장음표시 사용
671쪽
6 6 Pars III CV. VII. De Riducia in Deo
Enimvero cum non agnoscat, se bonum consecutum non fuisse, aut malum non evasilla, quod facultatum suarum mediorumque usum neglexerit, sed putet quod Deus illud sibi co ferre , hoc a se avertere noluerit; non negligentiae suae 7 O. pari. r. Phil. prast. vniv. , sed Deo hoc tribuit. Quamobre in qui Deo nimium confidit, Deo tribuit, quod culpae suae imputare debebat j. 7s 8 pari. r. Phil. pra2. uni v. . quod
Quodsi contingat, ut agnoscat, se bonum consequi potuisse, vel malum evadere, si hoc vel istud secisset, quod se facere potuisse deprehendit, quod vel ex aliorum exemisplo addiscere potest, ubi cognoscit quomodo illi bonum istud suerint consecuti, vel hoc malum evaserint; ut ipsum negligentiae suae poeniteat, fieri haud quaquam aliter potest β. 3 39. pari. a. Eth. . Quamobrem cum poenitentia affectus molestissimus sit c . 738. PDch. empir. , ideoque maximo taedio afficiat animum g. 6o9. PDch. empir. ni si qui Deo nimium confidit culpam agnoscit, cui tribuendum, cur careat bono, quod consequi potuisset, vel inciderit in malum, quod evitare potuisset, poenitentia excruciat animum.
Quia erat tertium. Patet itaque , nimiam de Deo considentiam homini noee. - re & ad causas infelicitatis reserendam esse. Cum Deus nolit nos negligere usum facultatum, quas non frustra dedit, nec negligere media, sine quibus finem consequi non possumus I. I 194. pari. r. Fur. nat. ; qui neglectu hoc jacturain n. cit bonorum, quorum particeps fieri poterat, vel in mala in. cidit , quae evitare poterat, praeter voluntatem Dei faber infortunii sui est. Et ex iiis, quae de nimia considentia de Deo demonstrata sunt, intelligitur, quo sensu accipienda st pervulgatum istud, quemlibet esse fortunae suae fabrum , ne in
672쪽
9 Acquiescentia in providentia divina. 6s7
praejudicium providentiae divinae extendatur, quemadmodum faciunt qui sibi nimium confidentes dicere non erubescunt, quod absque Deo satorum suorum autores esse possint, aut si
tam temerarii non snt, ut ipso ore hoc confiteantur, hane tamen opinionem non advertentes mente conclusam tenent.
l. 43 3. Nimia de Deo confidentia vitium est. Etenim nimia de Ah nimia δε Deo confidentia lege naturali prohibita f. I 394. pari. r. Deo confisJur. Vat. 9, consequenter qui Deo nimium confidit, actiones dentia si suas legi naturae conformiter minime determinat. Quoniam tiam sit. itaque habitus acitiones suas contraria ratione dirigendi, quam lege naturali praescribitur, vitium est q. 3aa. pari. r. HL pract. tiniv. n nimia de Deo confidentia vitium est. Qui Deo confidere vult ipsi quoque obedire debet f. os.
eonsequenter usum facere facultatum suarum atque mediorum
in consequendis bonis & avertendis malis, quem facere potest l. II 94. pari. t. Fur. nox. .ERevera ipsi non confidit, qui contra voluntatem Dei fiduciam extendit. Quamobrem fidu-eia in Deo spuria est , quam nimiam de Deo confidentiam diximus. Et, si nobis cum infirmis negotium est, qui notiones distinctas vocabulis jungere non adsueti facile confunduntur, quando admonentur, ne Deo nimium considant, quod nimiam de Deo confidentiam de gradu fiduciae in Deo interpreistamur, consultius videtur vitium hoc fiduciam spuriam au falsam, quam nimiam de Deo consdentiam appellare. In verbis enim faciles esse debemus, praesertim si qua offendiculo sint infirmioribus, & ipsorum maxime intersi, ut rem agnoscant. Vitium vero hoc potissimum infirmorum est . quibus
de providentia divina recte sentire dissicile est, ut propterea quoque tolerandi sint in ipsis nonnulli errores, qui praxi OD seiorum erga Deum non ossiciunt I. 99.
673쪽
De omaibat silli De' confiere V in providentia divina acquiescere τιθet hi omyia, quae sunt, ad Devin tanquam causam primam referre debet. Dbtila tua mi enim ominia, quae fiunt, ad Deutri tauquam causam pri-
mam refert, is agnoscit caulas secundas non agere nisi deponsavi phimam denter a Deo g. a Q. paret. i. neol. nari , & voluntatem re et euas ςju ζ equi θ 969- pari. i. Theol. nat.), consequenter nihil inmundo fieri, nisi Deo volente. Quamobrem omnia bona ad Deum tanquam datorem refert, nec quicquam mali accidere, nisi voluntati ipsius convenientcr pro ccrto habet. Quoniam itaque luppes ninius, qui Deo confidere dc bet, eum agnoscere quoque dcbere, D cum csse sapientissimum, sumine bonum in creaturas suas , omnipotcntem & quicquid facit, id rectum ac justum csse, ut ut a nobis comprehcndi nequeat J; quicquid in mundo fit, id sapientiae ac bonitati di-crga creaturas su is conveni cnter & recte ac juste a Deo fieri perivasus est. Enimvero qui agnoscit Deum sapientia, bouitate & potentia sua gubernare hoc univeriuria, ipsi confidit g. 4o . , di qui agnoscit Deum omnia recte ac juste sacere, in providentia ejusdem acquiescit 434. , inscrutabilitate vero & incomprehensibilitate decretorum divinorum omnes dubitationes reptilit, quae mentcna invadere poterant. Qui ergo Deo confidere & in providentia ipsius acquiescere vult, omnia, quae fiunt, ad Deum tanquam causam primam rcferre dcbet.
mundum Eubernet per nexum rerum s . nat.) rebus omnibus in hoc universis , 9 7. parι. r. Neoc Deus creaturis utitur tanquam instrumentis , aut si mavis, tanquam servis, quae exequuntur sitam voluntatem sq. 969. Part. l. TMoc nati .
674쪽
ct Aequiescentia is provident suis. 6s9
Ast nexum rerum universalem nemo hominum perspicere potest, quod per se patet. Quamobrem a causa proxima, quae in lenius incurrit , statim ascendendum est ad Deum causam primam, qui hunc rerum nexum fecit. Nimirum ubi sistitur inqui titio nostra in causas, a quibus dependet essectus, infinito saltu a causa proxima, vel remota statim ad Deum ascendendum , s ne quo non datur ratio sum eiens ullius, quod in universo eontingit g. 9o. Cost via. I & in quo terminatur analysis perfecta causarum, per quas determinatur actus
eius, quod contingit f. 89. G H.). In Moralibus itaque, quando ad fiduciam in Deo & acquiescentiam in providentia divina, & in genere quando ad pietatem excitandi sumus. hoc,
quem diximus, modo omnia referenda sunt ad Deum tanquam causam primam. Et hunc morem tenet scriptura sacra, quemadmodum nemo ignorat, nisi qui eandem non legit, cum scopus ejus moralis sit. Alia vero ratio est, s quis rerum naturalium scientiam acquirere studet in Physica, ubi res in genere saltem considerantur, & extra nexum universalem , ut contenti simus causas proximas agnovisse , per quas hoc vel
istud ad actum perduci potest, R ex ipsorum essentiis explicas. se, quomodo per eas hoc vel istud ad actum perduei queatineque enim objectum Physicae mundus sensibilis est, quatenus facta singularia, sed quatenus veritates universales con tinet, ideoque in ea non quaerimus rationem susscientem eorum, quae nic vel nunc fiunt in universo, quod sane omni homini impossibile est, sed saltem rationem in genere, cur hoc vel istud fieri possit . v. gr. ut pluat, ut grando generetur in nubibus, ut ex semine crescat arbor, ut cibus digeratur in ventriculo & ita porro. Et eadem de causa in Moralibus ea, quae in mundo fiunt, potissimum referimus ad ea uias finales, seu ad usum, quem res una alteri praestat, ac inprimis quem praestant nobis, sive is physcus fuerit, sive moralis, quatenus quod in natura fit, eo utimur tanquam motivo in regimine appetitus& facultatia aversandi: quod ut facilius a nobis praestari posset, Oo oo a quo
675쪽
quomodo res una servire possit alteri & inprimis nobis, tam quoad usus physicos, quam morales, in genere quoque domonstrandum esse monuimus in Teleologia f. 35. Disci praelim. , quem peculiarem Physicae partem esse diximus, hactenus desertam , aut saltem non pro dignitate excultam a Philosophis & rejectam a Cartesianis, qui finium consderationem ex Physica proscripserunt, quamvis inter usus & fines
rerum perperam distinguentes illos minus recte ex numero finium a Deo intentorum eximant I. 648. OUeqq. Part. i. TE L). Haec disertius inculcare voluimus, ut veritati suus constet honos, nec , ut ultra vulgus nobis sapere videamur, nos privemus firmissimo adversus dissidantiam in Deo S non acquiescentiam in providentia divina praesidio, neque cons sione eorum, quae discernenda sunt. incidamus in errores vel pietati , vel scientiae adversos , aut indignas concipiamus de Scriptura sacra opiniones. Quamobrem velim, ut quae dicta sunt probe expendantur.
g. 4ss. am era es quis hebellar fuerit , quam ut necessitaim essentiarum Uxores in heia nexum rerum universalem, sine quibus providentiae divinae decretum hetioribus aeternam S ejus D tempore executio penitus perspici nequit, capere
tolerandi. - in eo tolerandi sunt errores, qui notionem essentiaram arbitririaram, determinationes causarum secundarum ad agendum a nexu
rerum independentes es decreta particularia in tempore facta sun nunt, modo persuasissimus si Deum omnia recte ac juste facere , nec quicquam caeco casu feri. Quod sit enim quis persuasissimus sit, nil quicquam coeco casu fieri in hoc universo, consequenter
nil fieri nisi Deo volente ac dirigente, & quicquid ab ipso
fiat, id rectum ac justum esse, si vel maxime non capit, quomodo Deus rebus provideat, & unde nam sit, ut sic potius, quam aliter provideat, sed putet pro mero arbitrio Deum dispen-
Pars B Cap. VII. De Fiducia in Deo
676쪽
O Acquiescentia in providentia divina. 66 I
dispensare bona sua, caulas secundas potentia sua immediata ad agendum determinare , pro uti visum ipsi fuerit, & in tempore demum decernere, quid hic & nunc facere velit: errores tamen hi ac inde pendentes alii fiduciae in Deo I. 4o . & acquiescentiae in providentia ipsius non nocent I.
4 3 4. ). Quamobrem cum Opiniones de Deo erroneae, quae minime obstant, quo minus ossicia erga Deum colantur, tolerandae sint in iis , qui hebetiores sunt, quam ut veritates
abstrusas capere possint β. 99. ; si quis hebetior fuerit,
quam ut necessitatem essentiarum & nexum rerum universalem, sine quibus providentiae divinar decretum aeternum &ejus in tempore executio penitus perspici nequit, capere possit, in eo tolerandi sunt errores, qui notionem essentiarum arbitrariarum, determinationes causarum secundarum ad agendum a nexu rerum independentes & decreta particularia in tempore facta supponunt, modo persuasissimus sit Deum omnia recte ac juste facere, nec quicquam coeco casu
Probe notandum est fiduciam in Deo & aequiescentiam inprovidentia divina determinari per id, quod infirmus recte
sentit de providentia divina, non vero per errorem , qui opinioni rectae adhaeret. Perinde nimirum est, ac s quis Propositionem veram non recte demonstrat, aut in Physica phaenomeni veri falsam rationem reddit. Falsa demonstratio nihil immutat in veritate propositionis . nec ratio falsa in veritate phaenomeni, consequenter praxis , quae a propostione vel Phaenomeno pendet, eadem manet, sive illa recte demonis stretur, sue minus, & sve vera hujus ratio reddatur, sue salsa. Ρonamus Geodaetam falsam dare triangulorum smilium demonstrationes, hisce non obstantibus recta erit praxis, quae smiIitudine triangulorum innit tur. Similiter prolem generaturua faciet , quae ad generati ionem a se fieri debent, Oo oo 3 quam.
677쪽
Pars III. Caru VII. De Fiducia in Deo cte.
quamvis salsam foveat opinionem de modo, quo ex semine virili in uterum immisso ga:aeratui proles. Et qui vult, ut aqua ebulliat, alienum aquae plenum igni superimponet, u ut falsam concipiat rationem , quomodo ignis aquam ebullire faciat. Eodem prorsus modo sese res habet, si Deo confidens & in providentia divina acquiescens salsam foveat opinionem de modo , quo Deus gubernat hoc universum & adactiones creaturarum concurrit, versuasissimus tamen omnia
sic sieri Deo dirigente, & quicquid Deus facit, id rectum a que justum esse. Dantur Theologi magis pii, quam docti, qui Deum gubernare hoc universum sapientia , bonitate Jc Potentia sua , & ejus opera omnia recta & justa esse coniis tentur , atque si duci arse in Deo & acquiescentiam in providentia divina urgent, pro modulo tamen ingenii sui pro vi
dentiam divinam concipientes plebeios errores veritati miscent, qui tamen in praxi horum ossiciorum nihil immutant. Horum errores tolerandi sunt. Quamvis vero non eadem aequitate veritatem profitentium doemata serant , sed tanquam
impia damnent; quod imbecillitati judicii tribuendum, non imputandum est malitiae , ne peccet in acquiescentiam inprovidentia divina, qui perspicacior est de cui hoc dedit Deus, ut veritatis convictus in ea acquiescat. Ceterum cum Q. pra quaedam huc spectantia jam annotaverimus not. . 99. in praesenti repetere nutumus. Et si vero hebetioribus, quam ut ad veram providentiae divinae cognitionem adspirare possint, errores sui relinquendi snt. modo sincere Deo confidant dein providentia ipsus acquiescant, nec iisdem abutantur ut Deo dissidant, vel in providentia ipsius acquiescere nolint; non tamen propterea cognitio vera contemnenda, aut saltem negligenda ab acutioribus , quibus Deus dedit, ut eam intimus perspicere possint: quae enim illis satis acit cognitio, hisce minime satisfacit, s sincero animo Deo considere & in providentia ipsius constanter acquiescere debent.
678쪽
De Celebratione Nominis divini& oratione.
celetrare tali, a tributa divisa earlirriae magnitu- clienam co-dinem, entia in hoc universo exi leutia tanquam opera div scenda, ua V perfectioni m divisaram specula , e Ee omnia , quae ut nomen dyDeus creataris providens facit in huc universo, agnoscere tenctur. Qui vinum cel
enim Deum , seu nomen divinum celebrare vult, attributa breuis. divina & opera cjus praedicare dc bct j. Iaoq. pari. r. Jurinat. 2. Necesse igitur est, ut attributa & opera divina, consequenter non modo entia in inundo exist tia, quae omnia sunt creaturae Dei . 779. 78 . V seqq. pari. I. 7 col. nat.),& ea omnia, quae Deus creaturis providens in hoc universo facit, ipsi perspecta sint. Enimvero cum verbis extollamus ea, quae praedicamus, consequenter nosti uim de iisdem ju- dicium significemus ; celebratio nominis divini laudem divinam continet I. 364. , & quanti faciamus attributa divina & opera Dei osnnesque providentiae actus, verbis significare tenetur nomen divinum celebraturus. Quamobrem necesse est , ut agnoscat magnitudinem persectionum divinarum, & quom 'do per creaturas nobis easdem palcfaciat, consequenter quomodo caedem sint specula perseet onum divinarum , cognoscere tenctur: immo quomodo easdem loquantur omnia, quae Deus creaturis omnibus providens pari. I. Thetii. nat.) faciat in hoc univcrso. Patet itaque, si quis Deum cclobrare vult, cum attributa divina eorumque magnitudincta, entia in hoc universo existentia
679쪽
tanquam opera divina & persectionum divinarum specula, eaque omnia, quae Deus creaturis providens facit in hoc
universo agnoscere tenetur. Si accurate inspicimus celebrationem nominis divini, duos
potissimum actus continet, quorum altero commemoramus
perfectiones divinas δc facta , quae easdem produnt, altero vero significamus, quanti perfectiones divinae de facta Dei fieri debeant. Duo autem sunt opera divina magna , quae
Omnem materiam celebrationis nominis divini praebent, creatio nimirum δc providentia, quae conservationem, gubernationem de concursum ad actiones creaturarum continet I. 92 a. pari. r. Neia. nat. . In iis enim subsistimus, quae ex prii cipiis rationis nobis innotescunt. Theologi ex lumine revelationis addunt opus redemtionis , dc celebrationem nominis
divini amplificant. Sed nos in philosophia morali agimus, quod nostrum est: agant ipsi in Theologia morali, quod suum est. Non convenit Philosopho falcem in alienam segetem immittere. Ubi sistit philosophus, ibi incipit Theol gus ea superaddens, quae Philosopho impervia sunt. Et se ita des scientiae jungitur , non vero fides & scientia invicem ita
permiscentur, ut a se invicem distingvi nequeant, nec phil sophia omnem habere possit usum, quem habere debet. Sed redeamus ad id , quod nostrum est. Quando opus creationis expendimus, Deum spectamus tanquam factorem & d minum omnium eorum, quae in mundo existunt, dc tanquam autorem & dominum totius naturae , ac datorem omnis boni, ideoque entia quaevis , quae in mundo sunt, tanquam opera perfectionem factoris sui manifestantia , seu pei sectionum dis vinarum specula, dc tanquam res ipsius proprias, naturam vero universam Jc nos ipsos tanquam servos ejusdem, qui viluntatem ipsius exsequi debent iuxta leges praescriptas. Quando autem expendimus providentiam divinam, Deum spectamus tanquam conservatorem & gubernatorem hujus universi.
680쪽
Celebratione Nominis divini ct oratione. 66s
eonsequenter non modo perpendimus, quod providentia 'i- vina sese extendat ad omnia, quantum eunque vilia-abjecta nobis videantur s. 9as. pari. 1. N L naι. , quod fortuna quoque eidem subsit c l. 93a. Part. ι. Neon nati , nec respemctu Dei quicquam easu fiat s. 46 a. Para. a. Theia. nat. sed& inprimis res referimus ad se invicem atque ad nos . ut appareat , quomodo unumquodque inserviat usibus alterius &praesertim nobis r quo inprimis faceret Teleologia. s in se mam scientiae fuisset redacta , cujus aliquod specimen dedimus in duobus Tractatibus idiomate patrio conscriptis, quorum alter agit de finibus rerum naturalium, alter vero de usu partium corporis humani atque brutorum & plantarum. M. de quae de modo considerandi Deum & ea, quae praeter ipsum existunt, in celebratione nominis divini alias jam demonstravimus I. Iaop. pari. l. 7 .nat. : qua de causa etiam omisimus eitationes locorum ex Theologia naturali, in qua demonstrantur, quae in modo considerandi Deum in celebratione ipsus attendenda esse diximus. Hinc Fero apparet, eloiamsi in solo opere ereationis & providentiae divinae subsistamus, amplissimam esse Deum celebrandi materiam.
eorumque magnitudinem, entia in hoc uniVeris eristentia riaeelibra tanquam opera divina & persectionum divinarium specula, tionis ηοm eaque omnia, quae Deus creaturis providens facit in hoc dies.s universo agnoscere tenetur cβ. 436. , in systemate autem petenda. Theologiae naturalis abunde demonstravimus, tum quaenam Deo competant attributa, & quanta eadem sint, tum ruae de creatione mundi & providentia divina tenena, & quaenam ad opus utrumque reserenda sint, & supra in capite primo ostendimus, quomodo ea omnia considera tione hujus universi confirmentur, & quomodo sint consi-