장음표시 사용
611쪽
396 Pars III. Cap. VII. De Fiducia in Deo
do animum optime convincimus bonitatis divinae, qua nobis providet, discimusque Deum nos perdere nolle malis , sed
calamitates esse animi medicinam. Hoc non agnoscunt, qui quae eveniunt tantum ad sensum & statum externum reo serunt , nec mentem ad cogitationem emendandi animi excitant. Necesse autem est , ut quaecunque nobis eveniunt utamur tanquam motivis actiones nostras legi naturae cori. venienter determinandi, si Deci confidere velimus. Neque enim animo minime perturbato providentiae divinae nos totos committemus, nisi pro certo habeamus, nihil eventurum , quod non in salutem nostram convertere possimus.
Equidem novimus quoque Deum mala dirigere in bonum finem I. 689. para. l. Theol. nat.) , atque haee consideratio quoque facit ad fiduciam concitandam 3. 4o8. ; sed hoc non Obstante, nos etiam facere debemus , quod nostrum est. Neque enim solum ex eo, quod futurum est, nec in praesenti eerto prospicitur , sed etiam ex eo , quod in praesenti statim fieri potest, discere debemus , Deum velle felicitatem nostram, infelicitatem velle non posse r id quod perpendendum esse ostendimus. si fidueiam in Deo sa. cilitare velimus s. 4o8. Et modo monuimus , velle Deum, ut quaecunque nobis eveniunt ita in salutem . nostram cou-
s. 4t s. Quomodo pulmηs, Deum nobis non b e providere, aut ne prois tollatur δε- videntiam divinam prorsus in dubitationem adducamus , quod car hium de pro- mus eo, quod habore maxime velimus; inquirendum es in rationem, sidentia Dei cur id habere velimus , N probe perpradendum , quid inde seque- ex absentia retur, fl ejus participes redderemur, quid vero obtineat, tam eois ejus, quod dem caremus. Quodsi enim inquiramus in rationem , cur
habere sello quid , quod nobis deest, habere velimus, ac probe pemmas. Pendata us , quid inds' sequeretur, si ejus participes red-
612쪽
ct Aequiescentia tu providentia divina. S97
deremur, & quid nunc obtineat, dum eodem caremus; ex collatione status utriusque facile innotelcet, modo sim gula huc spectantia satis expendantur, quinam status altero sit melior , & quod nostra & aliorum intersit, ut eo careamus, quam ut id habeamus, modo non aliunde fiat ae stimatio, quam ex persectione nostra & aliorum , quem asmodum fieri debet, si rationi consentaneutri esse debet judicium de eo, quod bonum est g. 337. P Dcb. empir. . Quoniam itaque hinc intelligimus , nullam esse rationem, cur de bonitate Dei conqueramur β. 697. pari. r. Ibe Lnat.); opinio quoque evanescet quasi Deus nobis non bene provideat, quin potius contrarium agnoscemus, ideoque multo minus providentiam divinam in dubitationem adducemus. Patet itaque , ne putemus , Deum nO- 'bis non bene providere, aut ne providentiam divinam prorsus in dubitationem adducamus , ea facienda esse , quae in propositione praecipiuntur.
Ponamus hominem luxus amantem, sed qui praeclaris animi dotibus praeditus in aliorum utilitatem tempus impendere po test . divitias appetere, quas tamen aequirere frustra studet. Quodsi quaeras, cur divitias appetat rario in promptu e ut majores sumtus in cibum . venitum & res alias sacere possit, seque alios, quos sbi parci vel etiam superiores
agnoscit, antecellere. Cum jam tempus in aliorum utilitatem impendat, nec supra alios se esserat; nonne verendum , ne cura rerum vanissimarum eum a praesenti diligentia, qua multis prodest, avocet atque in superbiam trahat . 888. partia. Iur. nat. , ut taceam vitia di damna alia, quae incurrere potest, atque hinc porro propullulantia mala. Nonne igitur melius est , hominem hune divitiis carere. quam opibus abundare. Quamohrem si ad haee animum advertit , nonne potius agnoscere debet , Deum
613쪽
optime sibi providere , quod divitias aequirere nequem, quam ut de bonitate Dei, aut providentia ipsius dubitet. Iacasibus particularibus datis occurrunt circumstantiae , ex quibus multo plura deducentur mala inde oritura , si voti nostri compotes redderemur. Probe tamen tenendum est , habendam inprimis esse rationem perfectionis animae. seu virtutum
intellectualium & moralium , cum hine unice pendeat felicitas nostra g. 4 . Part. r. Phil. pract. univ. . nec bona sorotunae & corporis per se hominem reddant selicem g. 4ro. II. parι. t. Phil. Pro I. uniν. , absque virtute f. 4I6. partir. Phil. prans. unu. , ut nemo ideo felix sit, quia fortunatus est g. ra. Part. t. Hic pract. unm. ). Deus igitur, qui vult hominem esse selicem , ut vero si infelix velle nequit g. o 6. 7or. pari. I. Geol. natui bonitatis suae nobis ita providet, ut ex parte sui nil omittat, quod ad felicitatem nostram saeere possit. Et ex iis, quae in anterioribus passim ostendimus, abunde patet, Deum hoc modo, dum nobis providetiomnia dirigere ad finem ultimum , quem per creationem hujus universi intendit, atque sic nobis providere vi sapientiae suae. Quodsi ergo huc advertamus animum , si judicium serendum est de satis nostris, quatenus a providentia divina deo pendent , judicium nostrum propius aecedit ad judicium Dei de eo, quod nobis bonum est. Dico propius : neque enim fieri potest, ut idem prorsus a Squamur , cum Deus singula,
quae nobis eveniunt, reserat non modo ad omnia . quae ri his evenire debent per totum vitae tempus, atque simul ad statum omnem hominum aliorum, verum etiam ad totum uni.
versum I. 393. pari. t. Theol. nat. a , ut ideo nobis imposito bile sit de eo , quod nobis bonum est , eodem modo , quo Deus, judicare 396. Part. l. N L nat. . Quamobrem sussieit . ut judicium. nostrum saltem probabile sit, s ea, quae
nobis desunt , aut praeter vota nostra eveniunt, Perpendi inmus, quemadmodum urget Propositio praesens, nimirum ut
suturi incerti aequiescamus in eo , quod non impossibile esse
614쪽
O Aequiescentia in providentia divina. Im
agnoscimus, quamvis in scientia nondum valeat a posse adesse argumentatio. Ita e. gr. admittendus est divitiarum abusus in homine luxus amante vergens in negligentiain bene merendi de genere humano praeclaris, quibus pollet, ingenii dotibus , quamvis necesse non sit, ut divitiis abutatur. Sussicit . enim abusum, rebus se stantibus, esse faciliorem, quam abu- sus vitationem , 3c ex adverso studium bene merendi de genere humano certius, quam si impedimentum, quod eidem objicitur, demum sit removendum. Quoties nimirum de voluntate nostra in futurum statuenda, eertum esse nequit judicium , cum ignorentur quae in determinationem ejusdem influere possint, soli Deo cognita.
Similiter ne puteurus, Deum vobis bene non providere, aut ne Quomodo 'providentiam Δυinam prorsus in dabitationem adducamus p perpen- status η'sterdendum est, an non in praesenti flatu Mem, quem intravimus, certiaspidquicati
consequamur, quam fl is esset, quem optamus. Etenim is status dur. melior est , in quo finem, quem intendimus, certius consequi possumus, altero, in quo eundem conlequi dissicilius est: id quod nemine sano contradicenre sumitur. Quod si ergo agnoscamus, nos in praesenti statu finem, quem intendimus, certius consequi posse, quam si is esset, quem Optamus; prae- , sentem statum meliorem esse altero, quem optamus, dubitandum non est. Quamobrem quod talis non sit, qualem optamus, inde inferri nequit, Deum nobis non bene providere, multo minus, providentiam Dei esse nullam, quin potius hinc agnoscimus dari providentiam divinam, & Deum , nobis bene providere, quod nos constituerit in iis circum stantiis, quae finis a nobis intenti consecutioni favent. Ne igitur putemus, Deum nobis non bene providere, aut ne providentiam ejus protius in dubitationem adaucamus, per-
615쪽
6co Pars III. Cap. VII. De Fiducia in Deo
pendendum est, annon in praesenti statu finem, quem intendimus, certius consequamur, quam si is esia, quem optamus. Supponimus hic hominem pro suo vitae genere sibi pro
positum habere finem. quem intendit, certe intendere debet,& s eontingat, eum finem quendam particularem intendere, hune tamen non intendi nisi in relatione ad istum , quatenus scilicet eidem subordinatur per modum medii, quemadmodum requirit sapientia g. 6 8. O b. rat. , ad quam obligamur lege naturae g. 2sq. para. a. Iuri uat. . Quodsi enim quis intendat finem legi naturae contrarium , quem intendere non debet; absurdum est velle, ut Deus, qui cum nos obliget ad observantiam legis naturae f. ap6. para. r. Phil. Pract. univ. , ut simus felices 3. 399. part. ι. Hic pract. -ιν. , concurrat ad actiones malas moralitae spectatas, seu quatenus malae sunts Io 6. Parr. a. Phil. Practuum. , ut simus infelices s f. 4 os . pari. t. PHLpract. unm. . Haec Omnino contradictoria sunt, quae Deus nec velle, nec facere potest . 34 s. pari. r. Neot. nat. . Ita si quis divitias appetit luxus causa . ut luxus suos explicantibus par esse possit, non est quod, statum suum, in quo desunt luxus instrumenta. abjecte serat. Quodsi ex fine, quem intendimus, de statu nostro statuendum; non illicitus esse deo bet ac verae felicitati contrarius. Quando homines sorte sua contenti non sunt, nee Deum tam bene sbi providere arbi
trantur . quemadmodum aliis, animum a lege naturae averistere solent, nec cupidit tem rei, qua flagrant, examinant.
Quamobrem iujuriam Deo asserunt, cujus providentiam sanctu venerari- debebant.
. 4 II. Quomodo qui certas esse vult, quam fallax sit inmunum de statu uocatur suo judicium ; diligenter obervare debet, quod ad praesentem sta- quam fallax tum votis suis majorem non perveoisset, usi alius, quem moleste fe-
ii bominam rebat,praecessisset, S quod alii habeant malum, in quod ipse incidisset,
616쪽
ct Acquiescentia in providentia divina. for
s Deus votis suis annuisset. Status prassens non haberi potest destatu suo pro malo , si ex eo sequatur alius omni sipe ac voto major, judicium ad quem non pervenissemus, nisi ille non praecessisset, nec status ille, quem avide appetebamus, haberi pro bono , ex quo mala inevitabilia emersilient, a quibus jam liberi sumus.
Quosi ergo observemus, statum, quem moleste tulimus, esse genitorem multo melioris, quam sperare poteramus, aut ex adverso statum, quem avide expetebamus, nobis ingentia ma- δ
la suisse allaturum, a quibus jam liberi sumus, quod Deus
votis nostris non annuit; quam fallax sit hominum in praesentibus omnem cogitationem defigentium, nec futura proospicientium de statu suo judicium utique addiscimus.
Pertinent huc, quae jam supra de observando nexu rerum in hoc mundo I. 4os. & inprimis fatorum nostrorum dixtismus f. 4o . , Et lucem propostioni praesenti assundunt, quae de directione malorum ad honum finem agnoscenda i culcavimus t. q. 6 M. pari. I. T H. nat. γ, cum eandem iblustri exemplo Josepti a fratribus improbis in servitutem ven. diti declarassemus. In hisce observandis si fuerimus seduli atque solertes, intelligemus de statu praesenti judicium minime fallax serri non posse ex solis praesentibus, verum attende da quoque esse futura, quae inde sequuntur, consequenter eam futura prospicere nequeamus, Deum rectius judicare posse, quae nobis conducunt, quam nobis datur. Quamvis a tem in posterum ventura nobis certa non sunt; non tamen Propterea eorum consideratio prorsus abjicienda, si circumstantiae praesentes ad probabilem quandam praevisionem nos duiscunt. Videmur enim ita praegustum quendam habere boni in talis divinae, quam pleno gustu percipimus. quando quae fu- tura erant praesentia fiunt, si vel maxime quod venit non prorsus idem sit cum eo, quod venire posse putabamus. Si futura eadetri certitudine praevidere possemus, qua praesentia videmus , de statu praesenti certum quoque judicium ferre posse-
617쪽
mus. Ast quia sutura prospicere vel prorsus nobis concessum non est , vel saltem probabiliter ea praevidere valemus; ideo non est quod miremur, quod adeo fallax sit judicium. Sed
eum omnium Optime convineamur, eodem non esse stan
dum , si experiamur, ' quantum nos sesellerit; ideo necesse est ut in observando simus seduli ac solertes. Exempla cum indies obvia sint, ut nemo talia ignoret nisi sua culpa, ideo ne cesse non est ut iisdem asserendis immoremur. 4I8.
De bonitate Si quis intimias bonitatem divinam perspkere volverit, quod divisa ex Deus malum plasticum minus immittat, ut aUersetur majus , vel malis immis mala quedam ph sica, sit adversus malum morale pro lamur, vel si intimis, eodem dest iamus; species o magnitudo mali eo serenda est cum perspiciem stata nostr S inprimis cum inchreatioribus atque muribus nostris,
. praesertim in casu posteriori. Bonitatis divinar esse, si Deus mala physica immittit homini, ut adversus malum morale praemuniatur, vel ab eodem desistat, & si immittat minus,
ut eodem avertatur maius , jam demonstravimus β. 734.7 3 s. pari. I. Ibe0L nat. . Unde etiam superius jam commendavimus concitandae fiduciae causa animum attendendum esse
ad nexum fatorum nostrorum , 4o7. dc in genere ad dependentiam rerum a se invicem quoad existentiam 4os. & praecepimus, ut etiam adversis, quae nohis obtingunt, utamur tanquam motivis actiones juxta Iegem naturae determinandi . 434. . Enimvero in praesenti id curae habemus, quomodo bonitas divina in utroque casis intimius perspiciatur. Hoc quidem fieri, si per malum munus avertatur majus, per se patet, ut ulteriori probatione non indigere videatur, cum nemo non malit subire natum minus, ut Ovitet majus, quam vitand9 minus e
618쪽
O Aepuescentia in providentia disina. ω3
poni majori, consequenter hinc satis pateat, quantum Deus habeat animum ab homine amigendo alienum, utut tamquam dominus g. 966. pari. Theol. vat. . de homine pro arbitrio disponere possit β. 939. pari. r. TUM. nat. . Hoc tamen non obstante species quoque & magnitudo mali cum statu nostro ac inprimis cum inclinationibus & moribus no stiis comparanda, ut inde intelligatur, Deum immisisse malum, quod nobis tolerabilius aliis: id quod utique facit ad bonitatem ipsius intimius perspiciendum. Quod erat unum. Quodsi mala physica, quae Deus nobis immittit, nos praemunire debent adversus malum morale, aut ab eodem avocare; iis utendum est tanquam motivis actiones suas juxta legem naturae determinandi I. 4i4. . Cum motivum sit ratio lassiciens volitionis& nolitionis I. 8 87. Psych. empiria indies experimur, non omnia motiva promiscue convenire omnibus, sed ea differre pro diversitate inclinationum a que morum, aliarumque circumstantiarum: id quod etiam apis paret, si metu poenarum introducenda obligatio positiva g. a 88. pari. r. 'Phil. prau. univ. P. Constat praeterea , non omnia mala promiscue omnibus accidere aeque molesta, sed id non minus pendere ab inclinationibus atque Moribus h minum , aliisque circumstantiis. Quamobrem si Deus nobis mala immittat, ut adversus malum morale praemuniamur aut ut ab eodem desistamus; plurimum refert, utrum mala ista sint motiva convenientia, nec ne. Hoc igitur ut innotescat, species mali consideranda & cum inclinationibus ac . moribus nostris, aliisque circumstantiis in dato casu o viis conserenda. Quodsi ergo hoc modo deprehendamus mala a Deo nobis immissa talia esse, quae nobis convenien tia motiva praebent, cum inde innotescat bonitas diviis
divina, quod nobis Deus immittat mala physica, ut adver-
619쪽
ω4 Pars III. Cap. VII. De Fiducia in Deo
sus malum morale praemuniamur, aut ab eodem desistamus β. 7 3 .part. i. Theol. nat. , bonitas divina utique intimius perspicitur. Quod erat alterum.
Noto notius est res secundas attentionem hominum in se trahentes, quia delectant, cogitationem a Deo avertere. Quamobrem cum vulgo obligatio actiones suas iuxta legem naturae determinandi a voluntate divina unice derivetur, ita ut moti vum sumatur a voluntate divina; obedientiam, quam Deod
bent, relinquunt & effrenatas animi sui cupiditates satiant. Quodsi vero mala ingruant, haee memoriam Dei resticant &inobedientiae jam sibi conscii ea ad salutem suam convertere student, dum animum ad obedientiam componunt. Si cupiditas in animum nondum dominetur, sed gliscere incipit, m Ia a rebus secundis cupiditatis fomitibus attentionem ad Deum retrahunt, cui obedire volupe est. Essectum hunc malorum physicorum a Deo immissorum in se expertus autor Psalm rum eadem beneficiis divinis accenset, pro quibus Deo agendae sunt gratiae. Moderatur autem bonitatem divinam sapientia, cum Deus non agat nisi omnibus attributis suis convenienter 393.38 s. irari. t. Theol. nat. . Ideo bonitas ejus intime non perspicitur, nisi s mul cognoscatur, quomodo sapientia eandem moderetur. Hoc itaque innotescit, si consi. deremus speciem mali a Deo immissi & animum atque conditionem ejus, qui a vitio avocandus, vel adversus idem praemu niendus , eum se mala intelligantur medium aptum finem, quem Deus in endit, consequendi. Haec autem quamvis in aliis quoque cognoscantur, omnium tamen optime cognoscuntur in nobis ipsis. Juvat hanc inquisitionem consideratio diversorum malorum, quae hominibus accidere possunt, &cum eo, quod a Deo nobis immittitur, collatio, neque ex animo dimittenda est intellectus nostri imbecillitas, quae non permittit, ut judicium Dei assequamur . 396. Part. t. Theoc nat. , cum hoc pacto certi smus, nos haec omnia multo evidentius
cognituros, si idem assequeremur: id quod tamen impossibile Disiti su b' Coosid
620쪽
O Acquiescentia in providentia divina. 6os
per ipsam naturam humanam , eum Deus iudicans quid sit optimum in se idem reserat ad totum universum I. 393lari./. Neol. nu. , nullo intellectu finito comprehendendum. Proderit hoc, ne judicio nostro plus tribuamus , quam judicio Dei, si medium aliud nobis videatur aptius ad flectendum ani mum , aut minus susscere puetur. q. 4 I9.
Malum phrsicam , quo damnum datur in re nostra, spectan Quomodo dum est instar tributi, quod Deo Rectori hujus universi solvitur , malam ph)quod jure suo exigit. Mala enim physica ita implicantur huicscuin spe. seriei, ut eadem salva separari ab ea minime possint s. s s a. Pandum, pari. I. Theol. nat. , nec ii quod tollatur vel in dato aliquo quodam- casu series rerum non amplius manere possit persectissima sq. num datur 3 6. pari. I. Theol. nat. , nec fines particulares ultimo, quem in re nostra. Deus intendit, amplius subordinari possint eo , quo nunc fit, modo, singulis quippe propter nexum universalem j. s s. Estqq. Oγμοι. , in determinationem Omnium sequentium inis fluentibus 89. cimol. . Quoniam itaque Deus hoc universum gubernat, dum omnia inter se connectit g. 9or. pari. I. Theol. nat.' , perinde est ac si re nostra ad gubernationem hujus universi haberet opus. Enimvero in civitate singuli ad onera Reip- serenda contribuere tenentur TT T. pari. 8. Jur. nat. , consequenter ad sumtus Rei p. conservandae causa faciendos l. l. 774. pari. 8. Jur. nat. , Quamobrem si Deus consideratur tanquam Rector hujus universi, & per consequens nos tanquam siubditi consideremur; malum physicum, quo damnum datur a natura, non inepte spectatur