Philonis Iudaei, ... Lucubrationes omnes quotquot haberi potuerunt, Latinæ ex Græcis factæ, per Sigismundum Gelenium. His accesserunt propter argomentorum affinitatem Athenagoras De Mortuorum resurrectione, Petro Nannio interprete & Aeneas Gazæus De

691쪽

in nar dux esse alioquin adem onimes docerent. Sed existimanduin est esse humanam quando urbi ipsius admirationem atque aiTogantiam,in qua multae eaeque inter se contrariaroianiones uarienti Theophr. Agnoleo, quod dicis optime thym & Platoni ipsi placuit, uti suis decretis eatenus staretur, dum aliquis diuinior homo in terris appareret, qui ueritatem ipssim aperia cui conueniens sit omnes assentiri atque obtemperare. Axith. Redie sane haec dicis. Verum dic sodes, num hoc antea aliquando cognis tum atin etiam animo reputatum fuerit. Me enim priscorum philo ido,

rum perturbatio fime quam perplexu facit. Quado eorum at a rursus in homines, at a in feras animam quan praecipitem agunti Theophr. Si omnes nostes,non posses satis demirari innio docentium contentionem. Saepe ego quasi e sublimi specula perspiciens solus omnia quasi caede, sanguine, tumultu plena uidi,quae tibi quonia & audire & discere multa cupis qua. si in tabula depingere minime gravabor.Aegypt as sine uidetur, eadem a.

nima cum hominem,tum uero oouem,& canem,& auem,& piscem induere. Quae ipsa, quemadmodum eorum sert opinio,modo eeu brutum anis mal ut se ica,aut camelus,humi pascituri modo in piscem collapsa, mos do in balenam seu riambum conuersa in mari uiuit: rursus in naturam auis traduehi monedula aut luscinia apparet,&in aerem tendit:deni in aliudaica; aliud animantium genus uer tandem peragratis omnibus eo rursus tande erat digressa recurrit. Aegyp t. Heu quae prodigia comemoras quam filix essem, si camelus aut rumbus,aut monedula euaderem. Axith. Rides

tu quidem Aegypte:ego uero Theophrastum intuens obstupui, quod ea tiam cognitis his taenus, Aegyptiorum consuetudine & placitis nihilomionus adhuc detinetur.Theophrast. Ipse etiam Apollo, at huius filius Plaato idem Axithee,quod Aegyptii senserunt. Vinun* enim Apollo orascula reddit, semper ut Aegyptiorum in uenusiaomines acquie animans dat. Plato uero tradit uirorum animas molles at* effoeminatas in mulieores reuiuiscere. Eas item quae uitiis sint immersae, in seras descendere, & cuterrestribus animantibus uictitare, cum auibus uolitare, uel cum aquatiliabus coniungi & commisceri. Socratis autem cum Phaedone habitum colis loquium persequens, animas eorum qui ab avaritia in transuersum rapti,

ει ad praedam prompti semper ac parati fuissent,in miluos & in Iupos tras format. Qui uerὀ scedis libidinibus sese dedidissent, eos in asinos uertit. At ubi selicem illam ciuitatem constituit Orpheum Calliopes filium postqciam a mulieribus discerptus uitam cum morte commutas let dum homo fugeret, gnum euasisse. nempe ut qui musicus insignis extitisset,arte musicam deinceps etiam exerceret.Thersites aut is, qui hiit omniu, quotquota I Ilium uenere, turpissimus, Achillem no quidem in bello sortiter pugnaclo,sed Agamemnonem reliquos heroas couiciis petendo imitari cosueuit,in simia trassormatus est: at* etiamnu homine uidetur maris imitari, O prstare posse.Ax. Quid igitur,d amice Platonis sacroru custodes 8c interpretes:nihil ne in his, perinde ut solet in aliis esus placitis subtiliter&ais

crate excogitat aut nomina trasponu aut sentetias alias aliis c5sund ut neo

PQ ut quod ridiculusit, sacrauoreali quo mysterio tegat. Th. Prisci quide

Philo Min 3 huius

692쪽

AENEAE RATAE Ihuius sacroruantistites eoru quae sunWioa nihil uo loco mouent. quipope quibus explorate sit cognitu, Platone', postqms egyptioruni discipulus extitisset,illorum , uerbis aurcv nplesset: hocipsum, quod animali umana in omne genus animantiu transeat, per onriss libros suos sparsis. se. Plotinus igitur & Harpocration,it in Boethus ato Numerus Platos nis miluum,qualem acccperur,at is tradideriit miluit:& lupum Iupit:& asianum, asinum: nec simia quicquam aliud est eis, quam simia: ncc cycnus asliud quam cygnus. Et animam, aiunt illi, priusquam cum aliquo corpore contui gatur posse eorum,qus ratione carent, animantium similitudine assiimere.ac cuicunq; similis fusta fuerit secudum eius naturam serii: deni etiam aliam aliud animal induere. Hes secuti Porphyrius& lamblichus, non solum maiorum suorum philosophiam paulo altius c6siderarunt,sed etiam ueriti sunt de Platonis asino dc lupo Sc miluo dicere: tum etiam rea putarunt, aliam esse eius quod rationem habet, & aliam rursus eius quod ratione care animantis sub tintiam: quodque no soleant ita solum uertere substantiar,ucrum eaedem, quae cum primum egrederentur erant, Persmanere. Necy cnim ratione esse praeditum, accido quoddam animae este, quod eam modo accedere modo deserere selea sed essedisserentiam in ipsa substantia conlianter permanetem: minimeo fieri posse, ut ratio in nati,

ram brutam conuertatur:nisi ςoncedas aiunt,animali bruto hoc datum ess se, ut rationem surto auferre queat. His sero tandem consideratis Sc erroorem ueterum nainuendum, S bruta animalia silentio praetereunda arbitrati :hominem iii quiunt,non in asinum, uerum in hominem asininum, ne in leonem, sed in leoninum hominem reuiuiscere. Non enim naturam, sed

corporum sormam transmutari:quemadmodum in scena qui personas iragicas suscipiunt ac modo'lcmeonis modo Orestis personam gerunt. A xith. Linum lino,Theophraala mihi uidentur illi nectere,& malum remodium adhibere malo. Quid viaim attinet corporis uinculis animam libcrasri, quae rursus in aliud corpus immittitur. Inutilis etiam ad leuandam mos testus animam, frustra que in medium introducia mors est. Erat enim pero ditissimorum hominum uita eo usin propaganda, quoad ipsorum P nazsuerant extendendae.Ac si in lasciuiam prouoluta anima, mille libidinibus in hac uita, haud secus ac reginis quibusdam mancipata seruierit: quae raς

tio suaseri ut ob hoc ipsum supplicio assicienda in hominem asininum res uiuiscat nimirum ut suae libidini magis magisci' inseruiati ac supplicio illo non tollatur, sed augeatur etiam & firmetur lasciuia. Atqui poena, uitiosos

rum animae,motuum,quasi medicina quaedam existimatur, quae coerceat, truncet,secet & penitus excindaturon autem suscitet inflammet, ullam materiam uitioso motui suppeditet. Id enim si fiat, perinde fuerit ac si quisius; dex hominem furti reum, non supplicio aliquo assici, uerum in sacram aedem ingredi & inde,quicquid libeat, abripere iubeat: tum quoniam fiam reus est ut habendi studium satis super que expleat etiam dona dηs suspessa ausereda praebeat. Iam turpis aliquis puero ii amator qui cosueuit floretem adolescentiu aetatem corrupere, fiat item ipse puer formosus, ut eade ipse patiatur,scilicet. Alius sit adulter,&in muliere coveriatur,ut adulterio

693쪽

prorsus infamis essciatu Aegypti Heu qu imabsurda narras: sic enina poena sceleribus irrogata ad scelerurn omne genus homines, ceu leno quispia prostitueret. Axiiii. Sane, clim iub uni do 'isiimus ille Porphyrius,&numine amatus Iamblici phid quod in nobis est iis qui sunt apud in seros, iudicibus remittere,& illacitumanis delictis poenas irrogare. Atm hosce ut sequamur Theophrastus uolet scilicet. Theophr. Minime uerd isthuc amplius uelim Arithee: nam ne* Syrianus,necp Proclus hos sequuntur, uesrum proprium quiddam ac nouum excogitarunt. Axith. Quid uero id est Theophraste Theo. ima ea quae semper ad rapina propia sit & parata, non in miluum conuertunt illi: quando sit absurdum eam quae ratione sit praedita in id quod ratione caret, trab es: tum neque in milui similem houminem transnittunsiquando sit absurdum, poenam maioris auaritiae caussam fieri. Sed docent illi miluum quidem habere suam ipsius animam, eam , ratione destitutam: humanam huic alligatam adhaerentem,una uo litantem.Atin haec est supplici j illius forma ac ratio. Axitheus. Recentius quidem inuentum hoc est,sed multo magis ridiculum. Quod si ita sit soromicam Ulysias sequetur qui rei himiliaris gubernatores prudeles & industrii sint ambo: vespae Hectoralligabitur, cum ornatam galeam habeant &bellicosi sitit amboutem , rana es Cleon una uitam agent, quando eunddambo clamorem edunt, sicin ille quasi lapidem ceruici alligatum trahet. Impudentia enim utriusin est insigne. At formicas vespas ranas este duplices nos hactenus latuit. Nem enim sine corpore,uel eorum qui sequuntur ea, quisquam sequetur: siquidem sequatur. quandoquidem non puto te sta zuere, corpore liberum ac solutum esse eum, qui supplicio sit assiciendus. Theophr. Minime uero. Mith. Utrum igitur intra sormicam Ulysses quas conclusus occulitur,an ex aliquo eius pede pendet, uelut ex ariete apud

Cyclopem. Et quo libuerit Armicae trahitur Sed quid tu rides Aegypte

Aegyp t. iniis non rideat tam fabulosas narrationes eorum quod prς sum. ma arrogantia ueritatis sensum nullum habent e Mith. Age enim si sturariorum turmam aut gruum cum elanaore Sc strepitu uolantium uideas: fortasse dicas eos esse qui in scena personatos exercitus ductit, aut eos,qui iniuria alios assicere,tumultus excitare,petulanter agere c5sueuere,i. 1 mortuos huiusinodi auibus alligatos una cum ipsis streperehcalamitare eassqtie quocunΦ sequi oportere. Iam si quis nas aves captas ma stet, earum ipsarum num lio praestabit animabus certum quoddam ex his uinculis effugium.Etenim ea cui astrietie erant anima cosecta at y sublata,ipsae quo- qtae liberentur neces e est: quandoquide haud statuunt etiam brutam ac ratione carentem animam esse immorialem. Quid aute si piscibus illae colunctae fiterin diuescp sit ac plena piscatora sagena an no illae se supplicio suo

liberatu iri cu risu excipient Na pisciu captiuitas animab. existit liberauo: M piscium uenatio est humanis animab. libertas. Iam Sc apum ministri de ficietibus apib. tale quiddamachinatur.Boue arcta domuncula coclusum sis stibus tantisper caedunt dum animam exhalet. qui si ita miserabiliter isto. hic prostratus iaceat, illi ita accurace, ut nulla ex parte uel imis aura pene irrct,clausis ianuis,disceduutum praeteritis diebus quadraginta ianuis rese

694쪽

AENEAE GAZAErratis, bouem quidem putresa fium, as eius uniu loco innumera animalia

circiim uolantiareperiunt. Apum enim,quae ex bolle sunt enatae,& instar uuarum pasiarum iacentes,alas moue i, domus tota repente secta est pleana. His apum ac mellis administri sumptis atquiaueatis mellis opus non sine bona fruge aggrediuntur. Iam quaero, num naec una bouis anima inis nutatim concisa in illas innumeras est dissula, quas bos unus coactas conaprehendit: an uero ipsa multis illis sibi in societatem ascitis haec apum ex . mina collegit, atque in unum congregauit c Atap haec mihi uidentur adis modii ridicula: tibi uerὰ non item. Sed fortasse uenient,qui uel quarto nostium quiddam comminisci possint. Sed quato plus uerba faciendo secum ipsi pugnarint, tanto magis docend wllent & errabunt. Quo serimini, dAthenienses,qui tam sabulosa resereti tam promptas aures porrigitis: Viades enim ut isthaec ipsa secum collisa ratio, instar igni seri silicis multum luiscis reddiderit,& quae in tenebris hactenus latebant,arguat,minime peromittat, ut animam antea uixiste,in posterum quisquam confidenter asseuearet.Theophr. Eadem mihi quoin, priusquam hoc ex te audirem,animo sesderunt, mentemo inde saepenumero retraxerunt: sed maiorii reuerentia,& eius, quo cum disputabam rationis &consit a inopia, me adigebant ac continebant. Axith. Illud autem an non ante omnia ueniebarin mentem tibi animam,siquidem antea uixisset, rerum praeteritarum meminisse, uel recordari oportere. Veteres enim solebant omnes liberales disciplinas να tui κσεις id est, quasi quandam rerum anteactarum recordationem appellare. Deinceps & creatoris, & illius quae mente percipitur pulchritudininunde longo tempore discesserat, recordatur. An ergo uitae prioris, &ea rum,quas audisset, praeceptionum,& eorum quae tulisset malorum,&pastriae α parentum, undelieri discesserat, penitus oblita esse crederetur Et quae ratio hoc dabit, ut rerum secundarum meminisse, aduersarum autem obliuisci credamur, cum earum ipsarum memoria magis magis que anismis imprimatu Ego quidem hac ipsa de causa filium aut famulum, ob id quod commiserint peccatum, puniens, antequam de ipsis supplicium suomam, praemoneo,ut meminerint,ne posthac unquam in eadem mala recurranti Deus autem,quando ultima supplicia decernit, non edoceat eos, qui patiuntur,poenarum causas: sed scelerum memoriam omnem tollat, dum

plenum uindie sensiim non inseri Quid igitur ea, quae peccatum celet. poena profuerit Sane contra ac insti tuta fuit &irritat magis, uinconti maciam trahit. Facile uerd fuerit atque ab iustitia minime alienum, ei, qui supplicio asscitur, quoniam nullius sibi culpae conscius supplicium patio tur,conuitiis atque contumeliis iudicem incessere. Tu ured Theophrasti. qui tot artium praecepta recolis, an tui ipsius selum es immemor nec potes nobis miles ne an philosephus: lepus ne an leo antea sueris: lumniam an miluusecutus sis,referre Theophr. Fertur flathagoras meminisse, sese Euphorbum ad Troiam fuisse. itheus. Haec dices ille superbe mentiebatur,ac quod docebat anima antea quo uixiss)hoc ipse conabatur cos mare.Eode aut astu at* cofilio, cu in meatu quoda subterraneo,annos decem latuisset, at inde tanqua ex insciis reuerius pro lsset, ex Plutone a

disse ses

695쪽

disse sese,atque credere d istitabat animam esse Immortalem. Eiusdem imis pudentis arrogantiae deinceps Apollonius ille Capadox fustus imitator, Glarcis hominibus reserebat, de iis qui apud indos essent sapientibus, quod illi nossent, qui nam olim ipsi fuissent. Recte sane homo uanus, ad eos qui extra orbem desensitestes confugiebat. Sed nihilominus salsi convincituriquando ne Ctesias quidem,qui multa alioquin de Indis sabulosa ςonscripsit, harum illius neniarum uspiam mentionem ficit . Neque uer3 Amanus, qui uere magis quam sabulose historiasi scribit, dogmatis huisius uspiam memini .etiam cum Brachmanum cum Alexandro cogressum

reserhac quo pacto ipsi regem ab illo habendi missio nimio dehortati sint,

diligenter exponit.Et certe tempus insum tale quoddam commentum res

quirebat , nempe ut Alexandrum imim Magnum, quem earum quae in hoc orbe uisuntur rerum nihil ab animi sui propositio absterruit, aliquiis bus quae non uidentur monstris perterrerent. Ac proseisto oportebat tuc potissimum egregiam illam ac praepotentem philosophiae uim exerere, quado nostris hominibus seruitutis Sc excidii metus inesset. Illi ucro quos Paulo ante memoraui, sapientes Indi, neque apud Alexandrum tale qui quam demonstrarunt neque deinceps cum literas, quibus 8c Graecam res prehenderent, & suam ipsorum philosophiam ut uenerandam laudibus ueheren .ad Graecos ipsos darent, huiusce uanitatis uel leuem speciem uia iam suis literis inseruerunt. Itaque si illi neque ueterum, necp recent forum quisquam uel uno ucrbo testimonium dicit, solus ipse relictus Apollo,nius,ac testibus omnibus destitutus,conuincitur falsum tradidisse.Hierooeses autem, non is, quem ipst prsceptorem olim habuimusructum scriptor

ille qui miracula quaedam rς fert, incredibile etiam illud sedium suis narra tionibus adiecit. Adolescentem quendam impudicum, qui quidem Coro

cyreus esset,cum Myrone quodam amatore suo nauigasse:delata autem inquendam desertum ato incultum locum naui, cum paulum secesitisset, fleo suste, quod recordatus esset quedam ex amatoribus dum olim uiueretanotea quia ibidem adolescentis amore sevi non potuisset,suffocatum es soqide propterea flere, quod illi non gratiscatus esset. An ergo ridiculum n est,iasciuum illum atque impudicum adolescentem anteacta recolere, Soscvatem autem Sc Platonem, eorum quae sunt olim facis nil meminisse, ni

hil que sese scire, loriari posses Equidem qui apud Chaldaeos, dc Aegyptios, S cos Lacras quasdam ac solennes csremonias peragunt,& euocare iam oum mortuorum animas, eas que sacris quibusdam carminibus

se quocunm uelint,& ducere S pertrahere posse pollicetur: si mactatis gallinaceis,&Icriptis quibusdam chara fieribus aut Homoi, aut Orphei aut Phoronei aut Cecropis anima dicat sese uelle euocare dc ostedere: siquideaIius lucinia, alius cygnus, alius homo,ali usicosuit, quo qliaesu euocati ueniet an ii 5 aue bestia,homine anima destitutos relinquet ac ueniet Et quomodo qusso, uel cygnus uel leo scient se quonda Lisse homine,cum id hinoab ipse ignorer Ergo suis illis carmini b.nllut: quippe no patre,aut muli creola producut, sed cfiru quenda daemone patris aut mulierbs persona reprς sentanteni monstra Quare oc sole uixdum oborto spectru hoc omnes initim

696쪽

6 4 AENEAE GAZAErtim evanescit. At sic anilis est sabuIae simileqis quid in hanc sententiain dicitur,nec quicquain hab quod sit probabile. Theophr. Bene mihi ui

deris isthaec dicere minimeo male ad obieetii respondere. Sed si uitam animae priorem prorsus e medio tollamus: uidetur idiscio quae rerum perturobatio inde exurgere, si mali bene boni male habeant. Axim. Ad id responadebo siquidem tibi non sit ingratum. Theo. Erit mihi sane pergratum. A. xith. Principio mihi dicas uelim, quid tu malum, seu fortunam aduersam putes. an morbum,& pauperiem, aut torqueri, aut e medio prorsus tolli. malum appellas et Dieopsr. Haec ipsa malorum numero comprehendo. Axith.At 's, qui in opes &potentiam &uoluptatem prorsus intenti sunt, potius competebat haec oratio,quan Theophrasto.Ne enim ipse igno. ras, pauperiem & morbum,& ipsam mortem, ne y turpia neo mala esse.

Det Socrati at* ipsi quoin philosephiae uideri: quippe quae ipsa multis sepe saluti silere. Ipse enim Socrates in paupertate quasi superbiebat, eam. diuitiarum nomine dignam ducebat, & philosephiae sociam at amicam

appellabat. Quemadmodum etiam morbum Thea: multum mometi ad philosophiam attulisse idem aiebati sic de illo uerba raciens, si bene memiani:Theagi uero nostro omnia, ut philosophia deserat, ansam administiat. solus aute hic morbus obstat,at y eum quo minus id faciat coercet. Et simne Plato qui quidem erat robusto admiau ac vegeto corpore, locum misnime salubre,in quo ingeni uexerceret,d legit, sic & id quod habebat firmae ualetudinis nimiu detrahebat,&cum temperantia at* modestia coroporis robur comulabat. Mortem aute malorum omniu solutionem ac tuota ab his libertate sane quam pie&reuerenter appellat: docens, quod deus hominis misericordia laetus haec eius uincula mortalia fecerit.Iam si bono vi causae haec sunt,qua fronte mala appellamus Pored prodigalitas &auariti a,itemin temeritas & ignauia: omnium foedissima &sunt, nominatio turmala: quoru nullum bonis inest Sed eis uera felicitas se per adest, neoque eam fas est recedere: siquide temperatia,iustitia, fortitudo, prudentia. quam nulla bonos destituiquera felicitas existut. Sed nec improbitas hoom quicquam potest auferre. Marsupiu quide amputare,& corpus dis leo. repotest felicitate aute euellere nequaqua potest. In alias quide res habet interdu imperiu: uirtus aut ab omni dominatione est immunis ac librea Et certe animae,quae ratioe sit praedita pulcherrima haec est dignitas,q, sui ius

ris sit ac plane libera. Atin soc ipsum est eoru qus sitiat in nos collata praecipuu ac maximu coditoris munus, o, ego omniti maxime exosculosimas

rimas deo datori gratias ago.Quid em libertate est augustius chaec que

homine accepit, ex homine deusicit.Theo. Sed an no praestiterat necessas

rio bonos nasei,st sub illo libertatis nomine deligedi & faciedi mali licetia habere Axith. Ecquς cedo & qualis uirtus esse anima sic coaeta es le & ruire ecfirma est ulla ui qus geritur distiplina.nec laude dignu est, u coaetiis feceris. Quo pacto aut pNstaret homine quasi lapideuesse,qui quociique libeat artifici mitti qac * qui uocale alique ex se ipse senu edatque u niuersi illius opifim c5ditor ad hac siti operis harmonia tota pulchre accomodet: Th.Miror uerd,. in malam uitiosa natura seu improbitate odio. habeat:

697쪽

habeatino ettia ob id sitani bonis libertate ac secustate seluatae se at . Aκ.

Quid ita An no praestiit propter bonos maloris contumacia tolerare: quapropter malom desomnitate eoru qui meliores sunt ornatu atin forma uelle decurtare. Age enim si quis sit operis rusticis obeudis destinatus, ac noismen agricolae obtineat, relictis uiti b. in urbe currat, ac statim etiam uideat stortillum auro formase fulges, unguentu redolens, blande obuios quos que alloquens: captus eius amore, uitibus relietis eam sequatur: is autem qui socius huius in colenda ac plantanda uinea essehamore sui collegae coognito,tanto magis strenue laboraret, uites , excoleret,quo damnu loci j negligentia datu resarciret: num tu, siquide illius agri dominus esses, frugi seruum & laborante agricola propter Um, qui in urbe crapulae 8c amoribus indulget aedibus ethceres: Theoph. Minime uero. sic em magno meo masio mihi praedium horridum ac sylvestre euaderet. Axith. An non potius colonum industrium collaudares,quod cum aeque potuisset in urbem ire,atin una cum socio amare Sc potare,honestos amores turpi voluptati ante tulit Theoph. Ita prorsus, siquide mihi uelim botros abunde prouenire. Verum oportebat bonos quidem saluos at* incolumes conseruari: mas Ios autem, uel prorsus nullos procreari, uel eos qui nati iam essent, statim ctirpari. Axith. Atqui Solonis lex n5 sinit ius cuiquam peculiare, sed ustaturi idem hominibus omnibus imponit. Tu uero de toto genere mors talium sic statuis, ut uelis alios quidem procreari & nutriri, alios uero priousquam generentur si modo posit fieri interire. Qua ratione sol quoque

non omnes calefacere, neque terra seu stum omnibus proserre debebunt.

Quod si hoc superflue dici ipse existimes, & hominem omnia praeclare Scredia iacere, nec unquam a uirtute aberrare statuas: nimium tu quidem hos mini tribuis. minimeq; miru est si quando is peccet te lato pere mirari. At homo non est illa summa ac principe uerum infima illa rationem habentis animae praeditus facultate: quippe qui animae immortalitate 8c ratione olum bruta animantia superat: quin ob corruptionem corporis, & alimenti

sibi necessarium usum, ab illis superioribus 8c caelestibus & summa ratio one praeditis substantsss longe superatur. Qi iam ob rem illu peccare, non est

tantopere mirandu & ab eius natura alienu. Si enim seorsim a corpore des gens anima ad appetitum aut ad iram rapiatur mirandu quiddam accides ritisin cum corpore aliquo sit c5iuncta ac con clata, sane eo rii, quae in his terris uersis tur,& alimentis c5seruantur,corpora curam gerat necesse eli Ergo uel creatoris ipsius iudicio concupiscet rei te 8c moderate. Unde emiritans recens natus lac appetit c Unde rjs qui uexari t aut molestiam faciuti

irascitur Nepe quia hoc datu illud remotu saluti sit & uideatur. Ex quo sequitur,eam uitae uiam ac rationem,quae secti dii natura est,& bonam & sa. tutarem esse:ac rursus eam, quae est naturae contraria,&turpem,&Puniendam: illa deinde, quae natura superat ipsam esse excelsam & honorib. si ima inis assicienda. Iam si quς sunt ultima propterea quod prima no sint,libeat

accusare an no eode ipso modo omne omni u reru ordinem dis luemus

Cedo enim, si lapide abiicias ed quod ii 5 perinde ut terra, plantas alios ues uetus edat: si plantas uituperes, quia terra ipsae non areiit,ut boves: si bos uena pleo

698쪽

uem ple stis,quod non iisdem quibus arator rebus afficiatur: si denim ipse etiam agricola abigatur, quod n5 perinde atin coelestes illae & superae si,

cultates siue potentiae alimenti cura omnem ab aciat: an n5 hac absurda sapientia ad diuinas usin res evecti, superis quom sicut talib. ossicia sua auia. remus: quae tame in hoc ut supremo rerum opifici seruiat, sunt procreatae& constitutae Quod si fiat: quid quaeso omni ii, quae sunt, reru suo loco reo linquemus Statuendum est aut & benignum esse rem opifice, & seu quaeque locu obtinere.Eoru enim quae fusta sunt humile & abiectum est nihil: sunt aut omnia pulchra, & magna & concinno ordine collocata. Etenim lapis, siquidem sit ac maneat lapis tu arbor sit arbor: & leo, si leo sit: forma ac bonitate suam habent. Ac leo quide & si eius,quae bruta sit ac ratione careat, uitae uiam secet: tame quia pretestant simu illud rationis munus no habet, neglectae rationis crimine vacabit. At homo, quonia est dotibus egre, gins refertum & elaboratu quoddam opus, tunc quoin bonitati & pulchritudini filae responderit, quando sit ac maneat homo. Idin tunc fiet quando Rad bonu ipsum &ad boni cognitione aspirat: sed& alimen tu appetit,& tristib. rebus offenditur. Utrum enim respicias,erit homo. Mens bona, quae secus ac suadet ratio,corpore utitur, ubi fuerit summa reru potita,pro sua potestate sursum uorsum uertitur,& alterum alteri praeserti id cnim e quae homini ines quodlibet eligedi facultas potest: ea uidelicet qus est ordinata rationis facultas, quasio principium .Est auid in ordinata motio omnis, quae non est rectae rationi consentanea, metis industria. Quanquam inutilis sit interdum,& ociosa ratio: uel ob torpore & inertia, uel ob rudita, te & inscitiam: item in ob rerum suturarum negligentiam, praeterritam obliuionem. Iam cupiditas & ira, haud secus ac par equoru , elapso euehiculo auriga perturbatur. Qtiae res crimine haud uacat. Nam magister creta misnu praedixit quae qualiacp forent certamina,& quando potissimum oporotet pugilem sui cura habere proclamauit: quae cum ratio neglexerit,ia 6 eo rum quae fecit,sed corum quae neglexit, poenas luit. Ratio enim ea, quς miltitiae incuriam ato in rebus gerendis inscitiam coercere potest, adeo iacile quid fusto opus sit, dispicit, ut ipsum deinceps rectius ac melius perficiat. Quae ergo in nostra sunt potestate,ea pueris minime sunt permittenda, nissi uelimus mirabiliter omnia nostra sursum uorsum ferri. Multarum rerum desiderio tenetur pueri sed mens optima, ato opem ei serens animus proohibent,& reprimunt innumeras cupiditates. Sin quae deterio- in homin Quis ferociat,&quae melior est, sane quam turbaturiquae tame allinio res medio curari potest.Et sunt remedia multa & uaria: ut bona educatio, &disciplinare sta &lex:item in ratio rerum honestarum studium, honestus

conui diu scientia,& omnino omniu uitae partium re stus ac cocinnus orsdo.Et sane eorum,quae mortalibus assiliunt, bonorum comutatio, quasio

huc illuccp ferri solita possessio ad temperantiam siue continentia momenti satis afferens est documentu iis, qui ipsam uidentat in obseruant. Quemadmodu eos qui coquiredis opibus diaiti sitiit, homines, ipsae etia pecuo niarum permutationes, quam instii bile & fluxa rem magno sudore copara

rint,quam , infidu & pisu tutum bonu abs se dimiserint, satis superj doo

cent.

699쪽

tenc At qui nihil horu cogitat, animo tranquillo esse non potest, multo ,

magis turbatus temere serturi ac ueluti in tenebris obambulans sed omen, dens conuiciatur, quando nihil eorum quae in uia posita suerant, sciuerit: suam ipsius nesciens ignorantia, duplici morbo laborat:uno quod non se, qui no aduerterrit,sed res in uia positas accuset altero, quod idipsum quod

.ccidit, nolit aequo animo serre, multo , magis quod ipsi libebat, bonum accommodum putet. Igitur si quis improbus & scelestus homo, bonii &probum aliquem iniuria assecerit: ille quide qui scelus ausus est patrare os

bliquae rationis oestro percitus peccauit: Deus autem omni illius rei culpa vacat. Quemadmodum enim,qui Iagittam iamiam uult eiaculari, eum qui sagittae sese obuium dederit, quisqui; sit, necessario uulnerabit: sic ille quoniam improbus est,quem poterit, quemue obuium habuerit,eum iniuria assiciet. Ipse etiam auarus, non quide recto sertur ordine: at peruersum auaritiae ordinem Deus in ordinem aio in uiam rectam reducit. idΦ ceu artio sex optimus, qui communi utilitati sui operis bene consititurus, quicquid est eius quod temere effluat, sit p alijs inutile, totum expurgat,& ut csteris sit accommodatu cogit,in , totius operis complementu adducit. Ergo iniuria facta ei qui secerit, ceu peccatu imputatur,esto etiam damno: quippe qui, cum secerit, nec facti culpa vacet, nec poenas es giat. Ei uero qui pas sus fuit iniuriam, salu ti potius est quam damno: quandoquide ei ad selici Mtatem momenti multum attulerit, Sc in utilitate publica quom cessierit hec amictio. Hominibus enim sapientibus at I ad uirtutem aspirantibus susticiens est latium hoc sibi penuasum habere: metu mortis ei qui bonus sit,uirtutem minime esse fugienda. uirtute enim Deus propterea diuiti js, Potentia,uoluptatibus omnino uacuam esse uoluit, ut athleis boni,non illarum quas dixi rerum sed illius ipsius gratia, uirtutem ipsam amplecterenturinem petit necu assectibus uirtute confiinderent,&concederent aduersa bonis superari. Veluti si quis certamen cum eo quod malum est, decerinnat, ac uelit omnem animae tacultate exuscitari: quo pro pulchro bono tantum periculum subire queat: sane ea ipsa perturbatio, fortitudinis, non imbecillitatis specimen erit.Et ut hoc addam etiam, si quis bonus, alicuius boni gratia,mali quiddam patiatur,ac tandem obeat mortem: spes est certissima,cum etiam mortuum uiuere, & ad primum principiumascendere, nec esse quod ullam aliam mutationem pertimescat:sed habeat felicitatem sempiterium,& uoluptatem anima pura dignam. quae certe sunt uidentur esse iusta uirtutis praemia: non autem dominatio, non opum asiluen tia:quae multis etiam ipsbrum dominis damnii tapenumero dedere: mulistocra minus ea bona, ex quibus mala prouenire consueuere, qu scp no aeterna lun .sed spectra umbrarum similia, & momentanea. Interdum autem

ad uirtutem contendit homo, in eoin proposito suscepto p consilio perit. Hic si quid aduersum legibus patrarit, aut saltem cogitarit. nobis quidem Didetur optime eius res habere quippe quibus nostri, seu potius illius prsuxtus obstant:quo minus quid intus latea uideamus. Ex quo solet usu oenire ut ignoratione causae decepti, quamobrem aduersi quid protulerit, admiremur. At in conspectu supremi iudicis, nuda detectaq; sunt omnia.

700쪽

Qui si uideat homine aliquib.in rebus officili sus pretectare sacere,in ahquibus rursus utcunq; uitiatu quide esie, ueruntame aliquo adhuc remedio curari posse: tunc lane permittit, ut leniore aliquo malo afficiatur: nempe ut poenis quas dederit, facitus purior ris que isthic adsunt bonis caste perifruatur. Csterum,si quis ubi in alium fuerit iniurius,ab alio rursus malum

accipiat: iure qui de ipse malu illa tu feret, sed qui damnii di dedit, iniuste dedit, minimci poenas effugiet. Deus aut umiq; quemadmodu factum est.

constituit: quippe qui homine illu iniuria uel malo afficiendii, homini ad id, quod debebat pati malu inserendu apto atin idoneo adduxit: quas putrius* ex utro in uoce emittes ipse, hanc quide meliore, illa uero deteriorem:altero quide agente, sed patient altero: unu quenda in 's ambobus concentu dedit.Nein uero hoc ipsum costituendo peccatu comissum est: quando factu ipsum ab hominibus patratu est a prouidentia constitutum S coordinatu. Magnae uero facultatis est,etia ea, quae males tista sunt, in uasum alique bonu couertere,& quae nos informia fecimus, ea in serma pulchra posse redigere,& persedia exhibere. Atm sic quide animabus sua diagnitas acquiritur,& quod aliquid est mali passum curatur, Sc publicii boanu coseruatur. Sed si scelestus aliquis ditescat ac ualeat, id quide costates.se ex prouidentiae diuinae erga nos propensa uoluntate & gratia. Sive e nim hoc remedio fiat melior, quemadmodu pueri quibusda illecebris ad bonarii artiu studia inuitari solet: siue couisus desperatae maliciae at nudato eo,quod latebat,animae totius ulcere, se ipsum Φ sit intus & in cute malus prodiderit flamma ipse sibi parat, multa uidelicet materiam cumus lans, unde etia lapsus nulla sabebit nem excusatione necp culpae condonatione. New em potest cona in isti quod propter inopia agenti b.no potues rit succurrere,qui diuit is abudabat: necp etia fingere, quod potentia ac uiribus destitutus, eos qui premeretur iniums,neglexerit, qui summus rerii dominus erat: neo praetexere,quod imbecillitate suapte fustu sit, ut uoluptatib. succubere . cui corporis robur alias ad res assiuerat. Nam ut omniabus c5s et, Φ multa sit huius iudicis. R excellens iustitia: uult ille ipse iudiciu suu nec obscurii esse nec ambiguit: uetii sic iudicare ut reus Sc poma iis hi irrogata serat, &sententia ab iudice de se lata suspiciat atin revereatur. Etenim si mors omniurerii finis ultimus esset: recte in quaestione uocarce homines qui na fieret ut homo scelestus in imperio, alm in lauta fortuna uita sua omne finiret. Iam uero cu immortalis ssit anima, ac ne in il in si ros demissa poena effiigiat sed isthic maxime antea 'ς uitae uindicita sentiat cuin ima tartara ceciderit, inde nuncb est exitura. Quamobre insperati lucri uice fuerit,hic aegrotare,egere, seruum esse: cum is qui illa prefert, in priuato uitae Rencre,paru deliquerit, ac deinceps membrord suoru compaelio. ne iam soluta iam in eius sortunae suae causa cognita, ac satis deplorata, a suppliciis inferoru liber 5c immunis euadat. Alius exedio oculo faeius hic exemptu iustitiae uitri sui. siue perturbationis euentu odio prosecutus aedetestatus liber etiam ipse evadit. Theophrast. Egregie tu quide abstrusas illas at* abditas res exponis At ille de quo dixeras, quia secerat initioriam alteri, ideo priuatus est oculis.puer autem qui recens natus cscus es quando