장음표시 사용
121쪽
Eoolesia Patrum Me ho υι Pssexare , verum etiam verba, quin & verborum
compendia fingillatim explicuerunt; quod prinstitum est ab Alciato, & Rebuta, qui, quum
optime agnoscerent, quantum in ed veteres
Jurisperiti alioquin praestantissimi peccarim 82, amplissima Romani Iuris vocabularia magno
Hujusmodi consilium animo jam praeconceperat Iulius Caesar, neque Ciceronem prae te. rire potuerat ; Verum nonnisi postremis tem' poribus ab Oiden pordio, Hottomano, Barnaba Bristonio, & Johanne Calvino, Heidelbergen-ss Lycei Prosessere summo omnium plausu executioni mandatum est. Apud Mathematicos, Μedicos, Historicos, di Geographos extant hodiernis temporibus vocabularia, neque vero suis carent Theologi . Graecis Patribus intelligendis inservire potest Thesaurus Ecclesiassicus GaIparis Suiceri: atquς utinam, quod ille in Graecos , idem alii facerent in Latinos Patres. Interea vero adhiberi potest Leximii Theologicum Alstedii , de Latinum dia Caive Glossarium, quod innumeras res complectitur, quae ad Ecclesiasticorum mediae , & infimae Latinitatis Scriptorum in telligentiam conducunt. Ridendus lane soret, qui nostri temporis imperitiae parum consulens, ad holce libros ,
i s J Sic veterum Iutisperi-l ν-a sumentes . illius vo rorum nonnulli Graecam i cabuli occasone, de anti Vocem anιubresis pro . Ω-l phonis plura dixerunt.
122쪽
too De optima ligendorum quibus linquarum aenigmata resolvuntur , se currere detrectaret . Dionysius Godes ridus iJurit consul totum celeberrimus aiebat, eos , qui
hoc subsidium negligant, omnium ludibrio sese exponere ; quod testatur illorum exemplum, qui, ut narrat Μarcellinus, inertes, & impe riti, quum veterum quorundam Auctoruin nomina audissent , eos vel raros pilles , Vel
exquisitissimos cibos stulte , inepteque pu
Ignaro turpe non est doctrinam quaerere , sed illud longe probrosum, quae quisque pro Irio ingenio assequi non potest , ab aliis di. cere nolle. In dissicilibus , & dubiis 1 e but
maximi etiam Doctores vocabularia consulere non dedignantur. Omnia, quae extabant temporibus tuis, perlegit Photius, quin & iple composuerat amplissimum teste D. Colomissi ilae suis Μil cellanei ς historicis , vidi inquit in Batavia amplissimum Lexiton manuscriptum, se atque Odes Photii in Collegio Claromontano, se quae nunquam in lucem editae fuerunt . Scaligerum, & Calau bonum nulla fugiebant vocabularia, quae non legerent, suisque stnnotationibus illustrarent. Eccur enim vero Erua diti rebus aliorum Sapientum labore collectis, atque compilatis uti negligant Neminem deis decet hujusmodi exercitatio, multo mimis praecaeteris Virum Theologum, quum Theologia, utut altissima, in signis simul, ac rebus sita sit, atque signis, idest verbis res ipsae noscan4
123쪽
Eeele . Patrum Methodo . I Ituri si doctrina inquit Augustinus vel rerum est, vel signorum, sed res per signa discuntur. ris
CAPUT VI. Guanii intersit scire linguas , ut Patres
in fonte legantur. ' π Uidquid in laudem interpretationum di .catur, nullam tamen adeo praeclaram invenies, nullam adeo perfectam , ut nihil ei desiderandum supersit. Μinima , vel fere a nulla varietas satis est , ut autographum de- Iurpetur exemplar, atque etiamsi tota res imgegra maneret, vel uno elocutionis vitio omnia foedantur, depravanturque. Istud vero quis cavere possit, quum eorum pleraque, ut alunt linguarum Institutores, quae in hac linguα laudem merentur , in altera veniam habere non possint, ac quae in Graeca voluptatem ,
fastidium in Latina pariant legenti
Iam diu animadversum est in Graecorum . Auctorum eollatione cum interpretationibus Latinis, quidquid illic erat roboris, ac Venustatis, innrmum isthic, & insulsum evadere. Huius rei exempla manifestissima sunt in plerisque Latinis Sanctorum Basilii, di Chryso. stomi interpretationibus; nam illi etiam ipsi, qui non nisi Latine sciunt, quum adeo elum hes vident interpretationes , vel enerVata in ab Interpretibus illorum Patrum eloquentiam,
124쪽
to et De U Ima lege-orum vel eos Patres minus quam vulgo dicitur, di. strios fuisse autumant 9 . Rem profecto perraram esse oportet eximiam interpretationem, quum ne certo quidem constet, qua in re sita sit, ac viriutum ornamen. in postulentur ab Interprete , quae dissicillime una concurrant. Calleat Interpres neeesse est Auchoris, quem interpretatur, linguam , & eam, qua interpretaxur; illarum vires , elegantias, di lepores landitus agnoscat: ac demum in . adeptae cognitionis experimento diu, multum. que sele exercuerit, quae venusta sunt, venuste
reddens , quae figuris ornata, ornate; ne quid in litum, ne quid nimium, vel fallum i in ejus dictione videatur. Μultum Joachimo Perionio laudis debemus, quod plura Graecorum Patrum operia eleganti Latinitate donaverit; sed majorem etiam haberemus gratiam, si ampliori Graecae linguae scientia instructus , accuratior in suis interpretationibus suisset, atque emendatior . Ab Auctoris mente deflectit saepe numero, sive in usu vocum, quibus variae subjectae sunt notiones, sive in Graecis phrasibus, quarum alia
beret, nondum edita suerant operet nasiit a pis εν, di D. Chrν stomi a P. Φ. ι quae si Iegisset huius operis Au- lctor, de amissa. vel ener-lvata illorum Patrum elo l
quentia sorte fortuna tan topere non quereretur. Etsi enim non eadem omnino
vis , idemque spiritus vigeat in interpretatione squi in Graeco exemplari, ad illum taaeen proxim: accedit. Duilirso by COOste
125쪽
Eoo is Pat um Methodo. os est a Latinis significatio ; vel etiam fallitur occasione quorundam Verborum, quibus unius literae vel additio, vel detractio alienum prorusus ab Auctoris mente sensum adfert. Praeter verborum notitiam penitus etiat
Auctoris sui argumentum perspectum habeat Interpres necessum est; iri aliis quoque ici en tiis, quas ad operis sui ornamentum bona prasidia Auctor adhibuit, versatus sit. Qui ex Graeco Latine reddidit Eusebium Musculus , satis Theologiae sciebat, ut susceptum opus se. liciter expleret: sed quia in re critica, &cognitione antiquitatis lat exercitatus non erat ,
in reddendis nominibus officii , & dignitatis falsus saepe est, atque de priscis conluetudini.
bus parum apte locusus. Doctissimus Pater Lamν in suo tractatu deris me existimat, recentem antiquitatum Iu- 'daicarum Interpretem Gallum, qui praeclari sesimo illo opere tantum laudis promeruit , ineruditione mere Iudaica, quod ea satis excul, tus non effer, haerere ut plurimum . Eadem sere causa fuit, cur Ambrosus C malisti, qui librum Hierarchiae D. Dionysio vulgo Areopagitae adscriptum summa cum laude ConVertit, parem non intuerit gratiam in 1 ua Diogenis Laertii interpretatione , quae singularem veterum Philosophorum doctrinae noti. xiam postulabat; propterea quod ista cognitiis
Ambrosio ab hominum convictu remoto minus fortasse, quam scientia mystica innotuerat.
126쪽
ro De optima lege dorum Eodem gradu , modoque , quo Auctorem Venere pergit laterpres, ad fontes, e quibus ille suam hausit doctrinam, recurrat oportet.. Ribitus , qui Antonii Μelita sententias e Graeco transtulit in Latinum sermonem, quod praeclaris judiciis de hoc compilatore latis a Geinero paullo facilius steterit, nec quidquam operis inlumi erit in considendis Sacris, & profanis Scriptoribus, e quibus ea effata depromta sinat, dignus sane fuit, qui ob tantam inc riam indiligentissimus Interpres haberetur.
Neque vero haec omnia latis esse arbitreris; accuratissime praeterea inspicienda sunt exemis piaris errata, quod nisi sedulo perficias , longius inoffenso pede non progredieris. Hemaeus, vir ad antiquos Scriptores icite , feliciterque vertendos a natura compositus , in reddendis Theodoreti contra Haereses Scriptis erravit nonnunquam , quod exemplaris sui menda
Caeterum Interpres gravi stimo sit,aeerrimoque judicio necesse est, atque Auctoris sui perlonam adeo subtiliter induat, ut nonnisi unus, idemque in duobus, ut ita dicam, simillimis corporibus vigere spiritus videatur. Verum ecquis ille est, cui int, tantaque simul prospere succedant λ ecquis occurrentes in tam latebroso negotio discrepantias omnes conciliare valeat qui susceptam interpretationem hilaritate, & Hiavissima luce eonspergere laborat, fidus esse des nit; qui vero fidem scrupulose servat, obscurus fit, agrestis,& barbarus: at fides tamen religiole servanda,
127쪽
Ecclesiae Patν- Metbodo. Iospraesertim in Auctorum Ecclesiasticorum interis pretatione; nam in divinis rebus licentia, quae in errorem abire posset, confidentius uti summum nefas est.
Parum constantis moderationis plerique Interpretes tenent, alii 1 ervitutem optant , alii
iusto liberiores sunt. Qui opera Sancti Irenaei Olim convertit, fidissimus fuit Interpres, ted nimia scrupulos late in barbariem impegit , . atque singulare quoddam dicendi genus adhibui , quod, quum G Iaecum undique sit, a Latinorum stylo prorsus abhorret . Contra Hi ronymus Eusebii Chronicon, aliaque nonnulla Patrum scripta transferens, ea libertate usus est, ut Rufino justae reprehensionis locum prae bHerit . Ipse quoque Russinus Latinorum exempla iecutus, qui quidquid sibi non probatur,
temere sustollunt, omnia sulaeque Vertit in Origene, cujus principia transtulit ad tegendos potius, ut videtur, illius erroreS, quam exponendam doctrinam. Innumera sunt, quae hae in re adducuntur exempla; verum hisce paucis abunde peripectum fit, quanti intersit sedulam Orientalibus linguis operam navare, se seque ab Interpretum servitute vindicare, quos fidos duces non semper habemus, eo vel maxime, quod nihil tutius esse possit , quam ipsos adire sontes , praelertim, quum de rebus asitur proserendis an vulgus, cui nostra non satisfacit incuria. Cardinalis Baronius cautus caeteroquin , &diligens, in hoc satis curae non habuit, quum
128쪽
xes Da opt-a segendorum neonsultis exemplaribus Latinam Eusebii in. erpretationem, auctore Christophoris , non .mnium numerorum laterprete in suis anna. libus secutus est. Omnibus ea in re fidere periculo lum . Plures Erasmi celebritas nimium observata in errorem induxit. Abbas de Bili motat Erasmum in sua Tractatus de Diνitu Sancta D. Basilii interpretatione, hujusce Patrissenia vel non exprimere, vel omnino subverutere ; in interpretatione autem octo priorum
Divi Chrysostomi Homiliarum, in Iec dam ad Corinthios ita indiligentem fuisse , ut quin quaginta, di. amplius locis castigationem me
Hac sane de tausa, qui primigenios Codices
'pervoluere nequeunt , vel incuria nolunt, in viliorum imprudenter errata descendum , ac inius hominis vitium communis, & pene in sanabilis morbus evadit. - Audiendae hac in re Eruditorum querimo niae , quas & hodie fundunt de barbara agendi Tatione . qua licentioribus interpretationibus sitis Arabes , quinque, vel sexcentorum anno rum spatio meliores antiquitatis Scriptores sedidissime lacerarunt. Incredibile dictu est , inquiunt, quot errorum monstra, mediis barba- eorum turpissimis interpretationibus in literarum rempublicam irrepserint. Quinimmo radices adeo altas egerunt, ut nonnisi immensolabore evelli, atque eradicari possint έ inter prelationes nimirum cum fidissimis exem- 'laribus conserendo, quae tum ignoratione ,
129쪽
EMesae Patrem Methodo. oytum caeca quadam, effraenique libidine detur.
parunt. Laudis, & gloriae avidissimi , atque
praestare caederis appetentes, innumerabili v
terum librorum copia, quos sibi adscripsere
vel pro arbitrio transtulere , rati scientiarum una cum Graeco Imperio pereuntium fragmenta collisere, ultimam iis perniciem attulerunt, eo graviorem , quo occultior est causa, ac pleribque Sapientibus minus nota. Non ita tamen exemplaribus fidendum, ut ad interpreta tones nusquam recurratur. Si enim Interpres aptissimus quamcunque operam con serit , ut fidam, accuratamque perticiat inseris pretationem , labitur tamen quandoque ; qua demum ratione lector saepe parum exercitatus, Auctoris mentem, quae lynceos Interpretis oeulos sugit, perfecte se assecutum gloriabitur recquis non jure metuat, quum hodiernos Criticos inclyto Valesio cui parem Interpreten reperias neminem exprobrare audiat , quod Eusebii historiam non maxima semper fide transtulerit , & in quarto hujus Historici libro circa successionem Episcoporum hallucinatus fuerit λQuidquid id est, a Viris prudentibus, etsi
linguarum peritis , nunquam negligendae sunt interpretationes , vel ut eas in dubiis consolant, vel ut aliorum exemplorum testimonio de autographi Codicis integritate fiant certi tes . Atque haec quodammodo media tenenda
est semita inter illos, qui caeco quodam modo se se interpretationibus addicunt, atque aliqs ,
130쪽
x Og De optima tegendorum qui eas indiscriminatim respuunt. Hine enim;
rui primigenios Codices non legunt , procul
ubio in errorem impingent; inde vero, qui interpretationes sustollunt , magno in rebus dissicillimis subsidio carebunt, ac demum om nis ad scientias via intercludetur , quibus , quod linguas nelciant, alius non patet ad ea aditus, quam interpretati num.
CAPUT VII. De re critica, eiusque usu in lectione Patrum Ecclesiae.
Uum Augustinus aliorum Ecclesiae Patrum nomine dixerit , metuendas non esset Grammaticorum ferulas , sed omnem in eo collocandam industriam , ut veritatis cognitionem assequamur; supervacaneum videmtur sermonem hoc loco de critica instituere, quae praecipua Grammaticae pars est . Si tamen expendantur, quae de mendis inconsideratam rerum investigationem consequentibus alibi
scribit idem Doctor, nemini abs re videbitur Iauca a nobis d: steri de usu critices, quae in
ectione Patrum Ecclesiae adprime necessaria est, quum ad eos nonnisi summa circumspectione accedere debeamus. Critices vocabulum multis exosum est, sed immerito. Nam si criticae artis naturam duntaxat consideremus, vitii culpa caret; tota