장음표시 사용
371쪽
eum tamen voluntas nostra. si libertate utamur, non vero in vivendi licentiam eandem convertamus, eodem tenda quo dueit voluntas divina. dum hanc sequimur, propriam quoque sequimur voluntatem. Uoluntas nostra non, Contrariatur voluntati divinae, nisi quatenus rationi audientes psse nolumus, ideoque naturam humanam exuimus.
Haec probe perpendenda sunt, ne servitus, qua Deo sub jicimur, nobis videatur odiosa. g. a II.
De i Ed, Quoniam qui Deo servit, vere liber est g. a16J,
mento testeη- i vero Mi persuadens, servitutem, qua Deo subjicimis, lido, quo mi- bertati maxime a versari, ac propterea Deo strvire . cons nus Deo ser- quenter sest obedientes eidem praebere nolunt . I93. , mire velimus sic nexus libertati1 csim seruitio, suod Deo prastarur, incula
Ingenitus homini videtur libertatis amor, quod bonorum . praestantiis mum habetur. Ideo molestum accidit, quicquid libertati adversum putatur. Quamobrem qui serVitutem, qua Deo subjicimur, libertati adversam judicant, cum non ex distinctis, sed confusis notionibus judicia deducant; peroversa hac opinione impediuntur, quo minus Deo servire, consequenter eidem obedire velint, opinio igitur ista radicitus animo evellenda, Facit huc demonstratio propositionis praecedentis: sed cum supponatur Principia, ex quisbus procedit. intime perspecta esse , ne quid dubitationis strea ea relinquatur, si quidem eadem quis convinci debeat I. 99r. Log, , ea inprimis urgenda sunt, quae ad propcistionem praecedentem annotantur me. 3. 216. . & ad captum communem reducenda c3. 242. Part. a. Ε ιι ut d
fectus scientiae suppleatur, si qui demonstrationibus convin. ci nequeunt s3. 4aa. para. a. Eib , ad quod sane paucissimi apti sunt. Scientia hauriti nequit, rus ex libria methodo
372쪽
demonstrativa eonseriptis, At, s in quibusdam supponum tur, quae in aliis pertractantur, nisi ante diligenter perimctis iis, quae in hisce traduntur β. 4o9. para. l. Ethic. . Quodsi ergo quis ea , ad quae in nota ad propositionem praecedentem provocamus, in sua principia resolvere volu rit g. 99a. Log. ; is statim animadvertet, quanta sit dissiculistas, si quis de nexu libertatis eum servitio Deo praestando vi demonstrationis 'convinci debet. Systemata igitur non scribuntur in usum vulgi, sed eorum . qui ad scientiam adspirant. Horum deinceps est ubi scienti/m fuerint eonsecuti, veritates, quas sciunt, ad eaptum communem reducere, ut persuadeantur aliis, quibus eas seire non datur.
s. a I 8. Qui Deum amare vult, Deum agmscere te etur . hoc est, caraam emnotiones habere persectionam divisarum ac cerrus esse, gnoscenda re has perfecti es Deo competere. Qui enim Deum a- Deum ameianiare vult, ex persectionibus divinis Voluptatem percipe-1 s. re debet cf. I II. pari. r. Theol. nat, Quamobrem cum voluptas percipiatur, si nobis constii sumus persectionis alicujus s II. Pyyh. empir.): si persectiones divinae in nobis voluptatem creare dcbent, necesse est, ut cognoscamus, quales sint persectiones divinae, di quod tales persectiones eidem competant, consequenter ut notiones persectionum divinarum habeamus atque certi simus, has perfectiones Deo competere. Quamobrem qui Deum amare vult, Deum agnoscere tenetur, hoc est, notiones habe
373쪽
re persectionum divinarum ac certus esse, has persectio
nes Deo competere. Probe notandum est, quaenam ad agnitionem Dei requi
. Tantur, ut amor Dei eadem concitetur. Primum itaque re quiritur, ut habeamus notiones persectionum divinarum.
Cum enim vocabula sint earum signa not. s. 9s8. λιοι ν ne sint sine mente sonus, necesse aest ut constet, quid perea fgnificetur , consequenter id quod fgnificatur , nobis notum esse debet. Praestat autem notiones esse distinctas, quam confusas, ut rectius intelligatur, quid voeabulo si. gnificetur f. 88. Log. 3 id quod inprimis obtinet in casa prae senti, in quo attributa divina in sensus minime incutisrunt, ut istiusmodi eorundem notiones haberemus, quales sunt rerum visibilium. Taceo, quod notiones confusae non areeant dubitationes, quae subinde nobis oriri possint, amori Dei inimieas, veluti si notionem honitatis divinae uurra determinationes in notione distincta tontemas extendismus I. 69s. pari. r. Thol. .at , vel etiam notionem omnipotentiae f. 347. Pare. P. Theot nar. , quemadmo. dum haud raro fieri observamus. Requiritur secundo, urcerti simus, has perfectiones Deo competere, quales conciopimus. Quando enim Deum amamus, Perfectionibus. quae eidem tribuuntur, non delectamur, quatenus absolute spe ctantur, sed quatenus tonsderantur tanquam Deo compe. terites. Ita fi deIectamur honitate, . qualis Deo tribuitur. non Deum amamus , si ea non consderetur tanquam
Deo revera competens, sed ipsam potius bonitatem 637. Wγeh. em p r. . Satis superque idem patet in exemis .plis humanis. Si quem amamus propter scientiam prosumdam in Mathesi, vel alia disciplina quacunque; tunc utique necesse est, ut nobis constet, ipsum hae scientia pollere. Quodsi vero scientiam istam in abstracto consdeis gemus, non in concreto, & vOIuptate periundatur animus;
374쪽
scientIam amare dieimur, non personam aliquam eadem imabulam. Amor personae oritur, si scientia, qua pollet, nobis placet cf. 6 3. ωσι. - r. . ideoque amorem scientiae supponit s. s a. 6sD P re. e in . Et revera n mo dicere potest, quod agnoscat Deum, nisi notiones .hain heat eorum , quae Deo tribuit, ac certus si, ea Deo competere; quemadmodum nemo dici potest agnoscere, quod Cajus se Mathematicus prolandus, nisi scientiae profundae. quam Caio tribuit, notionem habuerit, ut quid dicat intelligat, atque certus sit, Cajum hac scientia pollere. Gerumque requiritur ad agnitionem rei, ut & intelligamus quid eidem tribuamus. R nullum nobis supersi dubium, Ei eidem non tribuamus, nisi quod revera convenit. dsi enim nullam habeamus notionem ejus, quod rei itur, dicendum omnino est, nos ignorare, quidnam rei. tribuatur f. ap. ναι. r. Phil. pract. tinis si desit certitudo cognitioni, dieendum est, nobis nondum con stare, utrum verum, an falsum sit, quod affirmatur s64. Lor. ' Non sine ratione haee inculcantur hoc Ioco. Exis . Perimur en'm, quam Plurimos decipi, dum sbi videnturrem tenere. s vocabula didicerint . quibus in vulgari se mone notici aliqua respondet, vel derivatio ab aliis voe buli notionem quandam insinuare videtur , v luti si quis putat se omnipotentiae divinae notionem habere, quando dicit, omnipotentem esse, qui omnia facere lintest, quiasbi intelligere videtur, quid per omnia significetur. & quid
sibi velit facete. Neque enim mirari debemus, si voeabula memoriae mandata non idem operentur. quod notiones iisdem jungendae, nec Prorsus negare, quod ex agnitione persectionum divinarum oriatur amor Dei.
g a 9. Quoniam Deum amaturus notiones habere debet eis db perfectionum divinarum ac certus esse, has persectiones nitisana
375쪽
tam aequi- Deo competere . a I 8., notiones autem disti P ea- ramus. rundem in Theologia naturali traduntur, & quod eaedem Deo competant, demonstratur s. 3. 4. pari. r. Theol. nat. , sunt vero etiam creaturae specula persectionum divinarum β. 798 pan. r. Neol. nat. , ut illarum consideratione ad harum cognitionem pervenire possimus j. 784. pari. r.
Theoc nat.); qui Deum amare vult, aut multum studii adhibere debet ad Theologiam naturaleis, aut indefessam collocare operam in agnitione Dei per contemplationem hujus univerri, mi studium
cum hac opera conjungere. Ex Theologia naturali methodo demonstrativa pertracta. ta hauritur scientia eorum, quae Deci conveniunt, Deum amaturis omnibus commendanda , modo scientiae capaces omnes essent. . Enimvero ardua & dissicilis omnino est scientia Dei, ut non modo plurimi non sint ejus capaces; verum etiam haud pauci sint, quibus nimis molestum vudetur tantum studium in scientia Dei comparanda collocais re. Quamobrem omnes, quibus vel vires desunt, vel vinluntas, viam parentiorem ingredi debent, qua a creaturis ad Deum ascenditur. Stravimus eandem in capite primo,
ut inossenso pede teri possit. Quia definitiones etiam extra systema intelliguntur, notiones autem distinctae perfecti num silvinarum praeserendae sunt confusis snor. I. a I 8. .eonsultum omnino est, ut definitiones ex systemate petantur & ad ea, quae in consideratione creaturarum obvia sunt e dependentiam ab attributis divinis arguunt, applicentur. Observabunt autem acutiores dari quoque in hoc minio
cognoscendi perfectiones divinas diversos admodum gradus, prouti major, vel minor fuerit intelIectus persectio, de plura . Vel pauciora principia suerint nota. Nonium est
monstrare viam prono tramite, non vero' in toto itinere nos adjungere comitem perpetuum eunti. omnium optio
me autem sibi consulit, qui hausta ex systemate scientia
376쪽
cognitioni a posteriori vacat s. ara. a73. pan. a. Phia
Quoniam Deum amaturus eundem agnoscere tene- Quod ad mtur g. a I 8 . . Deum autem etiam ex nobismet ipsis agno-m n miscere obligantur , I 3I. pari. r. Dr.nat.); qui Deum aina- ducat agη re sali, seipsum qua corpus S animam ac utriusve unionem eo-tio Dei ex Moscere atque inde colligere tenetur, quater Ilat perferiones Deose ipso. mpetentes, observa o modo, quo homo perinde ac cetera cre tura omnes tam in se sperata s. β. 8 8. pari. r. neoti nat.), quam iis sa mare cum cereris coli rata illas repraesentat I. 8 I9. pari. r. Thesi nato. Influit agnitio Dei ex nobismet ipsa singuIari modo In
amorem Dei, quatenus conjuncta est cum agnitione sui, quae VoluPtate sua attentronem conservat ad artributa diri. na ex iis, quae in creaturis observamus, tolligendum asse rendam atque molestiam arcet, quam eontemplatio rerum
aliarum minime curiosis creare solet. Quod vero modo monuimus, γοι. 239. , id quoque hie observandum, nimirum ut eorum, quae Deo tribuuntur, notiones distinctae petantur ex systemate Theologiae naturalis atque ad ea, quae in nobis observantur, applicentur. Modus, quo id fieri debeat, patet ex supra demonstratis, cum de agnitione Dei a posteriori ageremus. Exemplo esse possunt, quae de Deo ex structura certorum organorum aenoscendo tradiderunt nonnulli, veluti ex structura oculi, quod Murmivi fecit. Quamovis enim a vero aberrarim, ubi existentiam Dei se hoe modo demonstrasse ibi visi fuerunt ; non tamen propterea con temnenda sunt , quae ad attributa Dei, eujus existentia iam aliunde nobis innotuit, agnoscenda dueunt. Inprimis hie
377쪽
quoqde notandum est, quid ad Deum agnoscendum cono' - serat unio animae cum corpore, s par systema harmoniae praestabilitae explicetur f. 6a6. Pberi ras.), ira ut ad eam . non parum conterret, qui integrum systema Theologiae naturalis conscriberet, in qua non supponeretur nisi harmonia praestabili a tanquam principium demonstrandi proximum, cum ad intimius perspiciendas perfectiones Dei miistifice faciat haec harmonia. Ita nimirum ea, quae in Theologia naturali aliter demonstrantur, magis intelligibilia redduntur inor, rit. . Notum Fero est, nos eo fine uti
ruoque posse fictis exemplis, quidni etiam hypothesbus,
e quarum Ueritate adhuc subdubitamus I Nullum enim inode vetitati nascitur praejudicium, de qua aliunde nobis conis stat, quamvis nondum satis perspecta. Uide. quae supra de usu harmoniae praestabilitae in agnostenda magnitudine Opientiae divinae indicavimus nox. I. 39. . Notandum hie porro est, nos ad notiones perfectionum divinarum, seu attributorum Dei pervenire . fi notiones distinctas eo rum . quae animae nostrae Per essentiam 3c naturam ejus inis sunt, a limitationibus liberum Ioys. para. l. Thes. nat. , ac notiones hoc modo aequisitas supponi, quando Deum a posteriori cognoscure volueris t. 3. m. , ut hine agnitio Dei ex seipso saltem ex parte indispensabilis si, si eum consderatione hujus universi agnoscere velis. Denuque hie etiam meminisse debcmus, quod anima nostra se veluti Deus quidam finitus, ut ita loquar, quatenus inter Deum & animam datur smilitudo, qualem disserentia inister ens infinitum & finitum, illimitatum & limitatum adis mittit, ct in qua imago Dei naturalis consistis: id quodiat intimius perspiciatur, ea recolenda sunt animo, quae in Psychologia rationali de anima demonstrantur. In haequi versatus fuerit. is abunde intelliget; quantum ad Dei cognitionem conferatur, si animam sub hoc schemate no-
378쪽
s. a a Ioqui Deum super omnia vult amare, summitatem perfectionum sumam co- divinarum agnoscere tenetur. Etenim cum amor Dei consi- gηoscenda, tstat in dispositione animi ex persectione Dei voluptatem Deus s per
percipiendi β. Iret r. pari. r. Theol. nat. ; qui Deum su- omnia ame- per omnia vult amare, ex perfectionibus divinis majorem voluptatem percipere debet. quam ex perfectione quacunque alterius entis. Enimvero quo major fuerit persectio, cujus nobis conscii sumus, eo major quoque est voluptas, quae percipitur sa6. PDh. empir. . Quamobrem si Deum super omnia vult amare , necesse est, ut agnoscat, persectiones divinas excellere perfectionem quamcunque rei cujuscunque alterius, consequenter cum Deus sit enspersectissimum absolute tale 4. 34. para. a. Theol. nat. , ideoque omnes persectiones in gradu absolute summo possideat s=. 6. pari. r. eol. nat.), summitatem persectionum, divinarum agnoscere tenetur. Vulgo quidem assirmatur, persectiones Dei esse summas,
seu maximas, veluti Deum esse sapientissimum, summe b num. immensae potentiae & ita porror sed non distincta explieatur, in quo summitas absoluta consistat, veluti quunam sit supremus sapientiae, bonitatis, potentiae gradus, ideoque nee ostenditur, quod in eo gradu sapientia, bonu tas, potentia Deo competat. Nos igitur hune desectum supplevimus in systemate Theologiae naturalis, ut inde hauriti possit seientia summitatis perfectionum divinarum ad . Deum super omnia amandum requisita, si quidem amor Dei super omnia omnem rectitudinem habere debeat, ne quid in ea desiderari possit. Verum omnino est persectionem absolute summam hane esse, qua major concipi non. Potest. Enimvero non omnes satis capiunt, quid velint haec
379쪽
haee varba . persectione quadam data non posse eonesse majorem. Multi enim iant, qui sibi persuadent, perse-
. ctionem summam esse, qua ipsimet majorem concipere nequeunt. Plurimum tamen haec disserunt, non posse a nobis concipi perfectionem majorem & eam esse ratem, qua majorem concipi repugnat. Illud enim nonnisi eomparative intelligitur, ut persectionem maximam dicamus eam, quae major est ea , quam in subiectis, nobis cognitis deprehenodimus. Immo subinde nonnisi magnitudinem fgnifieat, cujus nullam prorsus habemus notionem . consequenter quam ignoramus, ut summitas perfectionis recidat in sonum ssne mente. Non dateor ad captum omnium non esse scientiam summitatis persectionum divinarum ex systemate hauriendam. Quamobrem adhuc docendum, quomodo hebetioribus succurrendum. ut, si non juxta rigorem legit
naturalis Deum seper omnia ament. non tamen rem ullam magis ament. quam Deum, praesertim eum id eriam eon.
dueat iis , quibus datum est, ut ad gradum sublimiorem adspirent.
puomodo ca- Qui Mi cavere vult, ne persoηam quandam vel rem quam veatur, ne cunque magis amet, quam Delim ir is adsueycere debet, ut semper persona vel inqairat in id, ex quo voluntatem precipit, oc pino eon deret, dies quedam in Deo idem dari in erada multo excellentiori, seu stimmo. Et-
magis ame- enim si in id inquirimus, ex quo voluptatem percipimus, tur Deo. ideoque nobis placet cf. s4 a. Uyb. empir.2, rationem amoris perspicimus sq. 643. PDch. empir. , seu cur hanc personam, vel rem istam amamus cognoscimus. Quodsi itaque a creatura in Deum ascendimus & in memoriam nobis revocamus persectionem Dei rationi isti respondentem atque consideramus id, propter quod personam, vel rem quandam amamus, in Deo dari in gradu multo excellentiori ; non modo inde nobis constabit, Deum ma-- gis
380쪽
gis esse amandum, quam personam, aut rem istam. v sum etiam cum majoris persectionis nobis jam simus conscii, majore voluptate perfundetur animus, qοam si cogu
tamus id, quod personae, aut rei amatae inest l. 316,
PBeb. empir Quoniam ergo Voluptatem ex eo, quod in Deo deprehendimus, percipientes Deum amamus i III. pari. a. Iur. nat. . Deum actu magis amabimus, quam personam, aut rem istam. Quamobrem si assuescamus, ut semper' inquiramus. in id, ex quo Voluptatem percipimus. quando personam, aut rem quandam amamus, ac potam consideremus in Deo idem dari in gradu multo excrulentiori, seu summo, nobis cavebimus, ne personam qua dam, vel rem quamcunque magis amemus, quam Deum.
Demus ante Omnia exemplum, ut propositio rectius inotelligatur & facilius ad usum in dato quolibet casu transis feratur. Ponamus itaque te amare Carum propter sapienotiam. Revoea tibi in memoriam sapientiam divinam, quam vel ex systemate via demonstrationis, vel consideratione huius mundi, vel utroque modo eognovisti. Comparacapientiam divinam cum sapientia Crii. non est quod du-hitemus, te statim visurum, quod sapientia divina plurismum antecellat sapientiam Caji, ut haec, quantacunque se, cum illa comparari nequeat. Quodsi ergo sapientia Cui cdelecteris. nec porro dubitandum, quin multo magis te dolectituta sit sapientia divina, cujus tibi conscius es. Quamis obrem minime verendum, ne Caium magis ames Deo, quin potius Deum supra Carium amabis. Ponamus te delectaia
pecunia, quod ea prospectum esse Putas tuis, ut te mortuo habeant unde vivant. Inserta mentem Deo rebus omnibus Providenti, nec Verendum erit, ne Eecuniam magis ames,
quam Deum: supponitur nimirum, te Deum jam agnovisse atque operam dedisse, ut certa snt quae de Deo e gnoscuntur a r8. 3c ad pietatem dispositum esse anu