Diatriba de mutuo, non esse alienationem. Adversus Coprianum quemdam iuris doctorem. Auctore Alexio a Massalia, domino de Sancto Lupo

141쪽

r o . D ii A I B Atis. Cum solebat reverti, meusque manebat, non longius extra meam potestatem atque adprehendendi facultatem in fulvas exibat, quam ubi mansuetum deposivit' animum, dc ad me redeundi conruetudinem omisi . Et tamen ea erat differen ria inter eum qui redire consuerat . ω qui redire desit,ut priore casu.meum iure Cr derem, in posteriore non debeam meum

amplius creder . Sic quod dedi non

animo recipiendi, prorsum a me abalien tum censeri debet . Quod autem dedi recepturus, etiamsi dominium .eius ad tempus transeat, non potest alienatum me videri. Nonnulla etiam quae nec ipsi alienamus , quorum nec dominium ex aliuo pacto aut conventione transferimus, a tamen appareat, nostra esse non amplius

velle , usumque earum ab aliis usurpari sinamus, tum usucupione quasi alienantur, nobis,& illi qui usuceperit acquiruntur.

Quam tamen non esse alienationem, veterum plerisque visum est. In mutui itaque datione non amittitur dominium, quia non alienatur , sed ad tempus dimittitur, rediturum ex pacto, die statuto,aut ex arbitrio,non statuto die, ad eum qui dedi . His praemonitis & praemunitis, iam nom magnae molis fuerit responsiones Copriam

142쪽

priani ad obrussam exigere, & in compa

ratione Salmasianorum argumentorum ,

quae refutare ille vi magna, sed οἰεροζοιτων, conatus est, ostendere quod distent aera Iupinis. Id est, solidae lac firmae rationes inanibus ac sutilibus ιπφισμακτιοις , magnamque, quod in doctore utriusque turpe est, iuris ignorantiam prodentibus,

&,quod in homine quolibet turpissimum,

summam testantibus οἰκοινονρη πο . Primum Salinasti argumentum fuit, in Praefatione ad librum de Modo usurarum, quo probavit, si mutuum alienatio sit, nullum fore discrimen inter donationem & mutuum. Respondet Coprianus, consequentiam absurdam ess . Non potuit aliteia

respondere homo insulsissimus , & qui

vim argumenti Salmasti non percepit, nec percipere quitiis est prae ingenii tarditate ac stupor , . Idem, inquit, eni, ac si quis diceret, si emptio venditio alienatio est, nun eris dissere itia inter donationem ω venditionem. Ain tu, Papiniasteri Absurdissima tua consequentia. Qui diceret, equum esse hominem, quia animal equus est, & homo

animal; contra leges non logicae tantum tuae, sed etiam rationis, quae tua non est, peccarer . At si quis affirmaret, equum esse animal rationale, optime inde inferre, hunc

143쪽

hunc hominem equum cum homine confunder . Plura sint. alienationum g nera, quae sitis singulae notis ac specificis differentiis invicem distinguunturta . Ut

donatio, venditio, permutatio, in iure cessio, mancipatio, & si quae aliae. Qui ergo vellet, venditionem esse donationem, quia sub idem genus utraque refertur , Malienatio est tam haec, quam illa, profecta nugaretur.Na venditio est alienatio distincta specifica differentia a donatione,quae proprias & suas habet notas finitionis qua invicem ambae differunt'. Si quis autem ponat, mutuum esse alienationem, idem omnino est ac si dicat, in mutuo rem dari ab eo qui nihil recepturus

est. Haec enim plane convertuntur , α ciprocantur, in rebus quae donantuno,

rem suam dare donationis gcatia, & dare eam nihil recepturum . Quod si mutuum est alienatio, non potest aliam speciem alienationis induere quam donationis. Nec enim aliter potest videri alienatio, si sit donatio. Quod datur , non recepturo, quod dedit donatio est, atq, etiam alienatio talis quae dat rem suam gratis, ut nihil sibi pro ea reddatur. Si multui ergo est alienatio, non potest esse alia alienatio nisi donatio. Non enim in iure cedituria,

144쪽

Ds Mu Tuo. I 3 non pretio datur , non traditione nexu Hancipatur, non usucapitur , non perimu-tatuita. Qui igitur rem suam mutuam da

bit eo animo ut eam alienet, dc a se in perpetuum abiiciat & abdicet , donationem

omnino facie . Tunc mutuum non erit.

Si vero dabjt eam sibi reddituro, hoc modo non donaturus illam est, sed mutuam daturus. Qui enim dat aliquid ut ei reddatur, non illud alienat,. id est, non donat. Nam si alienaret, donare . Et sic omnino mutuum ide esset cum donatione, si alienatio fore . Ita

separabat Bion cum dicebat, fortunam sua bona no hominibus, id est, donare sed λανειζειν, id est , utenda dar . Hoc tantum quippe discrimine separantur donum & mutuum, quod istud datur recepturis quod dederunt, illud non reddituris datur. τω ἀναφαιρετω igitur & τω distinguuntur. Et hoc discrimine fit, ut alterum sit alienatio,alterum non si . . Olim apud Graecos δἴανείζειν idem erat quod donare αναφωρετως . Und

pro dono apud antiquos poetas Graecos. Unde Euphorion de dono Aiaci ab Hectore dato, πο ροι οἰ-ωπα νάκτωρ. Postea pro mutuo ea vox usurpata est, .lam quam δ ον. Ex his er-

145쪽

a . DIATRIBAgo constat, recte dixisse Salmatium,si mutuum sit alienatio, non aliud esse posse a limationis genus quam donationCrα Nam quod donatur alienatu . Non donatur in mutuo res, sed ii dante recipitu Ergo non est alienatio. Si non recipere tur, in eo quod datum est, alienatio esset, quia donatio. Mirari hic etiam liceat' AME 'σί- Copriani, qui cum vellet dic re, venditionem esse alienationem, dixit, si emptio venditio alienatis ea. An etiam emptio alienatiot Ita fortean existimavit, quia qui emit, pretium dat, id est, alienat . Ergo acquisitio dominii ex parte cius qui acquirit & qui emit, erit etiam alienatio. Sic nulla erit differentia interemptionem & ' venditionem, quantum ad alienationis definitionem . Uterquienim alienabit,iam qui emit, qua qui vendi . Et stultus ille Cato Censorius qui dicebat olim, patremfamilias debere esse

magis vendacem quam emacem , . Is qui vendit, est etia vendax emax,& qui emit, emis vendax, & alienator uterque. Si' ine stupore hqc non legi, adeo insulsa sunt. Quid ergo Iurisconsultus dixit lcg. i. D. de rerum permutatione , aliud esse vendere, aliud emere : aliud pretium esse, 'aliud mercem Si huic de coelo lapso, an cx terra edito

146쪽

DE Mu Tuo. I stiirisconsulto credimus,idem erit, quan- . tum ad alienationem, emere & ventare. Nec quod sequitur minus prodigiose ineptum est. Itaque, inquit, utroque quidem modo rei datae sis alienatio , sed tamen sub Iou- itione diversa. In mutuo ita datur, ut poII p si tutum diem reddatur idem. genus. In donatione , ut reddatur nunquam. En iecur

Ulpiani l en cor Iapinianil Nonne hoc eodem argumento, dici posset, siquidem

mutuum sit alienatio,etiam commodatum csse alienationem , Z Sic enim dicerem; Tam commodatum , quam mutuo datum , alienatio est. In utroque enim modo rei datae fit alienatio , sed sub diversa

conditione. In mutuo datur, ut idem genus reddatur: in commodato, ut eadem res. Maior sane est assinitas inter eos con- tractus in quibus aliquid reddendum , quam inter illos in quorum uno nihil redditur , in altero redditur res eiusdem generis. yonamus hos tres contractus , hoc ordine,donationem,mutuum,& comodatum. Mutuum in medio duorum positum,

ad quod genus masis verget Sc inclinabitZ

utrum ad donationem , an ad commoda- . tum λ In donatione datur non reddendum : in commodato statur reddendum.. Illudialienatio est , hoc non est. Quid in. E mutuo

147쪽

1 6 DIATRIBA mutuo i In eo quoque datur ut reddatur. Ergo iuxta hane finitionem pr*pius acce- .det ad commodatum quam as donatio- . nem , &sic longius aberit ab alienatione. Sed in mutuo idem genus redditur, non

eadem species. Quid tum Z Et in depositi . quoque quodam genere,& locati, de quibus inpra. Nec tamen propterea locatio illa, aut depositum illud , alienatio est.. Dixerat Salmasius, in eo quod datur ut re datur, nustum esse alienationis intellectum. Re- . spondet Coprianus , hoc verum esse, quando aliquid datur ut idem reddatur, ut in commodato , deposto,precario. Sed ubi datur, ut tau- tundem resimatur ibi alienationem fieri non es dubium. Βαζαὶ τὰς νομοσοφίαι l Hic erat nobis servatus,& lirhoc aevum fato dilatus, ut

iniusticiam Romanarum legum traduce- . ret,& novam iurisprudentiam introduceret& novam Logicam. ea dubium,

inquit , ibi ficti alienationem ubi datur ut

tantundem reddatur. Qui scire hunc hominem putaret quid sit alienatio, aliena vero credere . At mihi, qui non sum Iurisconsultus, communi tantum sensu

valeo , dubium non est , quin quod datur ut tantundem in eodem genere red-- datur, mutui datio sit, & proinde longe aliud ab alienatione, in qua datur in .

148쪽

D E M u T u O. IΑ7 perpetuum quod non sis recepturus , ut in omnibus generibus contractuum vider est quae finitone alienationis comprehenduntur . Sed idem genus redditur, non

eadem res. Hoc iam discussum est. Age vero, Copriane doctor, Quid si aliquis ex

aliqua causa tibi deberet aureum unum solidum, re soluturus offerret duos aureos eiusdem ponderis , eiusdem formae, ut aeciperes utrum velles Z Posset etiam fieri, H deberet ex mutuo, ut idem ille aureus quem ei paullo ante dedi sies, alter ex duobus esset quos tibi nunc offert in solutum , nescio quo casu iterum ad illum devolutus. Si acciperes igitur illum ipsum aureum que mutuo illi ante dederas,

esset alienatio , sed si alterum fortasse quimus non fuit, accipere tibi contingeret, pro alienatione illud mutuum transire .

Haec sent novae Iurisprudentiae Coprianicae responsa & dictata. Subiungit de aliud eiusdem κόμμο . Itaque, inquit, in Hu- . tuo proprie non redditur, sed reddi videtur, quatenus una res alterius vicem subit. Fictio igitur iuris est,cum in mutuo quod datum est reddi dicitur. Non enim redditur, sed videtur. Nescio an ita videatur illis quibus reddendum est quod acceperunt'. Sed qui

reddere debet centum aureos pro totidem

149쪽

i S DIATRIBA quos mutuo accepit, non putat fictionem est e, aut imaginaria redditionem quae fieri tantum videatur. Serio rem agi sentit, nec philosophatur, an res una alteriuS vicem subea . Etiam ille qui recipit quod

dedit, non ista figmenta aut visiones Curat, sed Putat, nihil sua interesse , utrum illos ipsos aureos centum tacipia quos dederat, an alios eiusdem ponderis,& adaeque probos, beneque numeratos . Age iteru, Copriane; semel mihi ad ren responde, qui toties hic inepte respondi

sti, si, ad amicum accedens, qui aureos in . mensa multos expositos haberet, ac nummeraret , Unum forte, quem re unicua haberes, ex tuo marsuppio prompsisses, ut μκονα conferres , atque is decidisset in acervum aureoru similium, adeout tuum cum aliis confusum agnoscere non postea; an non aliter velles recipere tuum, nisi

tibi constaret, illum ipsum esse quem ex pera protuli sies ξ Credo, si fieri non posis et ut tuum reperires, contentum te fore

vel quolibet ex. acervo , sumpto, modo' eiusdem esset ponderis, & bonitatis, atque aestimationis. An malles tuum perder . re, quam recipere αν - -υον alium &ἰσμάαρο ξ.Etiamsi diceres, non tibi crederem. Tam fatuum te non puto. Hinc vides

150쪽

des, modo id te videre fateri velis, nihil interesse, utrum idem specie, an idem genere in mutuo suffectum recipiatur. Quod

ais , quatenus una res alterius vicem subit , non proprie reddi,sed vide i tantum reddisPro eo tibi reddo: quatenus in mutuo res redditur in eodem genere , & aureus pro aureo, argenteus pro argenteo , proprie reddirem intelligi. Nam quia idem censetuc, quod genere est idem, ideo reddi proprie

dicitur iri mutuo quod retro datur in eodem gener At in permutatione cum res una alterius vicem subit, res alterius generis pro altera datur, non redditu .

Ut vinunt pro tritico, aes pro mancipiis, Scita de reliquis. Etiam permutatio mimo'rum inter se fit diversi generis, quae longe alia est ab mutuo, Eam G raeci άΓλαγιω προ

pellant , Latini veteres coibbum , recentiores cambium. Ut cum aerei argenteis , argentei vel aerei aureis permutantur , &contra. Quae & venditio nummorum dicitur , & Graecis νοήσ Τοπωλικu, quia Una species quasi pretium est alterius. In mutuo vero ubi eiusdem generis nummus debet reddi, res altera alterius Vicem non

subit, nec permutatio est quod agitur, sed restitutio vera & propria eius quod acce pium est mutuo. Quis dixerit, esse per mur