장음표시 사용
431쪽
titia quaedam Dei animis ipsorum ingenita suetit. Quodsi
enim accuratius inquiras in amorem, quo Deum prosequuntur, extemplo animadvertes, eundem concitatum esse consideratione benefieiorum divinorum , quae honitatis divinae
-- notionem animo ipsorum insinuaverunt, aut eos putare.
Dei amorem consistere in studio faciendi bonum & abstunendi a malo, quia Deus hoc vult, dilectionein ab amore non distinguentes, nec hanc rite concipientes, sed cum bedientia confundentes inor. g. a 4 r. a 3. . Dantur sane in vulgo imperito, qui autoritate aliorum persuasi credunt, Deum esse amandum, quamvis edocti non fuerint, quid st mare Deum. Ac ideo fieri potest, ut quando animum subit de Deo eogitatio, amor in appetitu sensitivo concite.
tur, qualis esse solet amor, quo complectuntur amicos, beneficiorum divinorum repraesentatione fovendus. Et eorundem autoritate persuas. s Deum amare velint, nece sarium esse, ut a malo abstineant & bonum faciant, inividentur amare Deum, si bonam habuerint voluntatem x I9. Part. a. Eth. . hanc cum amore Dei confunderites. Observamus hoc etiam in aliis, qui non altilia vulgo sapisunt. immo amore Dei superbientes alios tanquam eodem v euos contemnunt. Quamvis vero hie non progrediamur ultra id, quod de usu facultatum animae ex princ piis rationis cognostimus; non tamen existimandum est, quasi
hate vel contradicant iis . quae de amore Dei nobis ex seriae plura sacra innotescunt, vel illorum cognitio nullum habe. t ulum in Theologia morali. Cum enim gratia naturam'. perficiat, si quomodo perficiat cognoscere velis, necesseau omnino est, ut eonstet, quinam facultatum usus ad amsi, rem Dei atque dilectionem requiratur. Qui enim amorem Dei atque dilectionem sibi imaginantur tanquam impulsum appetitus sensitivi R rationalis a spiritu S. immediate factum,
a vero utique aberrant. Et quamvis Lombardu, sententi rum Magister, charitatem dixerit motum immediatum a
432쪽
Natumine salsitatem hujus opinionis videns eandem rejeeit, quod oporteat. De Voluntas ita moveatur ad diligendum, ut etiam ipsa sit esseiens hunc actum. Philosophiae imperitidc recto intellectus usu, quem in parte prima susscienter exposuimus, destituti abortus imaginationis instar mysteriorum divinorum venerantur 3c nescio quae miracula fingunt. quae tamen immet miraculorum nomine compeIIari nolunt. Noeet aurem reverat opinio haec, quamvis toleranda videa- ltur in hebetioribus, quia homines segnes reddit, ut negligant media, quibus utendum erat ad amorem Dei conciotandum ' charitatem acquirendam. Nostrum non est de his dicere disertius, qui non alio sine horum mentionem injicimus, quam ut praejudicia praxi morali adversa remoaveamus, de contra objectiones iniquas veritatem tueamur: quod utrumque scopo nostro convenire nemo sanus dubiis
Falsa de felieitate opinione homines ab amore ae dilectione Impedimeκ- Dei avocantur. Equidem homines omnes tunc putant se tam amoris felices esse, quando voluptate fruuntur, quod a posteri- ia Dea a ori satis constat, cum tamen non omnes iisdem rebus de- sa felicitatis lectenturi sed unumquemque sua trahat voluptas. quem-opillis.
admodum denuo experientia docet, ideo diveris admodum sunt de felicitate opiniones. Quamobrem cum ii mines omnes per naturam suam felicitatem appetant l. 324. parti a. Phil. praff. milv. . quilibet autem sua regatur opinione; quilibet equidem eam inhiat voluptatem, qua si fruatur se felicem esse putat, omnes tamen simul trahuntur voluptate prorsus diversa ab ea, quae ex persectionibus divinis percipitur. Quoniam itaque in voluptate, quae ex persectionibus divinis percipitur, amor Dei consistit --LUira Parr III. GSg ιι7i.
433쪽
β. IIII. pari. r. neot nat.) ; falsa de felicitate opinione
homines ab amore in Deum avocantur. Quod erat unum.
Enimvero amor in Deum & dilectio Dei nexu in-
divulso cohaetent, ita ut Deum ex totis viribus diligere nequeamus absque amore s. a 43. . Quamobrem cum falsa de felicitate opinio homines ab amore in Deum avocet, per demonstrata; eadem quoque a dilectione Dei avocantur. Quod erat alterum. Ea, quibus homines vulgo deIectantur, aut in sensus in. currunt, aut 'talia sunt , quorum sibimet in seipsis conscii sunt. Ita alii delectantur rebus, quae sensus hilarant, ex qualitatibus sensibilibus nimirum voluptatem percipientes; alii delectantur pecunia atque divitiis, alii honore ac gloria, alii amieis, alii denique scientia , eruditione, aut arte, vel virtute. Qui scientia, eruditione, arte, vel virtute delectantur . eorum delectatio propius accedit ad am rem Dei, quam ceterorum. Ac ideo opinio, quam de se-lieitate fovent, eum veritati non sit contraria, minus obostat amori Dei, quam ceterorum. Quamdiu vero quis in opinione sua persistit, quasi ad felicitatem non alia requiratur voluptas, quam qua trahitur; de amore in Deum minime cogitar, nec capit, quomodo felix eodem reddi possit. Et quamvis voluptatis, qua frustur, tandem fiat peristaesus; non tamen inquirit, num quid detur aliud, quod voluptatem majorem & magis constantem sibi creare possit, sed ad querelas de miseria humana dilabitur. Deus inviis sibilis est, nec perfectiones ipsus intuitive agno iantur. Quamobrem qui rebus sensibilibus, aut intuitive cognitis delectari consueverunt; ad voluptatem ex perfectiombias diis
vinis percipiendum parum dispositi sunt. Quodsi haec omnia
perpendantur, cur amore Dei non vigeant homines facile' intelligitur. Quomodo amor Dei studium placendi Deci
434쪽
aeeendat, supra jam oste imus nor. . a 34. . Quamobrem hinc quoque satis patet, cur homines minime diligant Deum, quemadmodum poterant atque debebant, si . facultatum suarum rectum facerent usum. . a 62.
Quoniam falsa de felicitate opinio homines ab amo- quomodore in Deum & dilectione ipsius avocat o. asii. ; s p - impedimen-
cavendum, ne falsa de felicitate opinio nos ah amore in Deum , tum istud dilectione inus avocet, cum diversae admodum sint volupta- tollatantum, quae homines trahere solent, genera, pro diversitate voluptatis, considerandum est, vel nocuam esse voluptatem, quam inhiamur, vel eam antinum satiare non posse, vel etiam eandem eon ere posse cum arase Dei, ac ingen3 ab eo habere a meatum p insinuanda deinde aximo est vera felicitatis notio, flamatque perpendendum, quomodo amor Dei vos non modo doceat omnium optime, quaenam flut ea, quae veram voluptatem creant c . as 4. , verum etiam plurimam ad felicitatem hominis conferat β. a s i. Meonfiderandum praeterea, quod nos delectat, idem in Deo multo emeellentiori gradu, seu summo dari N, cum amor in Deum consideratione beneficiorum divinorum omnium facillime in nobis concitetur not. g. a a 8. , sicque dulcedinem am ris hujus experti de voluptate, qua trahimur, rectius judicare valeamus, amor in Deum cooderatione lociora, disse nurum concitandunNe filia selieitatis opinio nos ab amore in Deum au cet, tum falsitas ejus agnoscenda, tum vera selicitatis notioingignenda, tum denique considerandum, quanta sit felle, ita amantis Deum. Huc iaciunt ea, quae praecipiuntur in propositione praesente. Falsae selicitatis opiniones plurimum .ariant & pro diversitate inclinationum tam naturalium. quam a teneris praesertim unguiculis acquis tarum, quae pro-
435쪽
xime ad eas acredunt, mentes hominum obsdenti ast verae selieitatis notio nonnis unica. Quamobrem non uno modo fausam felicitatis opinionem eradicare possumus, sed consideranda est voluptas, quam inhiat, ut sit felix, qui ad amorem Dei commovendus. Quamvis vero praesentis instituti ratio munime ferat, ut ad partieularia descendamus; ea tamen, quae de bonorum diverinate ac nascentibus inde inclinationibus, nec non de eorruptione voluntatis aliisque huc spectam, bus in parte secunda Ethicae docuimus . nobis insinuam, quae ad diversas de selicitate opiniones amori in Deum adversas ex animo evellendas faciunt. Cumque in Philosi phia practica universali passim tradiderimus, quae ad fel, citarem veram cognoscendam faciunt, in ea versatus ignorare nequit, quomodo felicitatis verae notio possit animo nostro ingigni. Non dissitemur, in singulis, quae hie prae ripiuntur, faciendis pro diversitate subjectorum, eum qn, bus nobis negotium est, admodum diversa nobis objici obstacula, quae haud rato insuperabilia videntur: qua de re minime dubitabit, qui saltem aliquatenus variantes admodum latebras atque recessus in animis hominum inspexit, ut ea de causa infinitus seret Iabor, si problemata moralia solvi d herent ad eum modum , quo in Geometria prinblematum solutio traditur, ut nihil praecipiatur, quod quin modo in easu quolibet problematis certo possit esset jam constet ex anterioribus. Non tamen ideo de sublatione, inorum impedimentorum prorsus desperandum, modo in
iis, quae Philosophia moralis ex aliis disciplinis, praesertim, ex Piychologia, supponit I. 9. BA , satis fuerimus versati ac probe calleamus ea, quae de voluntate emendanda& perficienda in parte seeunda Ethicae satis prolixe doeui. mus, atque intellectum eo modo perficere studuerimus, quem in parte prima Ethleae lassicienter explicavimus. Quods nimis multa nimisque ardua supponere videamur, id nobis vitio vertendum non est, eum ut quid fieri pos- . . a nobis minime dependeat: neque enim homo ullus est
436쪽
veritatis architectus, quam condere pro lubitu potest, quo modo commodam judieet usui suo. Tenendum praeterea, dari quoque circumstantias favorabiles , quae , ubi nobis osseruntur, faciunt ut praestemus, quod a nobis minime fieri posse putabamus . Is 9. Part. l. Phit pro I. univConsultissimum vero est ut homo a teneris unguiculis ad agnutionem felicitatis verae 3c sueatae perducatur, & tenellis animis amor in Deum instilletur, ut ejus dulcedinem degustet atque eundem aestimare discat. Corruptio voluntatis in primat aetate facilius praecavetur, quam in adulta tollitur. Edueatio bona maximam vim habet in sormandis homi
Amor animo nostro instillatus languescit, st de existentia vel Quomodo perfectionibus divinis dabitare incipimus, vel voluptate nobis av- amor Deitea nondum nota frui ad vescimus : mmo tandem prorsur deletren languescat. Idem accidit, fl rerum.aliarum cara mentem totam in se trabit, is deleatur ut de Deo cogitansi spatium nullam nobis supersti. Etenim si
de existentia vel persectionibus divinis dubitare incipimus, non amplius certa prorsus manet agnitio Dei l. 4i I.
pari. a. THOL nat. . Quamobrem cum amor in Deum nascatur ex cognitione viva cI. aa 3.), cognitio autem viva sit, quatenus certa est 246. pari. a. Phil. praci. unis. I
si quis de existentia vel persectionibus divinis dubitare
incipit, prouti jam minus, quam antea propendet assen sus in partem assirmativam 4. 437. pari. a. Theol. nat. Dat.', amor animo nostro instillatus languescit, immo quamprimum in negativam propendet, prorsus evanescir, seu deletur. Quia erat primum. Constat homines, quando prima vice voluptate quadam fruuntur, quam nondum perceperunt, eandem ma-
437쪽
ioris facere, qdam si non nova esset, consequenter res,
uae candem creant, attentionem eorum in se trahere, at-oue cupiditatem fruendi voluptate ista accendere. Quamobrem animus hisce intentus a Deo avertitur ut de voluptate quam creat persectionum ipsius consideratio, nulla subeat eum cogitatio. Quoniam itaque rebus aliis uuam Deo solo, immo tandem iis solis delectari aci- suescimus; amor in Deum animo nostro instillatus lany scit, immo tandem prorsus deletur. Quia erat secandum. Denique si rerum aliarum cura mentem totam in se trahit ut de Deo cogitandi spatium nullum nobis super sit 3 per te patet, nos quoque tum perfectionum divinarum minime conseios esse. Quoniam itaque ex penesimonibus divinis voluptatem non percipimus , niti quando nobis earundem conscii sumus . s i i. mb. Deo Quodve delectari desuescimus, consequenter amor Dei animo nostro instillatus languescit, ac tandem prorsus deletur. Quod erat tertium. Experientia propostionem praesentem quoad omnes par. tes confirmar. Uidemus sane homines, quibus in prima aetate instillatus fuit amor in Deum, quam primum in dubitationem de existentia Dei adducuntur, vel dubium quoque ipsis redditur attributum divinum, ob quod potissimum
Deum amant, non adeo ardenter, quam ante Deum amare,
sed successive vilescere, crescente dubitatione, immo tandem prorsus evanescere amorem in Deum, quando dubi' latio vim omnem accipit. Dantur nimirum dubitationis eradus & pro horum diversitate variatur effectus, qui a cer. titudine coenitionis dependet. Quando quis dubitar, aut in neutram contradictionis partem propendet assensus, aut magis in alterutram propendet 3. 4l9. G seqq. Paro. a.
438쪽
P .nat. , prouti nimirum vel pronior est ad assirmandum, quam ad negandum, aut ad negandum, quam assirmandum, vel non pronior ad assirmandum, quam negandum , inter utram que contradictionis partem quasi immotus haerens: id quod exemplo librae ad sensum communem reducere licet sar. 242. Pan. l. Eth. . Diversi hi dubitantium status si satis expendantur, quomodo certitudo cognitionis vacillare incipiat, & successive decrescat, ac per consequens gradus amoris in Deum inde pendens imminuatur , tandemque is Prorsus extinguatur, Keile intellia itur. Voluptatum antea nondum perceptarum illecebris tentari homines, R voluptatem semei pereeptam relinquere desiderium sui, atque cupiditatem eadem fruendi accendere, nemo est qui nesciat, nisi prorsus negligens sit in observandis iis, quae quotidie contingunt. Noe sane modo homines in vitia ruunt, quae delectationem sensualem pariunt. Quamobrem in demonstratione partis secundae propositionis praesentis non sumitur, nisi quod exploratum est, & cujus veritatem quicunque voluerit a posteriori cognoscere valet. Amor Dei
cum in plerisque si saltem incipiens, istiusmodi voluptates ab initio saeile impediunt ne proficiat, immo cum Dei recordatio rarescat, ut potius deficiat, non est quod miremur. Quantum valeat cura hominum, quam in negotia sua ccc vertunt, ut Dei parum memores snt, exemplis ubivis obviis docemur. Et quis est qui nesciat, homines obtendere solere multitudinem negotiorum , quod meditationibus de
Deo tempus impendere nequeant, vel considerationi rerum vacare, qua ad Deum agnoscendum adducuntur. Immo non desunt, qui conqueruntur, tanta negotiorum mole
se obrui, ut de Deo atque rebus divinis cogitandi statium nullum ipsis relinquatur. Hi qui Deum amat, temper ejus memor est I. a 36. .
439쪽
Quomo ' Quoniam amor in Deum languescit, si de existentiavit dum, Dei vel persectionibus ipsius dubitare incipimus f. a 63. ;
ne dubitatios inor in Deum altas is animo radices agere debet, ut evellide Deo di nequeat, opera danda est, ut usu modo veritarit eorum, qua deminuat amo Deo cognoscimus. convincamur, verum etiam quotidiana rerum rem. in hoc universo eonsideratione, beneficiorum inprimis a Deo nobis collatorum, in eadem coormemur, a lectione librorum profanorum es colloquiis eum hominibus profanis abstineamus es amoris divini Alcedinem atqQ in animum essectas probe perPeadamus. Cum
enim ex cognitione viva nascatur amor in Deum h. aa 3. , quam certitudo essicit f. a 46. pari. a. Hil. prast. Maiv. ;quam diu certitudo subsistit, amor quoque in Deum non patitur ullum decrementum. Et quoniam in dubitationem adducimur, si argumenta in contrarium preserantur, quae speciem quandam veritatis habere videntur, di quibus discutiendis non siissicimus; ea quoque isnorare, quam ad ea animum attendere praulat.
Discimus hine eos male de genere humano mereri, qui libros profanos, quorum proh dolori ferax est situlum n, strum, exotica lingua conscriptos in vernaculam transserunt. ut a vulgo imperito legantur, vel etiam in Diariis, aut no. νellis litterariis recensent, ut errores pestiferi latius spargan. tur, vel oblivione dudum inobscuratorum memoriam excitant, ut aliorum curiostatem incendant, vel denique refuislatoris partes in se suscipientes bonam causam male desenodant , ut ipsis paulo acutiores in errorem malum facilius deserantur. Hue etiam referen A sunt, qui argumenta parum firma, quibus non evincitur quod erat probandum, pro silmissimis obtrudunt aliis, magno clamore ingeminan.
tes, ea semper a praestantissimis Theologis & Philosophi, Pro
440쪽
pro rertissimis habita suisse, nee serre volunt, ut alia sirismiora δc certiora substituantur. Uociserantur equidem e mpi sibi tela in hostes veritatis torquenda: attamen quis me tis adeo inops est, ut sibi persuadere patiatur, illorum esseveritatem defendere, qui tela temeraria jactant. Ast in superioribus, eum de modo agnoscendi Deum ageremus. plura hue spectantia jam passim annotavimus. Ne autem dubiis faelle implicentur illi, quibus existentia Dei cum attributis ipsius saltem persuaderi potuit; probe observanda sunt. quae de genuinis argumentis suasoriis supra jam annotavio mus nox. II. . Optimum autem adversus dubitationes praesdium est, si amoris dulcedinem jam fuerimus expertidc quantum conducat ad virtutis, quam amamus, studium ipso facto didicimus. Tum enim animum non attendemus ad ea, quae dubitationem injicere possunt, sed profana dogmata odio habebimus.
. a 6 s. Quoniam voluptatum antea nondum expertarum ill Qaomodoeebris ab amore in Deum avocamur j. a 63m si sim iis voluptatum
detrahere velimur, ne amorem in Deum diminuant, aut tandem illecebris r
prorsus extinguant, assuescere debemus, ut, quoties ex re qua- natur, aedam voluptatem percipimus, confideremus, id, quod nos delectat, noceant multo excellentiori Erasi in Deo dari, ne scilicet quid magis mori Dei. amemus, quam Deum cI. a 3 a. , ut perpendamus, voluptatem istam ese transtoriam, succesive dimiavi, aut prorsus nocuam esse, cum ex adverso voluptas, qua ex perfectionibus dis nis percipitur, immutabilis φ, nec verendum, ut unguam molestiisam pariat, quin potius molestiam aliunde ortam deleat, adit sa
Nolumus in hisce demonstrandis esse. prolixiores, cum Oomnium optime veritatis convincamur, si in nobis ipsa e