장음표시 사용
151쪽
hariter' incidens sit f t, quae autem transuersaliter perpendicula rem secat, u κ. Quo facto, accipe cum circino in priori triangulo intercapedinem fg, dc pone unum eius pedem in punctum a liam uero extende uersus f dc impressa nota adscribe literam b. Rursus accepta in triangulo praemissis in tercapedine e C pone unum circini pedcm inpun/ctum a N cum alio fac notam c in linea declinationis muri. Est autem declinatio muri quando est occidentalis,ut in proposito, signanda in quarta t κper lineam ab a descendentem dc tot gradibus aba t uersus x recedentcm,quot murus a meridie ad occiden inm declinat,hoc est dextrorsum. Sin mu 1 rus a meridie orientem uersus obliquetur, cadet muri declinatio in quartam i v. Consequenter ac
cipe cum circino minimam distantiam quam habere poteris a puncto c ad seminiametrum at, MN pone unum circini pcdem in punctum λ alium uero moue uersus X dc fac notam d. Ex b igitur per d trahe lineam rectam , q uae stili linea uocabitur, cui scilicet stilus erectus imminebit, neutrorsum ab ea diuertens .Hanc lineam orthogonaliter
secabis alia linea in puncto d quam contingenuae appellabimus lineam. In hanc transferes intercapedinem d c circino exceptam,uno scilicet pede in
152쪽
punctum d collocato M alio dextrorsum in panctum g quem sua' procreat extensione,porrectoIubi& lineam puncto afficies. Ita 3 a puncto b trahe aliam lineam quae transeat per panctum g δc dicitur eleuatio stili. Tantum enim huius horologi istilus eleuabitur supra lineam stili, quantum g distat aptincto d. Postea pone gnomonem ab una parte ad lineam eleuationis stili ,εc ex alia ad punctum d dc trahe lineam d hi Signato scilicet had lineam stili. Vocatur autem haec linea, equinoctialis, quam dc solo circino facile inuenire poteris si a puncto iuus ad lineam eleuationis stili breuiorem quaesieris lineam. Accipe praeterea distantia d h &posito uno circini pede in puncto draerte alium in linea stili uersus b N fac notam t. Dein
dc ex centro i describe circulum, cuius circunserentia tangat punctum d , dc posita regula ex una parte super punctum i,8c ex alia super intersectio/ne lineae contingentiae δe diametri si, signa pun/ctum ubi regula intersecat circunserentiam circuli: ab illo enim incipies δc diuides circulum in ut Rintiquatuor partes aequales pro lineis horari js figurandis. Circulo igitur diuiso pone unam regulae partem super punctum i , δc aliam super singula puncta in quae circulus est diuisus , Nadaerte
154쪽
lam super punctum b N super singula puncta in
linea contingentiae signata'procrea lineas horarias quotquot potucris. Porro linea b t semper est hora meridiei duodecima.
Alius canon prioris descriptionis. caput XVI.
ALiquero hanc eandem descriptionem at is
uerbis atq; alia sorma in hunc modum tra/dunt. Domorum parietes plerunque declinant a ueri orientis aut occidentis a cctu, scut Mraro inueniuntur habere praecisam meridiana constitutionem. Opera praetium igitur est primum examinare,quantus sit eiusdem inclinationis angulus,quem hac industria colligemus. Sit parietis saperficies'ab e ad rectos super horizontem incidens angulos cuius australe latus a b, a uero orientec ad ipsum meridianum inclinetur. Igitur super horizontali superficie dc citra datum signumh, describe circuli segmentum d e f g, parietem utrobique tangentem: in quo protrahito lincam meridianam h e, cum a b latcre ad rectum angulam conuenientem. Et per idem lanam b, delinia
155쪽
SEB Asri ΜVN STERI. ετ to rectam ato transuersalcm d b f cum eadem ab meridiana orthogonam,uera orientis at 3 occidentis puncta dcnotantem. Postea divide qua/drantem e f in nonaginta partes aequales, quo facto obserua quot partium erit arcus fg, qualium e f quadrans cst nonaginta. Nam ipsarum partium complementum , propositum indicabit angulum,quantus uidelicet fuerit arcus eiusdem circu
li d e f g, i puncto g uso ad productam lineam
meridianam interceptus , qui una cum ipso f g quadrantem integrare uidetur,ut in sequenti figura: quoniam arcus f gest seκaginta partium, qualium e s quadrans nonaginta: unde c5cluditur,reliquam partem hoc est,datum inclinationis angulum,sore partium triginta similium. Figura quaesequitur post praecedentcm canonem habet locum:'quae in fine praecedciatis canonis ponitur huic decimosexto canoni sub acienda est. Sunt enim transpositae antcqua id aduerteremus,
157쪽
complementum canonis mox praecedentιs.
Indestigato ita , inclinatiois angulo,ad poli ele
uatione, ubilibuerit ineas horarias in huc modu figurabis. In primis describatur super oblato plano duae lineae rectae b c & d e, in puncto a sese orthogonaliter intersecantes: quarum altera nempe b c , in horizontis superficiem demittatur perpendicularis, reliqua uero incilicet d e ; eidem horizonti constituatur parallela. Erit enim b c , linea meridiana describendarum horarum: d eautem ipsus horizontis linea appellari poterit.In centro a , interuallo autem libero,describe circu/li quadran tem c d , quem in nonagintal gradas aequales, more lolito partire. Deinde supputa a puncto d uersus c polielenationem finemq; comsigna litera fi& connexa a s recta, protrahere
istam f g super a d perpendicularem. Erit igitur
triangulum a s g rectangulum atq; simile trian gulo. Rursum a puncto c uersus d supputa ipsius anguli uel inclinationis dati plani quantitatem,& trahe ex centro a per supputationis terminum rectam a li. Data insuper a grecta, secetur illiae
qualis a ti,dia puncto h demitte perpendicula . M ab
158쪽
rem super a c, ipsi quidem a d parallelam sitq;h i: cui rursum aequalis secetur ex a d, a signo auersus d, quaesit a L. Constitue praeterea rectam
a b, ipsi s g aequalem, erit enim b centrum deli/neandarum horarum. Consequenter duc ex binK remm lineam b Κ, in cuius rectum,triangula ris horarum index,tandem constituetur. Per datum insuper lignum K transuersalis agatur i K o, cum eadem h Κ orthogonalis, intersecans meri/dianam b c insigno o, ac ultro citroo signum Rin directum quantumlibet extensa, aqua quidem linea secato K l, ipsi a i praecise coaequalem,&connectito rectam h l. Indicabit enim fit quaim tum extolli debeat prominens horarum index,exb centro demittendus :.b l autem ipsius indicis longitudinem. Rursum duc expuncto K in b trectam perpendicularem K m, nam haec semidiametrum aequinoctialis horarii dcsignabit. Trunca/bis igitur ex recta b Κ, a puncto Κ uersus b ipsi
Κm aequalem, utpote K naerit nanq; punctu n centrum aequatoris,ex quo suturarum horarum pro ducentur lineamenta. Centro ergo n, interuallo
autem n Κ, figurato circulum aequinoctialem p qr s, rectam i K o adamussim contingentem quem
quidem circulum p q r s binis diametris p r N
159쪽
q s in quatuor diuide quadrantes,sic tamen,ut ex tensa r p cadat in punctum o sebi contingentiae linea i K o secat b c meridianam. Demum singulos aequatoris quadrantes subdiuide in sex partes
aequules, δc ex centro ia per sex diuisiones ante,
totidem , post: signum Κ, obscuris emissis line. olis, in contingcntem l K o sigillatim incidenti
bus,producito tandem ex centro h lineas horarias in quamlibet diuisione ipsius cotingentes lΚ o saepius expreta modo coincidentes, una cum ei dem l K o parallela. Quas quidem lineas hqrarias suis distinguito numeris intra liniatos circa bcentrum semicirculos , asinistra uersus dextram ordinatissic tamen ut duodecima, quae N incridiana,in recta b c terminctur. Erige finaliter hora/rum indicem super rectam h k orthogonum ad similitudinem trianguli b k l fabricatum. Et nota quanto minor in orientalibus horologiis fuerit angulus inclinationis plani tanto plures inscribentur horae antemeridianae N pauciores pomeridi anze: cuius oppositu accidit horologiis occiduis. Nam quanto murus a meridie ad orientem dcflc. istit, tanto a quadrante oculi tali rccessi. At mu/rus meridiem praecise respicicias,oequaliter patctaspectu occiduo dc ortiuO. M a Porro
160쪽
va H OROLO G IOGRAPH IAPorro cum superficies muri ab occasu nersus me/ridiem inclinatur, non aliter figurabis horarum lineamenta quam iam tradidimus,inuerso tantum singulorum ordine, hoc est, quae dextra sunt uer sus laeuam , quae autem laeua dextrorsum annota bis,obseruata tum lineamentoru tum etiam literarum simili contextura mmutatis Q horarum numeris, ut plagaru exposcit ratio. Sed nunc ocularis danda est demonstratio sine qua nullus nisi exer/citatusfacile hoc horarium poterit describere: etiam si a priori parum discrepet descriptione SNntur figura huius descriptionis.