장음표시 사용
111쪽
molestius, quam si ipsa omnem imperandi potestatem
haberet quid ita 'quia omnem ipsa amorem mutuum,' ac uoluptatem eiicit ex animo uis sublata autem amicitia, remoto studio, metu, ac necessitate illorum locum occupantibus, quid eiusmodi coniugio ad dionitatem reliqui esse potesta Et haec quidem de uxore nocti Intoles ii plete sin uero usu ueniat, ut egeat 1psa, uir autem abun 'alu Π esse lodet pro uxore erit ancilla; et, quae libera sit, pro serua es..habeatur; amissaq; propria libertate, nihilo meliore sit conditione , quam qui pecunia empti fuerint. Quinetiam, si intemperans ille, si uinolentus esse uoluer es, etiam si turbam impudicarum mulierum in eius cubile deduxerit libenter am omnia ferat , uel domo ipsa excedat, necesse est. neque uero solum hoc molestiae habet, sed, uiro sic af isto, nec seruis, nec ancillis libere quidquam poterit imperare, sed perinde quasi cum alienis uitam agat, fert quae non sunt suae dignitatis,&, tanquam apud Dominum potius, quam apud uirum habitet, sic omnia per uim&agere, lati cogitur. Quod si pari nubere uoluerit, rursus lege, quae subiectam uiro uxorem esse iubet, aequalitas, par honoris laeditur gradus, cum facultatum modus postulet, ut ea cum uiro aequetur quid igitur est, re undique miserrima, quod quisquam possit eficere Nec ue -r est , ut pauca admodum, 'ua numero facile per sequare , connubia proseras , quae ab iis incommo dis aliena fuerint . non enim iis, quae raro eueniunt, LVI.
sed iis , quae semper fiunt, res notanda sunt . nam
haec uirginitati accidere dissicile est , vel potius, ut nece talem ei accidant, fieri nequaquam potest . in coniugio uero habere. haud facile est, illa non euenire quod si in iis rebus M quae
112쪽
qua secunda uidentur, tantae molestiae . calamitates existunt quid in illis fier dices, quas aduersas esse constat' non enim est uxor de una morte solicita, quanquam 1lli semel moriendum est; neque de una anima laborat, licet una praedita sit; sed intimore, 'remore uersatur uita, liberorum , cognatarum mulierum,
seruorum praeterea causa;&, quo radi in plures ramos diffunditur, eo maioribus ipsa curis afficitur . At que in illis singulis, siue iactura pecuniae facta sit, siue corpus morbo tentetur , siue quid eiusmodi , quod nolit , acciderit caedere se ipsa, lamentari 1 necesse habet , non secus atque illi, quibus ea acciderunt quod si prius , quam illa, decesserint omnes intolerabili luctu afficitur sin autem eorum partim in uita manserint, partim immatura morte obierint me sic quidem sincerum quisquam solatium reperire possit . timor enim, quo perterritus eius assidue contremit animus, non minus ipsam de iis, qui uiuunt, quam de mortuis, habet solicitam quin etiam , quod mirabile di fluit, necesse est, illorum causa magis angatur leuatur enim tempore dolor is, quem evmorte alterius ceperisci cura de salute uiuorum uel perpetua sit, oportet, uel tantum morte dimittitur. Sin autem domesticas curas ferre non possumus,ecquam uitam uiuemus,cum alienas calamitates lugere cogamur ZMultae aute persaepe, claris ortae parentibus, delicate admodum ac molliter educatae, praepotentibus uiris datae in matrimonium,repente, prius quam illis connubiis beatae iudicari possint, casu aliquo, tanquam comota procella , aut uento, obruuntur ipse, malorumque naufragii participes fiunt; dc quae antequam nuberent, innumerabilibus
113쪽
1nnumerabilibus bonis stuebantur, simul ac connubio iunctae sunt extremam calamitate incidunt. At haec, inqui CS, nec Omnibus, nec semper accidere solent. At neque omnes omnium sunt expertes etenim ego quoque uicissim illud dicam , id in se quosda expertos esse
quicunque autem rei periculum non fecerunt, eos tamen eiusdem expectatione esse cruciatos at uirgo tum re, tum a rei timore libera est. Sed, si placet, illis o
missis, ea nunc consideremus, quaec 'niugium naturaconi equuntur, quaeq; nemo unquam neque libens, ne omni coniu-que inuitus effugerit. qu aenam autem sunt ista dolo Si' iu*x res. partus, infantes. Verum potius orationem altius repetamus,4 ea, quae coniugio antecedunt, quoad erus fieri potest, cognoscamus qui enim in se experiuntur Oli subtiliter ea nouerunt Instat nubendi dies: itaque continuo uariarum concursus curarum,cui tandem nubat, ne obscuro homini, ne infami cuipiam, ne moroso, ne fraudulento, aut uentoso, aut audaci, ne uxoris causa suspitioso, ne sordido, aut stupido, aut improbo, aut duriori, aut effeminato alicui collocetur. neque enim haeae omnia omnibus accidere necesse est: at omnium cogitatione, ne accidant, laborare, Messe solicitas est neces e. atque haec nondum certo uiro,
sed cuius adhuc causa spe suspensus, incertus animus timet, torret omnia ac nihil est horum, de quo noilla cogitationem suscipiat. Sin dicat quispiam, hanc ipsam expectatione eorum , quae his sunt contraria, laetari poscte idem bonorum spem non tantum ad latitia, quantum ad tristitiam malorum metum apud nos ualere intelligat bona enim tantum, cum in spe firma sunt, pariunt uoluptatem sola malorum suspitio statim conm
114쪽
tundit conturbat animum ut enim mancipiis incertis cuinam sit domino seruiendum , per eam cogitationem quieto animo consisti re non licet: sic uirginum mens totum illud tempus ante coniugium instar fuctuantis nauigii aetatur, cum earum quotidie parentes modo hos probent, modo illos reiiciant; is procis
eum , qui superior lieri fuerat hodie superet alius, hunc ipsum rursus eiiciat alius factum est etiam in ipsa quasi ianua nuptiarum , ut is , qui certus csset sponsus, inanibus manibus abiret illi, qui nulla in spe puellam
haberet, eam parentes darent in matrimonium. Non solum autem mulieres, sed uiri etiam grauibus curis CXercentur. Sedenim licet his quantumlibet esse curiosis sed qui fieri potest, ut eius, quae domo septa perpetuo tenetur uel mores, uel formam diligenter quis quam possit exquireres Et haec quidem de tempore co-ciliandae affinitatis. Factis autem sponsalibus, augetur solicitudo , nec tam uoluptate afficitur , quam timore; ne sorte illo ipso eius diei uespere iniucunda uiro; ne eius expectationem longe fefellisse uideatur . nam quae placuit initim, si postea displicuerit, ferendum est quae uero statim a principio uisa est insuauis , quando in re liquum tempus in admiratione est futura At ne mihi hoc dixeris: Quid si illa formos, Ne sic quidem solicitudine vacua fuerit muli enim ne eximio quidem splendore, pulchritudine corporis proprios uiros tenere potuerunt; quin etiam se illi, relictis uxoribus, iis mulieribus dediderunt, quae Hrma, quam illa ipsae, multo inseriores essent atque huiusmodi soluti cura,
rursus alia occupantur . nam eas, quae de solutione dotis molestiae suscipiuntur , cum docer , tanquam si
115쪽
gratis filiam collocasset, sollitionem sustinet & sponius, quo minus omnem urgeat e X actionem, dotemq; repetat, uerecudi impeditur; uxor in dilatione solutionis uiri aspectum ubique magis, quam ingratus debitor, iteretur,&erubescit itto in praesentia. Sed- enim his illa cura liberatis, continuo timor accedit, ne decedant me filiis . cura praeterea procreandae multit dinis liberorum quorum et1am si nihil dum perspicuum sit , a principio tamen utraque solicitudine perturbantur et, si uxor facile concipiat, tamen cum timore est coniuncta laetitia neque quidquam boni est in connubio, quod sit a formidine seiunctum formido autem c est, ne quando per abortum, quod conceptum erat, intereat, mulier grauida ueniat in Ytremum uitae discrimen . quod si longum fuerit interuallum, quasi sit ipsa domina partus, sic hiscere non audet sub ipsum uero partum laborios, illius uterus discerpitur, ac dilaceratur doloribus qui nimirum soli tanta uim habent , ut obsctirent omnia commoda coniugii. N ,.que haec satis sed multis praeterea solicitatur curis misera enim, infelix puella, uel tanta illa dolorum acerbitate discruciata , non minore timore torquetur, ne sorte pro sano, integro debilis,4 mancus scelus exi stat , ne tandem pro mare femina in lucem prodeat. etenim ipsis non minus, ac dolor, ea tum solicitudo conturbat neque enim in iis tantum, quorum culpam sustinent, uiros metuunt, sed in illis etiam, quorumipis causa non sunt, nihilominus eos extimescunt ac propriae salutis curam in tanto periculo abiicientes, uerentur, ne quid uiro, quod nolit, accidat. Accedunt
deinde alio curce de salute M alimentis infantis , quitum
116쪽
tum exutero elapsus, primam uocem emiserit et si scitus sit puer in eo sorte indoles uirtutis eluxerit, rursus in timore sunt parentes, ne quid incommodi acci dat filio, ne illi mors instet immatura, ne ad aliquam uitae prauitatem conuertatur non enim modo ex improbis probi fiunt, sed etiam mali, prauiq; ex bonis eu dunt et si quid eius generis, quod nolit , euenerit,maiorem habet molestiam , quam si id initio contigisset. quod si omnia ad uirtutem stabilia fuerint tamen certe mutationis morum metus semper impendet , qui parentum conturbat animum, de maiorem partem adimit
uoluptatis. At non omnibus, qui conubio iuncti sunt, liberos habere contingit. Nonne rursus alterum cofiteris molestiae argumentum Θ Cum igitur, siue sint liberi, siue non sint, siue probis illis, siue improbis, uariis tamen curii, atque molestiis occupentur quid iam est reliqui, quod in coiugio iucundum appellemus diquod si rursus coniuges concordissime uixerint rursum illis
timor iniicitur, ne mors dirimat coniunctionis uoluptatem quanquam non id tantum timore & mali expectatione graue est, sed omnino re ipsa fieri aliquando est necesse nemo enim probarit, utrunque eodem die moriturum esse quod cum fieri nequeat, neces . est et , qui alteri superstes sit, eam uitam agere, quae morte longe sit acerbior, siue diutius, siue parum diu cum coniuge uixerit nam quo ille maiorem usum habet, eo maiori dolore assicitur,quod consuetudo diuturna dis iunctionem intolerabilem facit. hic uero, ante quam
uim coniunetionis gustare, tesse possit explere, quod
uigente cupiditate orbatus uxore, maiori in luctu, quam ille alter, uersatur tanquam e contrariis causis
117쪽
eausis parem utrique molestiam trahunt. Quid uero commemoranda sunt, quae inter illud coniugii tempus molesta acciderunt' diuturnae peregrinationes' coniunctae inter eos solicitudines , orbi Verum quid haec, inquit, ad coniugium immo uero maxime per huiusce rei causam saepenumero multae gores in morbum delapsae sunt . tenuia affectae contumelia, ex eo irritatae, tum iracundia, tum dolore in magnos febris aestus inciderunt quod si, praesentibus uir1s, nihil illis tale contingit, sed perpetuo facilioribus ipsis utuntur absentibus tamen, peregrinantibus, eisdem malis circumsidentur. Sed, ut alia huius generis mittamus omnia, nihil eorum coniugio tribuamus ne sic quidem illam inde causam remouere poterimus quam tandem' quod ualentem hominem nihilo meliore conditione , quam aegrotum, esse patitur, sed parem ei, at
que aegro, dolorem affert. Vi Sergo etiam, hi omni Connubium bus omissis, ea ponamus, quae iure esse non possunt, quamuis concedamusq; coniugium bonis uniuersis refertum es mi V m lem
se , multis, iisdem probis liberis, diuitiis, ut pudi nihil i meri 'ca sit uxor , formosa, prudens, ut cum uiro concordis mas num aut sine ad summam uiuat senectutem accedat eo splen 'impiud h. 'ς
do generis, magna potentia neque, quod est com
mune natura , metu ullus earum rerum mutationis
eam perturbet, sed omnis causa angoris , omnis curarum . solicitudinum occasio inde excludatur, ac nulla omnino causa ne mors quidem immatura coniugi uni disiungat , sed ut eodem die decedant omnes, uel, quod multo uidetur felicius , superstites sibi relinquat liberos , heredes bonorum, qui parentes ipsos ad eX tremam eorum senectutem simul afferant quem tandem finem
118쪽
finem consequentur aut quid ex tanta illa uoluptate, Commodi, illuc migraturi secum afferent multos filios reliquisse, uxorem formosam habuisse, deliciis, aliisq; omnibus, quae modo commemoraui, uitam ad multam aetatem perduxisse quid id nobis ad illud tribunal in aeternis, ieris rebus prodesse poterit' nihil. an non haec umbra sunt, atque somnium' Cum enim futuro illo infinito tempore nullum ab eiusmodi rebus fructum percipere, nullum inde solatium habere pol rimus eum, qui illarum rerum particeps, ab iis, qui earundem expertes fuerint,nihil differre fatendum erit. neque enim, si quis mille annorum spatio tantum una nocte boni aliquid in quiete uiderit, meliore illum conditione esse dicemus, quam eum, cui tale uisum non occurrerit. Quanquam non diXi, quod uolebam non enim tam a ueris rebus somnia superantur, quam haec terrena ab aeternis illis absunt multo enim haec magis. neque, quam ad mille annos una nox, eam praesens cum futuro tempore comparationem habet.quin etiam hoc multo est longius interuallum at non est uirgo eiusmodi uerum illa multarum mercium reserta hinc hix proficiscitur sed ab initio potius sermonem considere Facilem esse mus. Non necesse habet, nimis esse curiosa in cogita- uliginy δ ςm tioine,3 inquisitione uiri neque ueretur, ne quam sibiis fraudem faciat Deus enim est, non homo, domi nus , non conseruus et quidem hoc inter sponsos discrimen est quibus uero coniungantur, anunaduerte. Non
enim dos huius sponsae sunt mancipia, non agri lugera,
non tot , tantaq; aurea talenta, sed caelum, lona car
testia. Accedit eo, quod, quae nupta est, cum aliis de causis mortem reformidat, tum quod se ab eo seiungat
119쪽
quictim matrimonii uinctilo coniuncta est . uirgo AdeXOptat exitum, uitam sibi grauem esse sentit, quod uiri os intueri, eius gloria fiui properat. Nam, quod Virginitatem inopem uitam uiuat, ut iis, quae nuptae sunt, id ei nota uisus indigecere non potest quin etiam, si eam conditionem liben si V ter ferat sponso sit ob eam causam carior, iucundior in nostra pote nec , quod humilis sit, cibiecta, nec, quod minus for ῆ ς mosa,&pulchra specie, neque omnino ei quidquam huiusmodi detrimento est quid uero ista dic, etiam si minus forte libera sit, ne id quidem illi ad nuptias impedimentum affert quin ei satis est animae pulchritudinem praestare, irincipatu adipisci nullus illic obtrectationis metus nec est, quod doleat alterius inuidia mulieris, quod eam uideat clarissimo uiro collocatam. non enim quisquam similis, aut par eius uiri est, neque
omnino qui ad eum propius accedat. Nupta uero, etiasi diuitis,&potentis inprimis hominis matrimonium teneat, aliam tamen inueniat cum uiro nuptam , qui maiores opes habeat,4 copias non enim parum superiorum praestantia de ea uoluptate detrahitur, quae exuietoria de inferioribus percipitur, sed auri, uestium, ac ciborum , aliarum i rerum affluentia, copia allicere animum, ac trahere ficile possint. Sed quotaqueeque mulier his fruitur maXimam enim parte homines m- opem , miseram, naboriosam uitam uiuunt quod si1 quaedam sunt illarum rerum participes, paucae admodum sunt, quas facile numero persequi possis: et quidem ill d faciunt praeter Dei sententiam nemini enim , quemadmodum supra demostrauimus, in his x r.
luxuriose uiuere permissum est. Sed concedamus, hac Aureum orna
illis rerum copiam permissam esse, neque prophetam, ' '
120쪽
neque Paulum quidquam statuisse contra delicias uxorum quid lucri est in multis aureis ornamentis ii hil aliud omnino, nisi inuidia, nisi curae, nisi formido
non mediocris neque enim tum, cum ea ornamenta
in arca collocarint, neque cum nocte opprimuntur, tantum solicitudine commouentur, sed, cum illis luce etiaeXOrnantur, eandem, uel grauiorem potius habent molestiam etenim in balneis, in coetibus praesto sunt mulieres, quae furta faciunt atque, ut illa non adsint, impelluntur in turba,&urgentur ornatae auro, ut ni
hi illis sentientibus aureum interdum aliquod ornametum excidat itaque multae non ista modo, sed quae maioris etiam pretii erant facta ex pretiosis gemmis, auuli , si ac delapsa monilia perdiderunt. Sed fac es e, ut ni Aufe, o nam eiusmodi sit timendum, ut huius rei cura tollatur. t forma Est, inquit, eum aspectum quispiam admiratus at non
Π0core au eius est admiratio tuae ornatum gestat, sed ornamen-
talem torum , cui saepe etiam id uitio uersum est, quod praeter dignitatem eum haberet ornatum nam si formosa fuerit , naturalis nitor offenditur, quod ille nimius ornatus, maximam partem adimens uenustatis, ipsam formae ueritatem elucere non sinit sin autem deformis illa, turpisq; fuerit, eo turpiorem reddit ornatus deserinitas enim semper , quantacunque est, per se modo eminet, apparet cum uero uel gemmarum splendor, uel cuiuspiam alterius rei pulchritudo accessit, tum magis etiam ea turpitudo deformatur nam et corporis nigrorem adhibitu margaritae lumen multo magis obscurat, tanquam fulgor in tenebris: Mestium decor tum
prauitatem oris longe deteriorem ficit; quippe qui formae speciem ex se considerari, solam in existimatoruiudicium