장음표시 사용
91쪽
nodus adus investigandi horologiorum diametros iuxta poli elamne subsimitatem, unde tum horizontalia quam uerticata ais penudula uel inclinati,necnon titerasia fabricanιur horaria. caput III.
S bς in plano aliquo & circa datum In eo
centrum λcirculum b c d e hinisque diametris b d 9 c e,in eodem centro a sese ad rectos dirimentibus angulos inquatuor quadran res more solito divide.Horum quadrantum doxter 8c seperior b c in so. partes aequales distribuatur, primo quidem in tres,postea quaelibet in sex,tandem quaelibet in quinque. Sumpta postmodum poli borealis sublimitate, siue regionis latitud i ne, ad quam scilicet conaris fabricare horologi um,ea supputetur in quadrante b c , a signo qui dem b uersus c. Finis autem stipputationis signotur notula L& a centro a ad datum signum f, recta producatur linea a f. Dato insuper arcu b Laequalis eidem constituatur in quadrante b e,
sitq; b c, de asigno f ad signum g recta ducatur linea f g. Haec enim a semidiametro a b, bifariam diuidctur, in signo quidem h. qua propter 3c ad
rectos angulos per tertiam teriss elementorum
Euclidis .Erit itaque recta linea f h perpendicula ris super a b de triangulum a s h rectangulum. Ergo
92쪽
Ergo circulus b c d e meridianam b c quadrantem eius septentrionalem, a uero centrum
mundi repraesentabit, porro recta b d horizontem & c e uerticalem circulum cum ipso meridiano ad rectos angulos incidentem. Trianguli au/tem a s li, perpendicularis f h erit sinus rcctus siue dimidia chorda sumptae polaris altitudinis b se
basis uero a li sinus rectus complementi eiusdem eleuationis polaris in ore, ipsius arcus sc qui idem semperest cum aequatoris eleuatione est enim basis a li aequalis ei quae duceretur a signos super a c perpendicularis. Subtensa denique a Laxem mundi, atque signum s mundi polum re praesentabit, cuius umbra horas ipsas in iis potissimum indicabit horologi js, quae adminiculo trianguli a fh construuntur. His ita dispositis,data recta linea f h,x qualis eidem constituatur in semidiametro a Gito illa a i , a signo h ad signomirecta ducatur linea h i dirimens rectam a s in signo K. Erit igitur triangulum a l, i aequale atque simile triangulo a fh d quod ex quarta primi Euclidis fit manifestum. Consequenter deducatur officio gnomonis ex signo f in rectam h i perpen dicularis f l ,dividatur recta a R bifariam in DPQ mes centro i , interuallo aulcm a m uel m Q
93쪽
94쪽
K circulus describatur n o. Hic nanque circulus uices geret aequinoetialis horarij, quod necessarium erit pro pendentibus atque lateralibus qui busdam horologi js, quae per hoc fabrefiunt in strumentum. Quod si diametrum n o cum ipsa hi produxeris orthogonalem,erit idcm circulus inquatuor quadrantes exacte distributus icuius quidem circuli semidiameter rigendi ex centro eiusdem aequatoris perpcndiculi,ipsarum quidem horarum indicis ongitudinem ostendet. Sumpsismus autem in exemplum descriptionis huiusce horari j protypi, latitudinem seu poli borealis cleuationem γ. graduum dc triginta minutorum, qua lis Pasiliensis esse inuenitur. Neque aliter data quavis alia poli fissilimitate vcnit operandum.
Descriptio horologij hortetnntatis. caput Iris.
Describere horologium in plano nihil alb
putes quam aequinoctialis aequales horarias diuisiones in superficiem planam, horizonti aequidistantem reducere , quod hoc ingenio efficies. Accipe superficiem planam, cuius
longitudo in triplo sit maior eius latitudine,&per, mediam
95쪽
a HOROLOGIO GRAPHIA mediam longitudinem eius trahe lineam rectam ah. cuius medium habeat punctum c. Hoc laeto,
duc lineam rectam,quae secet lineam a b orthogonaliter, notetur* literis d e. Deinde super lineam d e describe duos semicirculos,qui sese inpuncto c contingant,quorum unus, nempe c e, aequatoris uicem geret: alius uero, scilicet d c horizontis tenebit locum. Porro semidiametros horum circulorum ministrabit tibi praecedens caput dccaput secundum. Nam semidiameter aequinoeti alis tanta erit quanta est intercapedo lineae a g. Semidiameter uero circuli maioris qui est horia zontis fiat secundum quantitatem lineae a e. Itaq; hos semicirculos terminabis duabus lineis quae sint parallelae ad lineam a b, dc per transuerasum earum duces lineam d e,quae utrumque semicirculum in duas diuidat quartas.Centrum aequi noctialis signabis cum litera e , centrum autem maioris semicirculi cum litera d. Caeterum lineam terminantem aequinoctialem notabis cum literism o :quae uero alium claudet semicirculum, habebit literas g s. His omnibus peractis semicircu/lum minorem in duodecim partes aequales, positat regula super eius centrum ex una parte,& ex
alia super singulas diuisiones , aduerte ubi inters
96쪽
cet lineam ab N ibi fac notas. Rursum posita regula ex una parte super tantrum d maioris scilicci circuli,&ex alia parte super singula puniri lineae a b impressa, fac lineas horarias a centro du's ad circumserentiam eius transeuntes. Itam linead c erit linea meridiei representans scilicci horam duodecimam. At linea d g dedicabitur horae se
xtae antemeridianae, & mox sequens uersus c soptimam commonstrabit horam, alia sequens octauam , dc sic consequenter uso ad lineam d s quae erit horae sextae uespertinae. Diuisa aulcm una nae dietate circuli, alia opposita medietas eadem diuidatur lege trahendo scilicet seu continuando lineas per centrum ad oppositum semicirculum. Quod tamen de duabus horis intelligendum putes, quae horam sextam antemeridianam sequun/tur,dc quae uespertinam sextam mox atraecedunt.
Nam sub eleuatione poli quinquaginta graduum& supra , quarta dc quinta matutina 8c item septi. ma N oetiua uespertina in media aestate haberi possunt.Ubi uero polus attollitur supra horizonta quinquaginta quinque gradibus ut in Scotia &Norbegia,ibi quoque hora tertia matutina dc nona uespertina ex solari irradiatione habentur.
Quod si cupias subdiuidere integras horas diui
97쪽
de horas aequinoctialis in quot nolueris aequales diuisiones illis Q ut prius in lineam contingentiae a b relatis,age cum eis ut cum integris secisti horis. Tandem in centro circuli, hoc est, inpunetod, fge stilum rectum δc sortem cuius extremitas
aequaliter distet a puncto f dc g, etcueturi, tantum super lineam meridiei, nempe d c, quantum linea a g in suprascripta figura remouetur a linea a s, ut scilicet hic stpus respondeat axi sphaerae, Melus extremitates direye aspiciant utrunque mundi polum. Parato itaq; horologio, poteris mox eo uti, si iuste ipsum ad lineam meridiana posueris,quod qu idem officio compassi aut alterius iusti horarqfacile efficere poteris.
Sequitur figura huius quarti capitis. :
99쪽
Fabritatio quadrantis,α quo horam horizontalia diverse construuntur. caput V.
FAς in centro a quadrantem,& in eo limbu
quem signabis in interiori circulo c b. Hune circulum interiorem diuide in so. gradus incipiendo a c. Praeterea latus a c diuide in tres partes aequales,scilicet aedc. Statuto pede circini in a centrum,reliquum extende in d dc describe arcum usi in lineam a b. Similiter ab e in lineam a b dcscribe arcum ti erunt occulti. Hi duo arcus occulti una cum arcu interioris quadrantis tribus polaribus eleuationibus accommodabun/tur. Primus sicilicet interior quadrantis eleuationi polari uessi graduum: secundus 49. tertiussa. graduum seruicti Et ut pro his tribus iam me a moratis eleuationibus habeas horizontales nu/mcros,horis ante Zc postmeridianis in plano horizonti aequidistanti inscribendis respondentes, intra subiunctam tabellam primam, scilicet prolati/tudine I s. graduum cum hora undecima aut pri/ma dc numerum graduum dc minutorum ibidem repertum, scilicet gradus octo minuta Ss recen/se in arcu trigesimosexto gradui poli dedicato ab c uersus
100쪽
e uersus b N ad eorundem finem fac punctam m
eodem arcu. Similiter age ingredicndo tabellam eandem cum hora decima aut secunda &c. & ita cum reliquis horis. Deinde intra tabellam secundam,scilicet pro latitudine s. graduum,cum hora undeacima aut prima & gradus atqueminutae directo inuenta recense in arcu secundo officio limbi dc ad eorum finem fac notam in eodem arcu. Haud secus cum numero rcliquarum horarum huius tabellae operandum est. Rursus ingredere tabellam tertiam scilicet pro latitudine Ga graduum seruientcm, cum undecima hora aut prima,&numerum graduum atq; minutorum computa in memorato arcu, & exitui computationis fige pomctum officio quadrantis. Non dissimiliter procedes cum numeris aliarum horarum tabellae tertiae inseritS.