장음표시 사용
661쪽
1 Nilominus dicendum est, quδd in absentia scientia subal emantis potest acquiri substernata, quae sia vc-rE, de substantialiter scientia: non tamen habebit persectionem, & statum scientur; usque dum actu coniungatur illi: sicut supra disp.iῖ. num.13.diximus de scientia, quae acquiritur pcr demonstrationem quia. Sic docent Caieta cap.
nard. lib. 6. q. 7. Soto hic q. s. Sanctio lib. 7. q. IL& communiter Thomistae. Estque sententia ita aperta D. Thom .ut meri id dicat Arauxo caecos esse aliquos eius discipulos, qui id non vident. Probatur primb ex prima parte q. I. art. 2. ubi Angelicus Doctor statuit Theologiam nostram esse veram scientiam simili modo ac Musica, & aliae scientiae substernatae : & concludit: Vnde sicut Musica eregit incipi nit dira as thmetica: ita docii, in aera credit incipia reuelata Issia Dea. Quorum verborum planus sensus cst; quddsicut ratio scientiae in Musica saluatur cum sola fide principiorum Arithmeticae: sic Theolo a potest esse vera scientia, quamuis inlum habeat fidem si rum principiorum: 'eque aliter essct
alicuius momenti ratio D.Thom.ut c5sideranti patebit. Videatur opust. TO. q. Martic. 2.ad quintum, &septimum,ubi
expresse assirmat in scientijs subalternatis aliquado fidem esse proximum principium scientiae. Idem expressus docet quaestione
minsciendi, nisi inquantum etin cognitia
centinuatur cvoLmmado cum cognitisne
cis , 1ui habet sic uia balter mem. Nihil minus tamen in seris iam non dic tur his, oua se ponit, haberestentiam, de cone usi mim qua ex principi i=ρ- ρ sitis de nece late concluduntur. Et sic
a lis in ' diei h/brestentiam de his, esuae nclussuntur ex articulis ei. Ergo ex
sententia Diui Thomae poterit quis impersecte habere sciciatiam subalternatam ue etiamsi adba non habcat subalternantem, sed solum credat principia in
illa demonstrata. 28 Vt autem ratione probcturconcluso, notandum est cum auctoribus citatis, quod non sufficit quocumque modo credere principia, quae domonstrantur in scientia subalternante, sed debent credi absque ulla haesitatione .aliter enim non acquireretur scietia, sed opinio. Credimus autem fide hum ita sine haesitatione, vibene notat sanchea, quando habemus quandam qua si cui dentiam, quae solet appellari,in a testante, sicut sine haesitatione crediamus csse Romana, aut Indos: quia tot asserentibus, veluti in attestantibus habemus euidentiam. Et per hunc modum credit Musicus sua principia: tauri quia in eis non conuenirent Arithmet, ci; nisi essetu demonstrata: tum etiam
quia Musicus ex multis aliis capitibus colligit, Arithmeticum habere veram seientiam talium principiorum. Ac proinde habet eorum quandam quasi euidentiam in Magistro attestante. Quod etiam explicat rectε Nazariusvbi pra ex eo,quod talis fides simpliciter non cst humana: quia non est in ordine ad hominem , ut homo est, sed ut si ientificus est. Credit enim Muscus Arithmetico , non Vt homo est;
sed vi Arithmeticus est: do idet, habet firmitatem, quae habitui scientifico inde deducendo si Eciat. Maximε cum talis habitus sit valde imperscinis: Adicta fides voti concurrat ad illum,qua si in xutute propria edin virtute scien-
662쪽
tiae subalternatis: haec enim ea per se habitus principiorum subalternatae: fides verb non nisi per accidens, & loco eius; ad eum modum, quo in Theologia fides diuina substituitur Ioco luminis gloriae, quod est proprius, Aper se habitus principiorum cius, ut docent Caici.&alij Thomist .is Modb facilE probatur con- lusio: quia ratio sabstantialis scientiae per se prini, solum attenditur penes
certitudinem, qua intellectiis adhaeret scibili: neque. requiritur, qudd actu habeat eius euidentiam; dummodb ex natura sua postulet illam ; S: habeat, quando est in statu perfecto. Sed totum hoc habet scientia substernata in absentia subalternantis cum humana fide principiorum explicata. Ergo in illa
aluatur substantialis ratioscientiae. Maior praeterquam quod constat in Theologia nostra, in qua cum sola certitudine absque anusi cui dentia saluatur ratio scientiae iuxta comuniorem The logorum sententiam ; probatur late a Nauarrete ubi supra, & GonPler eadem prima parte, quaestione prim a ticulo secundo , disputatione prima, conclusione tertia. Potestque sic explicari : quia persectio substantialis intel- . lectus, & nabituum eius sumitur perozdinem ad verum sub ratione veri: ac
proinde consecutio ipsius veri, seu fi ma adhaesio intellectus ad ipsum , in qua consistit certitudo, est quasi finis intellectus, 5: habituum eius. At vect clatitas eu euidentia non est,quod vitin b,& principaliter intendunt intellectus,& habitus eius ; sed potius ibiam exigunt, ut quid alteri des eruiens; quatenus scilicet obiectiumsub claritate est melius dispositum a1 causandum in
intellectu firmiorem, Ac certiorem an sensum veritatum. Ergo certitudo, &con claritas pertinet per se prim3 ad p sectionem substantialem assensus
icientifici. Minor verbprobatur: quia fides humana potest pertingere ad certitudinem , quae excludat omnelii haesitationem , ut patet in eo , qui credit Romam esse. iod etiam contingit in nostro casu: siquidem Muscus credit Aritin ethico, non utcumque, sed vescientificus est: cum quo quodanimodo continuatur media tali fide. Ergo illa habet sufficientem certitudinem ad eliciendum imperiae tam assensum seientiscum.
3 o Confirmatur primb: quia Musicae, aut cuicumque alteri scientiae substernatae ex se, dc species conformis est claritas, seu euidentiasuorum assensuum, eamque era oscunt in statu perfecto, quem pollimi habere : & dum
non coniunguntur subalternantibus, sitiat in potentia ad illam obtinendam. Ergo etiam si acui non habeant talem euidentiam; adhuc erunt substantialia ter scientiae. Probatur consequentia: quia ratio scientiae, sicut, & cuiuscumque alterius virtutis, non sumitur exactu , quem habet secundum statum impersectionis, sed ex illo, ad quem ex
natura sua inclinat. At scientia subalte nata, etiam quando est sine subalte nante ex natura sua inclinat ad assensum cui dentem. Ergo etiam si pro illo statu imperfectionis non possit eum eliccre; adhuc erit substantia iter scientia. Viadeatur pro haoratione Namnete loco
Confirmatur secundb : quiaMIensiis scientiae subaltei natae per se, & ex specie sua petit procedere tanquam a connaturali, de proprio habitu principiorum 1 scientia substernanter quando verb procedit a fide, est quasi per accidens ob desectum subalternanus, cuius loco substituitur,& in cuius viri te operatur ipsa fides. Ergo quamuis assensus procedens ab ea per se participet colitudinciri a non tamcn perse
663쪽
Dis t. XIX. de scientia , Lus. III.
autem procedit a fide, ut ex die is participat obscuritatem sibi annexam: ac proinde in tali astensu nihil est, quod
rationi scientiae repugnet. Antecedcns constat ex dictis. Consequentia vcrbprobatur: quia dicta fides non substituitur loco scientiae substernantis, neque agit in virtute eius ratione obscuritatis, ut patet; sed ratione certitudinis explicatae , media qua quodammodb continuatur illi: ergo non influit in assensim obscuritatem; sed certitudinem.
Ad arsumenta. Ad primum ex Aristotele re bondetur primo, quod
ut supra disputatione i8. numero Io. vidimus, ibi agit Aristoteles de demonstratione, per quam g ncratur scientia habens perfectionem,& statum scientiae. Quod fatemur non posse habere subalternatam sine si balternante: quia ad hanc pertinet propter quid illius: hoc tamen non obstat, quin minus possit secundum este imperfectum generari; licet actu non habeatur demonstratio principiorum, ut explocatum est
secundb respondetur, ibi Aristo- . telem satis se cxplicuule, dum addit illam limitationem mnper accidens. Cuius scnsis, ut rectὸ exponit Diuus Tli mas est , qudd per se loquendo, non continsit aliquem habere scientiam, nisi habeat demonstrationem princi- piorum , quorum potest esse demonstratio ; pcr accidens iamcn id porcst contingere, si alia via cerib cognoscati illa. Vciba D. Thom. in explicatione illius particulae sint : -e ideo dieit:
quia essetscire aliqlom conclusis-nem, n/n halens demanstrati nem aemi sarum, etiamsi entdemenstrabilial: quia sciret ens per alia 'Acipia. Sia hoc effet sonaum accidetis , CN. Et hoc contingit in praesenti: nam concluso
scientiae subalternatae per se petit pro cedere a si baltςrnante' r accidens
31 Ad secun/um ex auctoritatibus Diui Thomae rci pondetur. Ad primam, qudd ibi sanctus Doctor, ut probet esse impossibile, de eodem habere simul fidem, & scicntiam assignatillarum differentiam ex his, quae per
se, & ex natura sita utrique conu niunt. Nam fides ex sua specie inclinat ad assensim obscurum; scientia vect ad assensum clarum, & ad resolutionem in principia euidenter cognita.
Et ideb addit, qudd scientia in visone
rei praesentis perficitur: quod non conuenit fidei, quae potitis in visione rei praesentis destruitur. Quae omnia verissima sunt: sed cum illis stat scientiam, quamdiu est in statu imper Ab, acta non astequi talem claritatem, seu visionem rei praesentis. Quod eisdem ve bis indicauit Diuiis Thomas, dum ali, rit scientiam in visione rei praesentia perfici, planὰ supponens , ante talem visionem esse quidem, sed imperfe
pondetur, quddibi D. Thom. probat virtutes insulas, dc acquisitas differre mecie. Ad quod adducit exemplum insci iijs, ex quibus si aliqua non potest reduci ad principi a quae sint naturaliter cognita; erit specie diuersa ab alijs sci iijs naMalibus. Qua uidem verum cst: δ inde nos quaestione quinta oste demus sacram Theologiam gencre suta alterno differre ab alijs scientius. Et hoc
intendit Diuus Thomas addens: Ne ei iv.ee sientia diceretur. Quorum vc borum lcnsas, non est, quem adducit Natarius ubi supra conclusione te
tia , quod scilicci Theologia nostra
analogice tantum conueniat, cum alijs
in ratione scientiae: Si enim ipsa in verε, & substantialiter scientia , ut sui ponimus : nulla potest esse ratio
664쪽
ad negandam conuenientiam uritu
cam inter illas. solum ergo intendit D. Thom. in praedictis verbis; ut explicant Arauxo ubi supra , & alij Tnomistae, Theologiam non esse eius sciri rationis, aut ei uidem generis proximicum scientijs naturalibus ; utpote, quae habet excellentiorem modum procedendi, & ex altioribus principiis; nempe ex reuelatis a Deo, in quibus land
tui omnimoda certitudo uiorum assenseum, in qua lon E superat alias scientias naturales. Nisi mauis dicere, D. Thom. loqui de scientia quoad statum; quM scilicet scientia actu non habens
euidentiam, non dicitur univocEscistia quantum ad statum, & persectum esse, quamuis quoad substantiam uni- uoce participet rationem scientiae. Videatur Arauxo loco citato. Ad tertium neganda est maior,s sermo sit de euidentia actioli, & propria ex parte subiecti, quam habeticiEtia in statu perfecto. Quia, ut supra via dimus, sine hac potest benξ saluari r tio scientiae in funalternatis cum sola certitudine, & euidentia radicati,quam habent ex eo, qubd per se petunt continuari cum substernantibus. Vnde adprobationem dicimus, qudd si definitio scientiae sumatur univcrsaliter , ut comprehcndit omnes secundum quecumque statunia in quo postunt esse; tunc illa particum, et ident, intelligenda est de euidentia radicali explicata. Quod si explicetur de euidentia actuali; tune definietur scientia, non quomodocumque ; sed sccundum pcrsecti nem, & statum scientiae. Ad confirmationem similiter respondetur, quod scientia non habens persectionem statum scientiae, sicut non tam dicitur habitus, quam dispositio; sic non tam dicitur virtus intelle-etirilis, quam inclinatio quaedam vise
tutis. Quia quamuis sit substantialiter, virtus; deficit tamen illi status, & pe se bovirtutis. Et ideo non est necessorium , ut dum est sici tali imperfecti ne, sit proxime potens elicere optimum actum: sed satis est; si illum ex natura sua possit elicere, de de facto eliciat,
quando ad statum virtutis, seu ad sitae substernantis coniunctionem pem nerit. Videatur Araiaxo ubi sipra. Ad quartum neganda est minor. Ad cuius probationem respondetur ex dictis, quod fides principiorum, quam dicimus sussicere in Musico ad elicie dum assensim scientificum , non est quaecumque, sed quae excludit omnem haesitationem, ex eo qubd habet quamdam quasi euidentiam in attestante. Propter quod etiam simpliciter non est dicendalumana, ut vidimus; sed habet sussicientem certitudinem , ut in virtute Arithmeticae, cui quodammo db continuatur . eliciat impersectum
UNITATEM et aruar scientia, em et e trast des menda. 3 Vaestionem aggredimur inter dissiciles, nostro iudicio dis iacitimam. In qua nobiliorcs Metaphysici post assiduam meditationcm , longumque laborem, nihil tamen und quaque satisfaciens inuenisse se putant. Statuere enim uniuersalem aliquam doctrinam de habituum specificatione, aut eorum obiecta exacta stabilire, dinficillinum sane, & sere impossibile semper iudicamus. Sed diuini prilis ope iam minis implorata ,& Angelico Doctore duce, peripateticam Doctrinam, quam capite r3. huius libri tradit Aristotes. pro viribus explicare, & propugnare
665쪽
Dis ut . XIX. de scientia, IV.
conabimur. Tractant de Eac materia D Thom hic lectione υ r. & 3. &opusculo 7 o. qu. s. artic. i. Theologi I.
Ol. & Nazarius: Metaphysici lib. i. &6.ubi Arauxo,Iabel. Soncin.Zanard.&Silatea: & Dialectici in hoc cap. ubi Caiet. Sol. de Mas & in prooemialibus ubi Sancti. Rubio, dc alij. Sunt autem pro tituli intelligentia duo breuitecpraemittenda. Primum est, in praesenti solum esse sermonem de scientijs speculatiuis: nam de his tantum agit in hoc capite Aristoteles: quamuis ex earum cognitione ficii εconstabit, quid dicendum sit de praeti cis. Secundum cst quaestionem non procedere de vilitate numerica scientiae: nam quoad hoc idem est iudicium de sciciatia, ac de alijs accidentibus: quae omnia iuxta receptam Thomistarum sentcntiam 1 subiecto indiuiduantur. Ac proinde Logica, aut quaelibet alia scientia non erit una hac unitate; sed
multiplcae iuxta numerum animarum,
seu intellectitum , quibus inharet. Quare solum procedit dissicultas de unitate specifica,&generica. An scilicet unaquaeque stientia sit unus habitus in specie infima; an potius plures sub se contineat specie disti stos. Et unde
3s Praecipua ratio dubitandi in hae quaestione sumitur ex communi axi male , quod tradit Arist. i. de Anima tex. 33. δd scilicet ab obiecto sumitur specificatio, unitas, & distinctio, tam
potentiae, quam habitus. Ex quo neces sarii, sequi videtur tantam debere csse unitatem potentiae, vel habitus; qu Pra suerit unitas obiecti: & per consc-quens circa obicistum virum generich, non posse versari potentiam, aut habitum specifice unum.Quod tamen plane constat esse salsam. Tum quia plures potentiae versantur circa obiectum generice unum, ut visus te ectu coloris; imo unum tantum analogice, ut patet de intellectu , de voluntate respectia entiς. Tum etiam quia absurdum videtur
multiplicare habitus iuxta specificani multiplicationem obiecti ; ita ut alia se scientia de homine, alia de equo, &c. Tum denique quia unius obiecti in specie, ut rotunditatis terrae, dantur scientiae specie distinclae, ut probat D. Th.
iecti sumi non potest specifica distinctio, aut unitas, scientiae, habitus, vel
Qubd si dicas , ex parte obiecti
suscere unitatem genericam: praeterquam qubd id non satisfacit, & in si a constabit esse falsum; emergit inde alia
maior dissicultas in reddenda ratione; quare unius generis, puta corporis naturalis, & omnium suarum specierum, detur una scientia, nempE Pnilosophia naturalis : & tamen alterius generi ruta quantitatis, &suarum specierum, non .satur eadem scientia; sed iuxta diuision a quantitatis multiplicant Mathematicae: siquidem alia est de qualitate continua, scilicet Geometria ; ocalia de quantitate discreta, nemPEArithmetica. Si autem respondeas, non ab obiecto materiali, sed a formali sumendam esse scientiae, aut potentiae viait tem: satemur id esse verissimum: sea docti nam generalem tradere , iuxta quam possint assignari istae rationes se males obiectorum, hoc opus, hic laboc est. Si enim banc rationcm formalem inscienti js ex abstractione a materia si mendam esse dicas; fatendum necesse riderit, omnes scientias sub eadem abstractione procedentes eisse eiusdem speciei. Et ex consequenti Mathematiscae non distinguerentur specie ; cum
omnes abstrahant a materia sensibili:
666쪽
ό I Di ut. alae de scientia, IV.
quod nemo dixit. Im quod absurdius est in Thcologia sacra Metapbisca, MLogica client eiusdem speciei; cum hae omnes abstrahant a materia intelligibi- E. Quhd si praeter abstractionem recurras ad obi etiam, non in esse rei, sed inesse scibilis, vi loquitur Caiet. in hoc cap. videtur profecto petitio principi j: id enim inuestigamus: quid scilicet sit, a quo obieetiam accipit ei te si ibile, ut ita quandb res sint unum scibile,& quad. plura, percipiamus.
T Ropter haec, & alia argumenta, A quae adducunt Sanc. Suar. & alij Auctores citati, in varias sententias abierunt Philosophi. Quidam enim eorum & sit prima sententia, in nullam
scientiarum diuersitatem admittentes, Omnium rerum unam csse scientiam
asseruerunt. sic videtur sensisse: Egid. I. Metaph. qu. 22.& latὸ defendit Antinnius Beria. Mirandulan. lib. 13 de Eucr- sione singularis certaminis sicct. 6.&7. quos refert Suar. disp.i. Metaph.scch. a. . Econtra verb Nominales s& est secunda sententia, in si credimus Soto ins enitalibus Logicae, q. 3.& MIso idem sca. i. qu. is. assimaant tot esse scientia specie distinctis , quot sunt obiecta materialia: ita ut plures Logbcas, aut plures Philosophias specie li-stinctas non vereantur conccdcre, licet
hunc loquendi modum pila illis Soto
imponi contendant Rub. l. prooemi lium num . .& Suar. dist. q. Metaph. scch. II. num. 6o. qui affrmat inuenire se non potuisse in Nominalibus talem modum loquendi. Et certe neque nos inuenimus ; cst tamen ita consorinis, dc onsequcna corum sentcntiae, cum id admittant in habitibus voluntatis ; ut meritd potuerit Sotus hanc sententiam illis tribucre.
S ed quidquid sit de hoc, utraqtie
sententia cst inani sestE salsa; alienaque, tum a doctrina Arist. tum a communi modo loquendi Philosophorum. Neque enim negari potest plures esse in intellectu scientias: sicut negari non po-tcst plures esse virtutes in voluntate. Neque similiter negandum est unam,& eandem scientiam ad plures conci sones extendi: sic enim omnes asserimi unam esse Geometriam, unam The logiam , &c. Neque in horum imp gnatione est amplisis immorandum, quorum salsitas ex dicendis manifeste constabit. 3 Tertia sententia assirmat quolibet scientiam esse unam genere , dc plures specie: quam genericam unit tem sumcere existimat ,ut non dicamur plures Logica , plures Geom ctriae, dcc. Sic tenet Tolci in prooemiali q. 2. coci 2. Onaq. r. art. 3. & Nige qas: Clypci. Qui duo masis se explacant, asserentes non quamlibet conclusonem constituere habitum specie distinctu ab alijs sed ad eundem habitiam pertinere Omnes illas, quibus demonstrantur omnes passiones c licuius obiecti in adaequati, ut in Lorica omnes .lcmonstrationes, quibus de dissitatione concluduntur passiones eius, constituunt unam speciem habitus: & idem est de diuisione,&alijs. Ac proinde tot erunt habitus specie distincti in Logica, quoisuerint
coordinationes demonstrationum. Asditque, &benE Niger iuxta hanc sent tiam, qubd non selum singularii specierii obiecti, scilicet desinitionis, diuis
nis, aut argumentationis dantur singuli habitus: ed etiam ipsus rationis gene mcae, nene secundae intentionis logicalis, datur alius h. abitus, quo demonstrantur
pretii passiones illius gradus generici. .
667쪽
38 Fundamentum huius senten- l indemonstrabilia, & immediata:&pertiae sic explicatae est satis vrgens. Quia ex consequens irresolubilia in alia priora. doctrina Aristotel. & Diui Thomae insta adducenda unitas, vel distinctio scientiae stimenda est ex unitate, vel diuersitate principiorum, per quae Pro cedit : sed principia per quae demonstrantur Dinones verbi gratia diffinitionis, diuersa sunt ab eis, per qui de
monstrantur passiones alterius speciei, scilicet diuisionis, aut argumentationis: & ab virisque sunt diuersa principia , per quae demonstrantur passiones gradus generici, scilicet secundae intentionis logicalis: ergo, &c. Probatur minor: quia qubdorincipia propria di sinitionis , &diuinonis Hab alijsvniuersilioribus contineantur, non tollit,quin possint causare distinctos habitus; ali isicientiae, quarum principia continentur sub principijs Metaphysicae, non distinguerentur ab illa. Imo iam omnium rerum esset una scientia: siquidem omnia principia continentur sub univcrsalissimis principijs: simillibus, et In n: δe ilibus. Ergo propria, re peculiaria, prin i pia demonstrationum causere pol sunt distinctos habitus, &plures species intra eandem scienti . Et ex consequenti quaelibet crit una genericξ,& plures specificE. Confirmatur: quia, ut inquit Arist. in hoc cap. Misera a uem fientia est ab
altera, qu mmcumque meipia, nequeex
estam, ne e ex arterinusunt: sed principia distinitionis , & diuisionis non
oriuntur ex alijs, neque ex alterutris:
ergo alterius scientia distinguitur specie ab altera. Probatur minor: quia inprimis principia dissinitionis non deri-uantur ex principijs diuisionis: siquidem potius inter se condistinguuntur,& opponuntur. Neque similiter princi-pta utriusque possunt derivari ex principijs communibus secundarum intentionum: siquidem unaquaeque verξ sunt
Ergo non derivantur ex alijs, neque ex alterutris: &consequcnter constituunt
habitus specie distinctos. Eadeque ratio est in alijs scientijs, ut consideranti patebit.
Hane sententiam sic explicatem defendunt aliqui discipuli Diui Tuomae ut refert Ofia ubi supra: quae satis probabilis. Adhuc tamen noniatisfacit cinteris Thomistis. Et meritb: quia non e plicat, neque explicare potest: cur omne; illi habitus specie distincti appellai
di sint vita scientia. Si enim unitas generica numeri verbi gratia sussicit,vtArithmetica dicatur una scientia ; cur viatiatas generica quantitatu non suffciet, ut omnes Mathematicae dicantur una M.
thematica,& una scientia: qui tamen loquendi modus alienus est a communi consensu PYilosophorum. Ergo talis conuenientia generica habitum non sufficit ad unitatem scientiae. 39 Propter haec, quarta sententia attribuit singulis scientiis unitatem at inam , & specificam : scd in ca explia c. anda tres sunt modi dicendi valdξ dbuerit. Primus cst, quem sequitur Sua
rens quamlibet scientiam ita esse unam in specie insima, ut non sit simplex aliquis habitus, aut qualitas se extendens ad omnes conclusione sed habitus quia dam quasi 'compositus , & compictEcoalescens ex pluribus habitibus partiselibus: qui licet in se, & respectu suae
conclusionis sint vere completi, & si e-cie distinisti: censentur tamen im completi respectit totius scientiae. Et hoc inquit susscere , ut quilibet istorum
habituum non sectat scientiam specie distinctam ab alio; sed omnes cci scantur una scientia in specie. E. plicans autem ibidem , & disputati ne prima sectione 3. modum unitatib
668쪽
quem isti partiales habitus possunt habere, inquit id fieri, non per aliquam
realem vitionem, siuξ continuationem; sed per quandam subordinationcm,aggregationem, & connexionem in ordine ad unum obiectum.
Si autem inquiras: quae unitas stnecessaria in obiecto,ut habitus ad illud ordinati censeantur una scientia: res-ondet numero id statuere esse di citimum : & postquam illi aliorum modi dicendi non placuerunt tandem concludit, qudd : ratio formalu .biilli scibilis, quaestit dici ratia, est rara, ut in ea contineantur emnia, quae in inscientia tralaantur, aut dem msrant ir: quia per tuam, aut mordine ad
Aram retiqua εm uiruntur ; tunc ista ratio
onstituit omnia ira sub una ratianescibialis ,sive ira sit ratio herifica in esse reis
me nan. Haec Suarcet Quam sententiam
sequitur Fonseca 1. Metaphysici capite 7. qmestione s. scctione 2. Et praecipua ratio pro illa est impugnatio ali
rum opinionum. Nam ex una Parte
Auctores illarum non videntur exactὰ declarare: quomora eadem simplex qualitas possit extendi ad res ita diue ras. Ex alia vctb unitas generio inscienti js propter supradicta non satissicit. Ergo verosimilius cst, ita scientiam esse vitam in specie, qudd sit com-osita ex pluribus habitibus partialius, Ut cxplicatum cst.
o Hic modus dicendi primo as pectu videtur sacilis. Quem id ed sequuntur Auctores cius , ut expediant
se, pluribus, ibisque grauissimis dissicultatibus, quae in hac materia occuserunt. Sed si res attenti is consideretur;
non solum non est facilior alijs; sed incidit in caseem, quas fugere conatur, dissicultates: & addit alias non inferiores. Quod sic probatur: quia posita ista multiplicatione habituum partialium, adhuc restat ex anainandum id, in quo
sita est totaliaeus controuersiae dissicultas, nemph unde sumatur unitas obiccti in esse scibilis, ut respectu eius omnes illi habitus dicantur una sci cntia. Dicere enim cum Suar. Tuc aliquam rationem formalem ob: A esse umim, quandὸ in ea connectuntur, quae in tali scientiatra Ectantur: vel est nugatio, vel petitio
principi j. Primum patet: quia hoc est , quod
inquirimus: quis scilicet modus attria butionis , vel connexionis in aliquo uno sit necessarius ad vilitatem scientiae. Naccrium cst , ut cepe notauimus , non sissicere connexionem, quam habent plures species insto genere; si s vetes.' set una scientia omnium ci saltem Mothematicae non distinguerentur specie; cum carum obiecta in sit premo genere quantitatis connectantur. Ergo nus toriὶ respondet, qui inquit, tunc rationem formalem obiecti esse unam, qua- db in ea connectuntur,quae in tali scientia tractantur.
Sec dum etiam patet: quia quDdb quaerimus unitatem scientiae cxo, secto; scire contendimus, quoAstobiectum, & quid habere dcbeat, ut inserat, S petat unam sesciatiam, quae de illo tractet. Ergo planὸ petitur principium, respondendo, esse illud, in quo adunantur, quae tractantur in tali sci&tia: siquid haec responso iam supponit unam scientiam. Videatur Rub.q. r. proc . num. 26. i eadcin Suar.verba refert, supressis Auctoris nomine: cumque acrius reprehcndit. Maneat ergo
hunc modum dicendi incidere in eas dem dissicultates , quas iugere intendit. Addit etiam alias non contemnendas. Nam scientiam facit ens per accidens, quod expresse Fonseca concedit;
utpotξ ex diuersis speciebus qualitatis constant . Et consequciater illam a recta linea praedicaminii excludit; dc eodem
669쪽
Dilput. XIX. de scientia, Ariast. IV. σ
esilem habitui negat augmentum cxtensuum: quod tamenD.Thom.& gr uissimi Doliores concedunt: pluraque alia continet incommoda, ut consideranti patebit. Et quod omnibus maius es postlongam quinionis decisionem, uam affert suar. icet citat nihil ceribefinit de unitate obiecti in esse scibilis; a quo tamen Maestionis solutio omninbpendet, ut ex re patet.
i Secundus modus dicendi est ali-roium Thomistarii, qui alia via lono lucria admittunt compositionem inscientijs. Pro cuius inici sentia scienduest, Thomitas diuisos esse in costituendo, quid sit habitus intellectus; an scilicet sit collectio specierum intelligibilium: an potilis alia tertia qualitas exactibus in intellectu ri licta, media qua
ites actus possit exire. Soncinnas ergo i,. Metaph. qu. s.
. & alij, licet de habitibus voluntatis asserat este simplices qualitates , de sti,tia tamen, & idem est de alijs habitibus
intellectus , tenet esse colluctionem specierinn pertinentium ad idem obi Quin, non earum, qvie fiunt immedi tε ab intellectu agente . & praecedunt
aetiim intellectiis possibilis; ssed quarumdam aliarum , quas ponit ipse resultare in intellectit ex vi assensis scientifici. Et has inquit esse habit Mem es sectio demonstrationis: se ex consequenti stientiam esse compositam capturibus qualitatibus. Pro qua sentcntia sint plura D. Thom. tcstimonia,quae adducit Caiet.loco citato ex i. 2. ubi ait plures Thomitas fugientes dissiculi
tem, asserere sanctum Doctorem modo in unam, modo in aliam partem inclinare. De cuius etiam mente dubius est Capreolus in prologo quast. 3. Sed reuera iste modus dicendi est contra D. Thomatrem psobat Caiet. λι- dem, & constabit ex dicendis. 2 Tertius tandem modus dicendi est aliorum Thomistarum,qui cum C iet. loco citato, scientiae unitatem specificam ita declarant, ut non sit coli cito specierum , aut aliquis habitus ex pluribus compositus; sed simplex quindam qualitas se extendens ad omnes conclusiones talis seieciae. proculdubio est mens D. Thom. dcm P. 14.
constituta ex pluriuem ha tam , etiamsi ad multa se extendat. Et in re onsione ad tertium: Ire, cui in aliqua fientia a quirit per demin stratisnem fientiam re clusimM et nim habet futilem habitumisia
imperfecte. Cum verὸ aciuirit per ari=κam demonstrationem sciantiam cincta lanis altiter di, non generatur in eo alim habitu.
tia ordinata sent, in una derivatur ex alia. Hanc lententiam sequuntur Moiana circa hunc rticulum, GotaVal. r. rarti quaest. I. art. 3. disp. 3. conta s. P neet ibidem qu. 89. arcis. ει 6. Ferrarar contra gentes cap. 16. Sanch. lib. I. Lo-ficae quaest io. Matius freh. r. prooemi tum quaest. 16. Soto quaest. 3. Flandria 6. Metaph. qu. c. art. 7. dc Aramo lib.
I. quaest. I. art. q. addens esse omnium
rem si nitentium de mente Angelici Doctoris. 3 Igitur omnes isti Doctores pro . sententia adducti conueniunt in consti tuenda unitate specifica cientiarum. . C ueniunt item, quod talis unitas sit menda cst ab obice , ut tota Philos silia proclamat. Addunt etiam, id non . debere uitellici, de obiecto materiali,& in esse rei; sed de obiecto formali, Min cile sabilis. Laborant tamen maximὶ.
670쪽
in explicando , quid sit obiectum inesse scibilis, aut quid addat supra obi
ctum in esse rei, unde possit talis unios desumi. Et relicto Suareet, qui circa hoc nihil certum statuit, ut vidimus: ex Thomistis ouidam recurrunt ad ii mina, quibus icientiae innituntur, esserentes scientiam esse unam, quando procedit ex eodem lumine; diuersas ve-ria penes diuersalumina, quibus conclusiones cognoscuntur. De quo videriotest Basea I. parte qu. r. art. 3. Alianc unitatem, vel diuersitatem obiecti inesse scibilis sumendam esse dicunt ex unitate, vel diuersitate abstractionis a materia. Quae est si equentior sententia Thom istarum: pro qua videri possunt Caiet. in hoc lib. cap. 23. Capreol.
xo, & alij Thom istae citati. Alij tandem
explicant talem unitatem, vel diuersitatem obiecti ex unitate, vel diuersitate princisiorum, seu mediorum, per quae scientia procedit. De quo viaeri potest Nauarrete i. parte controuers 9.α Fcrrara loco citato. Caeterlim is sententiae, si recte expliccntur, non discordant: & haec omnia concurrunt ad constituendum obiectum in esse scibilis, ut in si a constabit, probat recto Na
zari eadem i.parte M. I. art. 3. contro
o Rimb recolenda est communis A illa distinctio obiecti formalis,
quam supra disputat. a.num. 9. adduxiamus ex Caietan. in rationem formalem fiu quis. Quam distinctionem licet Vas l. r. parte disput. 7. cap. 3. non admittat ; admittunt tamen praeter
discipulos D. Thom. Molina, Valent.
Suar. Rub. & caeteri Doch. Moderni. Idque contra illum probant rectE Nazar. GonqaL Nauarrete. Araux. & alij Thomi citati. Quod etiam satis conuincitur. Tum exemplis adductis diLputatione citata. Tum etiam quia ex doctrina Aristol. 6. Metaph. text. 2. res
constituuntur in duplici genere diue se; scilicet in genere rei, & in genere scibilis. In quorum primδ attenditur. perfectio rei in esse entis; α sumitur
per ordinem ad existentiam, & oper tiones. In secundo vero consideratur
'ersectio rei in ratione formali obiectieu scibilis ; quae sumitur secundiim
proportionem ad potentiam, vel habitum. Ergo necessarib distinguendae finxin quolibet obiecto duae formae eu duae rationes, per quas in eisdem generibus constituatur. Tum denique quia re quae in esse clatis est una, aliquando est multiplex in esse scibilis : ut patet in exemplo saepiris adducto de rotunditate terrae, quae quamuis sit una in esse entis; est tamen in duplici genere scibbis, secundum quod pertinet ad Astro-ogiam,de Philosepluam, teste D. Tho.
I. 2. qu. 1 art. a. ad 2. Econtra etiam,
quae ineste entis sunt plura; saepe sunt unum in genere scibilis; ut patet in obiecto Metaphys , aut Arithmeticae:
quod contorehendit aes in genere cratis diuersistimas; & tamen omnes cor
iituunt Uium scibile in specie infima. rgo per id ipsum, per quod res constutuuntur in genere entis, non possunt constitui in esse scibilis: & per cons fluens necessarib distinguedae sunt dux
illae rationes sorinales obicctit, quas constituit Caiet. Videatur alia, quae a duximus loco citato.
1 Secundb statuendum est,id qu&l propriὸ est specificatilium respectu
alicuius, praenabere debere eandem Vnitatem, quam habet res specificata;