장음표시 사용
271쪽
injustum appellare id, quod tanquam mediam unitum exigit sinis civitatis. Verum de hisce ex instituto erit agenodum in Politiea. Hie loei saltem nobis reddenda fuit ratio. cur opinionem de anima in agendo non libera inter impedimenta pietatis & honestatis non retulerimu . . l. 138. . '
Si quis ex hapothes falsa inbert, que praxi marali quo daeanque adversaatur , ex ea tamea minime coasequuntur, ostendendum
is est, quod infertar, ex ea minime sequi. Etenim qui ex falsa hypothesi inseri, quae inde minime sequuntur; is haec pro vero habet, non quod falsiam fovet hypotesin, sed qeod putat, ea inde necessario sequi. Quodsi ergo ostendatur, ipsum falli, dum putat ea ex hypothesi sua sequi, pro veris eadem non amplius habebit, sed minimum in dubi
rationem adducetur, utrum vera sint, nec ne s . 4II. partia. Theol. nat. . Quamobrem si quis ex hypothesi falsa inieri, quae praxi morali quomodocunque adversantur, ex ea tamen minime consequuntur, ostendendum est, quod
infertur ex ea minime sequi. . . Non negamus fieri posse, ut quis ex falsis hybothefibraia inserat, quae inde minime consequuntur, consequenter et . iam quae praxi morali adversantur . veluti ut sibi persuadeat si non detur Deus nullam dari disserentiam inter actiones honas atque malas, dc vivendi licentiam competere homini vel si homini nulla competat agendi libertas, poenas esse inutiles Aeinjustas, omnemque tolli praxin moralem. Cur enim tonse quentiam primam sibi persuadeant tam atheismi propugnatores, quam oppugnatores rationem supra reddimus a Ia . , de quod altera bonam eausam male defendentium comis munis sit, modo notavimus 3. I 36. 137. . Et quis, quae so . in dubium Hseabit, quae quotidie fieri obserWamus. Memini me jam alibi monuisse, dari non minua errorum
272쪽
systemata, quam veritatis, atque id ipsum dudum agnitum est: inde enim emanavit pervulgatum istud , dato uno a surdo sequuntur plura. Quemadmodum itaque ex syste
male veritatum eliminantur, quae ex vero, quod sumitur,
nulla eonsequentia insertur, Ostendendo id ex assumto minime sequi; ita similiter ex systemate errorum ejiciendum, quod cum iis necessario non connectitur , demonstrando ex eo, quod sumitur, id minime sequi. In erroribus quoque taxandis ratio veritatis habenda A pessimus est mos consequentiariorum ac nemini honesto probatus, qui ut argumento ab invidia ducto uti possint molestis consequentiis alios Onerant sive errantes, sive veritatem ipsis minime perspectam profitentes, quas pro lubitu fingunt, si malitiosi fuerint, vel defectu acuminis admittunt, si ablepsiam suam non agnoscunt. Si in Ethica impedimenta removere velimus, opus non est, ut falsae hypotheses evertantur, si ex iis inseruntur, quae pietati ac honestati adversantur; sed susscit ostendi, ea, quae inseruntur, inde non sequi, sed stante hypothes contrarium esse admittendum, cum enim in his, quae inferuntur, non vero in hypothesi consistat
impedimentum, id ipsum utique sublatum est, ubi evictum uerit, id ex hypothes minime sequi, sed stante ea admito
tendum esse contrarium. Atque ita magis consulitur praxi
morali, quam si salsam hypothesn animo eradicare velimus, quod utique dissicilius, quam alterum eonvincere, nulla consequentia inferri quod infert, & facilius praecavetur, ne quis hypothesin salsam amplectatur, cui sese commendat eo, quod inde insertur, ubi agnoscit, ex hypothesista id non sequi. Quodsi homines veritatis essent aman tes, quemadmodum esse debebant, sibique caverent, ne appetitus sensitivus & aversario senstiva influant in actum judicii veritatem eorum, quae hie dicuntur. facile perspice rent, & veritati atque virtuti rectius consulerent . quam fiex salia eonsequentiis praesidium petant. Ceterum nemo
273쪽
non υἰdet. modo attentionem in se desiderari non patiatur,
aut assectibus animum in transversum rapientibus indulgeant. me non velle, ut falsae hypotheses referantur promiscue innumerum errorum tolerabilium, de quibus supra dictum
est I. 99. , nec improbare studium, quod in illis refutati
dis colloeatur; sed saltem urgere, ne Pro consequentiis legitimis habeantur, quae non sunt, & ubi hoe ostendi sufficit illarum reistationi valetur, neglecto errore in illatione commisso, ex quo impedimentum emanat, quod tollendumta casu dato.
β. I 39. ωώδε ali- es rem quantem is se spectatam nobis representemar tam id propter quam voluptatis creatricem, eam amamus propter sed F vero eam seoquando confideremus taηquam medium c sequeari auad, quod voluptatem rupter aliud nobis creat, eandem mamas propter aliud. Amor enim rei
ammas. concitatur, si ostendatur. eidem quid inesse, unde voluptatem multam percipere possumus a89. part a. Eo. , consequenter si eam nobis repraesentemus tanquam voluispiatis creatricem. Quodsi ergo res in se spectatur citra ullum respectum ad rem aliam, dum eam tanquam v luptatis creatricem nobis repraesentamus; eam quoque amamus, quatenus in se spectatur, consequenter propter se.
Enimvero fi rem consideremus tanquam medium consequendi aliud, quod voluptatem nobis creat, cum ex ea, quamdiu in se spectatur voluptatem nullam percipiamus. in se spectata quoque amorem minime concitat, concitat autem amorem,si consideremus,ejus ope nos consequi quod voluptatem nobis creat, quatenus nimirum per modum causae remotae concurrit ad voluptatem nobis creandam c*, 9a9. Ontes. ideo
274쪽
Pietate. Ideoque sine ea nobis voluptas creari haud quaquam pos-
str. Quamobrem cum participet amorem ejus, quod V Iuptatem nobis creat; non tam propter se 3 quam Pro pter aliud amatur. Oaod erat alteram.
Aliud omnino est rem amare propter se, aIlud vero amare rem propter aliud. Ac interest in moralibus hane disserentiam attendi, cum amoris utriusque non idem fit eia fectus. Avarus, qui pecuniam amat propter luxum, quo delectatur, cuatenus nimirum fine pecunia luxum suum explicare nequit, de pecunia conservanda non cogitat, sed eam potius profundit. Qui virtutem quandam propter se amat, is constantem δc perpetuam habet eam colendi v Iuntatem, ut alia in praesenti taceamus: ast si quis eandem . . ama , quatenus sine ea alterius patrocinium fibi conciliare, vel - ι Conse are nequit , quando patrocinium alterius ipsi non amplius prodest, vel prodesse potest, aut fi iactum virtuti contra- . rium patrono innotescere non posse putat , aut idem ob circumstantias singulares excusationem habiturum sperat, vi tus ejus nec constans, nec perpetua est o 6 a. para. R eia. nat. . Fieri tamen potest, ut quid ametur cum proin pter se, tum propter aliud. Quamvis enim haec diversa snt, non tamen sibi mutuo repugnant, ut simul uterque amor in eodem subjecto locum habere possit, atque tum amor rei efficitur ardentior, cum gradus amoris pendeat agradu voluptatis, quae ex re amata percipitur u. 6s4. I sis.
empir. . Q mobrem patet, eurandum esse, squidem fieri possit, ut 8c propter se, & propter aliud eadem res a. metur. Et propositio presens cogitationes nostras dirigit, quoties de amore rei eoncitando incidit quaestio.
l. I 4 O. Si quis sibi re centat pietatem tanquam complementum per- De more
fessionis humana, aut virtutem amans tanquam medium virtutem pietatis collis fac citando. Diuitigod by GOoste
275쪽
facilius aequirendi N eonservandi, amor pietatis emeitatur. EGenim qui sibi repraesentat pietatem tanquam compleme
tum perfectionis humanae q. Ia 3. , persectionis hujus siqbi conscius est. Quamobrem cum voluptas oriatur ex intuitu persectionis I. s ra. PDA. miri, eaque non exigua, si haec ingens suerit f. 3 36. Poch. empir. ; ex pietate voluptatem magnam percipit. Quoniam itaque rem, quia nobis multaen an fert voluptatem, pro gradu illius voluptatis amamus 634. PDch. empir. ; si quis sibi pietatem tanquam compleme tum persectionis humanae repraesentat, amor pietatis com
Enimvero qui virtutem amat, voluptatem ex ea percipit 637. PDU. empir. J, consequenter etiam ex eo,
quod considerat tanquam medium virtutem facilius acquirendi & conservandi. Quoniam itaque id amamus, quod consideramus tanquam mcdium consequendi aliud, ex quo voluptatem percipimus cl. i 39. ; si virtutis amans
pietatem considerat tanquam medium virtutem facilius acquirendi amor pietatis concitatur. Ouod erat alterum.
Amor pietatis plurimum confert ad ejus studium atque eulturam eum arceat pugnam appetitus sensuvi eum ratio nati & illum ad consensum hoc reducat ut scilicet uter que ad idem tendant. Quoniam vero pietatem amare pos sumus cum propter se, tum propter aliud et 39.); ideo in propositione praesente ostendimus, quomodo uterque a mor concitetur. Equidem concedo, perpaucos esse, qui Pietatem tanquam complementum perfectionis humanae sibi repraesentare valent, non tamen id impossibile esse ea suis pra demonstratis & uberius explieatis abunde patet g. t 13. . Immo quamvis pauci sorsitan sint, qui vi demonstrationis, convinci possunt, perfectionem hominis consistere in aptutudine Diuiti ed by Corale
276쪽
tudine manifestandi gloriam Dei g. 9 I I. pari. r. Geol. nat. j,& pietatem persectionis hujus complementum esse not. g.
II 3. II 9. 12 O. ; non tamen impossibile est, ut quae supra de eo annotata sunt ad captum communem reducantur, quantum susscit ut id non tantum intelligatur, sed & persuadeatur iis, qui parum apti sunt ut convincantur. Quodsi ponderemus supra dicta, inficias ire non poterimus, quod admodum necessarium si, ut veritas haec omnium animis in gignatur, & quod eximius inde sperandus si fructus in praxi morali. Generosis animis pietatem nihil magis commendare potest, quam s intelligant, sine ea perfectionem
humanam ea carere parte, quae Praecipua censeri debet, modo satis intelligatur, quomodo creaturae omnes sint specu. la perfectionum divinarum & homo quoque quatenus cre tura libere agens est speculum earundem sit, ut ita omnia conspirent ad finem totius universi, quem Deus per creationem intendit. Atque hoc pacto pietatem propter se amamus, quando Vero amanda propter virtutem, virtutis supinponitur amor. Quamvis enim pietas quoque virtus sit G. 339. 3 ar. Part. ἐ. Phiti pract. uniD. , a ceteris tamen viris tutibus separabilis, quemadmodum vidimus in Sinis not. 6. 27. . Amor igitur virtutis nondum includit amorem pietatis, scuti nec amor irtutis in genere concitatus se promiscue ad omnes virtutes cssicaciter extendit, ita ut necesse sit virtutis cujuslibet in specie amorem peculiariter concitari. Amor potius pietatis se per omnem virtutem
dissundit . quatenus ipsa sese per Omnes virtutes diffundit, atque ad gradum sublimiorem eas evehit s not.. g. 339.
pari. l. Phil. pract.univ. 3. Ac ideo conducit, amorem pietatis quoque concitari eam repraesentando tanquam medium
virtutem facilius acquirendi & conservandi , immo etiam ad aradum sublimiorem evehendi. Pertinent huc, quae supra de actione humana ope pietatis modificata annotavimus not. I. IIa . .
277쪽
l. 34 I. Derepidita- Si quis more concitato pietatem sibi repraesentat tanquam te pietatem obtinendam, veI conservandam, aut perficiendam; cupiditas eam obtinendi. Obtinendi, vel coisservandi, aut perficiendi concitatari Quoni- conservandi am enim amor concitandus, antequam concitetur cupidue s perscien- tas l. 3 9 o. pari. a. Eth. , antequam cupiditatem obtinet di eoηρμ di, vel conservandi, aut perficiendi pietatem concimeus, tanda. Pietatis amor concitandus. Enimvero fi cupiditas concitanda, rem adhuc absentem nobis tanquam bonam alisque obtentu possibilem repraesentare debemus 387. partia. Db. . Amore igitur pietatis concitato, si eam a nobis nondum obtentam esse cogitemus, quam tamen obtentu non impossibilem agnoscimus vi ipsius definitionis & e rum , quae de pietate demonstrantur β. 2S3. 339. pari. F. Phil. Res . unis. , si consideremus jam obtentam esse ami sibilem, aut eam adhuc ulterius perfici posse, conseque ter nos omnem nondum adeptos esse , cupiditas eandem obtinendi, vel conservandi, aut perficiendi concitatur.
Nimirum quando nobis pietatem repraesentamus tanquam conservandam, constantiam 3c perpetuitatem consideramus tanquam rem absentem. ideoque qui cupit eonservationem, ejus appetitus revera sertur in eonstantiam 3c perpetuitatem pietatis. Similiter si nobis Pietatem repraesentamus tanquampet ficiendam, id quod iam aequisitae adhuc deesse agno
cimus tanquam rem absentem nobis repraesentamus, a novi
his aflhuc obtinendum. In omni itaque casu adest opinici cupiditatis creatrix g i o. Pota empir. , & praesens propositio docet. qua opinione ingignendus sit amor, ut cupiditatem pariat. Ad hanc opinionem autem nos ducit ipse amor c, a94. Pin. a. BA . g. 142. Diuiliaco by Cooste
278쪽
Quoniam eupiditas pietatem obtinendi, vel conser De ardore vandi. aut perficiendi concitari potest a I. , ardor pietatem e autem oritur, si ad actum voluntatis accedat cupiditas laudi MeruisVehemens cβ. a r8. pari. a. Phil. prassi univ.2; si qui pieta- dendo.
tem colere decrevit, expiditatem eam obtinendi vel eonservandi, aut persciendi is se concitet, ardorem pietatem colendi accendi Patet itaque ex hactenus demonstratis , quomodo ardo rem pietatem colendi acquirere valeamus. Quἴ vero omnia. quae hueusque demonstrata sunt, Probe Perpenderit, ut videat, quomodo agnitio unius in agnitionem alterius influat,& appetitus suecessive determinetur , ut tandem prodeat eupiditas, de qua hie nobis sermo est; is vel me taeente intelliget, cur fieri minime possit, ut nondum satis praeparatus ardorem colendi pietatem in se eone heti id quod de omnibus resolutionibus problematum moralium tenendum. Neque hoe singulare est in hisce Problematum generibus. Qui in Mathesi versati sunt, satis intelligunt. idem in reis solutionibus problematum mathematicorum obtinere , nisi hypothetice tantummodo solvantur . veluti si Geometrae problemata solvunt, concessis curvarum quadraturis, quarum quadratura nondum in potestate est. - Usum enim M. het in scientiis etiam hypothetica problematum solutio. Ceis terum quae hie de amore pietatis ac inde nascente eupidistate atque ardore demonstrantur, ea de virtute qualibet valere. me vel tacente intelligitur. Quemadmodum vero in praxi morali multa casui debentur, ut ea, qua de eadem demonis strantur, saltem inserviant rationi reddendae, quomodo hoe
vel istud fieri potuerit; - ita quoque idem observandum de amore pietatis atque iis, quae inde porro sequuntur. Atisque in his conspicitur providentia divina, sapientiae ae boonitatis divinae magistra, quae hoc modo eonsuluit generi
279쪽
f. . 343. De acquies- . Si qui pietatem colit eandem sibi non modo representat taet-eentia in sequam pergestionis humana complementum, verum etiam tanquam
ipso, qua μ- medium virtutem facilius acquirendi , conservandi, immo eandemetatis caltor perficiendi, acquiescentia in se ipso concitatur. Qui enim pieta- fruitur. tem colit, eam persectionem acquirit, cujus homo capaκ
est. & quam sine pietate acquirere nequit . II 3.), Npietas ipsi adiumentum affert ad virtutis cujuslibet culturam . 344. pari. I. Phil. prast. Eniv. . Quodsi ergo huc animum attendit, non modo sibi conscius est, quod finem consequi studetat, ob quem creatus est. & civem universi dignum se praestet . II 6. , quod actiones Has omnes dirigat ad finem totius universi t g. ii 8. & cum qua individuum physicum, tum qua persona moralis una cum
ceteris creaturis omnibus propter eundem finem ultimum
agat l. lao. & quod in determinandis actionibus liberis
Deum imitetur β. a II. ; verum etiam adjumentum, quod pietas ipsi affert ad virtutis cujuslibet eulturam, in se experitur. Quamobrem fieri haud quaquam potest, quam ut sibi conscius sit, se bene facere, quod pietatem colat. Quoniam itaque acquiescentia in se ipso concitatur, si cui persuadeatur, ea, quae secit, bene secta esse a sq.
pari. a. Eth. ; ea in pietatis cultore concitabitur, si pietatem sibi repraelantat tanquam perfectionis humanae com plementum & tanquam medium virtutem facilius acquirendi & conservandi, immo etiam eandem perficiendi.
Dulcedinem huius assectus sentire nequit, nisi qui eorum, ad quae in demonstratione provocamus, si non convictus fuerit, saltem persuasissimus ad veritatem , ut non modo perceptiones praeteritae vi imaginationis simul reproductae &. in Diuitiam by Corale
280쪽
in unam confusae nobis parum consciis influant in appetItum. sed sensum etiam certitudinis habeamus , qui perceptioni eon suis adhaeret. Quae hic dicuntur, satis intelliguntur ab iis, qui in Philosophia nostra versati sunt, aut saltem
eorum meminerint, quae passim in Ethica a nobis tradita. fuerunt & in anterioribus occasone se serente uberius explicata. Ceteris si surdis narremus fabulam, non nobis,
sed sbi imputent, quia viam regiam ad scientiam desidearant, diversam ab Euclidea, quaIis non datur. Atque haec tenenda sunt non saltem in praesenti, sed & in aliis, quae in
Ethica demonstrantur. Quamobrem non curamus praeco ces imperitorum censuras, ad quas refellendas susscit, ut dicamus: veni animo praeiudicatis opinionibus libero; lege attentione indefessa, conforma actiones tuas legi naturae con
Meratione eorum, quae didicisti, attende denique . qualem experturus sis animae statum. Quodsi haee tibi nimis m
Iesia videantur, abunda sensu tuor contemtus tuus risen detrahet veritati efficaciam , quam a se, non ab hominum
opinione habet. Absit autem, ut assectum, de quo hie nobis sermo est, confundas cum fastu pharisaico, vel ut tibi metuas, ne is in eundem te trahar. Fastus enim iste ex alio prorsus sonte profluit, quemadmodum suo loco osten. detur. Vide, quae de aequiescentia in se ipso annotavi. mus, cum demonstraremus, quomodo per eminentiam Deo tribuatur hic affectus not. f. 248. parari Veia. nat. , &rvae de eadem demonstravimus, atque annotavimus, cume assectibus coneltandis ageremus I. 3ss. seqq. Port. a. Eth. . Quae enim de eadem re . passim traduntur, ea animo recolenda sunt, ubi ceteris, quae alio loco e tant, .cem uberiorem assundunt. . 344.
Quoniam pietatis cultor acquiescentia in se' 'ipso fru- De stimula itur i 43. , quae haud postremam felicitatis nostrae pa ad pietatis