장음표시 사용
431쪽
Eeelesia Patrum Methodo. os quentium, minuive facilium Glossaria, qualia invenire est apud classicos quoidam Auctores.
Omnium autem utilissi ma res esset cunctarum vocum, quas Ecclesiastici Scriptores praeter morem ulurpant , abloluta in unum comras collectio . Quae res illorum opera, &udio indigna non est, qui in volvendis Pa tribus diu multumque versati, illorum Dochri. Nam , atque iermonem optime perspectum
Eccur non idem fiat ad Theologiam, quod
ad humanas scientias promovendas profani Auctores perfecerunt λ Timeus, referente i Photio, propria Platonis verba in unum volumen collegerat, quod etsi reapse bonunia, quum tamen nonnullis vocibus deficeret, Bois heius absolvendum suscepit. Quia vero secundum hoc Vocabularium satis absolutum non erat, novam idem Auctor Collectionem adgressus est de Dubiis apud Platonem Vocibus , quae primis duabus uberior erat, atque locupletior . Salmasius, qui in Literarum Republica cla- n. Η rissimum sibi nomen comparavit, turpe sibi τὰτ
non duxit complures ambiguas Voces , quaSin legendis Auctoribus notaverat, in unum colligerem Atque ut graviori utamur exemplo, Divus sis; Hieronum us Regionum, & Urbium nomina , II. T .
quarum in Scripturis Sanctis fit mentio, singillatim excerpsit, ac propria Hebraeorum Cc 3 n
432쪽
4o s De optima legendorum nomina, quae itidem in locis occurrunt, ex. plicuit, explanavitque. Extat in Bibliotheca Imperatoris , teste Lambeccio, Lexicon ab Anonimo vetustissimo compolitum hoc titulo : Interpretatis Alphab rica disciliorum quorundam vocabulorum, quνbus Santius Dion ius Areopagita in operibus suistititur. Magnum ex illo emolumentum duci
posset ad novam Sancti Dionysii, ejusque Interpretis Divi Μaximi Editionem caeteris omisnibus emendatiorem.
Eruditissimus Abbas de Bilυ , qui probe
norat quantum conferre posset ad faciliorem Graecorum Patrum intelligentiam Vocabularium, a centum , & amplius annis esus funis damenta jecit in opuiculo, cui titulus Lecti κωm Graecarum Volumen. Illius consilium abs lutum sere invenies hodierna aetate in Ecclesiastra Gasparis Suicerii Thesauro , sive amplissimo Graecorum Patrum Vocabulario, ae,revium instar dissertationum ordine alphabetico dispositum, quae res longe utilissim . est ; in eiusmodi quippe operibus non utcunque exponenda sunt verba obscuriora , sed fuse, copioseque , praecipue quum aliquod comtinent eruditionis arcanum.
Sunt tamen hac in re certi quidam fines, atque vitanda, ut fieri potest, duo vitia , quorum alterutro laborant plerunque Dictionaria. Ut enim bene notat Photius, plerunque vel justo breviora sunt, vel nimium pro
433쪽
Εoelesiae Patrum Methodo. T. Iixa , atque animadversionibus, & iterationibus supervacaneis reserta.
In eo, quod proponimus Vocabulario ad Latinorum Patrum explicationem quod enim ad Graecos attinet , persectum illud jam est, absolutumque J aequissima haec mensura servari potest, ut ea solum colligantur, quae alicujus momenti videntur, & annotatione digna. Atque ut rite fiat, ea deligere fas erit, quae S pientiores Critici in annotationibus ad Ecclesiae Patres explicuerunt , tum accurate pr ferre annotationum auctores, ac demum proprio marte adjicere , quae ab aliis praete missa fuerunt .
Perdissicili , gravissimoque huic operi par
non est mediocris ingenii Auctor , qui veterum scripta obiter, & perfunctorie attingat. Diligentiores etiam Viri , Doctrinaque magis exculti , nec quidquam ad exitum pervenire sperent , aliorum ope, & consilio non utentes, qui eos a lapsu continere valeant, in dubiis firmare, atque animos addere, quum arduum quidpiam , & dissicito audendum est.
Nihil enim tam operosum, nihil tam rarum, quam Vocabularium numeris omnibus absolutum. In reliquorum operum disquisitione ce tus quidam est criticae finis, ast in Lexicorum castigatione fere nullus; nunquam enim non aliqua vel addenda, vel detrahenda nunquam, uae scripta sunt, non emendanda , vel illu-randa.
434쪽
CAPUT X. Patrum opera interpretari illorum esssolummodo, qui in eorum lectione
se dudum exercuerint. um de Interpretationibus in secunda hujus operis Parte plura jam dixerimus,
duo nobis ostendenda supersunt. Inprimis quanti intersit monumenta Patrum interpret ri , deinde hanc illorum esse duntaxat operam, qui multa lectione, diuturnaque meditatione gravissimos holce Scriptores medullitus perspe-etos habent , exploratotque . Quod a junt nonnulli,Interpretationibus ineristiam gigni, & Linguarum Orientalium ignorationem,cum experientia manifestissime pugnat. Indubitatum enim est aemulatione bis centum,& amplius annis invecta antiquos Auctores interpretandi, innumeros viros ad Linguarum studia compulsos esse , quae vel negledia omnino fuissent, vel jejune, leviterque delibata, nisi in arte interpretandi se diu, muliumque
exercuissent. Praeterea quum non omnes Linguarum amo re ducantur, atque illarum amantes non semis per curarum vacui sint , vel iis sedulo in- cumbere velint, ut Auctorum monumenta primigenio sermone exarata percipiant, mulinta, & magna in eos ossicia conseret, qui duo
435쪽
cem se , ac interpretem illis praebeat . Am. brosius Camaldulus eruditissimus, politissimusque aetatis suae solitarius latinam D. Ephrem Imterpretationem Laurentio de ΜedIcis nuncupans, acute inquit, venusteque , quum hic Ecclesiae Doctor in solitudine ipsum visitasset, iulius ingenii elegantia , & morum Castimonia
illectum operam ei suam obtulisse , ut in Regiam Florentinam introduceretur, in quam suos Doctrinarum sales effunderet , eique quominus iret, ignotum Regiae sermonem causanti, interpretem se pollicitum fuisse, ut praestanistissima ill1us verba bono larent exemplo, multisque prodessent ..
Interpretationes modo accurate fiant, hoc praesertim emolumentum adserunt , quod Commentati locum teneant , quum fieri prosecto nequeat , ut persecta interpretatio non ill stret exemplar , ejusque praecipuas difficultates non diluat. InterpreS enim, qui auctorem explanare studet , illum inprimis omnino perspectum habeat necesse est, atque in optimo pro viribus lumine collocarit.
Plinius Iunior nihil tam utile studiosis proponi posse existimavit, quam meliores quosdam Scriptores frequenter ex Latino in Graecum, vel ex Graeco in Latinum transferre sermonem. Hoc consilium, subdit, adeo boonum est , ut ab Institutoribus bene multis tanquam praeceptum tradatur sola quippe 1 terpretandi crebritate Linguae puritas , atque elegantia comparatur . Illius ope locupletissi.
436쪽
4ro De optima legendorum mus', ut ita dicam, figurarum Thesaurus colli. gitur . Inde fluit singularis in exprimendis animi sensibus lepor, atque venustas, ac qui Optimos Auctores frequenter exscribit, supra vires suas quodammodo fertur , eorumque exemplo eo tandem devenit, ut digna, quae ab omnibus describantur , opera componat. Deinde quantacunque si in pervolvendis A ctoribus diligentia, fieri nequit, ut multae dicendi veneres Lectorem non fugiant , quae Interpreti se se paullatim offerunt, ejusquα menti peropportune obversantur. Quam apte animum perficiat ars interpretandi, vix dici, aut credi potest. Cicero, &Plinius uterque in ea se se exercuerunt , hujusque laboris sane non exigui subsidio p
steriorum temporum Scriptores talem, ac tan- am adepti sunt elegantiam , atque venust tem , quae ante illorum aetatem vix , ac ne vix quidem innotuerat. Quamobrem dubitari non potest, quin plurimum intersit celebriorum praesertim Eccle-sae Patrum interpretatio, quum tot inde manent , ac tanta in Literarum Rempublicam , Morumve Doctrinam commoda, atque em lumenta. Revera tamen illius exercendae potestas iis duntaxat jure concedenda est, qui multis laboribus, atque assiduis vigiliis eam adipiscuntur. Enimvero non omnes interpretis partes implevit, qui Linguas callet; omnino praeterea auctorem suum mente complectatur necesse est . Quis vero auctorem peni-
437쪽
Eeelesiae Patrem Methodo. ri tus eom plecti valeat, nisi coaevos Scriptores, immo etiam superiores , quibus quodammodo conjunctus est, probe perspectos nabeat, ut si qua dubietas suboriatur, vel error in Textu, collatum cum illis, qui cum communes habet. sententias, corrigere Valeat, atque emendare. Hae porro natione , qui Divi Ambrosii Hexameron interpretari asgrederetur, Hexam
ren inprimis Divi Basilii consulere poterid, quod Sanctus Ambrosius sui quodammodo j ris fecit. Qui vero Divum Cyprianum, per
volvet inprimis Tertullianum, quem Carthaginensis Antistes Μasistrum suum vocabat . Qui denique Prosperum , vel Fulgentiunia, versabit accurate Augustinum , cujus Patresisti velut adminicula lunt, atque instrumenta. Adversarios etiam Patrum , quos interpretari suscepit, probe norit, oportet, in m quippe Literaria contraria contrariis magis elucescunt. Itaque Ruilinum Hieronymo jum gens, Iuliadum Augustino, Theodoretum CDxillo Alexandrino , in vertendis istorum Patrum operibus bene multos .eraticabit nodos, quibus solvendis alia non suppetit via. Patres Ecclesiae alii aliis haerent , arcteque connexi sunt , quo fere pacto corporis mut- euli innumeris modis etiam . contrariis , qui vosub sensus non cadunt , nectuntur invicem;
eout, qui vel unum persecte assequi cupit,
non eos totum omnes, qui contentiunt , Verum etiam qui dissentiunt , comprehendi ste
438쪽
ra De a leprendorem gebeat. Quae nisi accurat terventur, in Fide Dogmatis facillime quis aberrabit . Neque vero levior est circa Disciplinam
Ecelesiasticam difficultas, in ea quippe perraro
Auctorum mentem in exemplari contentam
reddere possiimus, nisi fontes ipsos adeamus , e quibus illi Doctrinam hauserunt. Equidem
non inficior, Auctorum, qui exponuntur, nonnullos adeo esse perantiquos, ut illorum aetate nullum superiorem invenias , quem cons Ias: at coaevos tum contulere sis erit, immo etiam inferiores antiquitatis notitia eruditos.
Ad Historiam quod attinet , luce meridi na clarius est, haudquaquam feliciter Patrum, qui de illa scripserunt , interpretationem fieri posse, nisi cumulata Scriptorum omnium notitia prius acquisita , qui ad Auctorem in te pretandum referri ullo modo possunt. Ita qui Optatum de Schismate Donatistarum transferre aggreditur, Auctores adibit ejusdem aetatis, qui de maxima hac Ecclesiae labe, atque pernicie scripserunt; eo saltem fine , ut vitia emendet , quae in hujus Auctoris exemplaria
Denique quum duplex si interpretandi ratio , altera quae literam , alia quae senium magis iectatur 7 , expendendum sedulo, qui-huS
I , Inter haee duo interpre-l a litera non recedat, aliis
tandi genera aliud quod- l quam tamen sibi vindieat dam medium astnoscen- l in reddendo sensu libem dum videtur, quod quum i tatem, ut postulat phrasi , Di itig ooste
439쪽
geelisae Patrum Methodo. 623hus locis, qua ve occasioae alterutra Opportuunius adhiberi queat. Qui ea lolum mente interpretari aggreditur, ut animum, ac stylum formet, perficiatque , vel ut in termone generalem de Patrum Doctrina rationem redis
dat , latiorem viam inibit, seque jejune , exili que literae serviliter non addicet. At Vero quum de controversiis agitur, ac Fidei DODmata definite , diligenterque exponenda sunt, accurati Interpretis est propria lignificatione Vocabula stuiliosius reddere, quidquid lit de
styli elegantia , ac venustate ; tunc enim nutendum, ut mens Lectoris non tam delecteis tur , quam persuadeatur , atque ad veritatis . cognitionem ducatur.
Ex hi1ce animadversionibus iudicari iacile potest quanta Interpres pollere debeat intelligentia, quantave cognitionum ubertate. Gravissimos igitur Scriptores , nimirum Ecclesiae Patres in alteram Linguam transferre eorum
est solummodo , qui acerrimi judicii, atque
omnigenae eruditionis fastigium attigere. Eo qui pervenerunt , interpretationibus Patrum, quas ipsi duntaxat, ut par est, praestare queunt, Liri
S eloeutio Linguae , qua lfit interpretatio . Haec ligitur dirieri ab interpretatione literati , de qua disserit Auctor , quod non reddat auctoris sensi de verbo ad verbum; ab ea vero interpretatione , qa sensum magis eonsectatur, quam l: teram, in eo dissert, quod literae nihil addat, vel detrahat, sed eius oris dinem duntaxat immutet,
ut alterius Linguae phrasia postu lat.
440쪽
4t De optima legendorum Literarum Reipublicae plurimum proderunt .. Gel neri us hinc ortum habuisse putat Interer lationum contemtum, quod spreta ab Eruditis, velut abiecta, vitillimaque interpretandi ars, ab iis solum sectitata fuerit, qui tenue, an gustumque a natura ingenium sortiti , operolam hanc molem habIre non poterant.
CAPUT XI. sui in Patrum lectione sese exercuerunx, insituendae tum Scientiis , tum
Moribus Iuventuti prodesse pusunt.
OPrima Iuventutis Institutio tanti mo
menti est , tamque necessaria , ut pruindentum hominum judicio ad Religionis Sanctitatem, atque Imperii administrati nem nihil ea utilius existimetur. Atque hanc ob causam Graeci , & Romani instituerunt Academias , ac Libros edidere, cuius generis si in t , qui supersunt Xenophontis, Ciceronis, & Plutarchi, ut adolescentes , in quibus spem omnem suam ponebat Respuishlica, legis, ac rationis praecepta prae oculis
habentes, ea violare erubescerent.