장음표시 사용
241쪽
membrum prorsus indignum est homo , qui animum a virtute alienum habet eq. vitio deditus est , ut per determi- nationem liberarum actionum prorsus ineptus reddatur ad gloriam Dei manifestindam , sublato etiam modo, quem cum ceteris creaturis communem habet , quatenus specta- . tur tanquam agens liberum.
f. I T. De pietatis cui pietatem colit, in determisandis afflanibus liberis Deum cultore De- imitatur. Qui enim pietatem colit actiones suas legi naum imitante. tuis conformare studet vi motivorum ab attributis divinis& providentia divina desumtorum g. 3 39 pH. r. m. practi. univ. . In determinandis igitur actionibus liberis non modo rationem desumit a Unvenientia earundem cum lege naturae , verum etiam a persectione sua, quae
consistit in aptitudine manifestandi gloriam Dei j. 9 3 7. 9 I9.
parti. Theol. nat.),ideoque ratio Objectiva . II 8 .part.r. Theo nati di subjectiva simul sumta constituunt rationem lassicientem,cur quid velit . 3 3 6.part. r. eol. nat. ,consequenter motivum UO-luntatis suae cl.88 7 PDcb. mpis.),& actionibus suis gloriam Dei promovere studet . 3I I . . Enimvero cum etiam ratio objectiva& subjectiva simul sumta constituant rationem sussicientem, cur Deus quid velit β. 3 39. pari. r. neol. η . ,&Inotiva voluntatis divinae partim ab objecto, partim ab ipso Deo volente desumantur l. 34O. pari. r. Theol. nat. θ, atque Deus existentiam hujus decreverit gloriae suae manifestandae causa s6 II. pari. r. Ibeοι vat.), & nihil eorum , quae ad praesentem rerum seriem spectant, decrevit nisi resipectu finis, ob quem decrevit existentiam totius universi 6o6.
pari. r. Theol. nat. , consequenter nonnisi quatenus facit
ad manilastationem gloriae suae; qui piciateae colit, modum
242쪽
Pietate. . 223 dum deterninandi actiones liberas ad modum, quo Deus
eas determinat, cousormare studet. Quamobrem cum in conformatione actionis suae ad actionem alterius imitatio consistat .ao 4. pari. a. Hi prast. unis. I qui pietatem colit, in determinandis actionibus liberis Deum imitatur. .
Imitatio Dei in determinatione actionum liberarum non confundenda est cum imitatione Dei in agendo, veluti si beneficentiam Dei imitemur benefaciendo aliis, vel sapientiam eius sapienter agendo, ut in casu priori bonitatem Dei, in poneriori sapientiam Dei nobis proponamus tanquam
exemplar. Quando Deum imitamur in agendo, actio nonra smilitudinem quandam habet cum actione divina; quando vero eundem imitamur in determinatione actionum ibberarum , modus determinandi voluntatem nostram smilitudinem quandam habet cum modo . quo ipse Deus voluntatem suam determinat. Equidem voluntatis determinatio non concipitur sae motivis g. 889. P L empir. , ita ut etiam motivum aliquod adst necesse est, ut Deus quid velit s3. 3ra pari. r. Theia. nat. ; determinatio tamen per motiva in genere spectata non susscit ad imitationem Dei in determinatione actionum liberarum , immo illa ad imitationem ne quidem referri potest, cum imitatio requirat actum a libertate agendi dependentem , seu voluntarium. Quamobrem ea redit ad modum , quo motiva inveniuntur & dijudicantur . quemadmodum ex demonstratione propositionis praesentis apparet. Ac ideo patet, euehaee imitatio restringenda sit ad eum , qui pietatem eoliti Possunt rationes objectivae & subjectivae conjunctim eonstituere motivum voluntatis , sed hinc nondum voluntatis humanae determinatio similitudinem aequirit eum determinatione voluntatis divinae. Uult Deus, quicquid summae rerum persectioni , quam habere possunt g. 443. pari. 1. Uria. nar. ; & quod persectionibus divinis convenit g.
243쪽
44 s. pari. 1. I beol. nat) : pius vero dum actiones suas legi. naturae conformat similiter vult, quicquid persectioni facultatum animae, corporis 3c status exemi , quam ureet lex naturae Ila. Part. t. Phil. pract. Mulv. acquirendae, vel conservandae, re persectioni humanae . aptitudini proin movendi gloriam Dei f. 9I7. Puri. I. Theol. naI. , convenit. Observanda est disserentia , quae inter ens infinitum, quod Deus est 3. Iooή. pari. I. Theol. nat. , A finitum, quale hominem esse constit. R inter ens independens, quod itidem Deus est q. a s .part a. NeoLnat.),ac dependens, quale hominem esse novimus, intercedit. Deus, qui summa perfectione gaudet, cui nihil decedere potest, pro objecto habet creaturas. dum decernit, quid facere velit; ast homines conservationem perfectionis naturalis & acquisitionem accidentalis animae, corporis ac status externi, quando decernunt, quid facere velint. Perfectio Dei absoluta est , nec ad ens . aliud reser. tur , at humana respectiva est , quae refertur ad Deum , a quo dependet. Deus agit gloriae suae manifestandae causa; homo vero gloriae divinae promovendae causat Ceterum haec
ipsa imitatio Dei in determinandis actionibus liberis , quae a pietate dependet, motivum est culturae pietatis iis . qui recte agere & quod hominem qua hominem decet de
. I 3 8.Dὸ directi6- Pius actiones fias omnes dirigit ad fnem totius universi.
ae actionum Quoniam enim pius actiones suas consormare studet legi ad suem to- naturae per motiva ab attributis divinis & providentia di- . tius uniuer'. vina desumta g. 3 39. pari. i. Theol. niat. 'i, ideo quoque testatur, se attributa divina agnoscere & pro certo habere, quod Deo competant . a 44. a 4 s. pari. a. Mil. pract.
tiui υ. . Quamobrem cum gloriam Dei promoveat, qui verbis & factis testatur, se agnoscere perfectionem Dei a Iolute
244쪽
22ssolute summam & quod eadem gaudeat pro certo habere
I. 6io. pari. r. Neol. nat. ; pius omnibus actionibus suis gloriam Dei promovere studet. Enimvero finis ultimus, quem Deus per existentiam hujus universi intendit & ad quem omnes fines particulares refert j. 6 a 6. pari. I. Theol. nat. est manifestatio gloriae suae g. 6a9. pari. I. Thest. nat. . Pius igitur actiones suas omnes dirigit ad finem totius
universi. In actionibus liberis , de quibus in Philosophia morali sermo est, distinguendum est physeum a morali. Actio
physice spectata non dissert a naturali, cum interna consi. itat in modificatione animae, quae usu iacultatum eodem modo perficitur, quemadmodum naturalis , externa autem in motu organorum corporis . qui eodem modo perficitur, quemadmodum in actione naturali. Quamobrem cum actiones naturales referantur per essentiam 3c naturam animaeae corporis , scuti actiones Omnes rerum quarumcunquei, hoe universo ad finem ultimum crationis seu finem totius mundi ; ita etiam ad eundem ab ipsa natura diriguntur actiones hominum liberae , quatenus physce spectantur. Quemadmodum itaque ex actionibus naturalibus distincte agnitis, ut intelligatur , quomodo per essentiam 3c naturam rerum ad actualitatem perducuntur, attributa divina eolliis
guntur, seque per eas gloria Dei manifestatur; ita idems militer obtinet in actionibus liberis physice spectatis. Legenda hic sunt, quae de actionibus malis physice spectatis alias, etsi fine alio . demostravimus j. s69 V seqq. pari. t.
Theol. nati . Actio moraliter spectata consideratur tanquam dependens a libertate animae , quatenus ea eligit, quod ipsi placet , cum ad neutrum per essentiam suam determiis nata si s S. 94r. αγε. empir. , utpote seipsam determi. nans ad volendum , vel nolendum motivis suis convenienter f. 932. POM. empiri . Ae ideo moraliter spectata
245쪽
ad finem universi non refertur nisi per motiva ab attrib iis divinis & providentia divina desumta, seque quod morale est cum eo, quod physicum est in actione libera, coriis seruit quoad relationem ad finem universi, homine vi liberistatis actionem dirigente ad eundem finem, ad quem natura eandem dirigit. Quodsi hoc non fiat, actio humatia , etsi a virtute, se posita tamen pietate, proficiscatur, talis quidem est, quae ad finem totius universi dirigi potest , non tamen actu dirigitur , atque tum eadem in se legi naturae equudem non repugnat , desectu tamen quodam adhue t
borat , quatenus non determinatur per motiva ab attribuistis divinis desumta, quemadmodum fieri poterat s I asg.
para. i. Nu. pra L univ. & debebat I. as I. para. r. PHLpra T. unis. . Quodsi vero actio libera legi naturae repugnat, tum per se talis est, quae ad finem totius univers tela ri nequit , utpote minime determinabilis per motiva ab attributis divinis desumta, sicque fini totius mundi, nimirum manifestationi gloriae divinae repugnat. Velim ut haec probe Perpendantur: ita enim demum penitus perspieietur disse. rentia inter actiones humanas , quam intime perspectam M. bere multum interest, non modo quando de rectitudine actionum humanarum judicium exactum ferendum , verum etiam ut nebulae dispellantur in aliis , quae circa actiones humanas menti offunduntur. Ceterum hic quoque relegenda sunt, quae de aptitudine hominis ad repraesentandum Perfectionem Dei alias annotavimus cnor. g. 9ao. para. ἔ.
De medio Pietas medium est dirigendi actiores suar omues ad perfectiο- dirigendi a- nem universi. Pius enim dirigit actiones suas ad finem tota
Bibues ad rius universi g. O 8.), ideoque ad manifestationem glo. perfection riae divinae F. 6 9. pari. I. Theot. nat. . Quoniam itaque
246쪽
persessio consistit in aptitudine manifestandi gloriam Dei
I. 673. pari. r. Theol. nat. 9; pius actionum suarum liberarum determinatione ad persectionem universi confert, qui quid qua agens liberum conferre potest. Quamobrem cum hoc modo persectio totius universi obtineatur, pietas medium est dirigendi actiones suas omnes ad perfectionem totius universi s. 937. Ontol. .
Uult Deus, ut homo actiones suas dirigat ad perfectio. nem totius universi f. 9ao. par . l. DeoL nar. . Quodsi ergo huic ossicio satisfacere velimus, pietatem colere debemus. Equidem qui pietatem colit, actiones suas omnes ad perfectionem universi actu dirigit, etiamsi directe id non intendat ἔ non tamen propterea existimandum est , quasi superfluum ae inutile sit, ut demum demonstretur hominem obligari ad hanc actionum directionem ac pietatem esse m dium eas se dirigendi. Interest enim , ut agnoscamus, quae nam sit nostra obligatio & quinam sit pietatis essectus. Cum enim ad satisfaciendum obligationi requiratur omnium facultatum usus f. Ipa. peto. r. Jur. nar.), eam quoque intime congestam atque perspectam habere debemus. Aecedit, quod bonitas & malitia intrinseca actionum penitus non eo. gnoscatur , nisi perspecta sint omnia, quae ex iis necessario consequuntur f. s 34. 36s HIM. empiri S g. 37, 39, par
ε. Phil. pract. univ. : quae cum debeat esse motivum recte agenti . 8 . pari. r. Phil. P EI. unis. , sortius utique motivum est, quo penitius cognoscitur. Notandum praeterea est , cum actionem appetere, vel aversari nequeamus , an tequam eandem cognoscamus s. I 48. Pan. a. Ethnos diei minime posse obligationi satisfecisse , nisi habeamus animum eidem satisfaciendi , si vel maxime contingar ut nobis insciis actio eidem respondeat. Denique fiet ri quoque potest , ut , qui pietatem nondum colit, ubi intelligit , pietatem esse medium dirigeodi actiones suas F f a Omnes
247쪽
omnes ad persectionem universi, ad pietatis culturam iri. citetur , aut ubi eidem jam studet, studium essiciatur a dentius , si ad praeclara nititur i id quod excelsorum animorum proprium est, quibus pulchra sunt, quae non vulgaria, aut si quis animum habet recte 'gendi, ut in actione sua nihil desiderari possit.
De hamo- qui pietatem colit, qua individum phasticum qua per
nia actiontinas0na moralis una cum creaturis ceteris omnibus propter evadem f- natura , nem ultimum agit. Etenim corpora omnia & tota rerum
humanarum. natura agunt propter fines a Deo intentos, ac si ipsam et eos intenderent sq. 66 i. pari. r. Theol. nat. & Deus fines hos particulares tubordinat fini ultimo h. 63 I. pari. I. eol. nat. . ut se habeant per modum mediorum adulti. um . 634. pari. Theol. nat. . Quamobrem cum homo - qua individuum physicum cum rebus ceteris in numero creaturarum sit β. 779. 78 a. pari. i. Theol. nat. θὲ qua individuum physicum limiliter agit propter fines a Deo intentos & fines hi siubordinantur ultimo per modum me. dii. Quoniam itaque homo , quatenus agens liberum est, tanquam persona moralis spectatur h. TO. pari. f. Jur. nat. &, si pietatem colit, actiones suas omnes ad finem totius universi, seu ultimum , quem Deus per creationem univcrsi intendit, dirigit; qua persona moralis quoque propter finem ultimum eundem agit, propter quem agunt creaturae ceterae per demonstrata. Qui ergo pietatem colit, qua individuum, physicum & qua moralis persona una cumer turis ceteris propter cundem finem ultimum agit.
Nascitur hinc persecta harmonia inrer Omnes omnium creaturarum & hominis actiones, qua mirifice delectatur,
248쪽
qui pietatem colit, s eandem intime perspieit. Cum voluptas stimulus sit appetitus g. Is 6. pari. a. Eib. , fi crinon potest . quin hac harmonia inflammetur ardor pietatem colendi, ut ejus scientia merito ad motiva pietatis reseratur. Deus nihil praetermisit eorum , quae ad consequendum ii nem ultimum , quem per creationem mundi intendit , facere potuit , cum tamen homini , quatenus agens libe. rum est , determinationem actionum liberarum relinqvcre debuerit, sussicit ex parte ipsus, quod eum obligaverit ad pietatem colendam: quod si homo facit, nee ossicio suo deest, etiam qua persona moralis ad eundem finem actiones suas dirigit. Hominis igitur est, ut voluntatem suam ad voluntatem Dei componat, quemadmodum debet g. 97o. Port. . Theol. nat. : quod si non facit, Deus fine suo, quem intendit, Propterea non excidit, cum non modo acta , quatenu4 Physice spectatur , adhuc fini ultimo consequendo servit not.
I. II 8. verum etiam non obstante repugnantia eum fine ultimo , quatenus tanquam moralis consideratur. ad bonum
qui notionem pietatis distinctam non habet, pietatem colere De ignoran- nequit . quemadmodum debebat. Qui enim notionem pietatis tia pietatis distinctam non habet, is non perpendit, quod ope attri- impedimenbutorum divinorum tanquam per motiva actiones suas to. omnes legi naturae con rmare debeat c j. 3 39. pari. I. Phil. praP. uniυ. 9 , consequenter nec de eo sollicitus est, quaenam attributa divina in quolibet actionum genere motivis inservire possint, & quaenam ossicia Dco debita cum ossicio alio quocunque conjungenda , aut quomodo ossicium aliud quodcunque per illa determinandum sit. Quam-Ff a - obrem
249쪽
obrem cum haec nosse debeat, qui pius esse Vult l. io 7 V, ideoque pietatem non recte exerceat, quemadmodum debebat , qui in determinandis actionibus suis haec non o servat ; qui notionem pietatis distinctam non habet, pietatem colere nequit, , quemadmodum debebat.
Dantur pietatis gradus , quemadmodum virtutum omnia um. Quamobrem fieri quidem potest, ut, qui confusam quandam pietatis notionem habet , aut minime compi tam , pietatem colat pro modulo cognitionis suae, non ra men eandem colet in omnibus actionibus suis. quemadmo dim fieri potest, ae debet. Sunt longe plurimi, qui non aliam actionum bonarum notionem habent , quam quod snt a Deto praeceptae, nec aliam malarum , quam quod sint a Deo prohibitae, pietatem vero in eo confistere putari ut faciamus, quae Deus praecipit, & non faciamus, quae prohibet. atque hinc bonam voluntatem, quae in determinatione generali ad faciendum ea, quae voluntati divinae conformia sunt, consistit s. Ia I. pari. a. Bh. , ad pietatem quidem requista, sed quae non ipsa pietas est, cum pietate eonfundunt. Nimirum qui per voluntatemDei voluntatem suam determinat ad agendum quod pietati convenit facit, cum in numero attributorum divinorum etiam sit voluntas Dei g. 339. pari. r. Phil. Pract. unιν, , facit et iam, ad quod obligatur g. II 43. G seqq. pari. 1. Iurinat. ς non tamen animus faciendi nonnisi ea, quae Deus vult , pietatem exhaurit , per antea demonstrata. Et qui non adsueti sunt judicare de rebus ex distinctis notionibus, multa comminiscuntur tanquam ad pietatem requisita, quae ab ea aliena sunt, immo ei prorsus contraria, & commentis opinionum suarum nasutioribus se & ipsam pietatem deri. dendam propinant, ut , quam exemplo suo docere & propagare debebant, eam aliis exosam reddant. Sicuti ignorantia in omni praxi morali plurimum nocet; ita non minus nocet in studio pietatis, cui nihil magis adversatur, quam si quis ea addiscere negligit, quae ad pietatem rite colendam requiu
250쪽
runtur. Prostant hodie ubivis exempla, quibus proposuio praesens illustrari dc confirmari potest, & utinam non tam obvia essent fl
Quoniam pietatem colere nequit, quemadmodum Desublatio-dehebat, qui notionem pietatis distinctam non habet f. ae
Imr. , eandem vero colere debemus in omnibus actioni. pedimenti. hias nostris ij. ar a 7. pari. r. Jur. ηα.) , & lex naturae uringet, ut eam recte colamus g. I 89. pari. r. Phil. prast. univ. p omni animi e tentione id agendum , ut distinctam pie
tatis notionem nobis comparemus, consequenter quae ad exercitium pietatis in quolibet actionum genere requirantur, nobis famia haria reddamus. Qui pietatem colere vult, non modo none debet , quomodo sit exercenda, sed certus quoque esse debet, quod ita recte exereeatur. Pietatis igitur scientiam sibi eomparare debet s. 39s. Ea inprimis instructus si necesse est, qui aliorum animos ad pietatem sormare vult. Quaenam requiorantur ad scientiam acquirendam , susscienter demonstravimus , cum de virtutibus intellictualibus ageremus qo3.erseri pari. r. Eth. , dc unde haurienda sit, ostendimus f g. 4o9.part. r. Eio. . Atque hinc intelligitur , , quantum saltantur, qui putant, se sine scientia ad pietatem pervenire posse , immo qui putant, studio perficiendi intellectum antismum ineptum effici ad pietatem , quasi vero pius esse nequeat , nisi qui scientiae ac doctrinae solidae hostis sit. Te. stantur vero, qui ita sentiunt, exemplo suo , quam per versa si eorum pietas, qui ab ea scientiam separant , 8c. . ruanta labe in sietantur etiam ea. quae in se spectata recta
unt. Quamobrem ut pietatem recte colamus , quemadmodum urget lex naturae . a Deo nobis lata, non modo . huc