장음표시 사용
581쪽
conrincendas quoque est erroris sui de inutilitate actuum extern rem, cum faciant ad exemplum aliis praebendum β. 93 o. pari. r. Jan nat.) , , in xum magniscationis Dei in astionem presentem, ad quam accedere debet , conservent atque promoverat, quem
admodum quilibet in seipso experiri potest.
Actus externi, quibus reverentia Deo exhibetur, considerandi sunt tum respectu Dei, tum respectu nostri & h minum aliorum. Respectu Dei urgenda est obligatis v niens a lege naturae, quam nobis Deus actionum liberarum normam constituit c . a 6. pari. L Hic pr a. unis. ; r spectu autem nostri δέ aliorum hominum actuum extern rum utilitas. Homo constat anima & corpore ac ideo actio humana componitur ex actibus internis atquo externis, Rati eandem concurrere debet omnium facultatum usus cono
sentiens, ita ut, si actio recta esse debeat, nihil in ea dea sideretur ex parte intellectus & voluntatis atque noluntatis. eonseque,er etiam facultatum animae inseriorum . 9o. G seqq. part. ι. Phil. πσα unis. π g. I pari. a. Bb. , dcfacultatis locomotivae f. 79. 8 I. Part. l. Phil. Pract. uniν. . Cum homo totus Dei sit, qua animam & qua corpus 966. Part. l. TMOL nar. , totus quoque eidem servire,& tam anima , quam corpore ipsum tanquam dominum suum magnifacere ac revereri debet. Persectionem humanam, ad quam dirigendae sunt omnes actiones nostrae vomluntate Dei I. 9o . pari. l. Theia. nat. . legi naturae convenienter I. Is a. pari. δ. Phil. Prin. univ. . non satis perospicit, qui actus externos ab internis separari unquam in actione humana posse putati immo ne satis intelligit harmoniam inter animam & corpus. Persectio hominis con. sistit in aptitudine repraesentandi perfectionem Dei summam I. 9 I p. para. t. Theol. nat. , 3c sic ad persectionem munis di accedit S. 673. Parr. r. Neoc nat. , quae est medium,
582쪽
quo sinis, quem Deus per existentiam mundi intendit. o tinetur I. 6or. Part. I. Theol. nat. . Et ideo Deus quinque vult, ut homo actiones suas, quarum determinatio libertati ejus relicta est, ad persectionem totius univers diis rigat 3. 92 o. pari. r. TMOL nat. . Non video, cur a surdum dici possit, si hoe respectu actibus externis, quibus magnificatio Dei declaratur, etiam utilitas quaedam tribuatur respectu Dei. Sublimior hae philosophia est, quam non capiunt omnes, capere tamen poterant, s rationis tuomine in Deo agnoscendo uti velint. Nihil enim hic a seritur, quod non a nobis in Theologia naturali fuerit demonstratum. Relegenda quoque sunt . quae superius de directione actionum humanarum ad finem totius universi& harmonia earundem atque actionum naturae demonstravimus It 8. Perpendant hoe velim, qui de inutilitate actuum externorum ad fgnificandum magnifieationem Dei respectu Dei iudicium deproperant . praesertims sibi aeutiores ceteris videantur ex acumine suo delectati partum immaturum amore impotente depereant. Facilior autem captu est utilitas respectu sui ipsius & facillima respectu aliorum. Utilitas respectu aliorum statim in oeulos incurrit, s considere. mus, exemplo alios doceri magnificationem Dei & ad eandem incitari 3. 639. pari. t. Iur. Ium nat. , ac idem praesidium esse adversus irreverentiam, si reverentiae pretium pro me rito statuatur, quemadmodum docet exemplum Turcarum, quod ex ipsorum conventibus in aede sacra omnem arceu irreverentiam not. f. 386. . Dum vero exemplo nostroineitamus alios ad reverentiam & Irreverentiam arcemus, utili. tas inde in nosmetipsos redundat, quatenus in nobis reveremtia eonservatur , dum eam in aliis intuemur, nec eidem contraria in oculos incurrentia coeitationem a magnificatione
Dei avertunt. Quamvis vero hoc modo jam elucescat et-jam utilitas respectu nostri; datur tamen quoque utilitas sinposito omni respectu ad alius ariendenda. Nimirum cum
583쪽
reverentia a magnificatione separari minime debeat l. 36ad; 's Deum in veritate revereri adsuevimus. cum actus, quio hus reverentia Deo exhibetur, in sensus incurrant, a quiobus omnes dependent mutationes in anima contingentes 64. Ps A rat. , hisce actibus conservantur interni, quibus magnificatio Dei absolvitur, & attentio ad eos converatitur. Sed plura huc spectantia dicenda erunt, quando deprecibus acturi sumus. Vide quae jam alias de iisdem, quatenus invocationi Numinis & gratiarum actioni mentali contradistinguuntur , annotav mus cnot. ν. 122 3. Parτ. L
s. 391. De irreve- Reverentiae opponitur irreverentia, quae privative sum-rentia. ta denotat absentiam reverentiae; positive autem sumta, actus externos reverentiae & magnificationi contrarios, comsequenter si quis verbis, vultu. Sestu, voce aut factis prodit, se Deum non magnifacere, aut ejus praecellentiam parum curare. Quoniam irreverentia tam privative, quam positive accipitur, & reverentiae opponitur; ex iis, quae de reverentia dicta sunt, intel gitur, qvales mi affas tam privativi, quam positivi, ad irreverentiam referendi, cum inde pateat, quinam omitti non debeant, & quinam ipsis contrarietarusi
Non igitur opus est, ut de irreverentia multa dicamus, ne praeter necessitatem simus prolixiores, ea proferentes, quae unusquisque per se assequitur, quando de iis quaestio incidit, qui novit, quae de reverentia adversus Deum demonis strata dc uberius explicata fuerunt, praesertim cum in Ethi- ea non doceamus vitia , sed animum saliem adversus ea praemuniamus & iisdem dedi os ab iis avocemus. Optimum vero adversus vitia Ossiciis praesertim erga Deum contraria praesidium ipsa virtus eae Cavendum saltem, ne, s irre.
584쪽
- verentiam privative spectemus, omnem desectum reverentiae ad gradum praesertim sublimiorem magnifieationis Dei rei serendum, statim irreverentiae imputemus.
g. 393. Quoniam irreverentia denotat absentiam reverentiar, An Deve- aut actus externos reverentiae adversus Deum & magnifi- rentia viticationi ejus prorsus contrari Os 39as, reverentia vcro sim fit. adversus Deum lege naturali praecipitur cf. I 83. pari. r. Dianat. θ; irreverentia eadem lege prohibita Taa. partir. Jannat.), consequenter cum habitus actiones suas contraria ratione dirigendi, quam lege naturae praescribitur, vitium sit j. 3aa. pari. r. Hae prast. Miυ. , irreverentia vitium est.
Qui irreverentiam, praesertim privative sumtam, vitium esse non agnoscunt, Propterea quod existimant, Dei parum interesse, utrum reverentiam ipsi exhibeamus, nee ne; eris roris sui redarguuntur per ea , quae modo prolixe ineuic vimus adversus eos, qui actus externos, quibus reverentia Deo exhibetur. inutiles esse arbitrantur not. 3. 39ro Immo iisdem in ruborem dantur , qui existimant, irreverenotiam adversus Deum non adeo ingens vitium esse, modo
non committamus, quod Uergit in comtemtum, aut conis
tumeliam Dei, consequenter quod blasphemiam sapit I I s Z. pinx. r. Iur. nar. . Considerandum quoque est, quod adversus omne peccatum urgendum, curri irreVerenotia a Deo sit prohibita, eam ad inobedientiam referendam esse: haud leve vero vitium est , si Deo domino nostro obedientes nos praebere nolimus.. I. 394. Reverentia adversus Deum contrariatur 'poersis. Etenim De hvoer, hypocrita actibus saltem externis, praesertim Verbis, voce, tarum reve-
585쪽
rentia ad- vultu ac gestu simulat, se Deum maximi facere, actus is Versus Deum. men interni, qui per istos significari debent, procul absunt cf. 116 . lari. I. Jur. nat. . Enimvero reverentia
adversus Deum conjuncta esse debet cum magnificatione Dei, ac sine hac vana est, quae speciem saltem ejus mentitur l. 362. . . Reverentiae igitur adversus Deum comtiatiatur hypocrisis.
Hypocritarum reverentia vana ast: est non ex adverso omnia reverentia vana hypocrisis est. Ad hypocrisin enim requiritur simulatio, quae supponit animum smulandi, eonis sequenter actionem externam internae contrariam edendi, ut saltem videri velis te Deum magnifacere, quamvis agni.tio praecellentiae divinae te non moveat ad magnificationem declarandam. Fieri autem potest, ut quis magniscationem Dei non doctus actibus externis, quibus reverentia Deo ex. hibetur, adsuefactus fuerit, nec aliter putet, quam in hisce solis veram adversus Deum reverentiam eonsistere: id quod in vulgo imperito, cujus ignorantia invincibilis, s non t Ierandum. saltem excusationem meretur 3. 3 o. pan. r. Phil. univ. , ubi adfuerit animus reverendi Deum & praecellentiae quandam notionem, quamvis maXime Obscuram, ipsis ingenuerit reverentia, quam hominibus dignitate embnentibus exhiberi norunt. Quorum tamen est erudire alios,
hi operam dare debent, ut eos erudiant, quanti Deus se faetendus & quaenam praecellentia Dei. Culpa enim, quae 1n hos non cadit g. 7I . pati. r. Hic pract. uων. , ubi negligentes fuerint, in ipsos redundat & propriam adauget
I. psit. 6so. pari. r. Phil. Proct. unim . Quamvis autem, hypocrita in genere fimulat pietatem II 6 I. pari. l. Iurinat. ἔ quoniam tamen omnis simulatio ad dissensum actio. num externarum ab internis redit I. II 6. pari. r. Phil. 'HI. unfin , hypocritae potissimum eos actus assem nt, qui-bin reverentia Deo exhibetur , cum his Omnium facillime
586쪽
aliis Imponant, pra sertim cum paucissimi sint, quI notio . nem reverentiae verae satis distinctam habent . ut vanam cum vera facillime confundant, & longe plurimi pietatem ex sola reverentia adversus Deum aestiment. Quamovis enim Philosophiae moralis praecipua pars sit, quae de ossiciis erga Deum agit; ullibi tamen magis, quam in hac desiderantur notiones distinctae.
g. 39 s. Pietatis pompo se eastores reverentiam adversus Deum si n- De assectatiatarem assedant. Etenim pietatis pompose cultores in acti- e revereabus externis singularitatem quandam affectant, nimirum tiast Marit in vultu, gestu. positu corporis, incessu, voce atque ser- adversut One β. asa. . Quamobrem cum reverentia adversus Desi Deum requirat actus externos, quibus magnificatio Dei declaratur j. ra ου a. pari. I. Jur. nat. , & Deo exhibetur
verbis, vultu, gestu, voce & factis ad significandum prae-ἀellentiam receptis I. 36i. , atque ex ea potissimum piaetatem colligere soleant homines ; pietatis pomposte cuia res reverentiam adversus Deum singularem affectant.
Nolumus hic repetere, quae in superioribus de pietatis pompo. sae cultoribus annotavimus not. Is 2. Is 3. 2 4. , cum quae ' ad ammtam reverentiam adversus Deum reserenda sint f cile appareat. Id saltem notamus, quod pietatis pompo- rsae cultores vultui, voci, gestibus, subinde quoque certis loquendi sormulis, quibus reverentiam Deo exhibendam esisse statuunt, ita adsuescant, ut veluti in naturam degenerent, ideoque ea semper assectentur, consequenter etiam internis pestive, ut assectatio merito accidat molesta, ac Fopterea contingat, ut a plurimis derideantur, non sine damno reverentiae adversus Deum, quae istiusmodi assectatione multis Cccc a ridio iDiqitirco by Gorale
587쪽
ridi la redditur, ut, dum sibi ab ea cavent, haec prorsus negligatur.
h. 396. De reveren- Superstitiosus fingit actus absurdos , quibat reverentiam Deoria adversus exhibere vult. Actiones enim supeistitiosi determinantur Deum supedi per erroneas de Deo & provid cntia divina opiniones stitiosa. quoad ea, quae homini mala, vel bona evenire possunt j. 33a . pari. r. Jur. ηat. . Quoniam igitur in illarum numero etiam sunt actus, quibus reverentia Deo exhibetur; hi non summitati persectionum ipsi competentium, sed opinionibus erroneis, quas fovet superstitiosus, conveniunt: quae cum sint absurdae, superstitiosus quoque actus absur- . dos fingit, quibus reverentiam Deo exhibere vult.
Cultus idololatricus omni aevo viguit & hodienum viget apud plerasque gentes. Idolola riam vero peperit superstitio. Qui ergo exempla actuum absurdorum desiderat, quos fingunt suprestitiosi ad reverentiam Deo exhibendam; animum tantummodo advertere tenetur ad cultum idololatri. cum sve antiquum, sive modernum inter Gentes obvium.
Actus isti saepe adeo ab omni ratione alieni sunt. ut vix eoncipi possit, quomodo homines adeo delirare potuerint, ut sibi persuaserint, se hoc modo significare posse, quanti faciant idola sua, quae tanquam Numina venerantur. Ast insaniam istam facile agnoscet, qui veriora de Deo edoctus est.
g. 397. De reverem Reverentia adversus Deum vana est, quae a metu servili protia ex metu sciscitar. Etenim si reverentia adversus Deum a metu ser- semili orta. vili proficiscitur, metu poenarum extorquetur . It 78. pari. I. Jur. nat.), consequenter eo animo exhibetur, ut poena
588쪽
Reverentia adversus Deum. 73 poena evitetur, seu malum, quod metuitur, avertatur β.
a pari. I. Phil. prati. uuiυ. . Enimvero reverentia adversus Deum vera non est, nisi qua declaratur magnificatio Dei ob praecellentiam ipsius agnitam g. O8 a. pari. r. Jur. vat. . Reverentia igitur adversus Deum vana est, quae a metu servili proficiscitur.
Α reverentia magnificationem Dei separat, qui nonnisi metu servili adductus ipsum reveretur. Uana autem est reo verentia adversus Deum a magnificatione seiuncta r. 3.36 a. . Nemo, qui novit quid sit honor, verum honorem dicet, s servus poenas metuens domino subrnissione oculorum, vultus, vocis alioque quocunque modo subjectionem suam declarat, quam odit: manifestum enim est, quod faciat hoc invitus, non . quod agnoscat, ipsi tanquam superiori deberi
Creatvra irrationatre Deum laudare dicuntar, quatenus per- Quomodo fessiones divinas repraesentant. Etenim creaturae omnes sunt creaturae imspecula persectionum divinarum s. 78 s. pari. r. Thebi. nat. , rationales ut ex iis, quae ipsis insunt, colligi possint perfectiones Deo Deum Iaa- competentes β. 784. pari. I. Theol. nat. . Quomodo hoc dare dican- fieri possit, abunde patet ex iis, quae de Deo considera-tur. tione eorum, quae sunt in hoc universo, agnoscendo supra prolixe exposuimus. Quoniam itaque creaturae irrationales nobis patefaciunt persectiones Dei invisibilis; perinde omnino est ac si eas nobis recenserent. Quamobrem cum in recensione persectionum divinarum laus divina consistat j. 364.); creaturae irrationales Deum laudare dicuntur , quatenus persectiones divinas reprassentant.
589쪽
In sc iptura saera creaturae promiscue omnes Deum lauadare dicuntur , nec insolens est , ut etiam inter nos avescantu matutino Deum laudare dicantur. Quamobrem ne absurtum videatur, quod dicit scriptura . neci in errorem vulgi deseramur. consultum duxi, ut ostendatur, quo sensu ereaturae irrationales non inepte dicantur laudare Deum creatorem suum. Quocis nos Deum laudamus, ea recenosemus, quae nos docent res in hoc universo existentes & toistus earum complexus, seu systema ex ipsis compositum, quod
Mundum dicimus. Eaedem igitur nos docent, quomodo laudandus si Deus doeentque indes nenter , sive quis adsit, qui docentibus aurem praebet, sive nullus adsuerit. Immo si consideres , quomodo immenstatem & in serutabilitatem perfectionum divinarum nobis insinuent, quod laudes doceant nulla humana lingua effabiles fatendum est. Anne igitur absurdum est, si dicam creaturas Deum laudare, quibus magistris laudum divinarum utimur. R quarum exemplum
imitari debemus actionum humanarum determinatione , ut qua creaturae rationales una eum ipsis Deum concinamus nox. 92 o. para. I. Tris. nat. . Haec multo evidentiora
sunt & ad captum cujusvis composta, quam quae ab antia quissimis temporibus viri ingeniosissimi de concentu coelorum Fc Musea ecelesti tradiderunt, & ipse Replerin in peculiari opere, quod Harmonicam mundi vocat, operose admodum stabilire annisus est, in hunc finem optimam vitae partem se in Astronomia impendisse ultro consessus. Quamvis vero e magis ingeniosa quam vera videantur; nemo tamendissentientium Muscam coelestem absurdam dixit. - Legimerentur, quae de ingenioso hoc invento tradit Mere is in Almagesto veteri & novo Tom. a. lib. 9. sin. s. Multo minus igitur quae de laude creaturarum creatorem indes nenister eelebrantium dicuntur pro absurdis venditari possunt. cum non ingeniosa saltem commenta sint, sed veritati maxime consentanea. Sane non absimili translatione corpora in hoe
590쪽
universo dicuntur obedire Deo 3e Voluntatem ejus exequi, quia cum tota rerum statura agunt propter fines a Deo in. tentos non secus, ac si ipsemet eos intenderent fg. 66 i. pari. l. THOL uat. P. Eequis vero absurde hale diei assirma. verit' Translationes, quae fiunt ob similitudinem non va. gam, sed notione determinata comprehensam & rehus absisque ulla immutatione convenientem, quatenus scilicet rei utriisque inest, quod notio generalis comprehendit, rigorem veritatis sustinent, & ingenium acutum arguunt, a recto in. tellectus usu minime sejunctum. Alia longe ratio est, quando vulgus dicit, aves cantu suo matutino laudare Deum, veluti gratias agentes Pro vitae conservatione & damnorum in somno aversione Aliam enim esse rationem istius cantus Physco exploratum est. nec commentum a Veritate arilienum nisi plebejum ingenium sapie acumine destitutum.
Valeat per nos, quantum potest, in commovenda plebe ad laudem Numinis matutinam. Ex nostra autem philosophia proscribitur, quod tribunal rationis horret, cum ad ra.
tionis usum homines perducere, non vero ab eodem ab dueere annitamur. Non inconsultum est, ut attenta mente considerentur , quae de reductione veritatum ad captum comis
munem demonstravimus & uberius explicavimus, ne quid obscuritatis supersit circa notionem similitudinis ad transislationem rationalem requisitam I. a a. e seqq. pari. Eis. .
Qui aequo animo ferre nequit irreverentiam adorestis Deum tam Do ηο ma privativam , quam negativam , Deum mavni facit S is Piscationis veritate eundem reveretur , , contra. Etenim qui aequo Deio re animo ferre nequit irreverentiam adversus Deu in tam renua a
privativam, quam negativam, is taedio assicitur, quando versui ipsum videt alios vel Deo reverentiam debitam non exhibere, Vercvel irreverenter sese gerere, quando eundem revereri debebant,