장음표시 사용
261쪽
nem erroneam deponere debeat, alsurditatis athrismi candiserendus g. 84. N M. , , vitia, quibas laborant argumenta ipsus eontra existentiam Dei allata, ostendenda s488. parti a. Theol.
Nihil in hisce dissieultatis est. Sublata enim eausa ne. glectus pietatis tollitur quoque ipse neglectus. Nimirum agnitionem quoque Dei recte reserimus ad cultum divinum , a quo pietas abesse nequit I. II 27. Part. r. Dra. nat. Et quando sumimus , ob ignorantiam Dei negligi pietatem; supponimus hominem habere volun atem honam, quae Eeger aliter determinata est ad actiones legi naturae conformandas di xa I. pari. a. EM. . Similiter cum ath us neeet dari Deum , cui ea conveniunt . attributa, qua ipsi in Theologia naturali vindicantur cf. 4II. para. a. Theotinat. ; historicam eorum cognitionem haber debet, nec ignorare, quid pietatis nomine veniat, si vel maxime non adeo distinctam habeat ejus notionem, qualem nos dedimus. Quicquid vero hujus sit, si atheismus profligatur, is
non amplius obstare poterit culturae Pietatis, quam nos u gemus, quem in praesenti eidem obstare supponimus. Ρex se autem patet, ne huic impedimento pietatis Iocus conceis datur, operam dandam esse, ut certam de Deo cogniti nem consequamur, firmissimum contra atheismum & dubia
rationes de Deo praesidium fg. 93 .
uomodo Quia athei simis ad impietatem viam sternit, opini praestria. ne de indifferentismo NOrali & obligatione a voluntaterer, ne alia. Dei mali vindicis unice derivanda ad eum accedente cru
imus vivem I a T. ; ne atheismus licentia visendi ad impietatem pronit sesedi licentia secommendet, ad agnitionem bonitatis S mistia intrinseca aulionum commendet. V obligati is naturalis ex ipsa seminis essentia , natara fluentis homines dedaceadi sunt argumentis, qua is parte prima H lasophiae Diuili' d by Gorale
262쪽
hsopbis prallica universalis demonstravimus eorumque voluntas
emendanda vi eorum, qua in palme secunda Ethicae ostendimur. Cum pauci snt , quos speculatio sola ad atheismum duoeit, plerisque autem vivendi licentia eundem commendet, ideo ad profligandum atheismum maxime conducit, ut intrinseca actionum bonitas & malitia intime perspiciatur, &quomodo per ipsam essentiam atque naturam humanam ob aligemur ad actiones bonas committendas, malas omittendas convincamur, aut saltem ad veritatem persuadeantur, qui hebetiores sunt, quam ut vi demonstrationis convinci pos- snt, ac praeterea in emendanda voluntate omne studium collocetur. Quae eo fine scitu necessaria sunt, abunde nos
docuimus, ut nihil praecipiamus, quod a nobis fieri minime possit.
Quoniam plurimum conducit ut praecaveatur, ne athe- Cur no oismus licentia vivendi se commendet ad impietatem pronis tempore id ut g. iso. , consequenter effrenatas animi cupiditates satiaresar maxime desiderantibus l. II 49. pari. r. Jur. ηat.), maXime vero opus stiopus sit ut praecaveatur, si luxus in animis hominum praed minatur, cupiditatum effrenatarum gestitor, & atheismus in vulgus spargitur; nostro seculo, quo luxus pudendas animos hominum occupavit, S athrismus in vulgus spargitur, ac religio
omnis, immo ipsa virtus in contemtum adducitur, maxime opus est.
ut indifferentismus moralis ex animis hominum evellatur, , bonit tis intrinseca actionum atque obligationis,mlegis naturalis genuina notio iisdem ingignatur. Nihil hie sumitur . nisi quod omnibus satis exploratum
fit. Luxum e sse dissuasorem honesti, dudum agnoverunt veteres, & indies hoc experimur. Quam pudendus hodie in hominibus dominetur Iuxus, Opum populator tam pro Ith α - Pria Diqitia o by Corale
263쪽
De Deismo pietatis impedimento.
Priarum , quam alienarum, fraudis ae impudentiae suasor. honestatis eversor , nemo est qui nesciat. Quod hodie atheismus in vulgus spargatur ac religio cum virtute in con- terrarum adducatur, testantur tot scripta profana, quae hodie passim prodeunt, & ex lingvis exoticis in vernaculam quoque nostram vertuntur. Bonitatem vero 3c malitiam intrinis secam in Philophiae practicae universalis parte prima sussicienter explicavimus & quomodo lex naturae, quae actiones intrinsece bonas committere praecipit, intrinsece malas com mittere prohibet, ex ipsa essenti & natura humana det iv tur 3c inde quoque naturalis obligatio actiones liberas ad tam componendi fluat luculenter ostendimus. Atque ideo nihil
hie praetcribitur, 'quod fieri debeat, nisi quod quomodo fi ri possit ex alibi dictis satis constet.
Deirmus pietatem tollit: quod i accedat error de indisserentia morali N obligatione naturali a voluntate Dei inice deducenda, ad impietatem viam sternit. Deista enim opinatur, Deum parum curare res humanas I. sa9. pari. a. Theoti nat. 2, consequenter opinione ipsius perinde est, sive homo per motiva ab attributis divinis desumta actiones suas liberas determinet, dive id non faciat. Quamobrem cum pietas sit habitus actiones suas liberas legi naturae conformandi vi motivorum ab attributis divinis desumtorum . 339. pari. r. Phil. praP. univ. ; pietatis studium superfluum judicat. Quoniam itaque inanem operam in pietate acquirenda. sumi arbitratur, omnis autem habitus acquisitio molesta accudit, quod quilibet in se facile experitur; ideo aliter fieri non potest, quam ut deista pietatem negligat, consequenter Dcisimus pietatem tollit. Quod erat ullum.
264쪽
Pietate. 24sQuodsi jam ad Dei sinum accedat error de in differen-eismo morali & obligatione naturali a voluntate Dei unice derivanda, quae in ipsius hypothesi nulla est 339.
pari. a. Theol. nat. ; eodem modo patet, Deismum ad impietatem viam sternere, quo idem de atheisimo paulo ante
demonstravimus. rar.). Quod erat alterum. Ex eo, quod negetur providentia divi inserti nequit in actionibus hominum nullum dari boni ae mali discrimen, sed stante opinione sua Dei sta admittere tenetur disse
rentiam inter actiones bonas & malas, quatenus moraliter spectantur I. 337. pari. a. Trion uat , ac ideo non re Pugnat, ut acti nos bonas appetat, malas aversetur j. 638. Pari. a. TMOL nas. , consequenter cupiditatibus suis perve ss indulgere nolit. Enimvero si errorem de indisserentis. mo morali amplectatur, vi cuius obligationem naturalem. quae ex essentia de natura humana fluit, nullam pronunciar. vi Deismi autem obligationem divinam nullam agnoscit ἔquin licentiam vivendi homini convenire arbitretur, dubitandum non est. Atque tum demum Deismus ad impi
tatem viam sternit, ad quam per se non ducit. Et in hoc Deismus atheismo aequiparatur. g. I 33.
Quoniam Deismus ad impietatem viam sternit, si ad Cur is F
eam accedat erronea de indifferentismo morali opinio f. tamque ad Iaa. , constat autem homines plerosque effrenatis cupi- pietatem v ditatibus indulgere, ideoque opinionem de indifferentis- am stereat. mo morali avide amplecti ac propterea quoque Deismum licentia vivendi sese ipsis commendarei ideo contingit, ut
Deismus plerisque viam ad impietatem stemat. Ostendimus jam alias, Deis am in atheismum practicum Deile incidere, si non certo agnoscit disserentiam inter acti
265쪽
ones bc Fas 3c malas G. 64 . pari. a. raret nat. . Atheus autem practicus Deum factis negat, quatenus actiones ex habitu profluentes fuerint contrariae iis, quarum motiva vel necessario sunt, vel esse possunt attributa divina g. so a. pari. a. Theon nar ), consequenter legi naturae . a 3 3. pariar. Phil. pra I. uum. , ideoque voluntati divinae minime co venientes I. 278. pari. r. PLI. praE . univ. . Atheus igitur practicus impius est 3. ri49. pari. r. Iuri nat. , nisi ex accidente contingat, ut actio externa cum lege naturae consentiat, ut videatur, qui non est, aut . si malis, non via deatur, qui est. Quamobrem etiam hoc modo patet, Deis mum viam ad impietatem sternare, si opinionem foveati erroneam de indifferentisino morali.
f. 134. Quomodo id Quoniam eadem de causa contingit, ut deismus ple- . p cavetur. rumque viam ad impietatem sternat j. 133.2, ob quam adieisinus eandem sternit g. iar.); eodem quoque modo id impeditur, quo antea ostendimus, praecaveri, ne athe-ismus licentia vivendi sest commendet hominibus effrenatas animi cupiditates satiare desiderantibus . igo. . Nimirum cum deista neget providentiam divinam q. sa9. pari.
2. Ibeol. nat. , argumenta fontra prisvidentiam divinam sunt refutanda g s s I . Geqq. pari. a. Neo nat , opinio de iniisserentismo morali ex animis hominum evellenda, ex adverso autem , ut ante c*. 1 3 o. , notio bonitatis is malitiae intrinsecae, atque ortus legis naturae N obligationis ex essentia , natura humana iis-ν. dem lagignendab Apparet autem ut ante I3 I. , ut id far, Bostro tempore quam maxime opus esse. Vide, quae 'Paulo ame annotavimus not. 3. I 3I.,
266쪽
g. 33S. cui libertatem animae negant , seu voluntatem re n0l talem &ntentia e non esse liberam contendunt; hoc non obstante concedunt, habitus rum de pratam intellectuales , morales iis mediis acquiri poste, quibus xi morali, ad eos acquirendos utimur, ta praestare, ut rationi convenienter agamus, qui liberta- quam ut cupiditatum e frenatarum impetu nos abripi patiamur. Ne' tem animamo tam absurdus est, ut ea fieri posse neget, quae fieri ipse- neu timet experjtur. Quamobrem cum videamus, habitus .intellectuales ac morales certis quibusdam mediis acquiri, quin iisdem' acquiri posset, nemo dubitare potest. Idem tenendum de eo, quod praestet, ut rationi convenienter agamus, quam ut cupiditatum effrenatarum impctu nos ab ripi patiamur. Haec qui cognoscit, sive cadem fuerit e X pM .rientia edoctus, sive via demonstrationis assecutus, ubi in relligit, quinam habitus sint acquirendi, ut rationi conve nienter vivat, eos acquirere decernit. Et ubi novit media, quibus acquiruntur, iisdem utitur. Ac idem dicendum est
de iis , qui aliorum morcs formant. Nihil in hisce mutatur, sive quis putet se ex libero suo decreto haec agere, sive existimet, id fieri ex immutabili Dei decreto, ut Spmosa loquitur, seu necessario, ut id non fieri repugnet. Controversia itaque de libertate voluntatis ac noluntatis humanae in opinionem de meliori vivendi modo & determinationem voluntatis ac noluntatis minime influit, ut ideo quoque omnia eodem modo sequantur, si vel maxime de eo non cogitetur, utrum voluntas & noluntas libera sit, an ita necessitate absoluta determinetur, ut impossibile fuerit eandem aliter determinari. Quamobrem qui negant, volun talem & noluntatem esse liberam, hoc non obstante concedunt, habitus tam intellectuales, quam morales iis mediis acquiri posse, quibus ad em acquirendos utitaur, & p
267쪽
stare, ut rationi convenienter agamus, quam ut cupiditatum effrenatarum impetu nos abripi patiamnr.
Nemo est, qui nesciat, quanta animi acerbitate eontra eos, qui libertatem animae negant, aut quibus per conseoquentiam imputatur, urgeantur consequentiae, quod omnia virtus , religio omnis, immo tota Resp. subvertatur. Altquam absonum hoc sit, ex iis, quae nunc dicta sunt, satis perspicitur, & quovis exemplo docetur. Ponamus me ea, quae de philosophia morali commentor, necessitate absoluista ductum scribere. Ponamus Titium, qui a me scripta leo ait . ad ea legenda necessitate quadam irresstibili eom.
Delli. Ponamus denique, eadem necessitate fieri, ut v luntatem ac noluntatem posthae eo modo determinet, quem
nos praescribimus. Nonne omnia eodem modo se habebunt, ac si ponamus, me ex libero animae decreto haec scri sim & Titium ex libero animae decreto suo ad legendum a
eessisse & quae didicit ad praxin transtulisse I Uides itaque
disceptationem de libertate animae non influere in scriptionem meam, nec in lectionem Titii, neque etiam in usum eorum, quae ex seriptis meis didicit. Spinos animae omnem in agendo libertatem denegavit, & hominem unumquemque ad se & non aliter agendum immutabili Dei decreto, cui reis sistere nequit, determinatum esse defendit. Hoc tamen non obis stante concedit, hominem integro animo ex ductu rationis vivere posse ae debere & inculcat media, quibus id fieri possit,
prouti constat ex Tractatu ipsus, quem vocat, Theologie Politieci. Haec non eo fine a nobis dicuntur , ut patrocinerimur iis, qui libertatem animae in volendo & nolendo negant, tum contrarium dudum ostenderimus I. 9 et .PUeb. empir. In sed ut disceptationes inutiles ex Ethie, proscribamus, nee pro impedimentis virtutis venditemus, quae non sunt, praesertim si nulla prorsus urgente necessitate controversiam non facile tollendam inseramus. Ecquis enim est qui nesciat, quantum varient libertatis notiones, si quaeratur, in quo-Diuitiaco by Corale
268쪽
in quonam ea consistat, & quod eodem argumento alii animam liberam esse in volendo atque nolendo, alii non es.se liberam probent' Neeesse igitur non est, ut scrupulum, non evellendum iis injiciamus. qui ad culturam virtutis animum appellunt, cum nec scepticiunus de libertate anu
36. Quoniam qui libertatem negant, hoe non obstante Usitio concedunt, habitus tam intellectuales, quam morales iis sist reti νς mediis acquiri posse, quibus ad eos acquirendos utimur, di praestare, ut rationi convenienter agamus, quam ut i m viri tu. cupiditatum effrenatarum impetu nos abripi patiamur s.
a 33; ad culturam virtutis N fugam vitiorum eodem modo a duci potest, tumo virtutem colit, qui libertatem negat , qui libertatem defendit, , is dato casu qui liber atem negat facit, quod factarus erat, qui eandem defendit. Opinio de libertate nihil mutat in natura & usu saeui.
tarum. Manent facultates animae, quaIes sunt, nec im mutantur regulae, juxta quas actus earum eliciuntur, quam-eunque opinionem de libertate quis foveat. Neque quod hie obtinet singulare est, quod non perinde Obtineat in ieasibus aliis. Sane si quis falsam fovet opinionem de generatione foetus, ad quem coitum requiri exploratum est; propterea non impeditur, quo minus serium generare pol sit. Non omnis error praxi nocet, ac ideo supra in agnitione Dei distinximus errores tolerabiles a minus tolerabilibus, quorum hi impedimento sunt, quominus ossicia erga Deum praestentur.
illi minime 3. 99. . Quando occasio agendi offertur, & deliberandum, quid sit agendum, de libertate agendi non cogitatur, sed saltem quaeritur, quid fieri a nobis possit & quid fieri eonsultum sit, parum autem reseri, utrum quis Putet. se libere hoe neere, an vero existimet, se necessatio hoc
269쪽
Reere . ita ut aliter facere non possit. Fuga s bi eonsul Ie Periculum praesem evitaturus, quia eognoscit hoc modo Periculum evitari posse , parum sollicitus utrum libere fugam arripiat an fato inevitabili hoe saetati Qvj libere
tem animae negant, necessitatem moralem , quam dicunt scholastici, libertati opponunt, quam tamen ab eadem imseparabilem esse constat, cum anima se determinare nequeat ad volendum vel nolendum sine motivis g. 839. MIM. empir. , nec aliter quam iis convenienter se deis terminet f. 9 Ibes. empir. . Ceterum hic opinionem de libertate animae non confideramus nisi in relatione ad Praxin moralem, ut appareat, cur eam non inter impedimenta pietatis, aut virtutis in genere reseramus, in quo tollendo operam collocare teneatur qui ad virtutem δt in
pecie ad pietatem adspirat. Qui libertatem animae dese
dunt, animum attendunt ad contingentiam actionis in se spectatae . quatenus scilicet hoc, quod agendum, a nobis tam fieri potest, quam non fieri, 3c ad absentiam coactionis externae, ut sponte nos determinemus ad agendum, vel non age dum et qui vero libertatem animae negant, animum a temdunt ad motiva. per quae 3c quibus convenienter deteraminatur voluntas 3c noluntas, δt ad status praeteritos, a
quibus: dependet boni , vel mali repraesentatio. in qua motivum consistit. Constat autem ex iis, quae in Psycho: empi ica docuimus, animum advertendum esse ad utrumque mul,s notionem spuriam libertatis, quae in indisserentia aequiliabrii persecti consstere fingitur, evitare. 3c genuinam, quae In f ineuitate electiva consistit. formare debeamus. Quando homines decernunt, quid si agendum, non minus contingentiae actionis, quam motivorum rationem habent, dc absentia coactionis externae atque influxus statuum praeteritorum . i animae, unde pendet notitia Ac emcacia motivorum, quam . vis de eo non cogitent, smul concurrunt. Quamobrem
non est quod miremur, in dato casu hominem se de non
270쪽
aliter agere, sue putet animam esse Iiberam In volendo flenolendo, fi ve opinetur, eam non esse liberam, sed ex neeessitate naturae sic & non aliter agere. f. 137.
Si ponamus animam is agendo non esse liberam, inde tamen an potae illi minime sequitur paeaas esse inatios ad obligationem positivam re- utile flauserroducendam. Constat metu poenarum homines deterreri, ne ma libera .
faciant, quod alias facere mallent, nimirum quia sunt ποημ. motiva actionum conmittendarum a 78. pari. r. Phil. prassi aeris. , ac ideo iis obligari possunt ad actiones tam committendas vel omittendas. Quamuis itaque ponamus antimam non esse liberam in agendo, propterea tamen negari non potest, hominem poenas sancitas cognoscere posse, nec poenarum repraesentatione concitari metum g. 8 a a. PDeb. empiri , atque hoc metu eum deterreri posse, ne faciat, quod alias Beere mallet, cum contrarium experiisentia loquatur. Quamobrem cum sanctione poenaIi, con-
equenter adlectione poenae ad legem positivam a 89.
pari. r. Phil. prast. univ.9 obligatio positiva introducatura 9 I. pari. r. nil. prassit. ἐυ. ; si ponamus animam in age do non esse liberam, inde tamen minime sequitur poenas i
esie inutiles ad obligationem positivam introducendam.
Non ignotae sunt vociferationes Consequentiariorum ingo. - minantium, negata libertate animae tolli poenas in Rep. aut vim omnem iisdem detrahi. Quasi vero metus poenae e fieaeiam suam habeat a libertate animae, ut praevaleat adaversus cupiditatem, vel etiam sugam' Non puto esse alia quem, qui libertatem tribuat brutis. Nemo vero est, qui nesciat, metu poenarum bruta determinari ad obsequendum voluntati nostrae. Quodsi dicas, nisi homini competat Iibertas agendi, Poenas sore injustas; absonum omnino est Ita in Diuitigoo by Cooste