장음표시 사용
101쪽
3o HOROLOG Io GRAP HI AAn Post
temerilatitutemeri Iatituteme latitumediem. dine medidine
His punctis diligenter impressis recipe horum trium arcuum tria puncta,lineae a c uiciniora, dc officio circini quaere centrum eorum, quo inuento, describe arcum manifestum per haec tria puncta transeuntem,q ni horae undecimae antemeridi/anae dc primae postmeridianae accommodabitur. Deinde iterum accipe tria puncm,lateri a c pro/pinquiora, dc explorato centro ,per ea trahe aracum,qui horae decimae antemeridianae dc secundae post meridianae alligabitur. Consimiliter operare, inscribendo tres rcliquos arcus horarios unum pro hora nona dc tertia lium pro hora octava dc quarta. Descriptis ital in quadrante arcu. bus
102쪽
bus pro fabricada scala latitudinis partem lineaea c ab arcu interiori in d punctum in tredecim partes pares distribue. Similiter eiusde lineae parte d e in totidcim N parata scala adscribe numeros ab arcu interiori,quilatitudini 3 6 graduum dedicatus est,incipitia do, ac ascendcndo usq; in arcum supremum latitudini o a. graduum alligatum.De
mum filum innecte centro a,cui margaritam uolu/bilcm appende. Cum igitur horariu in plano uolueris describere sic agcs. Fac semicirculum ali/quem in plano quem per semidiametrum in duas mox diuidas quartas, & ne crres oppone hunc se micirculum pectori tuo, di erit semidiameter linea horae duodecimae. Diameter ucro quae utraniuclaudit quartam seu quadrantem accommodabi/tur horae sextae antemeridianae& postmeridianae dextra quidem parte antemeridianae di sinistra postmeridianae. Reliquas nero horarum lineas hoc pacto inscribes. Transfer officio circini arcum aliquem ex quadrante supra descripto nec refert an accipias arcum c uel d uel e in semicirculutuum,dc describe occultum semicirculum. Sit autem gratia exempli is arcus,arcus d. Deinde pone filum quadrantis ad scalam latitudinum di moue margaritam ad potarem eleuationem tuae regionis
103쪽
onis. Quo facto, moue filum a duodecima uerses primam donec margarita cadat super arcum ho/rae primae: & excepta cum circino in arcti d distantia,quae cadit inter lineam horae duodecimae 5c inter arcum horae primae, traduceam ad semicirc lam
104쪽
lum occultum figendo scilicet unum pedem circini in linea horae duodecimae: ubi intersecatur a se micirculo occulto,& pingendo utrinq; cum alio pede notam pro hora prima & undecima. Postea trahe a centro horologi j siue semicirculi duas lineas per has notas,quae feruiciat horae primae & undecimae. Consequenter pone silum cum margarita in quadrante ad arcum horae secundae siue decima dc apparebit in arcu d distantia duarum ho/rarum,quam ut prius transscras in futurum horologium, factis duabus notis tralius Q lineis, habebis horam secundam N decimam. Haud secus ages pro reliquis horarum lineis inscribendis. Et nota quod ex hoc quadrante non poteris nisi duodecim colligere horas cum autem in aestate longiores dies extra aequinoctialem pluribus constent horis,eas hac inuestigabis uia. Accipe in tuo horologio cum circino distantiam quae est inter horam quintam δc sextam 3c signa eam extra sextam, di habebis a dextra horam quintam matutinam N a sinistra horam septimam postmeridia
nam. Item accepta similiter intercapedine dnarum horarum quartae N sextae,ac ea utrini ad horam sextam adiunet, ,habebis quartam orientalem M
105쪽
3 HOROLOGI GRAPHIAra tertia matutina & nona postmeridiana in septetrionalibus locis ubi polus supra quinquagesi
mumquarium gradum attollitur. Parato
ita horologio eriges in eo stilom iuxta eleuationem poli tuae regionis , educto scilicet filo ferreo ex centro horologi & praecise horae duodecimae incumbente. Hactenus de fabrica,nunc depositione horologi j aduerte quid Iohannes de
monte regio in suo Kalendario scribat, ubi docet unlgarem lineae meridianae inuentionem.In plani/cie aliqua horizontali describe circulum quantumlibet,magnum uel paruum,in cuius centro figestilum teretem sic ut cacumen eius quoquo uersum aequaliter distet a circunserentia circuliaea autem longitudine sit stilus ni umbra eius breuissima, quae accidit in meridie intra circulum termine tur. Obserua igitur accurate stili umbras aequa les, antemeridianam &postmeridianam,quarum utraq; ad circunferentiam circuli desinat, factis , duobus punctis ad terminos umbrarum, arcus interceptus per aequa diuidatur, pnnetiisl mediae incisionis cum centro circuli copulatur,quae qua tumcunque etiam utrini porrecta erit linea meridiana quam quaerebas. Hanc cum umbra stili teti/gcrit,noueris esse maridiem seu horam duodecu
106쪽
EBAST. MVNSSTERI. I s a quam unica lineam obseruabis cuiuste horologium tuum locare uolueris. Poteris etiam multos describere circulos, ne diu umbrae conta ctum expectare cogaris, sed quacunq; accesseris hora inuenias umbrae conum aliquem contingcre circulum. Et tutius id ages circa horam sextam aut septimam antemeridianam quam circa decimam aut undecimam,quum circa meridiem umbra paerum crescat N decrescat mane uero ic sero plurimum augeatur di minuatur.
Fabricitio horarij quadrati, quo in quavis habitatione,quae 66.. o. gradum in latitudine non excedatinii posv dioe est,quod in Aeogypto ex Apbrica dis inremoti imis aquilonis habiotabilibus partibus er quibusvbet ma.Ierceptis locis iustum sit:
FAς ςirculum super centro e,quem duabus
diametris quadrabis . Has quartas signaliteris a b c d . Quartam ab diuide innonaginta gradus incipiendo ab a. Deinde num ra ab a uersus b maximam declinationem solis uidelicet a3. gradus Ec ueo. minuta,acceptat cum circino hac intercapedine.pone unum eius pedem in punctum b dc aliam extende uersus c 5c a N
107쪽
tas arcus f b h,& trahe lineas patentes,principi is signorum seruientes. Erit igitur linea b d du du tracta uice atquinoctialis,initiu arietis et librae. Sequcns autem sinistram uersus,principijs Tauriti uirginis alligabitur,&iterum sequens initiis Geminor u dcleonis: linea deniq; e h tropica aestiua,cancri principio dedicabitur. Linea autem quae aequinoctiali uersus dextram proxima est, principiis scorpii, piscium subsequens sagittarii dc Aquarii, Zc tandcm tropica brumalis Capri/corni initio inseruiet. Hac igitur sermula lineas signoru initia significantes probe descripsisti,quas aut eorundem consectis characteribus,aut literis signorum primariis fgnabis . Similiter poteris si iam memoratis mentcm accurate adieceris facere subdiuisiones signorum quaslibet. Porro lineas latitudinum,hoc est ineas eleuationum poli scptentrionari j, quas zodiacos habi/tationum nominare possumus priores lineas eκ transuerso secantes,in hunc modum inscribes. Statue unam partem regulae in centrum e 3caliam applica trigesimo tertio gradui si placet ibi incipere) quartae a b dc signa intersectionem lineaef g pune o obscuro, deinde regula in e durante eleua ipsam ad trigesimum sextum gradum quare
108쪽
33 HOROLOG Io GRAPHIAM ab si te non gradatim omnes lineas latitudi/num inscribere delectat δc iterum lineam f g in absectione punisto obscuro affice,&sic consequenter age usq; in gradum sexagcsimum tertium uel sexagesimuquintu lineae fg pucta cotinuo imprimedo: has intersectioes lineae s g circino traducad linea hi aequidistanter diametro a c, appositat regula binis punctis diametro aequidistantibus a c,duc lineas rectas ab uno tropico in alium
quae eleuatioibus poli borealis adaptabutur, quibus discretionis gratia ascribe numeros triginta tres δc triginta sex. dcc. Post hoc lineas horarias sic inscribas pedem circini unum immitte centro e dc reliquum in intersectione diametri a c cum linea fg expande δc describe circulum occultuml m:deinde a linea f g ad lineam h i duc duas lineas terminantes lineas horarias inscribendas diamctro a cparallelas quarum superior ultra quantitatem medietatis semidiametri supra lineam a cnon eleuetur. Circulum praeterea l ma contactu
diametri a c cum linea f g in niginti quatuor in quales partes distoribue applicata 3 regula ad sin gulas binas partcs circuli dieto conrac ut aeqv idi. stantes,trahe lineas horarias. Quibus sub aut supra asscribe numeros debitos. Linea
nanque s g horae duodecimae meridianae seruieti
109쪽
quae proxima est sinistra uersus horae s.antemeridianae reprimae post meridianae alligabitar εc siedeinceps. Hos igitur numeros lineis horari js aut superne aut inferne adscribito. Poteris etiam adiumento huius circuli per alteriorem diuisionem
partium eius aut in duas,tres,aut quatuor constituere lineas laterualla horarum sudiuidentes , aut in medietates aut tertias aut quartas.
Restat adhuc zodiacum meridiei appendere. Quocirca pone unam pedcm circini ad lineam s. graduum scalae latitudinum,scilicet ad intersectionem eius cum diametro b d ad allum emitte in eadem linea usi ad proximam lineam initi, lem signi, puta tauri, di circino non uariato siste unum eius pedem in intersectionem diametri a ccum linea meridiei f g: cui imprime utrinq; pune et a se unum principi s tauri uirginis, di reli quum, uersus mdem scilicet horarii iniths Scoraph dc piscium alligandum. Consimili egere, duc alias signorum lineas initiales acetiam earun/dem subdiuisiones. Postea pinge tres lineas aequidi stantes lineae s g . di fabrica scalam meridia.
nam. Compones etiam cursorem seu brachium quoddam nolubile,cuius uuam partem extromam lineae b d in parte saperiori scalae latitudi/