장음표시 사용
541쪽
quod socorrtimorem Dei negligit; carentia timoris socordia est, consequenter mista socors est.
Cum Deista agnoscat, dari Deum mundi autorem, haec ipsa notitia eum excitare debebat consideratione eorum, quae in mundo fiunt, Deum & inprimis providentiam ipsus agnostendum 3. 67. . Ex neglectu hujus studii eum nais statur carentia timoris Dei, ea utique socordia est. Neoque enim ex hypothesi ipsius, quemadmodum ex hypothesi athei necessario sequitur, timorem Dei filialem esse absurdum, cum etiam amare possimus eos, qui nos Parum curant, ob perfectionem, qua gaudent, ideoque studere ut ipsis placeamus.
h. 3 s. MUMI ui socors est is parsim sollicitur est, virum actiones sue de conveni- sint voluntati divina conformes, nec ne, V num Devr propter eas entia actio- punire se velit. Etenim qui socors est, caret timore Dei
num suarum tam filiali, quam servili g. 3s Enimvero qui Deum
eum volun- timet timore filiali, oblata quacunque occasione agenditate Dei non sollicite inquirit, utrum actio sit voluntati divinae confor-euitet. mis, nec ne I. 3aa , & timor servilis concitatur conideratione poenarum divinarum 3' 34 I. . Quamobrem qui socors est, is parum sollicitus est, utrum actiones suae sint voluntati divinae consormes, nec ne, & num Deus propter eas hominem puniat ars. Ontol. .
Hi ne intelligitur, socordiam esse admodum communem, praesertim quoad timorem filialem. Ae ideo disertam ejus mentionem facere voluimus.
q. 3 36. A, Beordia Socordia vitium est. Est enim privatio timoris filialis
sit sitiam. o. 3 31. amobrem cum timor filialis lege naturaei praeci-
542쪽
praecipiatur β. I 38 o. pari. r. Jari nat0; socordia eadem lege prohibita c*. 7a a. pari. r. Jur. nat. Quoniam itaqu socors actiones suas contraria ratione dirigit, quam lege naturali praescribitur; socordia vitium est I. 3za. pari. r. Phia prassit. uvis. , Vitium omne habitus test i . 3aa. pari. r. Hic pract.
ianis. . Dantur vero etiam habitus privativi. qui contrahuntur, quando adsuescimus negligere, quae facere debebamus, quemadmodum in praesenti casu inquisitionem in convenientiam actionis eum voluntate divina. Atque istiusmodi habitus est socordia. Quod igitur vitium si habitus, hoc non obstat, quo minus socordia vitium dici possit Quod hie de socordia dicitur, id tenendum est de ceteris quoque vitiis virtuti privative oppositis.
g. 3 T. Qui socors est, Deum non amat. Qui enim socors est, An DeorrDeum non timet s . 3330. Enimvero qui Deum non Deum amet. timet, eum quoque non amat l. 3r T. 3ao. . Quam obrem qui socors est, Deum non amat.
Qui novit . quantum valeat amor Dei, & quaenam ab eodem dependeant in praxi morali, quam noxium vitiumst foeordia intelliget. Quo magis vero Titium nocet, e magis quoque idem caveri debet. Socordiam cum amore Dei eonsistere non posse manifestum est. Qui enim De. um amat, eundem timet I. 3II., Nascitur ex amore Dei timor filialis . 3 i 8 Quamobrem timore Dei non caret, qui Deum amat, ideoque socors non est. g. 338.
Si socordie mederi velimvs . necesse est ut timori Dei stude- Quomodo amas. Etenim qui Deum timere studet, virtutem hanc Deordia sit acquirit 3. 43 Pyyb. empir.), consequenter timore Dei non medendari.
543쪽
caret. Quamobrem. cum socors non sit, qui timore Dei non caret l. 3si Ji si socordiae mederi velimus, necesse est ut timori Dei studeamus.
Ex neglectu mediorum, quibus timor Dei aequiritur, s eordia oritur, quae in desectu hujus timoris consistit f. 3 si . . Quamobrem s mediis istis utaris, timere Deum adsuescit, seque socordiae locus non relinquitur.
f. 3 9. reveren- merentia adves; Deum virtvr est. Etenim ad reverentia adversus tiam adversus Deum obligamur lege naturali g. Deum virtus II 83. pari. r Jetri nati). Quamobrem qui Deum uti reveretur, actiones suas legi naturae convenienter dete minat. Quoniam itaque habitus actiones siuas legi naturae convenienter determinandi virtus est g sar. pari. r. Hi prassiarum. ; reverentia adversus Deum virtus est.
Non opus est . ut demum ostendatur. reverentiam adversus Deum esse peculiarem virtutem. Actus enim ad eandem pertinentcs prorsus diversi sunt ab iis, qui ad vir tutes reliquas requiruntur . quemadmodum ex collatione definitionum statim apparet, ut non verendum si, ne in- ter se eonfundantur. Immo ne quidem opus sciret, ut stenderetur, habitus. quibus praxis ossiciorum erga Deum continetur, esse virtutes, nis vulgo usu receptum esset, ut ossietorum erga Deum nomine testem insgnirentur, quam vis D. Tomar habitus hoste virtutes esse ostenderit.
544쪽
. f. 36o. Qui Deum revereri vult, magnitudinem perfectionam divisa- ouomodorem quoscere debet. Etenim qui Deum revereri vult, actio- Deum res nibus externis declarare debet, se Deum maximi facerereri discamus β. I 8 a. pari. r. Jur. xat consequenter etiam magni facere debet β. a183. pari. r. Juri natJ. Enimvero qui Deum maximi facit ob persectionem summam, qua gaudet, eum omnibus aliis praeferre deber, consequenter necesse est, ut magnitudinem persectionum divinarum agnoscat β. 839. pari. r.Jur. ηαJ. Quamobrem qui Deum revereri vult, magnitudinem persectionum divinarum agnoscere debet.
Reverentia eonsstit in honore, quem tam verbis, quam factis illis exhibemus . qui aliqua re nos antecedunt , ve luti aetate, sapientia, dignitate. Quemadmodum itaque cog
noscere tenemur, quanam re nos alter antecedat, ut eum revereamur; ita quoque necesse est, ut agnoscamus magnia
tudinem persectionum diWinarum, quibus homines omnes antecedit & insinito intervallo post se relinquit. Atque eosne in Theologia naturali demonstravimus magnitudinem persectionum divinarum & in superioribus, cum de Deo consideratione hujus universi agnoscendo ageremus, ostendimus, quomodo magnitudo persectionum divinarum si agnoscenda. Magnificatio autem Dei a reverentia ips exhibenda separari nequit, nisi in hypocrisn incidere velimus, ut actibus externis simulemus aliud, quam quod mente volvimus. Deum enim revqreri debemus in veritate: id quod consenosum actuum externorum cum internis requirit, quos potis fimum respicit Deus.
l. 36 I. Deum reυeremur Uerbis, vultu, gestu, voce N factis ad eost os significandum praecellentiam ejus receptis. Qui enim Deum te Desim re
545쪽
veretur, actibus externis declarare debet se Deum magni facere O8 a. part.1. Jurinat. . Quamobrem cum actus externi sint verba, vultus, gestus, vox & facta & haec signa esse debeant, quanti faciamus Deum s. cit.); Deum verbis, vultu, gestu, voce & factis ad significanduin
praecellentiam ejus receptis reveremur.
Nimirum quae in animo Iatent, per signa externa proodenda sunt, quando Deum reveremur. Produntur ver haec verbis, vultu, gestu, voce & factis. Uerba cum significent notiones perfectionum divinarum, quatenus signincatus ex usu loquendi obtinet , respectu ejus , qui Deum
reveretur, neceuarius videtur. sunt tamen etiam vocabula
inventa, quibus praecellentia significati solet, & quae aliquid arbitrarii habent quoad usum, praesertim ii per metaphoram ad Deum transferuntur. Vultus, gestus atque vox sua veluti sponte sequuntur internos animi assectus, qui eum revorentia Dei concurrunt; regnat tamen etiam in his arbitrium quoad usum. Ast sacta, quae ad eandem requiruntur, moribus magis introducta sunt, quam ut intrinseca quaedam ratio eadem exigat: unde contingit, ut subinde contraria prorsus adhibeantur. Ita e. gr. ehristiani denudare solent caput ad Deum preces fundentes, ut reverentiam exhibeant Numini; Iudaei contra nonnisi tecto capite precantur Deum, immo denudato eapite de Deo loqui nefas ducunt. Simio Iiter nunc ad reverentiam requiritur, ut Deum oremus stam res, nune ut in genua procumbamus, nunc ut manus eIe. vemus, vel certo quodam modo complicemus, & quae sunt
alia hujus generis. Istiusmodi facta recte reseruntur ad ceremonias . 442. Part. a. Phil. pract. univ. . De hisce igitur judicium faciendum ex iis, quae de ceremoniis demonstrata sunt I. 4 4. O seqq. Part. a. Phil. Praci.
546쪽
a 62. Qui Deum revereri vult, ante studere tenetur, at tam magni Sine magni
faciat. Qui enim Deum revereri vult, actibus externis de-scatione v clarare debet, quanti Deum faciat g. O8 a. pari. I. Jur. η messe Dei nat. . Enimvero actus externi non declarant, quod De- reverentiamum magnifacias, nisi quoque revera eundem magnifacias, sed mentiuntur quod non est. Quamobrem cum Deus. omniscius g. 3o a. pari. 1. Theol. ηα.) cognoscat omnia singularia g. 3or. pari. r. Neol. ηat. , ideoque etiam omnes hominum cogitationes, ab aeterno ipsi praescibiles β. 233. pari. 1 . eol. nat.) di, quando jam praeteritae, in sempiternum recordabiles . a 43. pari. r. Theol. nat. , velit autem , ut ipsum αεκimi faciamus α. 338 I. pari. r. Jur. Λat.); qui Deum revereri vult, ante studere tenetur, ut cum magnifaciat.
Sine magnificatione Dei, quae actibus internis absolvitur,
vana est reverentia, quae actibus externis declaratur. Cum enim actus externi signa esse debeant internorum , eaque
demonstrativa I. 964. Ouιοι); si actus interni absint, innanihil fgmseant. Deus autem sbi non patitur imponi,
quemadmodum homines, qui confidunt verbis & actibus externis aliis aliorum, & sbi placent, s vana reverentia ipsis exhibeatur ab aliis, sue revera magnifiant ab exhibitoribus,sve minus. Monuimus jam alias, magnificationem Dei respondere existimationi hominum; . reverentiam vero ho nori, quem iisdem exhibemus ad illam sgniscandum isa. q. II 82. Puri. P. Fur. uor. . Quemadmodum itaque nemo alterum honorare potest, nisi qui verum de perfectione alterius judicium ferre valet g. o. paria L Iam nati , consequenter verus honor supponit existimationem minus salis Iacem I. 638. Parr. t. Iur. not. ἔ ita quoque nemo Deum' revereri potest, quemadmodum debet, nisi eum revera maκ-
547쪽
imi saeiat, 'eonsequenter magnitudinem persectionum divi
narum agnoscat. Cum homines revereamur ob dignitatem. Qua eminent in Republica; reverentia, quamus exhibe mus, declaratur nos dignitatem ipsorum agnoscere, conle-ouenter eum ipsis exhibemus honorem, quem superior 3pus exhibeti vult. Sed quoniam mundus regitur Opinionibus. non vetitate, Ac dignitatem alii habent, alii merentur, re verentia emilii, quam dicere lubet, non supponitiem . sed nititur voluntate superioris, ac ideo recta est, quat nus continet obsequium superiori debitum. Reverentia vero adversus Deum aliter sese habet, quae tota nititur ve ritate, & assundatur reverentiae, quam exhibemus sponte
iis qui persectione quadam nos, vel alios antecedunt non si '36o. . Homines, qui variis ita imbuuntur erroribus, ut vanitati veritas cedat, reverentia vana desectantur; ast D us , qui ab omni errore prorsus immunis est I. as . pari. r. Theia. nas. , ipsemet fons omnis veritatis f. 29 o. pariar. Thooh nat. . non Mectatur nisi reverentia vera, quae ipsa exhibetur ob praecellentiam ipsi propriam. Et quemadmodum homines. quorum tantum est acumen, ut veritas in
time perspecta non eedat praejudicatis opinionibus, quibus
mundus regitur, vanam reverentiam nausean , quamvis me
ritam. s exhibeatur ab iis, qui de persectione, qua alios
anteeedunt, judicium per se ferre nesciunt, rantum vero abest, ut eadem delactemur; ita quoque Deo reverentia vana merito exosa censetur. Hoc igitur probe notandum est, cum nihil sit frequentius, quam ut in omni cultu Numinis homines aequiescant in actibus externis, Heoque sibi persuadeant se Deum revereri posse absque magnificatione. tanto quidem facilius, quod honor rivisis non areenta veinritate per modum ossicii boni civis exhibeatur, quemad. modum modo obsepvavimus.
548쪽
Reverentia adversus Deum. s. 3 6 3. Quoniam qui Deum revereri vult, ante studere te- ρα ream renetur, ut eum magnifaciat l. 363.), Deum autem ma, me facienda. gni facere non possutilus, nisi agnoscamus, quantum creaturas omnes, seu entia quaelibet, quae praeter ipsum possibilia sunt, perfectione sua antecedat I. 83 9. pari. I. J natJ; ut in reverentia Dei prasciamus, danda est opera, ut quae de immensate, inscrutabilitate M incomprehengibilitate persectionum divinarum passim in parte piam a Theologiae naturalis demonstrata sunt, intimius ἰ perspisiantur cosideratione hujus universi, quemadmodum superius passim docuimus, cum de agnitione Dei consideratione hujus universi acquirenda ageremus, indier confirmentur. Non eiramus more nostro loca in quibus immenstar, inserutabilitas & incomprehensbilitas perfectionum divina-- tum demonstratur, 3c in quibus ostenditur, quomodo consiletatione huius universi nobis innotescant, propterea quod citationes sorem nimis prolixae. loca vero iacile reperiantur ope indicis ab iis , qui in systemate versati non sunt, ut video ant, nihil hic sumi, quod a veritate si alienum, nee praeacipi cognitionem, quae quomodo aequiri possit non doeu-
etimus. Patet vero hinc etiam ratio, cur nobis curae fue
fit, ut immensitatis, inscrutabilitatis & incomprehensibilita.
tis notiones distinctas dederimus, easque demonstraverimus, cum nos omnia, quae de Deo demonstrantur, referamus ad praxin ossiciorum erga Deum . quorum nullum sine ais
mitione Dei, prouti debetur & Deo placet, praulari pota est s3. x. - Dolendum itaque est, disti actas notiones imis menbitatis, inscrutabilitatis Ec incomprehensibilitatis vulgo
adeo parum curari, immo prorsus contemni. Quamvis enim fieri non possit, ut notiones adeo adaequatas eonseo quamur, quae ad Pignariam comprehensionem lassiciunt, ut
549쪽
pote limites intellectus nostri excedentem; necesse tamen est, ut immenstas, inscrutabilitas & ineoinprehensibilitas perfectionum divinarum aliquo modo intelligibilis essiciatur,
nec omnia relinquantur ignorantiae ex non usu iacultatum
profectae. Non ignota loquor iis, qui in systemate nos to Theologiae naturalis, quantum satis est, versati sunt, & eo modo istas qualitates & magnitudinem perfectionum divi.
narum consideratione rerum in hoc universo agnoscere studuerunt, quem supra docuimus: ne tamen ceteris demus sine mente sonos, unico saltem exemplo ea, quae diximus, illustrare lubet. Multi sumunt admiranda sapientia constructum esse corpus nostrum, quia capere nequeunt, quo
modo tam artificiosa fabrica inveniri potuerit, ae ideo sapientiam Dei immensam & incomprehensibilem pronunci ant. Ash hi revera sapient am extollunt propter ignoranti am suam, admirationis matrem. . Enimvero si quis non modo cognoscit structuram corporis humani, quam docet anatomicus. verum etiam Inquirit in usum singularum parotium , quem in peculiari Tractatu idiomate patrio conscripto, exposuimus & in persectionem corporis humani inde resultantem, vi notionis inaure naturae expostae g. 3ip. 323. 33o. 336. Parr. ι. Jun nar. I is intelliget, quanta sapientia constructum sit corpus humanum, & hane ipsam sapient, am esse immensam, inscrutabilem & nobis prorsus ineom. prehensibilem. - Quo magis itaque proficimus in hac cognitione, eo majoris quoque Deum faciemus & magnificatio Numinis nobis reddetur familiaris, atque hinc orietur reverentia adversus Deum vera & insueata. Hine vero smul intelligitur, quam necessarium si, ut ad agnitionem Dei a priori ex systemate acquistam aecedat agnitio a posteriori consideratione rerum in hoc universo Obtinenda, nec rerum naturalium cognitionem servire soli curiostati, quemadmodum multi sbi persuadent , sed naturam rerum esse
librum, in quo Deus sese homini revelavit, quinam sit, ut ipsum
550쪽
Reverentia adversus Deum. S3 S
ipsum tanquam Deum vera reverentia colamus. Qua de causa ipse quoque liber scripturae nos remittit ad librum
naturae, ut uterque conjungendus , neuter vero ab altero
s. 364. Laar divina dicitur oratio, qua nostrum de persecti- Laus divisaone divina judicium significamus. Quamobrem qui Deum in quo con
laudare vult. perfectionem ejus agnoscere debet, consequenter Isai. cum Deus produxerit hunc mundum, ut nobis pateface rei perfectionem suam absolute summam I. Ho8. pari. f. Theoc natJ & hoc universum sapientia sua g. 9o a. pari. . Ibeol. nat. & bonitate gubernet s. 9o 3. pari. i. Theol. nat. ,
ad laudem divinam quoque pertinet enarratis operam divinorum es eorum, quae Deus creaturis omnibus providens I. 9as. pari. I. Theol. nat. facit in hoc miverso. Laus, quam hominibus tribuimus, oratio est, qua nostrum de perfectione alterius judicium significamus t . 34 i. para. r. λιν. nat.): immo qui rem quamcunque laudat, suum de ejus persectione judicium verbis prodit. Quamobrem si
Deum landare velimus, perfectiones, quas eidem tribuimur, reeensere & quales sint verbis exponere debemus. Persectionis propriae nobis sumus conscii: aliorum vero persectiones, si ea excipias, quae eorporis sunt 3c in oculos incurrunt, nobis non innotescunt nati per facta, quae inde dependent. Ac ideo laus, quam alteri tribuimus, non modo consistit in recensione perfectionum , quas ipsi inesse putamus, verum etiam in . enarratione illorum, quae facit. Et factorum enarratio praecipua laus est , eum simul eon. tineat veritatem, quoniam ex factis colliguntur persectiones alterius. Persectiones divinas cognoscimus quidem a priori sola via demonstrationis si ex notione entis pefectissimi dedu- lolligod by Corale