장음표시 사용
131쪽
Si quis aduersiusprafectorum praetorio sententias duxerit supplicandum , mi A denuo fuerit, nullam habebit licentiam iterumsuper eo dem iudicio supplicandi.
Hoc ipsum ex constit. Blaec art. I 6. cuius verba sunt: Cetu' qui aura ob ens requeste eisite centν - arest, or en aura se deb/ute, ne sera reces a propostremur conire is principalarest,m conire Parast donne contre la requeste ciuite Cela' ausι quι aura propos errear, or en auraese duoste inestra plin reces a proposier erreur,ni reques e ciuile. Exceptio tamen est, nisi super falsis iudicatum fuisse seu in principali Senatusconsulto, seu poste i dum de supplicatione ciuili actum est, manifestissimis agumentis, S probationibus actor doceat. Ita
enim Senatus in edictali auditorio an. I6o9. ex sententia Baldi ad l. vlt. de fid. instr. inf. nuin. q. usque ad finem. monuit me huius Senatusconsulti dona. Durantius, Sena tor, confirmataeque eo casu Baldi sententiae. Α v T H.
OD ae siupplicatio,&c. Cum supplicatio ofertur praefectas praetorio, mel eorum consiliariis intra decem diespost sententiam: tunc u ctrix pars seententiam mandare executions nonpotest, nisi dignamse iuba ionem praebuerit. Sectis si post decem dies
Hodie neque supplicatio ciuilis, neque erroris propositio impedimento sunt, quominus executioni mandetur supremae curiae iudicium. Imo in propositione erroris ea est perpetua immotaque resula,nullas esse oportere executionis Senatusconsulti reliquias,cum petitur ab actore Iudicium, ut ostendo latius ad i. vn. sup. de Senatuscons. LEx P E N.
Rescripta contra ius elicita ab omnibus iudicibus refutari praecipi mus : nisi forte At aliquid quod non tidat alium, Cyprosiltpetenti, vel crimen supplicantibus indulgeas.
Scribit Molinaeus ad Io. Calli q. ros. tediiisse Senatum patronis, ne auctores sint clientibus ad elicienda rescripta contra constitutiones regias: agditque causam dedisse Senatusconsulto Ducem Tremulium, qui impetrauerat a Principe ut ab omni eoacto collect6bue Senatu sis sua iudicaretur.
D precibuου oblatis Trincipi necesse est instrumentorum vim exprimi qmbus utitur is qui supplicis, ut restonsuro Principi vera precolo
Hoc ipsum & hodie in minori codicillorum ossicina, seu minori cancellaria, ut IO quimur,in qua proinde referendarii magistris libellossim supplicum,quid complectantur rescripta singula explicant. F uit hoc oli in rudimentum aduocatorum iuuenum, ait Molinaeus,donec anno Isso. ut ex ossicinis publicis pecunia emia ageretur, ad certu numerum redacti sunt: sic ille ad g. 8. tit. 1s. tertiae partis styli Paclamcnti. Hoc Vero ipsum in triumuirali exedra vidimus an. is87. de clarissi procuratoris catholici Vica-xus,qui tunc empti tu esse coeperunt edicto regio, clim semper antea delectus per digiu-
132쪽
Τit. XXI. Vt lite pendente,&C. I 29
tatem fieret quod&panegyrica actione paulo post conquestus est dom. Fayus, tunc patronus fisci doctis.
TIT. XX. QUANDO LIBELLVS PRINCIPI DAT us
LITrs CONTEsTATIONEM p ACIAT. Ex l. 1. D: 1. breuis haee decisio est, in temporalibus actionibus, cuiusmodi est iniuriarum contestationem litis intelligi per libellum oblatum principi, ita ut perpetuen tui aduersus haeredem eius in quem porrectus est. vno verbo Baldus, Rescriptum Principis habetur pro libello &contestatione. Casus autem singi non potest quo u statum hoc diei apud nos debeat, nisi cum. ad transferendam in forum aliud litem, eodicillos, Principe petimus,eique in id libellum porrigimus : solus enim tunc libellus peremptionem instantiae impedit. Si autem de retractu gentilitio agatur, cuius actio annalis est seu de actione alia qualibet,eo uire utimur ut, iuxta legem, si pater. ne de sta. def. ius instantia,quae per solam contestationem fieri putanda est, non interrumpat actionem apud incompetentem iudicem, quicquid scripserit Tiraquellus I. I. glo. Io. num. 18. Ae 86. de retractu, motos hae ratione, quod eiusmodi instantia apud quemcumque iudicem in mala fide constituat. Eo & sensu accipiendum quod tradit Loetius inlit. Α, aresto io. simplicem nempe vocationem in ius interrumpere praescriptionem. Hoe enim ita demum verum est si vocetur quis ad competentem iudicem. Mouebat me aliquando Tiraque ili ratio, sed tria senatusconsulta didici quibus in causa retractus iudicatum semper ex d. l. si pater. neque alius hodie usus esti relatoque ex his Parisiensis aduocationis sententiam.
TIT. XXI. UT ' LITE PENDENTE, VEL
Pos T rROVOCATIONEM, A v T D I F I N I T I V A Msententiam nulli liceat Imperatori supplicare. Nihil amplius in trium subiectatum legum textu reperies, quam in rubri ea, cui A adiunge Novellam it 3. ne in medio litis fiant sacrae forinae, aut factae iussiones: ubi
etiam vetat Imperator ne quis, pendente lite, impetret nouum ius, novumque priuilegium, vel gratiam, mutando meritum, aut decisonem causaei veluti si alter litigantium, contestationibus factis, coeptoque iudicio, rescriptum offerat quo iubeatur Iudex rem, de qua quaeritur, ei addicere, quippe ex dono principis, spretisque, ac insuperhabitis quae ad motam quaestionem terminari ex iure Rom. aut statutario cosueu rint. Pendete enim lite debet procedi,& iudicari iuribus antiquis ait Molinaeus ad coώsuet. Paris. g. I 2. num. 88. 89.so. 93. In quo tame una haec, perpetuaq; exceptio est: s nimirum impetretur codicilli ab iis quoru lites in senatu Paris. trassatae, seu euocatae, ut
loquimur. suerunt a Rhotomages Tholosano, Burdigalesi, & aliis, adiecta hac clausula, ut nimirum trassatae litis quaestio ex eo iure.& more dirimatur qui in soro seruari se litus est .nde iis ad nouos Iudices tra sit. In iis enim quae ad ordinationem litis spectat, stylum quidem loci seruari aequum est in quo iudicium redditur, sed non ita in iis quae
ad decisionem,ut docet I . Fab. ad i. i. de Summa Trinit. iuncta glo. in can. illud ia. dist. eoque sensu accipi sacras sormas, seu rescripta quae ad mediam litem subeunt, semper vidimus. Sic enim translata lis fuit Castet noui Estreian hi ea scilicet lege ut Senatus Pari sensi; Tholosanum in iudicandis substitutionibus morem teneret, nempe per se ne rationes, non autem per personas. Hoc&in lite Placeana quam princeps e Rhotomagens tribunali ad Lutetianum transtulit. Lex enim dicta est,ut nempe citra ullum peremptionis instantiae obicem, terminaretur, quippe inustatum Rhotomagi. Prae ieeipitini etiam est non ita diu diplomate senili ut haberetur perinde ratio legis, assi duis. apud Lutetianos Iudices, ac si Tholosae, unde euocabatur controuersia, ferretur
iudicium. Plura sunt id genus quae quotidiana dabit peritia.
133쪽
ΤIT. XXII. SI CONTRA IUS, VEL UT ILI T ATEM
PUBLICAM, VEL PER MENDACIUM , FUERIT
aliquid postulatum, vel impetratum.
con iccirco minus is, cui ex nostro rescripto cognitio delata est, imdicare potest, quod exgestis glo. apud primum Iudicem) quadam in precibus omissa roponis.
Haec ad mandatas a Principe, in lite speciali, Iurisdictiones, ut scilicet lata interpretatione intelligatur cognitio rerum omnium quae ad mandatam Iurisdictionem spectant. Quotidaana ista disceptatio est , peur lucommissons adisus ares dax Iages desPνouinces, poαν in se par re ti procre, a vn crimises rasyaes a sentence d Urniliae exclusia/ment, ouinclusiaemeni, osatis Iexectilion,frenes appete: Quaesitum est in criminali audi torio, si alicui iuris di eundi licentia mandata sit a Senatu, excepto, ne quod extremum in Iurisdictione est, siciat, vel ut loquimur, sus ι'execation, suo es applic Vtrum iudicio capitali red3ito in contumacem, possit nihilominus At eo progredi ut, ad executionem rei iudicatae, statuat Imaginem absentis affigi patibulo quem de morem obser-Dat Treb. pollio in 3o. tyran. Censuit vero Senatus posse. fit enim hoc modium contumacia: aduersus absentem, sola autem executio realis excepta est, non imaginaria. Causam agebant Vid. Fauerellus de Feronius an . I6r . Is. Febr. litigatores vocabantur , Gaudies aνι, o is Baron de tMoaehu. L a x 2.
Praefriptione mendaciorum opposita, siue in iuris narratione mendacium reperiatur, siue infacti, siue in saceniustaude: pro tenore veritatis , non pro su licantis assismatione datus Iudex cognoscere δε-bet, o secundum hoc de causa conuenit ferre sententiam .
Huc facit maxime locus D. Chrysostomi homis. 18 in Ioann. in princi p. ait enim nihil mendacio esse imbecillius, etsi innumeris obtegatur vclamentis. Deprahensitur atque emuit facile. veritas autem tametsi variis circumueniatur insidiis, inuicta nihilominus, inexpugnabilisque est. Nec abditos tantum recessus fugit. sed qualis, quantaque est, sese pcrpetuo palam, publiceque exerit. V erba ipsa D. Chrysostomi in partem reseram: de M BIεν-κ αν μ ei α--σχέα
ω- ὸ, I 84 η-ώω,--μή- σα δε αυσώγων of οδ οεπι oo ας, --M 3ν---εαyrac. Contingit istud saepissime ubi de ciuili, capitaliue negotio agitur, in quibus propterea spectantur solae probationes. Proinde quisquis reo postulato bene consulit, cum ad principis gratiam decurrendum est, rescripto adiicit non quae affrinat reus, sed quae ex notoriis, seu informationibus, ut loquimur, constanti, veroque testimonio probata diligenter obseruauerit. Alias enim reseripti gratia nulla est, pluresque insuperhabitis natiosis suis codicillis, senestam carnificis manum experti sunt quibus ea ratione, de clara prospectum non fuerat: vulgataque est in hunc diem arguta Antonia Pratensis, Cancellaru I rancia, depulsio, cum de facilitate eius quereretur Senatus Paris. in dandis rescriptis: membranae nimirum tenuissimo vinculo obligatos, celique vinctos Rcos mitti in palatinum carcerem quos ne quidem persape manus latiunculatorum ingentes corrapc
134쪽
Tit. XXII. Si contra ius,&C. 13 I
rent. Viae e. aiebat, non quid in resicripio mentiantuν, sed qaid ariosus eos proles.ν. Ista olim mihi Lud. Buissonius, seminus in Senatu patronus, quem semper, honoris causu
Et si non cognitio sed executio mandatur, de veritate precum inqtiiri oportet: is, si fraus interuenerit, ae omni negotio cognoscatur.
Populariter Baldust ludex executionis habet cognitionem Obreptionis. Notan dum hoc ροὰν Ies Commi arras de ue ριν ia Cour, de quibus ita Faber hic s mandatur, inquit, aliquid fieri, in casum oppostionis, retineatur cognitio penes mandantem, tunc executor non debet cognoscere de subreption sed remittere, I se seruat curia Franciae. sunt cius verba. vide ad i. i. sup. hoc tit. LEN
Et si legibus consentaneum sacrum oraculum mendax precator attulerit, careat penitus impetnatis.
Vide gratioso rescripto agit hic textus, ita A ait iure optimo Baldus mendacium vitiare priuilegium, id est gratiam quae confertur a principe. De poena autem mendacia quae fere semperest ut quis mulcietur amissione rei, cuius causa mentitur, dixi ad s. vlt. ff. de rei uendic.-ad s. vlt. de rescript . inf
ustum rescriptum est, nulla Pragmatica Sanctio, nulla sacra annotatio, quae generali iuri, vel utristati publiω aduersa esse videtur.
Quod ait glossa sacram annotationem seri ipso imotu, hoc dicimus nos Galli. dis propra motitiemens da Prisce. Eiusmodi enim rescripta non versantiir in cognitione ulla iudicum: hi usque propterea hic est: pouraucunes bonura causis es certaine sicunce, gracestheiatilphinepailsante. O atiaonie Rvale. Quod fit praecipue in euocationibus, quarum aliae merum imperium, ex his quae recenseo, desgnant, aliae cognitionem causae exi gunt, si nempe vulgari stylo concepta fuerit rescripti impetrati formula. De clausula autem, motu proprio, vide Molinaeum ad Alcxandrum lib.f. consis. 14. & Io. Bodin. lib.3. cap. 4. de Rep .vhi docet euerti hac ratione quicquic boni est in rescriptis,edictis que principum. ι
Huc pertinent g. merito. A g. si quis a principe. l.2. ne quid in lo. pubi. s. ex quibus, atque ex hac l depromptum est quod in concessionibus princeps semper subiicit,
s.fen auινα ehasis nostre Hore , ιυαινών en Ioat s. Inde, ut cognoscere de his debent Iudices, certatur saepissime acerrima contentionc inter impetrantem,& eos qui intercedunt quatenus cuiusque variis ex causis interest: vocaturque ea contentio intemnimentum, seu ut loquamur, enserinement, enserinen
ΤΙΤ. XXIII. DE DIVERSIS RESCRIPTIS, ET
PRAGMATiCIs SANCTIONIBVs. Obseruabitur primum in genere ex Molinaeo ad consuet. Paris. q. Sa. glo. . num.8 .
135쪽
mandata omnia, seu, commissiones,quas dicimus, Cancellariae Regiae, anno finiri, nisi coepta si executio, aut nis prorogetur exequendi facultas secundo rescripto. vocamus, Iriires auache. idque antequam annus cssiuat. Dixi de vera acceptione Pragma. ti eae sanctionis ad finem primae constitutionis codicis, sup . Caetera vide, si lubet, inglo. Pragmaticae Sanctionis, tit vlt. in verbo, pragmaticam. eo & pertinet constitutio quae inscribitur, sacriim pragmaricum Τyber ij Augusti, de confirmatione constitutio mim Iustini Imperatoris, in Iuliani antecessoris Novellis
Si in communi caussa libellus ab uno ex consortibus datus est: re scripsum principis, quod ex eosequitur, consoπω omnes restitit, licet ad
emae personam dire Tum sit qui libellum obtulit.
Haee, ρουν Ies υιιns obtenues paris des coherittera, ou par ιoat astra a qui ti sis fouis. en commanr eoque proinde referendus est titulus, si Vnus ex pluribus appellauerit, inficum lege, haeredes. g. si unus. E. fami l. hercise . ubi de his dixi fusissime
Falso asseueratur, auctoramtem rescriptorum deuoluto statio anni obtinere firmitatem suam non oportere cum ea qua ad ius rescribuntur, perpetua esse debeant, si modo tempus, in quo allegari, vel audiri debent, non sit comprahensum.
Notandum ex hac l. ea omnia quae ad ius rescribuntur, nuncupari a nostris generali vocabulo, ιιιras de ebane, maxime si indulgeantur collegiis profanis, Ecclesastici g. ciuibus, aut vicanis. Speciales autem codicilli sunt, velliti nobilitatis, legitimationis, ciuitatis, immunitatis, metrectae, seu albinatus, consscationis,&s milia quae non ad tempus, sed in perpetuum sunt. Glossa addit, si princeps concesserit alicui construere molendinum in flumine publico. Secus, inquit, in nundinis, dicimus, omo de sues, o marchez eum earum priuilegium pereat decennio per non usum. Rescripta autem alia sunt quae ad iudicia pertinent,& quae propterea appellamus, ιιιres de Iastia, nempe rescripta appellatoria, restitutoria, capita nouae probationis, vocant, Iratres potiν antealis alias nauaritiae) repetitae aduersus haeredem lites, aut, ut vernaculo forens,lriinspour adioarare en reprile de praesi: sunt etiam subrogatoria rescripta in locum defuncti, sunt supplicationes ciuiles, propositiones erroris,& alia id genus iudicialia, quaevi, imitatione praetoriae Iurisdictionis, annalia hucusque dicta sunt, ita & anno, quas inanes, vacuaeque membranae intercidunt, nisi alio. At secundo, subannali q. rescripto, quod annecti, alligasque eis solitum est, reuiuiscant: vocant ex eo practici, istius δεν- a nares, or bures d. Iache. Derogatumque in eo est apud nos huic legi et quae vult rescripta anno non perire. Seruamus enim capitulum 13. Plaerumque . ext. de rescrip t. quod nec praetermisi Rebulas ad constitutiones reg. hoc eod. sit. in praefat. pag. 3so. Imo in istiusmodi rescriptis perpetua haec regula, ut numquam porrigantur, extraliamturve aduersus succetares, re integra, si videlicet eo tra decessorem citatio nulla factast. in quo etiam utimur decisione capituli 36. significauit. ubi de glo. illo eod. tit. de rei cript . N ullius deinde momenti est impetratum ad gratiam crimanis rescriptum, nisi intra tres menses se sistat Reus, rescriptumque illud proserat, ille enim usus est atticuli 3s. constitui. Molin. idemcti in breui Principis, s vel aliquid donauerit,uel commeatum concesserit, s die imus, natis de dono conge j Ita constitui. Molinens artic 8 sin autem eiurandi, res gnandive maioris alicuius beneficia Ecclesiastici gratia facta si, illa etiam desnit, fitque irrita statim atque sex menses e Huxerint, sati eas Pen veniadae ιι Meviet les Ierires de prosi on .e βι ι obienari duas υδι ι Ni de si x msis en Coών dem me: Ita enim in prima declaratione eiusdem edicti Molin. sciendum vero etiam in
136쪽
Tit. X XIII. De diuersis rescriptis, &C. I 3I
genere, restitutoria rescripta impetrari oportere, ex constitui. Lud. XII. de Franiacisci I. intra decennium: quod intcllige non modo de impetratione rescripti, sed Mde ipsa denuntiatione. Iudicatum enim an . I 6Is. 24. Ianuar. Consultis ci allibus, audiendum non esse eum qui reuera intra dcccnnium diploma restitutorium habuerat, postridie autem decenni 1 aduersario demitati auerat. dei nomen eo enim ad momentum
Sancimus ut authentica ipsa, atque originalia refripta, . nostra
etiam manu subscripta, non exempla eorum, iust inuentur.
Nimirum vult textus fidem non haberi solis instrumentorum exemplis, copia vocant) sed authenticis, Λ originalibus, quae proinde aduersario edenda sunt, consemunieanda. vi loquimur, sed ne dolo quid fiat in instrumento edito, neve subducatur malis artibus, quod saepe contigit, querunturque in hunc diem montacutiani equites de subtracto donationis marcustianae authentico per aduocati, cui causae agedae instrumenta credita suerant, malam incuriam J vocatur aduersarius, aut eius procurator, ut apud tabellionem,uel actuarium adst certa die, de hora, visurus lecturusque authenticum quod in hac,vel illa lite prosere dum est, dicturus vero etiam si quid vel de omni instrumento vel de partibus, particulisque eius ambigat: renuntaatur enim, quantum sit satis . a tabellione vel actuario quicquid aduersus authenticum dicitur: postea autem subscribitur manu publica, imo A ad oras circunducuntur chartae singulae, diei-mus, par erὶ ne addatur vel literula ad exemplum deinceps publicum. Quo facto tollittit de medio authenticum: lisque ex solo exemplo dirimitur. Vocant istud nostri practici, une copia costassonnee o Urimu ρονιis presente, ou anelee. Si tamen postea falsi itis eriptio sat ab aduersario, reserendum est, deponendumque apud acta: frustraque obiicietur latum partibus auditis, omnique ope, Ac certamine defensis, Senatusconsul
Si qua beneficia personalia sine die σ consule fuerint, deprahens,
auctoritate careant . Dixerimus nos Galli, is priuilegesans Arte est nut. Notaui de instrumentis sne die, de consule ad i. cum tabernam. gi. de pignor. st ad uel tendum vero hic, esse quaedam rescripta, beneficiaque principis, an quibus solus mensis, citraque diem, adiicitur, videlicet beneficium legitimationis, benesciumvectigalis cuiusdam annui concessum uniuersitatibus,&collegiis, deinde edicta ipsa regia, & plura alia quae praetermitto. Rationem aliquando ab Anton. Cysellio, consulto, & rei Gallicarnbseruatore accuratissimo patrono, hanc didici, quod scilicet cogitandum ex eo velit princeps, rem Aiu, maturoque consito, nec una die duntaxat perspectam, deliberatamque fuisse an te quam ita seret.
Sacrilegi' instar est, siver quibuscumque administrationibuου, vesssignitatibus promulgandis, Humis obviare beneficiis.
Hoc dicimus, opposier a Periturun drauit res danisce. Iunge l. a. de crim. sacril. de l. quidam consilebant, de re iudic. traxi vero faciendam esse auctoritatem Principi m
137쪽
docet Decius consit. ,s . Vt licet eligat sciens prudens indignum, dignus tamen censeri debeat quemcumque elegerit. Molinaeus addit ad illud ipsiim consit. etiamsi, inquit, non sit clausula, non obstante. Id esse regni maximum pign-putant, Ss quicquid aliis non licet silis lices. Ita Senec. in Agamemn. act. E. riirsusque in Thyeste, act. 1. sub persena Atrei, es faximam hae regni bonum est, araod fata domini
Cogitur populinsurariam ferre, tam laudare. Verba denique regia haec sunt apud Isocr. in tertia ad Nicocl. πιέ λ DM-εμωκ , νω μυρτε: et v θε πυτεις ἰμι. o. Elcgantiae sere non minoris cellisinus alte est: que mes paνoles vom solent aurant de uix, o donne I Iesseaque is desin. Vide&m id etiam, si lubet.Iuon.Carnot. epist. 66. ubi sic ille dc Episcopi Aurelianensis Electio ne: hoc quod dico clerus approbaret, hoc populus Clamaret, nisi metu regis comprimerentur, &c. dixi sup. ad i. '. leges sacratiissimae, de legib.
Sacri afarus fglo. id est rescripta principis in non alio vultu, aut
colore, nisipurpurea tantummodo inscriptione lustrentur: sciacet ut cocti muricis, triti conch=Γι ardore signentur. Etaque tantummodo re
scripta proferri, vel dici fas est, quam chartis, siue membranis Dbnotalio nostra subscriptionis impresserit. Hanc autem sacri encauti consectionem nulli sit hcitum, aut concessum babere, aut quarere. Euod si quis hoc aggressus fuerit Urannico b=iritu, capitali poena plectetur cum
Cuiacius legit measti, quia sic in omnibus exemplaribus seriptum inuenerit: at vero etiam in glossis veterib. ubi, encalitum, redditur, se Mi Curautem commuricis, & triti conchylii ardore sgnata esse sua rescripta voluerint Imperatores, duplex fuerit haec ratio: Prima, quod non esset materia cuius magis interdiceretur usus populo quam muricis seu ad vestes,seu ad caetera quaelibet. Verba legis s. de mutilentib. H. sunt haec: si quis nauiculam functioni muricis, At legendis conehyliis deputatam ausus fuerit usurpare, duarum librarum auri illatione teneatur. Altera ratio est, quia inusto semel membranis nomine imperatorio, putabant nihil postea licere falsatiorum ingeniis ut quid de sacra illa mixtura tollerent, aut mutarent in totum. Sic enim Plinius cap. II. lib. 3s. de encausto in picturis: hoc tertium accessit, resolutis ignieeris penicillo utendi,qua pictura in nauibus nec sole,nec sale,ventisque corrumpitur. Locus obiter ostendit legi Ae posse, encausto, in hoc textu. Ita enim in Plinianis omni-hus exemplaribus, praesertimque in emendatissimis. Ita etiam apud D. Augustinum contra Faustum Manicheum lib. i3. ubi agit de librorum temnis: imputet erso,ait, sibi encausti munditia, quae corio inhaesi agnino. Sic ille. Deinde verb viruinque admittit hellenissimus. Apud nos non subsignasse olim Reges, sed eorum cancellarios,
seu referendarios,ut vocabant liquido constat ex Gregorio Turonens, lib. IC. cap. 2 o.
ubi de Othone, Chil deberti referendario,id est cancellario, quem AEgidius, episcopus Rhemensis, cum assereret subscripssse donationi possessionum fiscalium regiae, prolatum instrumentum effictam referendam Othonis manum habere compertum est Subscripserunt igitur cancellarii vice regia: quem morem inualuisse usque ad Ludovicum Crassum docet Budaeus adiit. de cis praef. praetor. Hodie tria seruamus sigilla regia, primum, maiusque cst quod semper penes cancellarium, ut pote regni annullis, ea prorsus auctoritate quaesina ibissc penes Iosephuin, Pharaonis iussu, refert Iosephus histor. lib. h. cap. 3. antiq. Iudaic. Alterum commune est, quod literis, seu diplomatis iudicialibus cera impressa, appenditur. Tertium nuncupatur vulgo, pamum, eoque tantummodis utimur in contractibus, qui ut effectum accipiant, pratisinus Parisiensis,
138쪽
Tit. XXIII. De diuersis rescriptis,&c. 133
perpetuus cius custos, a creditore adeundus est. Vt autem cerea omnia illa sunt pe saepe etiam conscha, adulterataque fuisse ab ossicinarum codicillarium flagitiosis mitii-stris vidimus, qui, detecta tandem ingeniosae suae temeritatis audacia, supremam tortoris manum de summa trabe sortiti sunt. Encauti huius seu encausti,meminit Car. Lo3
lib. h. cap. 4. de ossi c. ubi plurima de vario sgillorum usu in hac nostra Callia. Vnum milii superest de priuata Principis epistola quam interdum fatigatus importunis sagitationibus,quasque impar,scribit vel adiudices, vel ad alios quibus eo modo inuitus
quippiam imperat: vulgo dicimus,mires decachra, quas ut nullius esse momenti volunt constitutionesinurelianensis art. m. & Blaesensis arti c. 28 l. subiiciam opportune memorandum amplissimi ordinis iudicium in hanc speciem: Anno is 88. 26. Mart. cum appellas et vidua Barbanςonii equitis a iuridico Ratomagi, quod alias Remorantium vocant id vero tanquam a denegatione iuris,lti eo quod in striicha lite caedis mariti, iuridicus ille, post acceptas ex solo sigillo principis literas, tulisset: quidem, atque apud
acta consgnasset sententiam, vetus sci autem actuarium tradere prohibente nimirum
ira Principe. Senatus probiluit prudentiam iuridici, partibusque ab omni iudicio dimissis, pronuntiari iussit sententiam nihil morantibus sigillatis literis. Prohibent enimediista regia quae supra recenseo, ne sutiusmodi literarum in iudiciis habeatur vlla
Universa rescripta, qua vel adnotatio, vel pragmatica quaevis sanctio nominantur: sib ea conditione proferenda sunt, si prems verataIe
De poena mendacii vide p. ad i. a. M s. tit. si contra ius, vel utilitatem public. eleganter hoc dixit lex unica de iis qui a non dominis manumissi sunt, Cod. Th. fallere conscientia Principis. Versatur vero precipue, ac sqpius poena illa me dacii in rescribptis pontificiis. Vt enim pm sit rec stipiti Rom. pontificis silendu nihil est ex iis quae vel
ad dandu vel ad denegadu,inouere potuisset, ca. postulasti ca .cu adeo .ca. superliteris. de rescrip t. in antiq iuncta gl. in verb.literas quae exprimendos omnes casus enumerat. ca. no potest. de prςb. cap .vit. de fit. presbyt. in s. Obseruandu vero, est exprimi oportere non maiora tanthm,& mediocria benescia sed omnia omnino, qualiacumque snt usique ad leuissima: ita enim in cap. pen. cum glo. de rescrip t. cap. gratia. eod. tit. in s. cap. s proponente. eod. in antiq. cap. si motu proprio. de praeb. in s. ImO & si ius duntat axat ad rem habeat impetrans ueluti s electus ad dignitatem aliquam fuerit, nee dum confirmatus: s praesentatus,nee dum institutus, cap. in nostra. 5e cap. ad audientiam. ubi agitur de pensione. eod. de rescrip t. in antiq. Item, si taceatur sola dignitas incipe trantis,cap. ad aures. 8. de rescript. Deinde si secundum rescriptum non faciat mentionem primi,valebit primum,non autem secundum,cap. 3. eod. illo tit. de rescr. Tamen ut generales sunt hae regulae,quinque exceptiones valde notandas reperio. Prima est,nis per ignorantiam tacuerit d. cap. gratia. Secunda, nisi sit benescium temporale, nempe si non in beneficium ecclesiasticum seu in titulum datiam fuerit,cap. cum Martinus. ubi not. de constit. in antiq. Tertia, nis si collator ordinarius, clem. 1. de offord in . quia episcopus nosse praesumitur quis, & qualis si cui consert bene seium, di quale illud si idque ob visitationem, quam fieri quotannis necesse est ex decretis ecclesiasticis. Quarta exceptio est,nis sit annexa: tunc enim satis est si principalis benes-eii mentio facta sit, eap. super eo. de praeb. in s. Quinta 3c vltima, nis motu papae proprio factam fuisse collationem appareat, cap. si motu proprio. de praeb. in o. &cap. si proponente. de reser in antiq. Versatur postreinb poena illa mendacii periculoque
impetrantis maximo,in indiligentiis criminum,seu remissioniblis, ut loquimur, at vero de in abolitionibus. N isi enim ex veris referantur,aut potius exscribantur verba ipsa notoriarum, seu elogiorum, informationes dicimus) mendax impetrator traditur nihilominus carnifici, laqueόque. aut capite luit clam impetratis ut saepisti me visum est. Ad
missum quidem fuerat sub Herrico III. ut in abolitionibus susticeret attingeret facti speciem in haec verba: nam esans deumens ins ea, o ad enu dassa amuevn tet uasi en
139쪽
res lira 3cc. atque Ut leuiore cognitione transgeretur iudicium, mandari solebat tu risdictio iudici praetoriano,seu aulico, qui quasi anabatarum more M clausis oculis, iussa Principis faciebat ocrus: durauitque paulum ille mos sub Herrico I V. sed hodie facti integra, verissimaque species proponenda est in abolitionibus, quaecumque illae sint,remittiturque Reus ad suos iudices, maximeque ad superiora tribunalia, si iam lato aliquo senatusconsulto actiim sit. Quinimo & dari consueuerunt causae, seu rationes obreptionis, ac subreptionis aduersus rescriptum regium ab eo qui ultionem admissi persequitur. In quo tamen ut constituatur status causae a iudice necesse est, vulso id diac imus, sulit μι ορο ιt I ut relliment et tre topanies, ct que Lon contese μν uia1ιe obrepiton.
Pragmatica autem sanctiones non ad singulorum preces super pria satis negotiis proferri debent, sed si quando corpus, aut schola, vel oss cium, vel curia, vel ciuita3, vel prouincia, vel quaedam uniuersitas hominum, ob causam publicam,preces fuderit.
Dixi de pragmatieis sanctionibus supra ad primam constitutionem Cod. Se ad Ru
bricam huius tituli. eas vocat Baldus consistoriales determinationes. Nec silendum lite arbitror quod Molinaeus claro,acrique sermone edidic, ad regul. de veris. not. num. 13. nempe Cos. Guymerium nomen suum inscripsisse Commentario pragmaticae sand. Caroli VII. cum verus auctor sit Mar callius, in Senatu patronus, cui plagium illud a Guymerio eius genero, factum est tam is liciter, ut, Fidentinus licet, ac plagiarius, praeses tamen ex eo in una inquisitionum factus sit. Doctissimus enim, pro simplicitate seculi, ommentarius,& qui plurima ad mores nostro aperit.
gni illicitὶ dictata scribere ausi fuerint cuiuscum scrinii memoriales, seu pragmaticarii, vel adiuiores primicerii amistione cinguli so
rientur. Pettinet potissimum haec pars legis ad fidem secretariorum, de qua notabo hoc
unicum ex Lampridio in Alexandro: Notarium, ait, qui falsum causae breuem in consilio imperatorio retuli sset,incisis digitorum neruis ita ut numquam posset scribere,deportauit. Vt autem explanem paucis qui essent memoriales, & cuius scrinii, qui etiam pragmaticarii, de adiutores primicerit: quatuor erant sacra scrinia in quibus repone-hantur adnotationes, pragmazicae sanctiones, cognitiones, proces: dixerimus hodie, beluti ou si mutemus experitum. Primum scrinium ruit memoriae, alterum epistolarum, tertium libellorum quartum dispositionum. Qui igitair praeerant scrinio memoriae, dicebantur memoriales, qui scrinio epistolarum, epistolares, qui scrinio libellorum, libellenses,qui scrinio dispositionum, pragmaticarii, quorum scilicet ingeniis, de mentI-hus committebantur pragmaticae sanctiones, libelli, adnotationes, rescrip za, preces, acta cognitionum,& arcana. Omnes enim dicebantur militate in sacris scriniis, qui de propterea vocabantur generali nomine,scriniarii. Atque ut in quantum fieri possit, applicetur semper ad mores Gallicos quod ex antiquo accepimus, dixerimus hodie me
ia recompense: pragmaticarios,lis stereratres δε eonsisI, os de la Cour. Adiutores etiam, de quibus postea in textu, quaestor habuit ex scriniis diuersis memoriae, epistolarum, libellorum. Qui autem primum locum obtinebant, vocabantur primicerii, id est primi: euiusmodi hodie quatuor habet nostra Gallia, qui quia in hastigio honorum fiant, medietam sis μου notarii denique secretorum Principis, dicuntur propterea illustri appellatione, ira quave Secreta res destit, de quibus intelligendus est titulus, de primicerio, e secundi certo,& notariis,lib. I a. tanta est eorum dignitas, ut, cum collationes beneficiorum regias subscribere soleant, admiserint numquam falsas eas dici dom. Cluist. Thuanus, de Ach. Harlaeus, nuper Senatus Paris. Principes. Quatuor enim
140쪽
Tit. XXIV. De statuis, & imaginibus. I;
notarii secretorum Principis aiebant quatuor Euangelistarum instar existimandi sunt. Plitra de his Cuiacius adiit. de proximis acror. scrin. lib. I 2. dc aliis locis, vid. Panci-rolius ad notitiam imperii, de Curopalares in ossiciis Constantinopolit. eiusque scholiastes accuratiss. Quinimo Cancellarius dicebatur Princeps Notariorum, apud Laetium in commentariis Rei p. Rom. quemadmodum de apud antiquiores Galliae Principes appellatum fuisse eum legimus a secretis, ut cui videlicὸt, de ii committeren tur arcana regni scribit Hancnaarus,archiepist. Rhemens cap. 16. epist. I 6. pauca haec e multis, sed loco idoneo. Textus cnim aliis sortiri suam interpretationem vix possit.
TIT. XXIV. DE ST AT VIS, ET IMAGINIBVS.
iugi in administratione positus est, accipere aneas statuas, vel argenteas,aut marmoreas proh is rur extra imperiale rescriptum, glo. id est sine licentia Principis) nec a periculo Atidoris habebuntur immunes, qui adulandistudio, aut metu inconstantis ignaura statuas istas
Desiit ad hunc tit. Pet. a Bella Pert. doctor Gallus, episcop. Antissiodorens cum nec eo usque caeteri commentationes suas quales quales illae sint, protulissent. Tamen quod luperest habct etiam suos angiportus, per quos nec tam facile commeetur, Vt Perticensi nostro visum est,quamuis adiiciat cursim illud dc per se, ἰ μi Iaaς posse perfici. Docentur rectorcs prouinciarum ex hoc textu,ne quos honores admittant a prouincialibus qui spinent ad solum principem, neue quicquam ad aemulationem eius affectare ausint: in hoc autem simi nec abs re constitutiones Francisci II. an. 116o. mens. Iul. Car. IX. eod. an. ly6O. Aurel. dc Herrici III. an. i 179 Blaes. Cum enim mitterentur imagines, aut statuae Imperatorum in prouincias quas ipsi non adibant, ut, ex carum aspectu, iniiceretur tanto maior prouincialium animis erga Imperatores ipses veneratio,ut notabo ad i. 2. ins hoc tit. crimen fuit laeta maiestatis, de eoercendum merito poenis solitis,s id fieret non impetrata a Princi qe venia. Titinius Capito ab Imperatore nostro impetrauit ut sibi liceret statuam l. Syllani in foro ponere, ita Plin. epist. i7. lib. t.vestrum numen precatur Selatus ut virum nostra aetate mirabilem statuarum diuturnitas tradat oculis posterorum' ita etiam Symmachus Theodos. 3c Arcad. lib. io. epist. 1s. rerum ramen praeclare gestarum memoriam longe potiorem esse eiusmodi etiam aeneis statuis apud optimos, verissimosque conditionis humanae aestimatores, dixit Demosth. c. - νυατ' Ae x, αμ in haec verba: εQq
Cum statua, vel imagines Principis eriguntur, adesse deber iudex mne adorationis ambitioso fastidio, ut ornamentum dira, CP loco, cir no-sra recordarionissa probet accessisse praesentia.
Hoc ex prose explicant Vidus Pancircilius ad notitiam imperii, cap. 1 . de Bal duinuς ad finem libri 3. Optati Mileuit. ibi, dicebatur illo tempore venturos Paulum, ω Macarium qui intercssciat sacrificio, ut, cum altaria solenniter aptarentur, profer-xς illi imaginem quam primo in altari ponerent: sic sacrificium offerretur. Ciet eo. ' in iij