장음표시 사용
311쪽
dare tum ex iis patet , quae de voluntate emendanda in Tomo praecedente demonstravimus, tum ipso iacto experis mur, tum ex iis elucescet, quae de correctione vitiorum demonstrabuntur , quorum quidar' complexus est impietas. M tum igitur non est, s in potestate nostra non deprehem damus impium ab impietate avocare & ad pietatem adducere , quamvis non dust occasio medelam asserendi. Enimvero haec ipsa quoque plerumque descit. Ec, si sese osterae videtur, varia objiciuntur impedimenta, quo minus medelan asserre possimus. Quo dii quis non eo animo eum impiis conversetur, ut pietatis ardore incensus impietatem eorum in pietatem vertere conetur, semina impietatis tacite sparguntur in animum bonae frugi inimica. Consuetudini cum imis piis aequiparatur lectio librorum impiorum, quae pares in si dias pietati ac bonis moribus struit. Hos oblivione dudum obrutos qui a librorum rariorum notitia laudem sumentes, in memoriam reducunt , damnosam curio statem in aliis m- censuri, de pietate ac omni virtute male merentur. In eumdem censum reserendi sunt , qui libros impios ex sermone pereetino in patriam vertunt, quas impietas peregrino pab Io adhue indigeat. Sincerus pietatis cultor , qui impietatem odio habet, ab utroque more εbhorret. Non tamen im . probamus. s quis impietatis evadicandae animo ostendit imis pias, quae hodie disseminantur, opiniones non esse novas, sed obsoletas, propterea quod non paucos novitas in asse sum trahat, cum satis exploratum si quam novitatis avidast hominum natura, & quod nihil tam absurdum dicatur, quin novitate sese his commendet, qui de veritate per se statuere nesciunt f. To.
De infelici- Impietas hominem reddit infelicem. Impius enim amonestate triti. suas ad voluntarem Dei atque legem naturae componere non vult j. II 49. MIO. pari. L Jur. nati , consequenter
312쪽
eam transgrediuntur . r 39. pari. r. Phil. Rall. uniU. 9.Quamobrem cum transgressione legis naturalis homo inselix fiat . 4o3. pari. i. Phil. prad. xuivimpietas hominem reddit infelicem. Infelicitas ab impietate inseparabilis, quamvis impii hoc
non agnoscant & sbi videtantur felices cum non snt, quatenus voluptate nocua fruuntur. Cum infelicitas motivum sit non committendi actiones legi naturae contrarias g. 32Z. Part. a. nil. p II. univ. ; erit eadem motivum tugiendi
impietatem g. IIIo. pari. r. γν. nat. . Quamvis vero de monstratio propositionis praesentis abunde sussicit ad convincendum eos, quibus principia omnia, in quae ea resolvitur I. 99r. LV. ), cognita & perspecta sunt ut de vetitate ejus nullum supersit dubium; si tamen infelicitate, quam pro creat impietas , uti veIis tanquam motivo determinandi no Iuntatem impii, necesse est, ut expressus doceatur, quomo do vera felicitate se privet & infelicitati obnoxium se reddat impius. Plus autem hic valent argumenta ab essectu vitiorum particularium, quibus deditus est impius, petita, quam demonstrationes generales, quae multam scientiam praesupponunt non facile acquirendam. Impii ab appetitu sensitivo in agendo dependent, ideoque magis moventur iis, quae in sensus incurrunt, quam quae ex notionibus generalibus deducuntur. Quamobrem si iis infelicitatem suam per sua.dere volueris, necesse est ut inquiras, quibusnam vitiis maxime delectentur, atque eos doceas, quosnam assectus mole. Ros procreent ista vitia, quaenam mala gignant, & quosnam jucundos ex adverso concitent virtutes istis oppostae, quaenam bona pariant. Haec vero sumenda sunt ex tractatio nospeciali de virtutibus 8c vitiis. Celetum si quis studio phi.losophiae moralis eam navat operam , quae eidem impen denda , ut certam eorum , quae in ea traduntur , cogni tionem consequatur; extra omnem dubitationis aleam positum. Oo 3 est, quod
313쪽
est , quod veritates quoque generales esseaciter moveant voluntarem & ad constantiam ac perpetuitatem ejus plurimum conferant. Quoad reliquos vero veritates generales vim suam acquirunt a sngularibus , a quibus ipsas abstra. hunt, quatenus nimirum illarum beneficio horum conser-vatur memoria, & distinctae illarum notioni insunt singularium perceptiones confusae. a quibus sensum vis in animum olim expertae illa ad se trahit. Homo per naturam suam appetit se. licitatem 3. 324. Part. a. m. pract. unxν. , infelicitatem aversatur f. 3as pari. r. Mit pract. univ. . Impletalligitur infelicitatis creatrix . felicitatis sugatrix , naturae huom a nae adversatur & contra eandem esse recte dicitur: quod
si agnoseerent impii, impietatis suae ipsos puderet.
g. III. De modo ac- ui Deo obedire Nest, veram dare debet, vi eognoscat.
quirendi ob quaenam Deus ab hominibus fieri velit, quaenam feri no-dientiam lit, quaenam ob ipso permissa 1int, sibique comparare Deo debitam habitum illa faciendi, ea non faciendi , in his faetendis nil committendi , quod quomodocunque illis, que fieri vult, aut non vult, adversatur. Qui enim novit, quae Deus ab hominibus fi
ri vult, quae fieri non vult, & habitum sibi comparat illa faciendi, haec non faciendi; is prompte facit, quod Deus ab hominibus fieri vult, nec se adduci patitur, ut faciat, quod fieri non vult 3. 4a8. Psych. empiri . Et quoniam ad ea, quae permittuntur, Deus nobis jus dat faciendi, vel non faciendi, prouti necessaria sunt ad statis fa
314쪽
ciendum obligationi nostrae quoad ea, quae fieri a nobis
vult, vel non vult s*. I 69. pari. r. Phil. prast. univ. . Si
in faciendis iis, quae permissa sunt, nihil committitur, quod quomodocunque adversiatur illis, quae fieri vult, aut non vult, quae permissa sunt, seu licita l. Iro pari.
i. Phil. prast. univ.), non aliter facit, quam Deus ea nobis permittit. Quoniam itaque prompte qui facit, quae Deus ab hominibus fieri vult, nec facit, quae fieri non vult, & quando facit, quod ab eo permittitur, sollicite
sibi cavet, ne faciat, quod illis quomodocunque adversatur, eidem obedit I. a 364. pari. i. Jur. nat. ἱ qui Deo obedire vult. operam utique dare debet ut cognoscat quaenain
Deus ab hominibus fieri velit, quaenam fieri nolit & quaenam ab ipso permissa sint, sibique comparare habitum illa faciendi, ea non faciendi, in his faciendis nil committendi, quod illis, vel iis quomodocunque adversatur.
Quod Deo obedire debeamus & obedientia ab ipso a nobis exigatur, alias demonstravimus I. Il6s. II 66. Part. r. Jur. nat. . Hic igitur Ostendendum, quomodo obedientiam Deo debitam consequamur. Nemo alteri obedire potest, nisi sciat, quid a se seri velit aut nolit . vel etiam permittat, δc in quantum permittat. Quamobrem per se pater, ut Deo obediamus, necesse esse ut de voluntate ipsus nobis terio constet. Ac ideo obedientiam Deo de. bitam praestiturus voluntatem Dei de eo, quod nobis sa
etendum, vel non iaciendum, aut permissum est, exacte cognoscere tenetur. In vulgus autem constat, ut quis fa-eiat voluntatem alterius non sussicere, ut eandem norit, sed praeterea opus esse, ut voluntatem nostram' voluntati ipsius consormemus, sicque data occasione agendi non velimus, nisi quod vult alter. Consensust itaque constans & perpetuus voluntatis nostrae cum Voluntate alterius nonnisi singulari
315쪽
studio aequirendus. Ideo obedientiam Deo debitam aequi.
siturus in conformanda voluntate sua cum voluntate Dei omnem collocare tenetur operam, ut tandem consequatur constantem istum ac perpetuum voluntatis suae cum voluta.
sate divina consensum, ii eque voluntas ipsius quasi abeat in voluntatem divinam quoad sibi agenda, vel non agenda. II ais
Voluntas bo- Quoniam qui Deo obedire vult, pollere debet ha-na S perfe-bitu faciendi ea, quae Deus ab hominibus fieri vult, &cta ad obesia non faciendi, quae fieri non vult, in iis autem, quae perentiam ne- missa sunt, nil admittendi, quod quomodocunque adver-eesbria. setur iis, quae fieri Vult, aut non Vult β. 37 I. , ideoque voluntatem suam generaliter determinare ad committendum actiones, quas Deus a nobis committi vult, &noluntatem generaliter determinare ad non committendum actiones, quas Deus a nobis committi non vult, in hae autem generali voluntatis determinatione voluntas bona Ia ι. pari. a. Ethrim noluntatis autem generali de te minatione noluntas bona consistu g. I 27. parti a. Eth. iqai Deo obedire vult, voluntatem S notulitatem bonam emere debet. Cumque praeterea operam dare debeat, ut cognoscat, quaenam Deus ab hominibus fieri velit, quaenam nolit, quaenam ab ipso permissa sint i 7 I o, consequenter exactam juris naturae scientiam acquirere ca78. parti Phil. proci. iniri), hanc vero scientiam requirat voluntas persecta β. i 33. pari. a. Lib.) , ne bona voluntate minime obstante faciamus, quod voluntati divinae non convenit 3I. pari. a. Eth. ; qui Deo obedire vult, voluntatem S Buluxtatera quo
316쪽
. Voluntatem bonam non sussiecte ut Deo obediamus, satis superque intelligitur , si sciamus ea, quae de bona& persecta demonstrata sunt in parte secunda Ethitae. Voluntas nimiorum bona saItem essicit, ut velimus Deo obedire S inobedientiam aversemur; sed non sussicit, si in dato quovis ea se Deo obedire teneamur. Nisi enim voluntas persecta si, quae absque exacta iuris naturae scientia non comcipitur , ignorantia vel error in causa esse potest , ut non obediamus. dum obedire nobis videmur. Quods ergo voluntas nostra voluntati divinae conformanda, Ec bona etacienda. & perficienda: voluntas nimirum persecta bonam
supponit & bona stimulus est ad eam persciendam. Quando vero volutuas perfecta fuerit, tum demum obtinetur consensus voluntatis nostrae eum voluntate divina, eum a nobis supponatur. non ignorari, quod lege naturali qumque obligemur Deo obedire 3. II 6 . pura. I. Furinat. consequenter actiones nostras ad legem naturae con ponere, quia Deus vult ut hoc faciamus 3. 276. part. ι. Phil. Practistini α). Quamvis enim si actiones nostras Iegi naturae eo novenienter determinamus, eaedem quoque voluntati divinae conformes sunt f. 278. para. l. Phil. Pret t. univ. ; non tamen necesse est, ut ideo sc 8c non aliter easdem ἰdete . minemus, quia Deus vult ut hoe fiat. consequenter ea intentione, ut Deo obediamus cs. II 68. para. r. Iur. vat. ,
cum motivum esse possit sola bonitas & malitia intrinseca actionis I. 73. 7 . Porr. ι. Phil. pract. univ vel etiam felicitas de infelicitas, quam actio parit f. 326. 329. parria. Phil. pract. uniν. .
f. 173. obedientia Deo praestanda exigit, ut 0 ex nostras assiones quomodos demas tanquam ossicium Deo debitum. Qui enim Deo obta Dect iadit. cum is velit, ut actiones nostras legi naturae con-snt actiones formiter dirigamus I. a 76. pari. I. Phil. prost. unis, , actio- nostra, s
317쪽
Deo obedirenes suas Iegi naturae conformiter dirigit, ut pareat volun- velimus. tali divinae. Quoniam itaque agnostit, se actiones liberas non ex suo arbitratu, sed secundum voluntatem Dei
determinare debere 974. pari. r. Theol. nat. , omnis
autem actio juxta legem determinata ossicium est, quatenus ad eam ita determinandam Obligamur cl. 224. pari. I. Phil. Rau. vniv. ; actiones suas Omnes spectat tanquam ossicium Deo debitum. Quamobrem patet, obedientiam Deo praestandam exigere, ut omnes actiones dpectemus tanquam ossicium Deo debitum.
Deus autor logis naturae est . a 3. pari. r. Nil practis univ. , nec homini praescribere potuit legem naturali contrariam I. a 8a. pari. I. PHL pra I. univ. . Quamobrem eum Deum agnoscere debeamus 6. II 29. Parι. l. Iurin . , ipsum quoque tanquam autorem legis , obligationis naturalis agnoscere debemus, ideoque non sussicit legem n furae & obligationem, quae inde venit, ex natura humana derivari, sed neeesse est, ut eandem quoque ex natura Dei tanquam sonte omnis veritatis deducamus u. 29o.part.I. Thret lint. .
Quam ob causam nos non modo in Philosophia practica uni inversali demonstravimus, quod ea rationem lassicientem habeat in ipsa essentia & natura humana; verum etiam iaTheologia naturali ostendimus, quod eadem ex natura Dei necessirio sequatur. Prineipium enim generale, quo tota lex naturae continetur , quod in Theologia naturali demonstravimus, idem est cum eo, quod in Philosophia praetica universali ex essentia & natura hominis deduximus, nimirum directio actionum liberarum ad nostram S status nostri ac hominum ceterorum perfectionem. Atque inde est, ut quodlibet ossicium erga nosmetipsos Ac erga alios sit non minus ossicium Deo debitum, quam ossicium quodcunque erga Deum. Cumque Deus colendus sit in omniabus actionibus nostri s. Ita 4. pari. 3. Jur. nar. , ad Cul
318쪽
tum divinum quoque pertinet, ut omnes consideremus tanquam officium Deo debitum, quatenus eas committendo, vel omittendo nos Deo obedientes praebere volumus. Et hoc modo apparet, obedientiam erga Deum magnam cultus divini pariem esse, & quomodo eadem tota vita nostra in e ultum Numinis perpetuum vertatur. . II 4.
Quoniam obedientia Deo debita requirit, ut omnes Νihil asteri nostras actiones spectemus tanquam ossicium Deo debi- tam η eam ruin 3. I 3.); in obedientia Deo debita nihil des ierari de sensu olpeub t , necesse est ut nihil agamus ηs eum se u scii Deo debiti, Deo debiti consequenter cum voluntas bona inciatur, si generaliter , qυοd id
determinetur ad committendas actiones, quas Deus a nin ad voluntabis committi vult, & abstinendum a conti artis a a I. partitem lonam a. Eth. , 1i voluntas bona scienda, generaliter quoque determ requirruarinanda est ad nihil agendum nibi cum sensu scii Deo debiti.
Quodsi voluntas generaliter fuerit determinata ad nihil agendum nisi eum sensu offici. Deo debiti ae probe e pensum. Omnes actiones, quae sunt legi naturae conformes, spectandas esse instar officii Deo debui s . ira.)ῆ sensus ossicii Daci debiti tacite influit in omnes nostras actiones, quamvis distincte de eo non cogitetur: id quod etiam de aliis tenendum, quae ad actionum omnimodam rectitudinem reo quiruntur. Neque enim fieri potest, ut, quotiescunque quid agendum, de singulis, quae in actionem praesentem, influere debent, distincte cogitetur; sed sussicit, perceptiones 3c appetiones atque aversiones praeteritas tacite in eam influere: id enim naturae humanae convenit, ut perceptionibus ejus praesentibus innumera insint, quae sigillatim non percipiuntur, nisi facta analysi, qua consuta perceptio reducitur ad distinctam dc adaequatam, quae tamen analysis non
319쪽
semper in potestate est ob imperscrutabilitatem praesertire recessuum in animis hominum I. 7s. pari. r. Eth. . Quodsi
nimirum cogitemus, cur actionem nostram se & non aliter determinemus, cum statim meminerimus nos hoc pacto satissaeere voluntati divinae, sicque Deo obedire. sensum quoque ossicii Deo debiti in nobis experiemur, qui antea quasi sepultus latebat. Discimus hinc. quamvis voluntas bona minime sussiciat, ut perpetuo recte agamus . ipsam tamen ad recte agendum maxime necessariam esse, ac ideo dum eidem acquirendae operam navamus, singula expenderi da esse, quae quomodocunque ad omnimodam actionum rem ludinem requiruntur, ut nil quicquam in ea desider tur, quod vi legis naturalis inesse debet. Et huc faciundea omnia, quae de moralitate actionum humanarum in genere demonstrantur, ac inde elucer theoriae generalis summa utilitas, quae ad voluntatem bonam essiciendam neces
saria, sicuti specialis ad eam perficiendam
β. DF De neres a- cui pius est, Deo obedit, , qui Deo obedit pius est. Qui enim rio nexa pi-pius est, actiones suas legi naturali consormat vi motivorum ab .iatii S attributis divinis & providentia divina desumtorum 3. 339. obedientie pari. I. Hri. practo univ. . consequenter ipsi quoque moti- Deo debita. Vum agendi & non agendi est voluntas divina 4. 1as
paὶτ. I. Theol. nat. , praesertim cum norit voluntatem Deripsi esse debere loco propriae volun ratis 97 . parto I. Theol. nat. . Quoniam itaque hoc facit, quia Deus vult ut faciat, & non facit, quia non vuli ut faciat, qui vero facit quod Deus vult. & non facit, quod non vuli, ipsi obediro 64 part I. Pr-vat. i, qui pius est, Deo obedit. Quod
320쪽
obedientia Deo debita. go 1 Ex adverso qui Deo obedit, prompte facit, quod
Deus vult, & non facit, quod non Vult β. 3I64. pari. I. Jur. nat. . consequenter cum Deus velit ut legem naturae servemus g. a 76. pari. I. Phil practo xvj. , VoluntaS divina ipsi motivum est conformandi actiones suas liginaturae 6 887. PD . empir. I Enimvero qui actiones tuas conformat legi naturae vi motivi a voluntate Dei dosumti pius est 339. pari. r. Phil. pracl. lv.2. Pius itaque est, qui Deo obedit. suod erat alienum
pietas eum obedientia Deo debita indivulso nexu cohaeret, ideoque hae e obedientia pietatis insallibile sgnum est modo caveatur, ne hypocrita nobis imponat quando de aliena pietate ferendum est judicium. Nimirum quando ex obedientie Deo praestita colligi debet pietas, certo constare debet, nos ideo committere actionem quandam, quia
Deus vuIt, ut eam committamus, committere autem nolle, quia Deus non vuIt, ut committamus. consequenter ut FO
Iuntati Dei satisfaciamus. Horum unusquisque sibi conscius est, modo animum ad se attendere velit: ast si de aliis judicandum. cum hi eterbis alia prae se ferre pcssint quam quae animo ipsorum inhaerent. cautione opus est, ne verba nobis date iacile patiamur, nec nos in hoc credulos praebeamus. Cautio haec redit ad detegendam cinuis Iationenti f. II 6. Pa L. a. Phil. Priare. unis aestimanda ex iis, quae de simulatione detegenda in genere demonssravi mus g. 836. O seqq. part. a. Phil. ma 1. unu . . Lubens fateor. cautionem hanc haud raro dissicilem esse, si certi quid statuere vesis; non tamen eadem dissicultas est, ut agnoscas te eum ratione dubitare: quo in casu praestat ju- seium suspendi. praesertim si tua parum refert, utrum quis obedientiam simuler, an revera se obedientem Deo praebe- . re velisi Dantur homines, in quorum mores abiit, ut obe. dientiam Deo debitam omn bus factis suis obtendant sq.