Archaeologia graeca, sive, Veterum graecorum : praecipue vero Atheniensium, ritus civiles, religiosi, militares et domestici, fusius explicati

421쪽

ARCA COLOGIA GII AECA. Lib. II. Cap. XX. 11

ceret, accedere monebantur. Deinde sacra mysteria e libro dicto πεγρόμιατι, quod Venit a πετρα, lapis , quia ex geminis lapidibus apte compactis conficiebatur, iis audientibus relegebantur . Postea sacerdos , qui illos initiabat cognomine ροφάνον ζ, quaedam illos rogabat, exempli gratia, an jejunarint, c. cui respondebant uxta formulam praescriptam , prout discimus ex eursi Tractatu de his festi , qui a Lectore consulendus est.

His peractis, mira stupenda portenta sensus seriebant aliquando locus, ubi erant, commoveri videbatur alias lumine splendido fulgebat , radiabatque igne, rursusque horrenda caligine obruebatur et sepius tonitrua fulgura, terribiles strepitus & boatus, imo horrida spectra spectatores trepidatione percellebant. Hisce spectaculis interesse dicebatur υαψια . Tandem missi fiebant his verbis, Κογξ, απαξ . Vestes , in quibus initiabantur , sacrae habitae sunt ad mala averruncanda aeque valebant ac ipsa incantamenta ; quocirca illas non deponebant donec in panniculamenta attritaein laceratae fuissent. Ne dum quidem abiiciebantur , sed vel ex iis fascias pro infantulis conficiebant, vel Cereri & Proserpinae illas dicabant Sacrorum praeses dicebatur ροφαν mi , id est , ut sacra docebat suit autem civis Atheniensis, munus ad vitam tenuit sed apud Celeos&Phlienses ad finem quadriennii, quo illa est claudebantur , ex ossicio exire solebat praeterea sicro ministerio se totum dicare , vitamque caitam

solitariam transtigere tenebatur quamobrem succo cicutae, qui ob summam frigiditatem ad calorem naturalem restinguendum maxime valet , semungere solebat Hierophantae tres Collegae erant , quorum alter ab ossicio dictus est Δαδουχος, id est, indifer, cui uxorem ducere licebat Alter vocabatur Κῆρυξ, de cujus munere superius egimus Tertius vero ad aram ministrabat, qui hac de causa dictus est πὶ τύ βωμ' Hiero phanta mundi Creatoris, Σαδουχος solis, Κηρυξ Mercuri επι- βου α' lunae, typuS

dicebatur.

Adfuerunt quidam viri de publico magistratu desumpti, qui ut omnia

rite peragerentur curabant. Primus erat Bec τι λευς, id est, ex e numero Archontum, qui precesin sacrificia his diebus sacris faciebat , cavebatque ne quid indecorumin enorme admitteretur die autem post sacra finita senatum convocabat, ut in sentes inquireret. Praeter Regem aderant quatuor πιμελχ1τοή, id est, Curatores , a populo alter e sacra Eumolpi

darum iam ilia , alter vero ex Cerycibus , reliqui duo ex aliis familiis electi. Tandem in hisin quibusdam aliis estis decem viri ministrare solebant qui, quia illorum ossicii erat sacrificia offerre, idcirco dicuntur Ιεροποιο . Haec festa spatio novem dierum a decimo quinto usque ad vicesimum tertium diem mensis Medromionis celebrari solebant, quibus diebus sacris ullum hominem apprehendere aut ullum libellum suppliceni offerre nefas erat; qui autem illa perpetrassent, mille drachmis mulctabantur, vel istalii tradunt morte plectebantur Mystis putealis usu pro sedili, fabarumque, mullorum δε mustelarum esu interdictum erat Pariter mulieri, quae Eleusine curru vecta venisset, juxta legem a Lycurgo latam seimille drachma irrogabantur. Cujus legis ratio erat, ne quod discrimen sceminarum esset pauperes a ditioribus contemnerentur. Ff 1 I. Pri-

422쪽

1. Primus dies dictus est γυρριος , id est , Conventus; quia serte illo die

primum congregari solebant cult es-Σ. Secundus dies esserebatur Αλα δε μυστυ, Ad mare in tae quia ut opinor P in mare ire lavatum iurgatum jubebantur. Tertio die sacrificia offerebantur, quae potissimum constabant mullo 2EXonio Graece dicto γρι λη, hordeo ex agro Eleusinio nomine Rha rio, ubi illud frumenti genus primo satum est , collecto . Haec autem do-a' vocabantur θυα quae tam sacra habita sunt, ut ipsis sacerdotibus inu, aliis donis participabanto horum nulla pars cesserit.

. Quartus dies decorabatur bienni obambulatione, in qua καλαΘιον aut Cereris sacrum canistellum curru consecrato gestabatu turbis acclamantibus, α, ε, Δημῆτερ, Salve, Ceres me in sequebantur nonnullae mulieres Vocatae Κιστοφήροι, quae prout illarum cognomen senato orbistilis ge- sabant , in quibus capiebantur sesamum, lana carminata , nonnulla salis, grana, espens, poma granata, arundi ue&, sam hederace , placentae genus dictum pΘοῖc, poppyS&C.

s. Quintus dicebatur OG λα καταδων η μέρου , id est taedarum die ; eoq iod illa nocte turba virorum mulierum , medas prae manibus serentium, hucin illuc discurebanta Pariter taedas Cereri dicabant, certatim maximas offerebant illa autem fiebant in memoriam itineris Cereris, uuim ad lucem taedae flammis Et nae accenta Proserpinam quaerebat 6. Sextus dies vocabatur ακχος ab Iaccho Iovis, Cereris stio , qui Deae Proserpinam quaerenti taedam in manu gestans comitem se adjunxit, qua de causa ejus statua taedam praeferebat. Illa autem statua a Ceramico Elausim deserebatur solenni obambulatione, quae ab Herois nomine dicebatur Iακχος sui illam ducebant, coronana myrteam, aeque et ipsa statua , in capite gestabant, dicebanturque ακχαγωγοὶ , qui in via continuo saltabant, cantabant , aeraque pulsabant . Via , qua e civitate exibant, dicebatur ερα iaci , id est , via Dora . Locias, ubi considebant, vocatus est ἱερα συκη a ficu , quae ibidem adnata erat , quaeque citin quae cunque ad illa solennia spectabant sacra habebatur. Iterum intersistere solebant in ponte fluminis Cephisi, ubi praetereuntes dicteriis excipere assue-

Verant unde γεφυριζων , quod derivatura γεφυρα, pons apud Suidam eXPO-nitur , λευα ων, id est, deridens aut ocans , aeque ac πυριστοι ab Hesy-Chi interpretantur σκωπτια, irrisores oraje sto ponte Eleusine adveniebant, US ingressiis vocabatur κυστική ωσαδος , masticus aditus

7 Septimus dies ludis celebrandis insumebatur, in quibus mensiiram hordei, quod in agro Eleusinio prius satum est , vici ores pro praemio reserebant. 8. Octavus escit Emgαυρίων itu ne nimirum quia semel obtigit ut aesculapi Epidauro Adhenas advenienti in initiari cupienti minora arcana relecta sint inde enim mos obtinuit, ut hoc die iterum celebrarentur 'qui nondum initiati fuerant ad haec lacra admittebantur. 9. Nonus' ultimus estorum dies vocabatur πλημοχοο , id est , UAE

Hulina , illo enim die duo hujusmodi vasa vino plena, alterum adortum, alterum uero ad occasum disponi solebant, quae nonnullis verbis mysticis dictis dejiciebantur . . inuni in libationem humi essundebatur

423쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA . Lib. II. Cap. XX. 13

ελέΘαα υrbo πο αυρου, id est, ex eo quod a Jove in taurum mutato raptis fuerit. Per illud tempus solenniter circumserebantur Europa ossa , simulque myrteum sertum nuncupatum λουτις aut ἐλάτης , cujus circumseremtia decem cubitorum erat. Alterum sestum apud Corinthios actum cum ludis accertaminibus solennibus, in quibus adolescentes certabant currentes ac taedas accensas praemanibus habentes. Institutum fuit in laudem Minervae , cognomine λουτιδος , απο ου et ΜαραΘωνι λους, id est, a quodam in Marathone lacu , ubi sitatu ei reista visebatura aut ἀπο τῶ ἐλῶντο ἔπποντον Πήγασον, seu quia

ejus ope Bellerophon Pegasum equuna alatum captum subegit, hinc celebrationem istius est prius ortam nonnulli tradunt alii vero istud nomen Deae inditum ab Eliotide scemina Corinthia alitumant , sicque reserunt Dores auxilio posterorum Herculis in Peloponnesum irruperunt , ibique captam Coe in thum incenderunt pleraeque hujus urbis mulieres summo, ne celeri fuga lalutem petierunt, ex iis paucae, inter quas Hellotis Eurytione, ad templum Minervae confugerunt, sperantes , loci sanctitatem perfugium satis tutum sibi sores his auditis Dores ad templam statim concurrerunt, eique ignem intulerunt, tum reliquis omnibus suga elapsis Hellatis atque Eurytione flammis perierunt. Deinde consecuta est horrenda pestis, quae Doribus valde funesta evasit eique depellendae remedium usta Deae adhibendum, manes ii ambarum defunctarum sororum placandos esse quo secto istud sestum earumdem memoriae constitutum , templumque Minervae E ωτίδι ex una earum cognominatae exstruetum . Vid.

Hesychius, Omoisici vetor , Athenaeus Deipnosoph. lib. xv. Pindari Scholiastes Ob . de XIII.

424쪽

Eξιπρια Θυων dicebantur duces, qui sacrificabant, antequam copias ad bellum educerent quod fiebat ab omnibus, quorum animi aliquo religionis sensu imbuti fuere. Nam αιτήρια Suidae sunto περ της σξού παρεχομενα. Preces hoc tempore conceptas Vocabant ξινριους ευ χας, hoc est secundum E0mologici Auctorem, φοδίους τοῖς πιαν- ξοδον ἔχουσιν , ἡ 'ος Θάναπν. Quibus verbis constat , preces ante mortem oblatas eo nomine dicta suisse, quia tum existiri ex hoc mundo suere Sicut etiam quaelibet sacra ante itineris susceptionem peracta.

Festum sacrum Cereri nuncupatae Aa θεια, ab α Θος, hoc est, dolor , commemorandi ipsius moeroris ergo, quando ejus filiam Proserpinam amiserat

resere ni Plutarcho in rarit deo de oe Osiride.

425쪽

ARCHAEOL GIA GRAECA. Lib. II. Cap. XX. 1s

Apud Lacones est Herculi dicata, ac instituta put puto in memoriam ipsius laborum, quippe labor Graecis dicitur εργον, juxta Hesychium E P in Q A,

Potius dicerem Eρκυννια istud enim sinum teste eodem ad Cerere m. gnominatam Her nnam a Lycophrone Cassandra vers. Is I pertinebat; quod cognomentum habuit ab Hercyna, Trophonii filia, & quae cum Proserpina ludebat narrante Pausania in Boeotisis.

Cupidinis agitabatur singulis quinquenniis, una cum certaminibus ac , dis in quibus Musici aliique certabant. Si discordiae inter populum oborutae fuissent, sacrificia precesque Deo, qui eas tollere vellet, tunc offerri con- sieverat, ut reserunt Plutarchus in Eroticis Pausanias in Boeoticis.

sive Mercurii, servata, juxta eumdem in Arcadicis. Aliud occurrit festum apud eumdem in Boeoticis, agitatum a Tanagraeis in Boeotia, quibus Mercurius Vocabatur Κριοφορος, id est, Arietem portans; cujus cognominis eam esse causam dicunt, quod pestilentiam ercurius averterit , ac aegrotos sanaverit , circumlato in murorum ambitum ariete: ob eamque rem Mercurium Calamis secit arietem humeris portantem in cujus facti monumentum, qui puberibus caeteris forma praestare judicatus fuerat, is hoc est die agnum sive arietem humeris portans moenia circum ambulare solitus erat.

Festum ejusdem nominis in Creta quoque celebratum , ubi moris erat servos mensae considere, interea dum eorum domini stabant ipsisque ministrabant, ut videre est apud Athenaeum Deipnosopb. lib. I v. Hujusmodi consuetudo obtinebat etiam in Romanorum Saturnalibus. Aliud Mercurii festum Athenis a pueris in gymnasiis agebatur prout docet schines orat in Timarchum P cui interesse nullus adultus permittebatur, excepto gymnasiarcha qui si quemdam adultum admisisse convinceretur, eamdem cenam, quam qui ingenuos adolescentes corrumpebant, subibat. Quae lex inde nata est, quia indecora, ne dicam impudicitiam

426쪽

bus quidquam auserri, ullive praeterquam cultoribus impertire , nefas erat; unde Eτία Θυων, id est, Vesae sacrificare , communi proverbio dicitur de iis, qui aliquid privatim nemine inspectante agunt, ex Diogeniano aut potius de sordidis avaris , qui quidquam eorum quae possident dare detre

ctant.

theniensibus appellabantur Σεμναὶ Θεα , hoc est, Venerandae Deae a Sicyoniis aliisque Ευμενίδες id est, Benevolae, aut Propitiae, eo quod existim rent ipsarum nomini vere inesse inauspicata omina . Hujusmodi festa una cum sacrificiis semel quotannis agebantur, iisque praegnantes oves, placentis a praestantisssimis adolescentibus factis, libaminaque mellis' vini Dembus offerebantur, floribusque ornabantur qui sacra faciebant . Athenis nemo praeter ingenuos cives illis diebus festis admittebatur, & quidem ii tantum quorum virtus & integritas probata hujusmodi enim soli his Numinibus, quorum peculiare officium vindicandi plectendique omne genus scelerum, grati esse poterant.

publicis quam privatis Eurynome factis, cujus templum, nunquam pem tum nisi hoc die festo, illic loci exstabat, tradente Pausania in Arcadicis. Ista Eurynome ex quorumdam sententia eadem erat ac Diana aut secundum alios in ex ceani filiabus, cujus meminit Homerus , asserens illam hospitio excepisse Vulcanum. O ,

Ludi equestres a Laconibus editi juxta Hesychium & havorinum

427쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA . Lib. II. Cap. XX. 17

urbs erat, Graecisque ρα nuncupata. Eadem solennitas Samiis ginetis, qui Argivorum coloni fuere, celabrata est . Argis habebantur blanae supplicationes ad Deae templum extra civitatem altera a viris arma gestantibus in altera Iunonis sacerdos, quae semper erat matrona nobilitate praestantistima, curru ab albis bobus aeto vehebatur ab istius sacerdotio Argivi annos numerabant , quemadmodum Athenienses ab imperio Archontum ad templum progressi boum hecatomben offerebant , unde Liste festis nomen Eκατορι βοια sacrificium hoc quandoque etiam vocatur Λε- ρνα, quod forte deduci potestis λέχος , cubila, quia matrimoniis, natali liis , c. magi me praesidebat Iuno Ibidem editi quidam ludi . in quibus victores clypeum theatro firmiter defixum refigere debebant, praemiumque auferebant coronam myrteam' clypeum aereu in hinc ludus interdum dicebatur χάλκειος γουν, id est, aeneum Certamen. Vide Eate τομβοια.

Aliud hujusce nominis festum singulis quinquenniis in Elide celebratum

reperimus, in quo sexdecim matronae ad Vestem eae pertexendam consti tutae erant . Ludi quoque acti, quos prima instituisse dicitur Hippodamia in honorem Iunonis, cujus ope Pelopi nupserat morum praesides erant sexdecim matronae, singulae ancilla stipatae in hisce virgines decertabant, in varias classes secundum aetatem distinctae, ordine cursu se exercebant, initio facto a natu minima . Vestem eamdem gerebant omnes , capillis passis, humero dextro ad mammas usque nudo , tunicisque ad genua tantum pertingentibus Cursu quoque certabant in Olympico stadio ad sextam

partem tunc contracto. Quaecumque Victoriam reserebat, donabatur corona oleaginea portione bovis mactat , suasque effigies eae dicare ia

cebat.

Corinthi quoque isto nomine insigniebatur dies solennis lugendorum bla deae liberorum, in templo Iunonis Acraeae , quod ibi loci visebatur , se pultorum, ut nonnulli tradunt trucidatorum a Corinthiis , qui , ut tam nefandae caedis infamia sese levarent, ingentem pecuniam Euripidi numerasse dicuntur ad Xcogitandam fabulam, in qua caedes haec Medeae adscribitur, quod antea nemini unquam in mentem Venit juxta Lycophro. ni a Scholiastem Alius hujusce nominis dies sestus una cum ludis Pellenes celebratur in quibus victoris praemium erat vestis pretiosa, ab hoc loco nuncupata Πελκι/ι- Tom. I. Ggg PA-

428쪽

Atheniensium est singulis quinquenniis in honorem Herculis agitata, tesse Polluce Onomast. m. III cap. IX. Thisbe quoque ac Thebis Boeotiae civitatibus observabatur solenne Herculi cognominato Μηλων sacrum , quia, μῆλα, hoc est, poma , ipsi Lserebantur, secundum Pollucem Onomas Lib. I. cap. I. En tibi originem hujus consuetudinis Quum antiquitus ovis immolari isto die festo soleret. aliquando fluvius Asopus adeo extra ripas diffluxit, ut trajici non posset. quam ob causam victimam adduci non licuit. Vox ut ῆλον apud Graecos diversimode accipitur, interdum pro ove , interdum pro pomo ; quod animadvertentes pueri quidam otiantes sacra ludis peregerunt, pro ariete pomo blato, quod sustentabatur bacillis quatuor ad instar pedum , duobus insuper in hujus summitate collocatis, ut tanquam cornua exstarent merculi maxime placuit octis, Mabhinc ad aetatem Pollucis, qui florebat Commodo Romae imperante, permansit iste mos. Sicyone festum Herculi sacrum agebatur diebus continuis , quorum prior νοματα , posterior Πρακλεια dicebatur , teste Pausania in Corinthiacis.

Lindi dies festus in laudem Herculis celebrabatur, in quo nil nisi execrationis verbaque inauspicata audiebantur: ita ut, si quis sorte verba auspicata protulisset, sacra profanasse creditus sit origo istius consuetudinis a Lactantio exponitur. Coi etiam hoc festum agitabant atque sacerdos tunc temporis mitra corinnatusin veste muliebri indutus sacra peragebat . id. Plutarchus maest.

tuss

429쪽

ARCHAEOLOGIA GRAECA . Lib. II cap. XX. 1 q

tus , taedam accensam in manibus capiebat , cursumque inchoabat si sorte taeda exstingueretur, antequam metam Contigeret , illam tradebat secundo isque eadem ratione tertio : victoria cedebat illi, qui taedam ardentem usque

ad cursus finem perserebat, dicebaturque λαμπαδ pσρος ve πυρ 1φορος, ut

docet Hesychrus si autem eorum nemo illud perficere posset palma in

medio reIinquebatur, uisque eomm tribuebatur. Si qui certantium , metuens ne motu nimis vehementi taedae X stingueretur, cursum remitteret spectatores palis is eum percutere foIiti erant qua de Causa hu)usmodi ictus nuncupabantur πληγο πλατῶπι, seu plagae latae , Utin Κεραμεικο , quia infligebantur in Ceramico culus partem Academia coiistituebat , uxta Aristophanem , eiusque Scholiastem in Ranis Ad taedas Iternatim per manus traditas saepissime alludunt Auctores, illisque pilarumque conserunt rerum humanarum vicisti tudines variasque commutationes In mundo contingentes cujus rei unicum exemplium ex Lucretio lib. II. asser amaraque brevi spatio mutantur secta animantum, Et quasi cursores vitai lampacia tradunt.

Sacrificia ab agricolis post messem facta με τῆς Θαλίας IJ καρπων se

in animuin gratum erga Deos , morum beneficio fructibus, terrae fruebantur . Testa in his acta dicebantu si λωα, de quibus iuprii, ut Συγκομιτηρια , raro της συγκομ ιδῆς, καρπων , oesest, a legendis frugitibus Ista in honorem Cereris Bacchi, quibus praecipuae curae rarat errat fruges, celebrata fuisse nonnulli contendunt, e Menandro Rhetore cap. περὶ λαλιας . Verum Eustathius Iliad. s. tradiis, solennem quoque obambullationem in laudem Neptuni tun factam suisses; pornoque addit , universos Deos sacrificiorum in hac festivitate factorum participes fuisse ut etiam liquet ex ipsissimis Homeri verbis, reserentis, Oeneum in se concitasse Dianae iram , eo quod ipsi sacrificare neglexisset hoc in sesto, quo alioquin caeteros omnes Deos, convivio excepisset Mad. s. vers. 29.

Etenim inter hos malum aure solio sedens Diana excatavit. Irata , quod sibi non sacra post fruges comportatas in faecundo loco agri

Oeneus fecerat, alii vero Di epulati erant hecatombas, Soli vero non fecit Iovis liae magni. Indae venit Θαλυσιος αρυς, quandbque dictus Θαργηλος apud Athenaeum Deipnosopb. lib. III qui erat panis primum consectus ex novo tritico. Nonnulli volunr, Θαλυσι suisse generale nomen omnium sestorum, in bubus, Mi Θαλους seu ramos virides gestabant. νς Σ Α-

430쪽

Atheniensium festi dies in honorci Solis ac Horariam ipsius famularum celabrati, vel ex aliorum sententia, Delii Apollinis Dianae . Sexto atque septimo Thargelionis mensis diebus agitabantur , nomenque habebant a Θαργηλια , quod in genere usurpatur de omnibus terrae frugibus, quia solenni ritu

Praesertim circumserebantur primitiae in ollis Θαργηλοις nuncupatiS, quod no-rnen tribuitur etiam ς ρεσιωναuc , quae circa urbem isto tempore gestabantur, ac insta describentur in festis dictis Πιανε ι,οις Praecipua celebritas ultimo die habebatur, cum prior omnino insumeretur in parandis huic necessariis plumque civitates lustrari consueverant, quod peragebatur a duobus hominibus nomine generali Φαpictet κων appellatis, qua voce intelliguntur quicumque urbes Purificabant, aut primarius μι υμβακχὶων erant ambo Viri, vel secundum

alios, Viri mulier; quorum prior masculinum, posterior scemininum sexum significabat, inicuique sacrificium fiebat vir ficus dictas iκάδας susci coloeris, mulier vero albi circa collum gestare solebant. Ritus, qui in civitatibus lustrandis usu veniebant a Iohanne Zet Ze His Chi v.cap. X ciij. describuntur.

Si calamitas apprehenderet urbem Deorum isa, Sive est . me fames sis o nocument tim a domnium deforminissimum , ducebant ad victimam is Iu purgesmen atque pharmacum urbis laborantis , In Actim autem Ferendam saluentes ictimam, Cisseumque diantes manu , ossam, at quo ficus, Septies quoque caedentes illum in veretrum Scissis, Jubus gresibus , atque aliis ex agresibus , Postremo igne concremabant in lignis agrestibus , Et cinerem in mare spargebant ad ventos , In purgamen tirbii, ut iri, laborantis Fabulae tradunt Φαρμακοὶ, dici quodam Pharmaco, qui sacra Apollinis vasa su- ratus, & ab Achillis militibus in ipso delicto apprehensus, capite plexus est zejus alitem facinus scenalioc die festo Athenis exhibita iunt. Φαρριακος in