Horologiographia, post priorem aeditionem per Sebast. Munsterum recognita, & plurimum aucta atque locupletata, adiectis multis nouis descriptionibus & figuris, in plano, concauo, conuexo, erecta superficie & c

141쪽

o et ems Horologiu horizotale ad elenationem poli

142쪽

SEBA sm MVNSTERI. Tyspertina apparere potest hora ex irradiatione so/lari. Stili uero eicaatio supra lineam m c tanta est,

quanta distantia lineae g l a linea g uN pla no pro libito describe circulum, quem

diametro ducta in duos semicirculos distri/bue quem ex his inscribendis lineis hora. reis accommodaueris per medium secato, dc a media quidem sectione ducito rectam ad centrum circuli, quae horae duodecimae meridianae dedicabi/tur. Et hoc pacto semicirculus in binos quadrarates est diuis . Unum quadrantium a linea meridiana usq; ad diametrum in nonaginta aequales re solae partes, quas gradus appellamus, adscriptis numeris io.'ao. ueo. & sic deinceps usq; ad so. Advoca praetcrea tabellam tuae polari eleuationi opportunam quam infra huic canoni subiecimus. dc ingredere eam cum hora undecima aut prima dc numeros praduum& minutorum e regione offensos, recense in quadrante in nonaginta partes diuiso & fini notam imprime a qua in cretrumcirculi duc lineam rectam horariam. Et pede circini

confictis horologiorum horionialium peridulus.

caput tali I.

143쪽

τ HOROLO G IOGRAPHIA uno in interseissionem arcus quadrantis , lineae horae duodecimae immita, reliquo in notam iis pressam extenso,durante pede in intersectione ar/ciis quadrantis cum horae duodccimae linea , tra/duc hanc intercapedinem circino compraehensam in alium quadrantis arcum non diuisum, & a nota signata duc rectam horariam in centrum. Deinde tabellam iterum ingredere cum hora decima aut secunda,Mnumerum graduum ait minutorum illic repertum supputa in arcu quadrantis diuiso alinea horae duo decimae Mad fine pigenota,a qua incentrum trahe lineam horariam, δc fac traductio. nem in alium quadrantis arcum aliam docuimus.

Consimiliter intra tabellam pro reliquis lineis ho/rarhs inscribendis. Porro pro horis septima&ωctaua postmeridianis N ite quarta 3c quinta ante meridianis in horologio figurandis, iam saepe su pra diximus quo modo sit agendum.

144쪽

Orplφgium solare murale,austrum recte

aspiciens ,hoc ingenio per sequentem tabulam conscies. In plano erecto &austro recte obiecto,pro dimisso perpendiculo trahe linea K a rectam

145쪽

rectam, accommodandam quidem horae duodecimae conficiendi horologi j: in cuius superna parreduc aliam rectam transuersam, orthogonalem ibneae horae duodecimae . Attactum autem harum duarum linearum, tantrum horolog a haud iniu/ria appellabimus. In quo posito uno circini pede reliquo distento describe semicirculum transe untem per lineam horae duodecimae utrin sese siseniente ad lineam transuersam,quae modo diametri nomenclaturam sibi uendicat. Quae quidem dia meter duplici horae sextae uidelicet antemeridia nae N pomeridianae inseruiet ,a sinistra parte ante meridianae,& a delatra pomeriὰianae. Caeterum alias horas adiumento sequentis tabulae non secus inscribes quam in praecedenti capite cum hori

zotalis horologi j egisti horis. Na sub tuae habitatiois potari eleuatioe accipies grad. &minutae regione singularum horarum, dc recensebis eos in arcu diuiso, incipiendo a linea horae duodecim N ad finem eorum ex centro horolog 3 educes li/neas horarias quas suis numeris ab inuicem di stingues . Tandem 6c hoc meminis e iuvabit: Quod si eleuatio poli tuae habitationis ultra inte/gros gradas minuta quaedam habuerit exa cta tesorsitan delectat operatio in utrol horolo/

146쪽

gio murali lchorizontali,extabcllis supra positis pro horologio horizontali, dc item ex tabellis quas infra subordinauimus pro horologio murali, nouam tabcllam tuae habitationi accommodam hoc pacto excerpes.Tabellam integris gradibus

eleuationi tuae habitationis inseruientem ingre/dere,& omnium horarum gradus 8c minuta extra in abaco exara. Consimiliter ingredere tabcllam sequentem uno gradu maiorem, & ut diximus, gradu; 8c minuta omnium horarum parisormiter extra scribe aliis correlative. Graduum igitur Zc minutorum numerum minorem iuxta horam undecimam aut primam scriptum subtrahe a nu/mero graduum dc minutorum maiori di correlativo hoc est, ab horis 3c minutis ad horam unde cimam aut primam scriptis:&quod facta subtra/etione remanet,uocatur differentiade qua accipe partem proportionalem secundum proportio/nem minutorum ultra integros gradus eleuatio/nis poli tuae habitatiois existentiu.Hanc itaq; parte proportionale deme a gradibus δc minutis indecimo tertio capite,&adde in duodecimo,&resi . duum in gradibus , minutis inserito tuae tabulae condendae. Postea consimili operatione surripe

gradus &minuta a duabus tabellis, decimae & s K 3 cudae

147쪽

γ3 HOROLOGIO GRAPHIAcudae horis inscripta,Mde differeti a e licita 8c mi/nutis eleuationis poli ultra integros gradus acci/pe partem proportionalem, quamsubtrahe aut adde gradibus Jc minutis correlatiuis ,& rcsiduum pandct tibi gradus &minuta tuae tabellae ad sedem horae decimae aut secundae infercnda. Partem proportionalem accipies secundum disserentiam duarum horarum , secundum minuta quae habueris ultra integros gradus tuae polaris eleuationis:ut si disserentia fuerit quadraginta minuta, dc minu/ta polaris escuationis, uiginti,accipies tertiam partem quadraginta minutorum, sicut uiginti sunt tertia pars unius gradus. Consimilem operationem institues cum gradibus de minutis r liquarum horarum. Et hoc pacto excerpes no/nam tabellam tuae habitationi omnino congruentem,& fabricandis horologi js pro tua habitatione .laccommodissimam.

148쪽

Sequitur figura horologii muralis ad eleuatio. nem poli graduum quadragintaseptem Sminutorum triginta ex tabula fabrefaeli. Et scias stilum tantum in eo eleuari supra lineam horae duodecimae quantum b distat ab a.

Fabrefactio

149쪽

MFaresadio horo,psud quemcunque murum veridiem recte uel obliqueripicientem: caput γ v.

150쪽

S E B A S M Μ v N'S T E R I. ., eidcm alia tibi depingere dispositione. Fac igitur lineam aliquam in imo iacentem,cuius extremitates sint e b medium uero sit nota e:posito 3 circini immobili pede in centro e,describe cum alio pede semicirculum iuxta quantitatem e b utrinq; sese si mentem iuxta notas c b. Rursus hunc semicircu/lum seca in duas quartas per lineam e a. Quartam vero b a dioide in so gradus, a b incipiendo. Quoiacto,ndmerabis escuationem poli tuae regi. onis a b nersus a Nper finem eius ex centro e trahes lineam rectam, quam hypotenulam uocant. Praeterea prope b procreabis aliam lineam, per/pendiculariter scilicet a semidiametro e b ad hyponusam ascendentem cuius extremitates sint literaef gi spone ad contactum semidiametri eb,& gad contactam hypotennis. Ad lineam f g scribe, ad muram ad lineam e L ad planum Seqniter figera hutas descriptionis.