장음표시 사용
291쪽
Non facilius smulatur pietas, quam s pomposa fuerit.
Cum enim ex actibus externia tanquam signis colligendus si status animi internus, in quo vera pietas consistit, actus autem externi fine internis substare possint, consequenter voluntate minime emendata his adsuefiant homines rationibus extrinsecis permoti, quae pro diversitate cireumstantiaorum variant; sacilius id consequuntur, ut videantur pii. quam ut sint. Quoniam itaque non tanta animi contenatione opus est ad pietatem simulandam, quam consequeri. dam, homini vero naturale est, ut aversetur quod molo. stiam creat s*. Is 6. Para. a. Bb. ; hypocritae esse malunt plerique, quam Pietatem minime sucatam eolere. Et quia itidem sermatores animorum minore studio atque labore actibus externis assuefaciunt alios, praesertim eos, quorum
imbeeille est judicium, quam animum immutant; ex ipso. rum quoque disciplina si plures prodeunt hypocritae, quams eri pietatis cultores non est quod miremur. Non adeo saeile est simulationem detegere g. 836. S seqq. paert. R. Phil. pract. - Tanto igitur facilius contingit, ut hupocritae pietatis pompota cultoribus videantur pii, praesertim ls hi fibi persuadeant intellectus culturam pietati ossicere dc nescio quam fmplieitatem fingant ad eam requistam, cujus hostis sit ratio, qua nihil praestantius homini a Deo
datum est. Ex adverse autem eum pietatis pompota euutores actus ad pompam facientes pro neeessariis pietatis r
ruisitis habeant, quasi ea sine his eonsistere non possit; eri quoque haud aliter potest, quam ut sincerae pie.
tatis cultores, si animum a pompa ipsorum alienum habeo. ant, ex Piorum numero exeludant, nedum impiis accenseant.
. Isq. De spes, Si pietatis pompo sae cultores erroneas fovent de Deo , pro-tlane pieta- videntia iniu1 opiniones I superstitio eandem deformat. Quoniam tem pompi, enim pietatis pomposte cultor in actibus externis singularitatem Disiligod by COOste
292쪽
ritatem quandam affectit, quibus eandem prodere cona ν- tur . 1 3 ad, si erroneas de Deo & providentia ipsius O-defoeditate.
piniones fovet, actus istos per easdem determinat, consequenter agit pietatis Ostendendae causa, quae ab ea aliena sunt, immo prorsus abhorrent. Cum vero in hac actionum determinatione consistat superstitio l. aass.part. a. Jur. pietas autem per istiusmodi actus in aliam fingitur formam, quam quae eidem convenit, si pietatis pomposte cultores erroneas fovent de Deo & providentia ipsius opiniones; superstitio eandem deformat.
Cum sngularitas, quam in ambus externis assectant pietatis pompota cultores . ad pietatem minime requiratur. quam tamen iisdem prodere volunt, fieri vix ae ne vix quidem posse intelligkur, quin in determinationem illorum actuum influant erroneae de Deo & providentia ipsius opiniones. Ex vera enim Dei agnitione vera de infueata st it pietas, quae respicit actus eXternos cum iis, quae de Deci agnoscuntur, minime consentiente . Pietati igitur pompoissae aecedit superstitio, ut semper aliquid ejus admixtum habeat, quamvis non quivis sit adeo perspicax, ut id pervi. deat. Quemadmodum vero erroneae istae opiniones admodum variant, ac una cum iis Pro diversitate subjectorum tam vitia diversa. quam virtutes in determinationem actioonum influunt ; ita quoque superititio pietatem in diveristia admodum formas fingit, & pietatis pompota cultores in varias scinduntur sectas. Et scuti dudum animadversum est, nihil esse tam absurdum, quin statuatur ab aliquo philosophorum; ita quoque nihil tam insolens, nihil tam rudiculum, nihil tam impium est, quin arrideat alicui pi tatis pompota cultori. Non opus est, ut exempla elon. ginquo petamus. Ecquis enim nostrum est, qui nesciat, quantum deformetur pietas ab Heremfuttis. qui dicuntur Sane ipsorum hymni, si ceteris omnibus, quae de ipsa nar
293쪽
rantur, fidem detrahere velis, abunde probant, quantum isti homines delectentur absurdis, ridiculis, obscoenia ac impiis, cum videri volunt soli pietatis verae cultores, ita ut vix quisquam sibi persuadere possit adeo insanire homines,
quando pietatem ad pompam componunt, nec rationi, quam lucem quandam lumenque vitae recte dixit Cicero, eandem subesse volunt, nisi rerum testimonia adessent. Discant vero horum exemplo . qui rationem pietatis hostem esse contendunt, quam si periculosum rationis usum ejarare, si pietatem eolere decreveris. Tantum abest, ut ratio adversetur se tali, ut ex adverso eandem ad sublimiorem gradum evehat. quemadmodum in anterioribus abunde demonstravimus: adversatur autem pietati su catae, cui mendacem speciem detrahit, & desommationi pietatis pompo is, cujus absurditatem detegit. Unde etiam Herranhinti tantopere insanientes non habent, quod respondeant insaniam ipsoruin improbantibus, quam quod rationi nondum valedixerint. Ratio hominem docet
atque explanat, quid faciendum si, quid fugiendum: id quod
dudum aenitum est a veteribus. Et rationi convenienter vivere idem es e ac legi naturae, voluntati divinae ac naturae humanae ennvenienter vivere. alias demonstravimus s7. pari. a. PHL para. univ. . Quodsi ergo committere u . lis actiones, quae rationi adversantur; facienda sunt, quae legi naturae, voluntati Numinis atque naturae humanae com trariantur, nec amplius est quod mireris, homines de pietare quodlibet fingentes sne ratione tandem insanire. g. Is s. De contem Qui alios contemnit, quibus se pietate antecellere opinatur, tu eorum, audi h pocrita est, aut saltem pietas ejus labe quadam inficitur.
quibur pieta- Qui enim alios contemnit, quibus se pietate antecellerere se praesta- opinatur, is vel negat, eos eae pios, vel pietatem in mutire quis putat. lis deficere contendit 738. pari. r. Jur. nat. , atque tam
verbis, quam factis declarat, eos honore ac laude indignos esse ἔ- 79 I.
294쪽
Pietate. 79 i. pari. r. Dr. ηat. . Quodsi ergo pius saltem videri
velit, ut aliis melior existimetur, cum in actibus externis acquiescat, internos vero parum curet, ideoque pietatem tantummodo simulet f. II 6. pari. 2. Phil. praP. univ. 3, qui vero pietatem simulat hypocrita usit g. II 6 r. pari. I. i Jur. nat.), hypocrita est. Quodsi vero bona ipsi sit voluntas, ut velit committere actiones, quas Deus a nobis committi vult, & abstinere a contrariis c . Iar. pari. a. Eib.), consequenter pius ella 3. 2Ia 8. pari. r. Jur. ηat. ἔpietatem non simulat l. 7r6. pari. a. Phil. prast. vniv. , ideoque hypocrita non est I. II 63. pari. I. Jur. Diat. Quoniam tamen alios comtemnit, quibus te pietate antecellere opinatur, per bapoth. ideoque supra alios se effert, consequenter superbus est g. 888. pari. I. Jur. nat. ἰ superbia in pietatem saltem tacite influit: quae cum abesse debeat . 889. pari. r. Jur. an. , puritas animi deficit f.
6QQ. pari. a. Eph. , ideoque labe quadam inficitur animus 3. 399. pari. a. Eib. , consequenter cadem pietas contamia natur. Patet itaque, si quis alios contemnit, quibus se pietate antecellere opinatur, eum aut hypocritam esse, aut
saltem pietatem ejus labe quadam infici.
Hypocritarum mos est eontemnere alios, quos sibi pie. tate pares non esse judicant, & supra eos sese efferre. Nondum tamen inde sequitur, quod qui hoc faciunt hypocritae sint. Conterritus igitur iste signum hypocriseos
non est. - Constare nimirum ulterius debet, pietatem tano tum simulari, quatenus est medium sese esserendi supra alios.
Exemplo sunt Pharisaei, qui speciem pietatis mentiebantur, ut pii viderentur aliis, quos grandi supercilio despieiebant
pium prae se neminem putantes ac Propterea pietatem pon posam amantes, cum actus saltem externos legi divinae eo
295쪽
sormarem 3c de puritate animi parum essent sollieiti. H mines bonae voluntatis pii quidem esse volunt; quoniam tamen voluntas bona ad puritatem animi non lassicit g. 6os. Parr. a. H3. , non est quod miremur, si pietis superbia contaminetur. Atque hoc facillime eontingit. si pietati pompota litatur, propterea quod singularitas, quae mactibus externis assectatur, facile instillat aliorum conteminium, sicque superbiam in gnat 3. Isa. . Quamobrem
quoque videas pietatem pomposam cum contemtu aliorum propagari, praesertim cum ejus cultoribus associemur hypo-etitae Is 30. Unde citra injuriam sanctorum superborum; diomate patrio der stolhen Deiligen, nomen pompinis pietatis propagatoribus suit tributum. Qui enim superbiam atro carbone notat, pietatis propagandae studium minime traducit, a qua omnis superbia . quam prodit aliorum, rectius praesertim sentientium, contemtus, procul abesse debet. Nimirum quamvis laudanda st voluntas, non tamen ignorantia excusat superbiam, quae praeter intentionem sesem animum ingerit. dum ad pompam attenditur, qua pi tatem illustriorem facere conantur a ratione mentem ali
I. . fm h πψ Si in vasta eius , qui pius videri vult, vel inter vocem Nex vultu,υ viarum , inter vocem , vultum atque sermonem , inter actionem ce Germonesimulatam , semonem apparet contrarietas ; hr cristis inde aon
detegenda. scitur. Qui enim pius videri vult, cum non sit, is actibus externis, praesertim verbis, voce, vultu ac gestu pi tatem simulat II 6. pari. a. Phil pra2. vam. . Quamobrem cum simulatio detegatur, si in vultu, inter vocem &vultum , inter vocem, vultum atque sermonem, inter actionein simulatam & sermonem observatur contrarietas g. 836. pari. a. Hae prast. undi. I eκ eadem contrarietate quoque Diu igod by Cooste
296쪽
que colligitur simulatio pietatis. Enimvero simulatio pietatis
hypocrisis est β. ar 61 .part. r. Jur. nat. b. Quodsi ergo in vultu ejus, qui pius videri vult, vel inter vocem & vultum, inister vocem . vultum atque sermonem, inter actionem simulatam & sermonem apparet contrarietas, hypothesis inde agnoscitur.
Uultum animi imaginem esse & sermonem tacitum me tis recte dixit Gereo. Quae igitur intus in homine laten vultus prodit. Quoniam vero vultus confistit in compositione iaciei determinato si tu partium faciei mobilium facta f. po R. pari. a. Phil. pract. unis. ; consequenter in toto vultu plura observabilia occurrunt; cum smulatio non concipiatur sve contrarietate actuum internorum tam animi, quam mentis g. 7I6. 743. e seqq. para a. mil. pract. unim in ipso quoque vultu contrarietas quaedam apparet, quamVis non advertatur defectu aeum inis in observando nonnisi singulari exercitatione acquirendi atque perficiendi I 87. Parna. Bh. . Facilius autem Observatur contrarietas inter v cem & vultum, vocem, vultum atque sermonem , actio unem simulatam & sermonem , quamvis ad hane observandam etiam requiratur exercitatio, quemadmodum intelligitur ex iis, quae de arte observandi demonstravimus 3. 338. Useqq. pari. r. SA . Est autem ars haec observandi spe. cialis, quae versatur circa disserentias vultus, vocis, gestuum & sermonis observandas, & quando consideranda singu-Ia sunt tanquam signa eorum , quae intus in anima latentineς in sensus incurrunt, tam Psychologiae, quam Ethleae non Proletaria requiritur cognitio. Contrarietas, de qua hic no-
his sermo est , confuse percepta displicet, de haec ipsa displicentia stimulus quidam naturalis est , ut ad eum animum advertant, qui alias ad eam eundem non attenderent, & saepius ad hasce observationes valet natura sne doctrina. Cumque etiam hic multum tribuendum sit recessibus atque late-
297쪽
bris in animis hominum; ideo contingit hypocrisin ex sig-gnis, de quibus sermo est in propositione praesenti, saepius manifesta steti iis, qui de ea detegenda minime cogitant. Exemplum mihi succurrit hypocritae insulsi ad simulandum prorsus inepti. qui cum pietatem simulaturus praedicaret gratiam divinam , qua sibi datum gratulabatur, ne injuriis
sibi illatis animus exacerbaretur, vocem Iugubrem & anhe- , ' Iam emittebat, verba singultantia trahebat, & salivam exisarescentem atque linguae ac faucibus adhaerentem aperto ore in fila subalbicantia diducebat, manifesto iudicio, quantum angebatur animus excandescens vindictae cupiditate. Plurimum utiisque falluntur istiusmodi hypocritae, quando sibi persuaden se tanta animi impotentia paulo acutioribus imponere posse. q. III.
De 'ροers Si qui pietatem prae se fert, ea facere non studet, quae volu
ex factis eo- tati divisu maxime consentanea esse ΠοVit, 'ea autem facere saevit, gnoscenda. quae eidem repugnare ultro consteri tenetur; 'pocrita est. Etenim
qui ea facere non studet, quae voluntati divinae maxime consentanea esse novit, ea autem facere suevit, quae eidem repugnare ultro confitetur, ei volunta4 divina non est motivum determinandi voluntatem & noluntatem f. 887. PDG. empir. 2. Quamobrem cum pius non lit, qui actiones suas legi naturae, ideoque voluntati divinae l. a 8 4. pariti Phil. prast. univ. , conformare non studet, vi motivorum ab attributis diuinis desumtorum s. om. partai. Phil. pram univ. b, consequenter cui voluntas divina non est motivum determinandi voluntatem & noluntatem, qui ea facere non studet, quae voluntati divinae maxime consentanea esse novit, ea autem facere suevit, quae eidem repugnare ultro confiteri tenetur, pius non est. Quoni
298쪽
β. II S. pari. I. Phil. pra2. vam. P, consequenter cum hy
pocrita sit, qui pietatem simulat g. Ii 6 I. pari. r. Jur. nat.), hypocrita est.
Equi esse debemus morum alienorum judices. Caven dum itaque etiam est. ne de hypocrisi judicium praecipite mus. Quamobrem singula probe consiὸeranda sunt, quae in propositione praesente sumuntur, ut inde hypocrisis colligatur. Primum itaque supponimus, habere aliquem pie tatis notionem, nimirum quod pius sit is , qui actiones
suas voluntati divinar eonformat, seu ideo se & non aliter agit, quam quia novit Deum velle ut sic agat, non aliter. Haec enim communis est pietatis notio, ex qua equidem deduci possunt, quae nos de pietate demonstravimus , non tamen omnibus ea cognita atque perspecta sunt. Quamobrem sussicit, ut confut , voluntatem divinam haberi m truum actionum committendarum & omittendarum. Acideo porro supponimus eum, de cujus pietate serendum . iudicium, facere, quae novit, quod Deus eadem a nobis sio eri nulli, & ex adverso non sacere, quae novit, quod Deus eadem a nobis fieri velit, hoc enim pugnae cum pie tate, cum motivum, quo utitur pius in determinanda voluntate & noluntate , tollatur. Supponimus praeterea , actionea tam positivas, quam privativas fluere ex habitu. Fieri nimirum potest, ut subinde a recti tramite aberret, qui Pius est , nec cupiditates pravas refrenare valeat, quam vis facti eundem mox poeniteat. Supponimus quoque habitum male agendi versari circa Ossicia, quae Deus maxime urget, veluti ut quis non diligat homines promiscue, quemadmodum seipsum . eujus dilectionis earentia fomes est omnium fere vitiorum , ut sit avaritiae deditus, quam esse radicem omnium malorum satis constat, ut sit superbus, cum
superbia. s non tollat, saltem eontaminet ossicia quaelibet alia lege naturae a Deo hominibus praescripta. Supponi-
299쪽
mus denique aliquem pietatem assectare. Ita ut pius haa heri velit, ut ex factis pietati contrariis certo colligatur simul tio. Uidebimus itaque, quam circumspecti esse debeamus ne hypocritis accenseantur, qui non sunt. Neque enim quilibet defectus pietatis, sive ab usu, sive ab abusu facultatum animae pendens , hypocrisin arguit. Pietas nimirum imperfecta hypocrisis non est , 3c dandum aliquid tam impotentiae. quam infirmitati naturali ά. 369. seqq. pari. i. m. pract. mrυ. . praesertim quando satis exploratum est , non deficere bonam voluntatem 6. I9. pare. r. Bb. . Velim hoprobe perpendi , ne quis sbi persuadeat, nos in numerum hypocritarum reserre promiscue omnes, qui in promovendo pietatis studio aliquid humani patiuntur, nec rectam ingrediuntur viam , ut ex eorum disciplina plures habeant hypocrisin, quam pietatem finceram. Nemo tamen a nobis requisiverit, ut, quos hypocriseos absolvimus, eorum opiniones erroneas & praeposterum pietatis propagandae studium , aut etiam male facta approbemus. AEqui esse debemus in rensendis aliis, sed ita, ne veritati praejudicetur. Erit autem iudieium de hypocrisi tanto certius A minus is, lax , s propositionem praecedentem cum Praesente conjungas. g. 1 38.
Dὸ pi/tatis QS piet m pst possim promovere studet quaestus erasa, aut bombose ut numm-cooditoribus Marum habeat, hu6erita est. fodianaude Qui enim quaestus causa, aut ut nomen magnum in condito.
philis' otio ribus sectarum habeat, pietatem pomposiam propagare studet,
stu, ae plο- is non intendit, ut Deus in omnibus actionibus ab homiaria eausa. nibus colatur si 6. pari. r. Phil. practi. - . , ideoque
pomposa pietas ipsi sese commendat, quod videatur m dium aptius consequendi finem sibi propositum . isa. .
Quoniam itaque pius non est, qui Deum in omnibus actionibus non colit 3Ia I. pari. r. Jur. nasci ideoque
300쪽
nee intendit, ut id faciant alii ; qui pietatem potnposam
promovere studet quaestus causa aut ut nomen magnum in conditoribus sectarum habeat, pius non est. Quoniam vero finem suum consequi studet pinextu pietatis l. II 8. pari. a. Phit prast. uniri), consequenter ne medio, quo utitur, essicaciam detrahat. pietatem simulat s . 736. partia. Phil. praP. univ. . qui vero pietatem simulat hypocrita est I. I 36 r. pari. Fur. ηα. ; qui pietatem pomposam promovere studet quaestus causia, aut ut nomen magnum in conditoribus sectarum habeat, hypocrita est.
Poterat praesens propositio etiam demonstrari ex eo, quod, qui pietatem colit, finem consequi studeat, ob quem creatus est f. II 6. . nimirum ut gloriam Dei promoveat V. 11s . Ab hoc enim fine dissere quaestus & nomen in eo ditoribus sectarum habendi cupiditas. Exemplum quaestus causa pietatem pompo sim propagare studentis habes in eo, qui pietatis obtentu communionem bonorum persuadet as seelis suis, eaque deinde administrat instar domini pro Iubia tu suo, ut in commodum suum vertat quicquid ipsi visum fuerit: exemplum vero ejus, qui magnum nomen in eo ditoribus sectarum habere cupit, lueulentum prodit, qui cum contem tu aliorum universali novam sectam eondit deram secuturis nescio quam felicitatem, cujus nemo extra eam compos fieri possit, promittit & variis attificiis cons qui studet, ne, qui semel eidem nomen dedit, eam destis rere queat. Annon in hunc censum referendus si autor sectae famosia. Herrentvvltorum, de qua paulo ante diximus na. f. Is 4. , Theologis discutiendum relinquo, quia is pie.
tatem christianam Promovere praetendit, nos Fero inra ea non progredimur, quae lumine rationis agnoscuntur.