장음표시 사용
551쪽
deducantur ea, quae Deo attributa, quemadmodum patet ex
parte secunda Thrologiae naturalis; sed Deilior est & ad
plurium palatum composita agnitio persectionum divina isrum , quando a posteriori procedit demonstratio, ut ostenis datur dari autorem hujus universii 3c ex notione Dei tan. quam autoris hujus universi deducantur ea, quae de Deo cognoscuntur, quemadmodum secimus in parte prima Theo. logiae naturalis. Immo eum etiam hae demonstrationes non sint ad captum omnium, ideo plerique consideratione eorum, quae in mundo sunt atque fiunt. ad agnitionem peris sectionum divinarum deducendi, sicuti docuimus supra ea. . Pite primo. Et qui Deum agnoverunt via demonssatio. nis, hae ipsa consideratione scientiam suam confirmare ae illustriorem facere debent I. t I 31. para. l. Jur. nat. . Quamobrem patet, si Deum laudare velimus, non modo recensendas esse persectiones ipsus, verum etiam enarranda esse, quae laeti ac facit in hoc universo. Exempla laudum divinarum oesurrunt in Psalmis, quae admittere tenetur et-jam qui scripturae divinam autoritatem in dubium vocat, 'ut hie ad ea provocare liceat, quamvis non progrediamur ultra ea, quae lumine rationis nobis innotescunt.
g. 3 6 s. Materia Quoniam ad laudem divinam pertinet enarratio ope-ι dis divi- rum divinorum & eorum , quae Deus creaturis omnibus M a nobis providens facit in hoc uniVerso l. 364.), Deum vero a-inis petendo. gnoscere quoque debemus ex nobis ipsis I. I 3 s. pari. i.
Jur. nat.); materiam laudis divine inprimis praesent ea, que Deus vobis provideor fecit, consequenter non modo expendenda sunt bova. qua nobis Deus, quem etiam creatorem nostrum agnoscere debemus j. 78 a. pari. I. Theoti nat.), atque conservatorem j. 843. 8 s I. pari. r. neol. nat. , quoad corpus animam dedit per utriusisse vaturam, verum etiam cons avdum DiuitiZoo by Cooste
552쪽
dum est, quεηam nobis vi providentia sua bona contulerit, mala
averterit Is in bonum Mem direxerit I. 93 a. N seqq. parti
ti Ibees. nat. J attributis suis convenienter. Amplissimam laudum divinarum materiam homini praebet consideratio sui ipsus, modo se statumque suum & fato.
rum suorum nexum agnoscere studeat. Quo magis proinficit in hae cognitione, eo amplior quoque emergit laudum divinarum materia. Diximus modo not. g. 36 . , exem- . pla laudum divinarum occurrere in Psalmis: haec ipsa vero exempla nos docent , quomodo materiam laudis praebeat insideratio sui ipsius. Idem quoque elucet ex hymno Beatae Uirginis, qui more veteri ecclesiastico Munseat diei solet a verbo, quo incipit. Quodsi enim attente eum consideres, genuinam Iaudis divinae formam exsculpere inde non erit difficile. Agnoscere hoc tenetur etiam qui scripturae, quam sacram dicimus, divinam autoritatem tribu,
re non vult, modo rationis usum non ejuret, nec praejudicatis opinionibus occaecatus videre nolit, quae manifesta sunt. Sed uberior horum explicatio ad Theologiam moralem pertinet. Quoniam vero agnitio Dei ex se ipso etiam facit ad alia ossicia Deo debita rite praestanda, de ea plura dicenda erunt in sequentibus. Immo utilissimam Ooperam sumeret, qui ex instituto doceret, quomodo Deus ex nobis ipsis sit agnoscendus. Et ad hunc laborem pro dugnitate exantiandum saetent , quae suo loco indicaturi suismus, & quae in Theologia naturali & alibi passim occasio one sie serente demonstravimus, vel saltem observavimus. Ne igitur Deo laudem, quam debemus, denegemus, in coognitione ipsius ex nobismet ipsis segnes esse minime debe
f. 366. Similiter quia Deum laudaturus enarrare debet ope- De referreista divina & ea, quael Deus creaturis omnibus providenso omnibis
553쪽
facit in hoc universo cβ. 364 , Deus vero causa prima
est omnium eorum, quae .in mundo sunt atque contingunt
j. Da o. pari. r. Ibeυι nat. 3 qui Deum laudare vult omnia, qua in mundo sunt atque contingunt, ad Deum tanquavi causam primam referre tenetur. Patet id denuo ex Iaudibus divinis, quae in Psalmis eonistinentur idemque docet hymnus B. Virginis, de quo modo diximus not. g. 363. . Et in tota scriptura omnia,
quae in rerum natura sunt atque contingunt, ad Deum tanquam causam primam reseruntur, & corpora totaque rerum natura voluntatem Dei exequi dicuntur, quemadmodum quoque ex principiis rationis a nobis demonstratum est g. 969. Part. ι. Theia. nat. . In causas secundas inquirit Physicus, ut scientiam rerum naturalium aequitat in usus suos convertendam. Αst in earum actionibus non reperitur ratio iussiciens, cur existant & nunc sic non aliter agant
so. CosimoL , sed ea demum deprehenditur in Deo f. 6npart.' r. TMOL nat. , causa rerum omnium Prima 3. II ao. pari. r. Theol. nat. . Physicus, qui causas secundas seruistatur, saltem agnoscit, cur causa secunda per essentiam atoque naturam inam apta fuerit ad se, non aliter operandum , & quomodo per concursum aliarum determina a suo erit , ut actu ageret. Quando Vero rerum naturalium conis
sideratione incitari debemus ad pietatem & laudem divinam. non subsistendum est in eausis secundis, sed ascendendum ad Deum , causam primam , fini per creationem a Deo ' intento ultimo convenienter g. 629. pari. r. Theol. nax. . Absonum itaque est, s Antiscripturarii rident scripturam esis sectus naturae Deo tanquam causae tribuentem, quoniam in Physea foret absurdum, ut, si quis rationem reddere debet eorum, quae in mundo sunt, veluti cur pluat, Deum pliete dieat, vel cur gramina crescant, Deum producere gramina affirmet, & hunc morem Omnia, quae natura agit, tribuo Diuili do by GOoste
554쪽
υἰbuendi Deo Hebraeis proprium fuisse cum Spinos putant
Propter ignorantiam rerum naturalium. Ne vero illusonicausam dent, qui scripturae autoritatem divinam defendunt. sibi caveant, ne contendant in scriptura sacra tradi scienti in physicam, quasi eo fine exarata fuerit, ut rerum Natu ralium cognitionem inde hauriamus, di ne hypotheses suas Physicas, quarum commenta dies prodit, in eandem inferant & verbis scripturae aptent. Ceterum ne reserendo Omnia, quae in mundo contingunt, ad Deum tanquam causam primam, Deo imputemus, quae attributis ipsius adve satur; probe observanda sunt, quae de concursu Dei non modo ad actiones creaturarum in genere g. 88 I. Para. LT OZ uat. , verum etiam ad actiones malas hominis in specie I. 333. O 6qq. part. ι. Theon uat. demonstrata sunt. Observandum hoc quoque est in interpretatione locorum nonnullorum scripturae, in quibus ad Deum referuntur acti. ones malae hominum propter concursum suum ad eadem& directionem earundem ad certos fines, ne fingamus d mala gloriae divinae adversa. Quamobrem cautione opus est, ne ad interutabilitatem decretorum divinorum refer
g. 367. Quoniam qui Deum laudat, verbis significare intenis De Misodit, quidnam de persectionibus divinis statuat, & eo fu laudandi
ne opera divina & quae Deus creaturis omnibus providens Desimin: hoc universo facit enarrat j. 364.); commemoratio persectionum divinarum laus est, Dat eo mimo, ut commemor I patefaciat suum de perfectione divisa judicium, consequenter qui Deum lacindat , habere debet animam laudandi Deum.
Aliud est doeere alios perfectiones divinas, aliud eas eomo memorare, ut sint incitamentum laudandi Deum, aliud vero
555쪽
mario intendit, ut alios ad agnitionem Dei adducat, etsi porro per hanc agnitionem intendat laudem Dei . quam tunc promovere studet ut scilicet etiam alii Deum laudent. Qui commemorat persectiones divinas, ut sint incitamentum laudandi Deum, primario intendit, ut alii ad laudem Dei permoveanrur. At qui Deum laudat, intendit, ut ipse Deo debitum Ossicium praester. Exempla oeeurrunt in scriptura sacra , quae divertitarem intentionis persectiones Dei δέ ea,
ex quibus ista collieuntur, commemorantium aperte loquun tur, ut intelligatur quandonam in commemoratione consistae
laus Dei, & quod haec requirat animum laudandi. Non est . quod excipias, si quis quesitus, quid credat de Deo,
persectiones divinas commemorat & ea, quae Deus creat ris omnibus providens facit in hoc mundo; commemorati.
Onem istam esse consessionem fidei, non vero laudem Dei, consequenter laudem Dei non recte definiri per orationem.
Jua nostrum de perfectione Dei judicium significamus, sedefinitionem esse anaustiorem suo definito. Etenim tum commemoratio perfectionum divinarum est responso ad quaestionem alterius. qui consessionem urget. Atque tunc ma nifestum est, abesse animum Iaudandi' Deum, utut Pro serantur verba, quae ad laudem Dei faciunt, quamvis nec absurdum si, ut ipsa quoque consesso contineat laudem Dei, quemadmodum laudare dicimur eum, cujus virtutes vel intellectuales, vel morales commemoramus, dum re On.
demus ad quaestionem alterius, quid de ipso sentiamus. 368. ouod laus Lavr divina pertinet ad reverentiam adversus Deum. Et
diuina ad r enim qui Deum laudat, verbis significat suum de pers merentiam dilone Dei summa judicium, & eo fine commemorat ope- adfersu, ra divina & ea. quae Deus creaturis omnibus providens Dein perti-secit in hoc universo si. 364. , ut nimirum hinc intellineati gatur, se non temere de Deo ita sentire. Quoniam itaque
556쪽
Reverentia adversus Deum. SqΙque hinc intelligitur, quanti faciat Deum 839. pari.
r. Jur. nat.), quando vero verbis declaramus magnificati nem Dei, eundem reveremur β. 13 8 a. pari. r. Jur. nat. Diaus divina pertinet ad reverentiam adversus Deum.
Laudamus Deum tam verbis ad ipsum directis, quam ad homines. In easu priori manifestum est, nos aliud non intendere , quam ut ipsi Deo , cui loquimur, declaremus, quanti ipsum faciamus & cur magnifaciamus. Deus enim, cum se ipsum intime cognoscat I. i4. Part. I. Theol. nat. , non opus habet, ut ipsum doceamus, quaenam ipsi perfectiones competant & quomodo eas factis suis prodiderit. Allud igitur nobis propositum esse nequit. quam ut reve. rentiam ipsi exhibeamus s. 364. . Enimvero s2Deum Iauo dantes verba dirigimus ad homines, his declaramus, quanti Deum faciamus, & per consequens quod eidem reverentio am, quam debemus, exhibeamus, ut ideo perinde si . sive aliis praesentibus & audientibus verba dirigantur ad Deum. sive ad ipsos, quoniam certi sumus, Deum non minus au dire verba nostra, & inspicere animum, quo proseruntur, si ea dirigantur ad alios, quam si ad ipsum. Quatenus vero verba ad alios dirigimus , exemplo nostro eos simul incitare volumus ad reverentiam Deo exhibendam. Quamvis enim cum laude hominis non semper conjuncta si reverenotia, quia non quaelibet laus nititur praecellentia supra nos; in Deo tamen hic casus nunquam obtinet, qui, a quocunque
tandem laudetur , ob persectiones Iaudatur, quibus ipsum non antecedit, sed infinito intervallo post se relinquit. Quoniam vocabulum reverentiae de ossicio erga Deum animo
praesentem s stit ideam reverentiae adversus hominem; facile contingit, ut ex hac de illa statuamus non solum quoad ea, in quibus sibi invicem assimilantur, velum etiam quoad alia, in quibus disserunt. Atque idcirco contingit, ut quae alias satis manifesta serent, in dubitationem adducan.
557쪽
tur. Quod vero hie de reverentia adversus Deum moneamus , idem quoque observatur in aliis.
Puod Deum Pui Deum revereri vali, eum rebus omnibur atque homia revereno re- bus anteferre debet, seu majoris facere, quam res S persoηarbus V per-οmnes. Etenim homo Deum maximi licere debet, consonis omηi- sequenter majoris, quam res omnes aut personas quascumbus antefer-Aue idque actibus externis quibuscunque fignificarere ἶber. I. II 8 I. par t. r. Jur. ηat. . Enimvero actibus externis declarat magnificationem Dei. qui eum reveretur l. 138 a. pari. r. Jur. vat.1 Quamobrem qui Deum revereri vult, eum majoris sicere debet, quam res omnes & personas quascunque, consequenter eum rebus omnibus atque hominibus quibuscunque anteferre.
Reσerentia adversus Deum supponit magnificationem 36 a.); magnificatio autem oritur ex agnitione magnitudinis perfectionis divinae. Magnitudo perfectionum divinarum agnoscitur . si eas ad perfectiones non modo hominum noω his eognitas, sed etiam eas referimus, quas concipere Possumus. Atque ita convincimur, nullum ens concipi posse, , quod Deo aequiparetur, nedum Persectione ipsum antecedat, quin potius quantamcunque entia finiri perfectionem esse infinite parvam respectu divinae, ideoque huic prorsus incomparabilem. Quodsi ergo reverentia adversus Deum vera esse debet svera autem non est , nisi quae ex agnitione vera naastitui : fieri non potest, ut qui Deum reveretur Deum non praeferat rebus omnibus & personis quibuseunque. Et hac de caula reverentia quoque adversus Deum i mariama est, nec ulli homini major, quam Deo exhibenda, imismo nequidem aequalio, seu eadem, quae Deo. Qui eandem reverentiam homini exhibet, quam Deo exhibet; hominem
558쪽
μ. nat. . Qui majorem reverentiam homini exhibet, quam Deo. honorem suum Deo ausert 8c eundem homini tribuisit: id quod quavis idololatria turpius. Sed de hisce diserotius dicendum inserius, quando de idololatria ex instituto dicemust. Hoc tamen non obstante, facillime contingit, ut hominibus major reverentia exhibeatur, quam Deo. Quam vis enim hae idololatria nihil absurdius cogitari possit, ea
tamen non agnoscitur deficiente agnitione magnitudinis per fectionum divinarum, quae nobis continuo ante oculos Ob versari debet, si Deum revereri velimus, nobisque cavere, ne plus revereamur homines, quam Deum.
g. 3 7 . Quoniam qui Deum reveretur, eum maloris facere De reverem debet, quam res omnes & personas quascunque j. 369. ;tia Deo exhis quae vocabula fuerint iuventa, vel quadam verborum complexi. benda.
ones, quibus denotatur praecellentia divina, iisdem recte utimur ad reverentiam Deo exhibendam, nec de homine usio usurpari debent. Deus est sanctissimus, ita ut sanctitatem divina majorem coneipere non detur s*. Io 6 s. pari. I. Theon nat. . In hoc igitur sensu, quo vocabulnm accipitur in Theologia I. Io 63. Pan. l. Theol. nat. , nemo hominum sanctissimus apis pellari potest. Quamobrem eum inter Christianos receptum sit, ut eodem denotetur praecellentia Dei; ad exhibendum reverentiam Deo debitam recte adhibetur, nec admittitur ejus usus ad exhibendam reverentiam summis in Rep. potestatibus. Quamvis enim earuF persona dicatur sancta alio prorsus sensu, nimirum quatenus denotat inviolabilitatem personae, quam ipsa salus publica exigit . 646. Jum Gent. , Fc quam ipse Deus lege naturae tuetur f. IO66. Pan. LJur. nat. , atque in hoc significatu non repugnaret, personam quoque Regis dici lanctissimam; eum tamen sgniis ficatus theologicus communior sit, quam Politicus, ad quem
559쪽
vix ullus animum inter nos attendit , quando sanctistrum diei audit, ideo non inconsultum fuit, ut vocabulum re servaretur soli Deo, quamvis Cicero virum sanctissimum quoque appellet hominem, ob mores persectissimos & vitae in. tegritatem. Et vitandae confusionis causa in idiomate Getis
manico personam Regis non sanctam Deisig sed sanctifiea. tam eine gehelligie verson dicimus : posterius enim aliter explicari nequit nisi per inviolabilitarem personae Regis ab ipso
Deo legis naturae autore Regibus tributam. Similiter quando ad Deum verba dirigentes dicimus: Nemo tibi aequalis est, aut similis in Melia atque in terra; hac complexione verborum denotatur praecellentia soli Deo propria, nec ea ad exhibendam reverentiam Regibus usurpari potest, absque, violatione Majestatis dicinat. Apud Hebraeos γε ab est nomen Dei proprium, quod ad reverentiam ulli hominum exhibendam ne quidem per translationem usurpare licet.
Quoniam tamen voeabula ex communi sermone ad deno. tandum ea, quae de Deo agnoscuntur, transseruntur, printer verborum complexiones non facile reperiuntur voeabuzla, quibus praecellentia Deo propria significatur. ut potius
de Deo humano more loquentes antropomorphumum subatilem cavere debeamus, quam ut verendum sit, ne voeabuisium aliquod Deo soli vindicatum usurpetur de ente 'alio non Deo. Et reverentiam verbis Deo exhibituri ut uti. mur voeabulis, quibus perfectiones ipsius earundemque magnitudo significantur, consultius est, quam aliis, quae honorum titulis respondent, cum sic minus verendum, ne vana sit Numinis reverentia, qualis civilis plerumque esse solet, immo per rerum humanarum conditionem aliter esse nequit, quae ad titulos & praecedentiam restricta. Ad te verentiam itaque adversus Deum Praeferenda sunt verba quae adi laudem divinam faciunt, cum Deum in veritate revereri debeamus. Qui Deum agnovit, facile videt, quaeis nam laus soli Deo conveniat, nec ulli hominum, multo
minus rei alii tribui possit. 9, 3 7 .
560쪽
β. 3II. Si Deum vultu, gestu ac voce revereri velimus, necesse est Pastmodo ut eo ideratione perfectionum divinarum, ves eorum, de quibus in Dem cultu, presenti cogitandam, concitentur assectus. Quando enim Deum gestu voce revereri volumus vultu, gestu ac voce, hisce significare vo- revere ripοι-
Iunius, quanti faciamus Deum ob persectiones suas 36 i .smus. Enimvero quando affectus naturaliter erumpunt, vultus quoque, gestus atque vox sua sponte eidem obediunt, nec nostra demum voluntate determinantur . 6 Ir. PDcb. pir Quamobrem si Deum vultu, gestu ac voce rein vereri velimus, necesse est ut consideratione perfectionum divinarum, vel eorum, de quibus in praesenti cogitandum, affectus concitentur.
Cum Deum nonndi in veritate revereri possimus, omnis autem vana reverentia nulla si sust. f. 362. , reverentisau. tem supponat magnificationem Dei cf. 36a.j, ae ideo in vetitate nequeat Deo exhiberi, nisi magnitudinem perfecti num divinarum agnostamus I. 36o.)ἰ quandocunque D um revereri volumus, necessc est, ut persectionum divina. rum quarundam, Vel nonnullorum, quae Deus fecit, coogitatio animum subeat. Ad illa igitur attenti cum asse commoveamur, ipsa natura Vultum, gestum ac vocem determinat, ut de his solliciti esse minime teneamur. Quamobrem s Deum vultu, gestu ac voce rite revereri velimus; opera saltem danda est, ut eundem in veritate revereri diaseamus. Ast quoniam Deum in veritate revereri negligunt homines, inanem operam in fingendo vultu , gestu, aevoce sumunt, cum hinc non prodeat nis reverentia vana. ut in ipso vultu. gestu atque voce appareat assectatio. qualis est pompose pietatis cultoribus. Accedit quod, cum reverentia Deo semper fit exhibenda. quotiescunque actiones nostrae ipsum respiciunt, non semper iisdem assectibus.