit imprudens,quoniam insens est animo, licet manibus mini
strarit iusticiae rerum humanarum praesidi. infestatur enim Sc ad mortem
expetitur ab occisi cognatis proximis, quos uel miseratio uel domesticus 'ludius ad ultione stimulat,nec sinit iura naturae diligenter expendere.ideo datur huiusmodi homini refugiu,non in templum, utpote nondum eXpiato:nec in obscurum aliquem negle flum* angulum, ne contemptus dederetur facite: sed in urbem sacerdotalem, hoc est mediam inter sacram profanamo,quae est quasi templum quoddam secundarium. nam sacrificorum oppida religiosiora sunt caeteris sicut augustiores ipsorum incolae. proiias de ob receptaculorum priuilegium certa securitas contingit ed fugientis hvs.terminum autem reditus praefiniit lex,ut dixi, mortem summi pontis sicis, ob causam hanc. quemadmodum qui occisus cognatos habet superstites ultionis auidos, ita uniuersae gentis in comune copnatus Sc pro pinquus est pontifex reddens omnibus iura controuersias. dirimens, et
sacra uota quotidie facies omnia* fausta petes ta* fratrib. Sc liberis &
Paretib.ut omnis aetas cunei sp partes gelis in unu ceu corpus coeat coas
Ptentur ,& sic pace seuatur ac comunib. legibus. huc igitur timere debet quisquis inuitus caede patrauit, ut propugnatore Sc protectore necatosi cocineroy se intra sua receptacula,si modo cupit sine periculo uiuere. cum
514쪽
igitur lex dicit, no reuertetur exul in patriam donec moriatur summus potifex: perinde ualet ac si dicat, donec moriatur cognatus omniti publicus, qui solus habet ius in uiuos pariter ac mortuos. hsc est causa quae placet recetiorib. altera uero grauiores habet antiquiores p haec uidelicet. A peccatis uoluntariis debet esse puri plebeii homines,aut etia sacerdotes, si cui litabet hos quo* addere: princeps uero sacerdotum siue pontifex per excelsientia ab utris p uoluntari js pariter ac inuolutari j s. nefas est enim huc quicquam pollutu attingere uel sponte sua uel casu fortuito,ut cu sacris praesit,
ornatus sit parte utracp,tum mente irreprehesibili, tum uita nullis probris obnoxia.ita. tali merito suspeeti sunt qui nolentes caedem fecerunt, non ut scelerati,sed ut minus puri a peccato: utcun in uoluntati naturae uidetur
praebuiste ministeriu aduersus praedanatos illius occulto iudicio. Haeteunus de ciuibus S ingenuis: deinceps etia de seruis lex loquitur occisis per uim ac iniuriam. hos sortuna Sc conditio uilior distinguit a suis dominis,
de caetero natura utriis comunis est 5c eadem . at lex diuina regulas iuris no sortunae,sed naturae acc5modat. ideo decet dominos no abuti sua postestate cotra famulos,cauereΦ ab in letia,co teptu atin saeuicia. na ista nosunt indicia placidi animi sed impotentiae tyrannice, exercetis licentia pro arbitrio.quisquis em domu suam laqua arcem munissi, nemine domesticora sinens loqui libere asper in omnes prae agnata uel etia assie stata saeuicia, tyranus es apparatu tantu minore disserens:unde satis apparet eu progressurum ulterius,si quid opibus accreuerit.Transcendet enim mox ad ciuitates,gentes,regiones ,oppressa prius sua patria, ut specime de se praebeat, quam immitis sit futurus in caeteros subditos.Talis igitur certo sciat, non semper,nec in omnes habituruse peccadi licentia. Ultrix enim ei resistet iusticia propugnatrix iniuriam patientiu,reposcet* rationem necis quam ille suis intulit: nec satis erit dicere inflic has plagas castigandi no occidedi asnimo.non enim statim dimittetur impune, sed adiudices duc ius diligetei
examinabitur num uera dicat,uolens an noles interemerit. si dolus masus 8c nefarium propositum compertu in eo fuerit, moriatur, nee prosit ei ad salute quὀd sit dominus. sin aut non mox post uerbera,sed altero tertio uedie seruus expirauerit, iam non erit reus caedis dominus,excusationem habens hoc ipsum quod ille inter uapulandum no sit mortuus, permissus intra aedes uiuere quamdiu potuit,licet breui tempore.Huc accedit,quod nemo esto tam fatuus ut alium uelit faedere cum suo incomodo. at quisquis seruum interficit,seipsum mutet a cariturus eius ministerio,& insuper preciuperditurus fortasse non modicum. quod si seruus meruit suppliciti, ducastur ad iudices,& crime eius indicetur, ut Iegibus poenas luat no suo domino.Quod autem attinet ad bruta mortem merita: si quem taurus corn upeta interemerit obruatur Iapidibus. no est enim idoneus sacrificio,& carni. hus eius uesti no est fas.quam ob re quia no est purus cibus homini , ani mal quod intersecit hominem . quod si dominus eius sciens ferum immansuetumV nec alligauit nec inclusit ac ne ab alqs quidem praemonitus eum asseruauit,reus esto. necatoin cornupcta, ipse quoque tollatur e uiuiS, aut certe caput suum precio redimat, iuxta aestimationem iudicum. Si seruus
515쪽
fuit qui sic peremptus est, precium eius restituatur ipstus domino. Quods non homo sed pecus cornu confixum fuerit, mortuum sumat cornupestae dominus reddatw aliud simile propterea quod incaute sermauit pecus dis suae ferociam. quod si ipse alienam necarit pecudem, restituat similem, & boni consulat non mul stati se grauius,cum prior laeserit. Quidam pro fundos puteos sodiunt aperiendo uiuos latices,aut ut pluuiales aquas colligant: deinde nec os putei sepiunt, nec addunt operculum, per summam negligentiam uel amentiam sinentes id patere ad quorundam interitum. in nos si quis uiator incautius incedendo prolapsus perierit, actio sit culo libet destineti propinquo contra sossores putes: tum iudices litem sitimet,& mulctam ab eis exigant. qudd si iumentum ed prolapsum perieri quanti uiuum aestimabatur, tantum luant domino , ipsis cadauer tollere liceat. Huic modo dicto crimini admittunt simile, qui aedificata domo solarium relinquunt sine loricula, nec cavent nequis deseratur in praeceps. nam ut uerum fitear committunt homicidium,quantum in ipsis est,etiamsi nemo delapsus intereat. proinde poenam eandem debebunt, qua illi qui puteos relinquunt absq; operculo. Homicidis lex no indulget ut pecunηs luant, quod luendum est capite aut exilio: sed exigit rigide, ut sanguis expietur sanguine, & insidiatoris capite satis fiat interempti manibus. alioqui persuersa ingem a nunquam satiantur maleficiis,sed lacinora cumulant facinos ribus, augendo usque maliciam, nec ullis eam circumscribendo terminis. Contra tales mille supplicia decreuis let legislator si potuisset: id quia non Poterat nouam poena addidit iubens in ligno suspendi homicidas. mox aque ad suam clementiam reuertitur, humanitatis erga inhumanos non os blitus:Non occidat inquit, set super pendentes in ligno, sed deposti ante occasum sepeliantur. nam necesse fuit eos qui omnes mundi paries infestaran .sublimes tolli ut ostenderetur soli caelo acri aquae terrae que illorum supplicium: mox que in sepulchreto condi, ne quid super terram contaminent. Quin ξc illud pulchre cautum est, ne patres moriantur pro fit 3s, ne sile filii pro patribus: sed ut quisque mortem meruit pro se luat proprio in pite. atque ita lex haec opponitur, qs qui uel ius collocant in uiolentia, uel suos nimis tenero assediu adamant. tales enim se libenter supponerent mortis uicarios, insontes pro sontibus, lucrum ducentes non uidere sepoplicium uel parentum uel filiorum, utpote insuauem 8c morte tristiorem uitam vieturi postea. Quibus respondebimus. In tempestiua est uestra ista beneuolentia, nec potest probari quicquid fit alieno tempore: sicut edis uerso laudantur quibus in suis factis constat ratio temporum . debemus
amare quos amore dignos censemus. malus autem nemo uere amicus es genere conium ti amici, ut uocantur, alienant sesceIeribus. arctius enim
consensu uirtutum quam cognatione sanguinis astringimur: quas si quis deseruerit, nihil vetat eum referri in hostium, nedum alienorum homisnum, numerum. Cur ergo asseetibus istis parum uirilibus beneuolentiae humanitatis que falsa nomina praeteritis c nisi sorte apud uirum fortem miseratio plus ualebit quam ratio : praesertim cum peccetis non simplicio
ter,du noxios uultis eripere supplicio,vosipsos uero insontes pro illis poenae subiis
516쪽
nae stibiicere. Vertain istis increpatio satis fuerit, non ex utilitate publica iadulgetibus suis affectibus & alienam salutem sua morte redimere cupiens libus. caeterum illorum immanitatem quis non detestetur, quorum tam dira est serocia, ut clam be pala ue pro alioru culpis ab at is poenas grauissimas exigere audeat obissci edo eis cognationem reom,aut societate, aut asmicitiam aliud uesimile, ut in uitam eorum s culendi occasione habeat. 8chaec interdum iaciunt nulla prouocati iniuria. tantum ut Per auariciam raspinas exerceantiNuper quida tributis exigedis apud nos praeseditas,quo. nia aliquot qui debere uidebatur fugerat propter inopia, ueriti ne torqueretur, uxoreSCorin&liberos, parentes cognatos caeteros uniueris per
uim abduxit, protrussis uerberibus affecstos,& omni b. cruciatibus, ut aut indicaret profugorii latebras aut pro illis dependerent, cu neutru postent, alterum quia nereicbat alterii quia ipsi no minus erant pauperes. nec prius abstitit,in nouis tormentis cos enecaret inauditot morsis genere, suspelade collo sportula plena sabulo: ut pressi onere grauistimo sub diuo in me. dio foro,uari js modis uexati, uento,sole praetereuntium ludibri js, misere deficerent. quod tam crudele spectaculu sic assecit non ut Iorum animos ut alioru excplo do fit morte praeoccuparet gladi is aut uenenis, aut laqueis, in tam misero rerum statu partem sesicitatis existimantes abs in cruciatu interitu. caeteri moras inter ac deliberationes correpti, priusquam ipsi sibi necem consciscerent, uelut Ertito ducebantur iuxta cognationis ordine, primit m proximi post hos secudi atin terti j, donec perueniretur ad ultimos: quod si quando nullus e cognatis supererat ad uicinos transibat ea calamitas. interdum etiam totos uicos & oppida de labat colonis diffugienti, dc latebras ubicump sibi quaerentibus.attamen sortas Ieminus mirii fuerit tributoru exaetores ingenio barbaros,liberalis institutionis expertes, obsequentes iussis herilibus colle flores annuoru redituum, nec iacultatibus Parcetes nec corporibus,in uitae quoin periculum multos uarris de causis adducere. nucipii legislatores penes quos sunt iuris regulς perinique si mut, opinionem suam magis quam ueritatem secuti, proditorem plectius ria cum liberis Mannum uerὰ una cum quinci familijs cognatione proximis. Iibenter discerem cur ita. si una peccarunt simul etiam puniatur. quod si nec Acii fuerunt eorum nec imitatores, nec selicitatis uoluptatis in domesticorum participes, cur interimen tui ideo ne latum quia cognati sunt genus enim non scelus punitis. nimirum uos 6 uenerandi Iegislatores,bonas habetis familias: alioqui si malae essent, opinor nunquam uobi S in mentem uenissent instituta huius odi:imd ne alios quidem scrutis hsc statuere, ut ob cauenda sceIera innocentes quo p inuoluantur alienis periculis. na hic metus ita cautus debet esse ut tamen non contemnatur cuiusquia incosumitas.Caeterum qui nimium securitati consulit cogitur saepe innoxins no parccre. His rationibus consideratis noster legislator, simul in animaduertens quantum hic peccetur ab aliis cotra rempublicam, damnauit pariter &negligentiam N inhumanam saeuiciam:nec pastus est quenquam pro audia rio dedi ad tuendii alienae culpae suppliciu. ideo diserte cauit ne fili' pro parentibus,ne ue parentes plectantur pro filiis: aequum cesens ut qui peccat,
517쪽
iidem puniantur etiam,sive mulcta pecuniaria, siue flagris cruciatibus siue talione laesi mutilative corporis, siue ignominia exilio b, aut quacunῬtandem poena legitima. dii enim unu genus exprimi no permittens caput plecti pro capite latenter & de caeteris subindicat suam sentetiam. Fora,curiae tribunalia, daticia comitia, & sbbdiualis uita quae causis agendis reo hus , gerendis in bello ac pace peragitur,uiris conueniunt: se inis uero
cura rei similiaris,& domus custodia. uirgines penetralia,mulieres aulam, no egrediantur.dus sunt em ciuitatu species, maiorum minorumcp. malo. res urbes uocantu domus ueta minores. haru praefecturae Arte obueneo runt uiris maiorum,hoc est respublica: mulieribus minorii, hoc est res dos
mestica. Absit igitur ut mulier aliquid extra familiae cura satagat, sed amet litudinem, laec tanquam prostituta in publico in conspeeiu uiroru opes retur, nec nisi ad templum procedat, ac ne tum quide sine pudore per forus equentissimum sed turba iam domum reuersa ita ut decet mulierem ingenuam & uere ciuilem, per lutis sine strepitu uotis atm precibus ad auerteda mala & bona impetranda. Rixantibus autem pugnantibu scp uiris muslieres audenter procurrere uelut in auxilium no mediocris fuerit impudeotiae,quado etia in bello uacatione habent militiae, ubi de comunis patris salute agituriaded decoru & honestas sitit curae legibus, ut semper & ubi
immotum seruaretur,qudd in hoc incomparabili bono sita uideatur uictoria etiamsi caetera ueniat in periculu. quod siqua tam impotenter amat maritum, ut iniuriam esse stam dissimulare non ualeat tamen sexus memor sit etiam cum opem serre parati periniquu enim fuerit, si ut uirum csitum et is
eximat,ipsa sibi faciat contumeliam, oblita pudoris stamines, & probrii stobi concilians in eluibile. itune decet mulierem conuiciari per uias,& uerbis uti non licitis ac n5 potius si alius conuicietur sugere obturatis auribus at inunc nonnullae procurrunt armatae non lingua tantum sed & manibus,ria itis exercitatis ad Ianificium, non ad protrudendos pulsandos p obuios imore pugilum. caetera tame utcun p tolerari poterantaliud uero immanis liaudacis fuerit, mulierem inter rixandum inuolare aduersam genitalia. No idebet enim hic ualere causatio qudd marito ferre ope conata sit, seuere po tius cohibenda est audacia: ut nec ipsa posthac possit peccare similiter, nec saliae petulantiam hanc imitentur,exemplo in eam edito deterritae. Erit aut lpoena, mutilatio manus ipsius quae nefaria licentia re illicita attigit. Laudadi sane gymnicorii certaminii praefides, qui staminas arcet ab huius genes iis theatris,ne uiros nudatos conleplair, probitate pudoris deprauaret c5
temptis naturae legibus, quae insigniter discrevit ut AEQ sexum nostri generis . nam ne uiros quide decet interuenire exutis ueste mulierib. sed uterin sexus debet ab altero nudato uisum auertere ita ut natura postulati ergo si temerarius uisus reprehenditur,quanto magis manus procaces culpanda: sitiatenam oculi nonnunquam incidunt in ea quae uidere nollent, si esset tysis integrum.manus uerὰ censenturinter obsequetissimas partes corporis.
promptae ad exhibcda nobis ministeria. Haec est caus quam uulgus asserre solet.aliam autem audiui a uiris diuinis,qui pleras p leges autumat apotis uerbis significare obscura mysteria.est autem illorumgententia lisc. Duplex
518쪽
ng sp Ecla Liavs L Ea lavs.' si1 plex animae uis, quasi sexu distineta coniunetii genere,altem ut mascula ad mares pertinet, altera ad staminas ut sciri vinea: mascula seli deo deuota, parenti, L stori autori , omnium: sceminea uod pendens a generatione corruptione ,& extendens tanquam manum suam potentiam, ut in obscuam apprehendat sortuita,generationi haerens multis modis mutabili, cum debuerit potius ampleeti diuinam illam naturam nunquam mutabilem, te beata & selicissimam. Merito igitur lex figurate iubet resecari quae apoprehendit testiculos, non ut inutiletur corpus parte maxime necessaria: sed ut ex anima excidantur cogitatione&impiae, insidentes omnibus rebus generationi obnoxiis. testes enim generationem significat. Addam &illud, unitatem esse primae causae siue primi autoris imaginem, duesitatem uero,
passibilis & diuisibilis materiae. quisquis igitur dualitatem pluris Q untinorem faciens arripuerit,mat se deo praeserre materiam. ideo lex aequum censet excidi hunc assedium tanquam manum ex anima. nulla enim maior est
impietas,* rebus passibilibus ascribere illius summi agentis potentiam. Illi quo reprehendendi sunt qui non pro dignitate peccatis poenas statuo uni percusseri muletam pecuniariam uulneratori ignominiam homicidς exilium furi uincula. nam istii inaequalitas & disparitas inimica est rediὰ institutae respublicae.at nostra lex aequitatem docet ut quisl pro his quae iacit patiatur similia. si facultatibus sui ciuis nocuit luat de propriis: corpore uod, si membra laesit aut instrumenta sensivum. quod si uitae struxit instis
dias ipse uita mulctetur . nam aliam pro alia poenam exigere in rebus toto genere dissimilibus, luere leges est non constabilire.hoc aute dico, si diracunstantiae rem non uariant. non enim perinde fuerit uerberare parentem aequemuis alium,conuiciari priuato ac magisti alui illicitum aliquid in sacro ae prosano loco iacere,aut in celebritate sestocp publico, ac in alio quovis die non eximio:& in uniuersum quaecun* sunt huiusmodi disserentis quae crimen aut minuunt aut exaggerant. Item si quis, inquit, seruo inciti ue oculum extuderit,manumittat eos liberos. quia sicut in corpore principatum natura dedit capiti cui summum locum tan* regiam attribuit, re
Iiquis membris omnibus quae a ceruice usque ad imos pedes pertinen siet pro basi suppositis ita inter caeteros sorsus imperium penes oculos esse uoluit ideo hos quo in sublimi collocauit ut principes, Sc quide uarijs modis honoratos sed praecipue loco tam insigni ac conspicuo. quantam ured utilitatem ex his genus humanum percipiat recense e longum fuerit, una tamen dicemus eximiam. Philosephia defluxit quidem e caelo in homi num animos, sed oculis sequestris dedueta est in id hospitium.nam hi pilismi conspexerunt uias, quae a caelo ad nos tendunt,regias.bonorum autem
omnium quae uere bona sunt, fons est yhilosophia. ex eo si quis haurit ut uirtutem sibi quaerat laudandus: contra uituperandus qui selam inde potit uasticia.nam alter similis est conuiuae exhilaranti & se & desiitu: alter uero meribibo ingurgitanti se usip debacchatione tum in seipsum, tu in crteros. nunc dicendu quo philosephia per oculos deducta sit in nostrum hospitium. blato uultu in aethere uiderat illi sele, luna, stellas fixas & eo raticas, sacratam caeli militia,& ipsius mundi oritatu.adhaec ortus haru o
519쪽
casus in choreas concinnistinaas,statos circuitus,coniunctiones, desectus, emersiones. deinde incrementa detrinaenia* lunae, solis motus transiuerssos a meridie septentriones petentis, ac rursum recipientis se ad partes auo strinas a septentrionalibus, at* ita uariantis annua tempora, ad absoluerida maturanda , omnia multos p alios essedius mirificos.iisdem collustratibus aerem, terras, maria, cuncta haec mens percepit ipsorum indicio :&qus per se uidere non potuerat,eorum ope contemplata non hic substitit:
sed ulterius progressia discendi studio, & spectandi dulcedine, rationibus coitie sturisque assecuta est, haec non temere ferri suopte impetu, sed gu
bernari dei prouidentia, quem parentem conditorem* rerum nominare fas est. Item non esse haec infinita, cum circumscribantur unius mundi tersminis,orbe illo extremo ceu urbem includente stellis fixis conspicuo. porro illum summum parentem lege naturae curare suam progeniem, tum usniuersitatem ipsam,tum paries eius singulas. amplius considerauit quaenasit essentia rerum uisibilium,& num eadem omnium quae mundo continetur,an aliarum alia: tum quae singularum materia,quae ue causa finalis, quς uires quibus conseruantur,& utrum hae corporeae an incorporeae.nam horum &similium scrutatio, nihil aliud appellari potest quam philosophia sicut ipse uestigator proprie dicitur philosophus. nam mundi consideratio,& contentarum in eo stirpium ato animantium, tum exemplorum intelligibilium & eflectuum sensibilium, quid p in his singulis insit uirtutis aut
uitii, res est hominis studiosi cognitionis, auidi contemplationis, & uere philosophi. at hoc summum generis humani bonum acceptum sertur oculis:quos dignatos opinor eo priuilegio, quia sunt dilucidiores caeteris sensibus,&magis illustrant animam.habent quidem omnes samiliaritate quadam cum eo, uerum hic tanquam cognatione proximus primum locum obtinet,sicut multis argumentis licet colligere. quis enim nescit gaudente
animo subridere oculos hilariter: sicut eodem moerente ipsos quo P sub mitti ac languescere. qudd si grauior premat molestia, lacrymas etiam ex Primit. ijdem per iram tumescunt,& i nitum quiddam tuentes suffundu/tur sanguine: remisiores uod prae se Gunt mansuetudinem.inter ratiocis nandum considerandum uestant immotae pupillae& ipsae cogitabundae quodammodo: fatuorum autem oberrant,quorum ne oculi quidem poso sunt quiescere prae stulticia. deni omnibus animi assessilibus afficiuntur& oculi, uariis mutationibus declarates naturalem quandam cognatione. equidem nullam opinor inuisibilis res tam euidentem imaginem a deo seo fiam, Q rationis oculos. Ergo si quis conuicitas fuerit huc praccipuum sensum dolo malo impetisse, & extudisse oculu ingenuo homini, talionem seret. sin seruo, non item. non Q uenia dignus sit, aut minus peccaueritised quoniam si talione ageret seruus,insestiorem herum esset habiturus, acces piae calamitatis semper memore,&implacabiliter uindiciam meditantem quotidie, donec eum iniquis iustis us* magis ac magis grauatu ad morte adigeret. Prospexit igitur lex ne uel maleficiu sineretur impunitu,uel orbatus oculo grauiora pateretur insuper, statues abs* cdtrouersia macipium manumitti, cui herus extudisset oculum. Sic em dupliciter mul elabitur,&Precio
520쪽
precio serui 8c ministerio. tum quod est utroque grauius, maximo assiciet beneficio quem maluisset habere semper obnoxium suae sicuitiae . at laesus duplex habebit solatium libertatem lucratus,& ereptus saeuo imperio. eadem lex iubet uel pro dente excusse libertate donari mancipium. cur ita quia uita nihil preciosius,cuius instrumentum natura dentes labricauit ad ciborum dispensationem. his enim conciduntur, di stis ab edendo detoristo uocabulo, sicut molares dicuntur qui attritu frustii comminuunt. qua, propter ille rerum parens 8c conditor, cuius nullum opus est superuacu dentes non ut caetera membra nascenti statim addidit ne infantem lacte nutriendum grauarent inutiliter, & sontes uberum per quos alimenta de iis uantur, uexarent inter sugendum: sed in tempus praestitutum, hoc est ablactindi exortum eorum distulit,quos prius abdiderat: scilicet quia iam se. Iidiores cibi haec instrumenta postulanx. cessante nutrimeto layeo. Siquis igitur prae nimia superbia dcntem seruo excusserit priuarit* hominem inurumento ad sustentandam uitam necessario, manumittat laesum in graui, ter, & mulctetur uiuo instruincto cariturus eius ministerii siDicet aliquis, Ergo pari poena uindicatur dens Sc oculus Respodebo: 8c mintd:par em utrius' usus est in suo dutaxat ossicio,in aspectu oculi dentis ured in ededo.imo si haec diligeter inter se comparentur, apparebit oculum esse honestissimam partem corporis, ut contemplatorem caeli quo nihil in in udo augustius:dentem uerd non minus utilem,ut qui p mandendo cibos uitae si t adminiculu. praeterea uisu orbatus potest nihilominus uiuere: detes ueard cxtusos sequitur mors miserabilis. Hos igitur si quis insensiis seruo adiomat, sciat se ipsi fame in annona quantulibet bona inuehere suis manibus. quidem proderit ciborum copia per summa domini crudelitate spoliato instrumetis ad uescedum necessariis & haec est causa cur alibi interdicatur nequis foenerator a debitore molam superiore inferioremue sumat pro pignoi Gnon sine praefatione legis,qudd qui hoc facit, oppignerari sibi sinit
tittam hominas. na qui aufert uitae sustetacula, fit homicidio proximus, no parcedo uel animae. In tantum aute solicitus sitit legislator, ne quis alteri necis causam praeberet, ut cos etia qui cadauer fatali morte defuncti hominis attigissent,impuros pronunciektantisper dum se lauacro purificarint. a te pio aute etiam post purificationem tales arcentur per septem dies, iubens tur tertia latere at septima. praeterea lanetam domum ingressbs lex uetat quicquam attingere prius quam abluatur una cum suis uestibus. eo enico tactu uasa 8c quamcun* supelleetile pollui iudicat. nam anima facit hominem qua demigrante reliqua contaminantur omnia, destituente se diuina imagine. mes enim resert dei similitudinem, sermata iuxta exemplaremicleam illius supremae sapientiae. Addit lex impurii fieri quicquid ab impuro tangitur,per contagione uidelicet.Videtur autem late patere hoc sacrii oraculum non consistes intra corpus,sed amplius inquirens etiam in moares animae .nam proprie loquedo impurus dicitur quisquis est iniustus Scimpius,cui nulla iuris humani diuini reuerenti qui omnia miscet cSturbatin propter immoderatos suos affectus & uitia nimia. proinde qu scii aggreditur negocia, omnia reprehcsione meretur,ut uitiata per autoris sui nequio