Fratris Alfonsi a Castro ... De iusta haereticorum punitione libri tres

341쪽

DE IVsTA HAERET. PUNITIONE qm ad laicam,sive pro Phan Zm ptatem non spe tat de crimine haeresis iudicare quia ita illius iudicio tapissim errare posset. Vt autem quod dicimuS clarius ostenda

mus, C portet in hac causis duAS considerare personas duas et operationes iuxta persona' diuersitatem ualde diuertas,quarum una UNi conuenit Persone,AEltera alteri.

Sunt dem in hoc negotiosi freticUS, &fiscias personae ualde diuersiae.Sunt et cinium, i&Possessio,re S inter sed, uersari quarum ulibet ab alia separari pot- Nam potest esse dnium sine possessione, M possessio sine rinio,ut cublibet est notissimum. Iutata has duas personas,&hax duas rerum qualitates, duae et sunt PSrteS in illo cap. cusecundum leges.Prima habet initium capit. Secuda psest illo paragriconfiscationis. In prima agitur de dnio hono' haeretici, S illud ab haeretico tollit, Δί fisco tri huit : decernens, ut bona haeretici sint ipso iure confiscruta. Sed quia cinio ablato ab haeretico, non statim erat ablata possesso: Sc sin quia dominio concesso fisco,no statim intelligebatur concessa illi possessio: ideo in secuda parte illius cap.in illo paragr. confiscationis agitur de concessione possessionis.Et hanc dicit fiscum capere non posse: nisi prius per aliquam persona ecclesiastica quae hoc facere possit,snia fuerit QP crimine smulgata. ullus.n. potest rem suam ab iniusto pos et ore deten tam,per vim,&moletiam ab illo capere: sed iudicis auctoritate id faciendum est. I. siquis ad se functum.&.l.LC.ad legem Iuliam de ui publicaitue priuata. Quia igitPapa in illa prima parte cap. dnium honoriam haeret1clabstulerat ab ipso h freta co, S concesserat sisto, illabet in secuda partem e pleXtu huius dominq,talitam bono' possessionem, authoritate propria capiat: sed publica expectet potestatem,q sibi bonorum pomes11onena in buat alem aut publicam piatem, d1cit esse personam ecclesiasticam potetem de crimine haeresis 1 Ud1care, Gillius declaratione super crimane heresis promulgata, latis et se dicit ad ho ut fiscus bonatisretici oc upare pot

342쪽

fiscus possit bona haeretici apprehendere, M illorum possessionem capere,non autem ad hoc, ut talium honorudominium acquirere ualeat: uni iam Atare talem fmam

in prima Parte cap. cocesserat illi talium bono' driium. Per talem ergo sniam, qua aliquis damnRtUr ut horreti cus,ille non priuatur ddio bono' suo Hrinci per illa declaratta S innotescit 1llum es. iam priuatiam tali Urito, quae quidem priuatio ante talem latam M'S nou erat itam antisita, Sc per talem siniam habet,quod possit capere possessionem.Et certe si hanc ren diuersitatem aduertisset Archidiaconus uir aliou doctus,aliter Genssiisset. Hac igitur Opinione tanquam talis reiecta,est alia Herior opinio Ioannis Andreae in hoc eodem cap. ciam sectandum leges. qui dicit haereticum a' die comissi criminis amittere domanium omnium bonoru suorum. Hanc opinione

tuentur multi alη docti uiri in iure canonico. Abbas i primo cap. EX Oicamus eYtra de haeret. Ddicus de Cancto Gemmiano in praefato capit. cum scam leges. Petrus de AnchArrano super sexto . in eodem caP.Hi oeS censen chaereticum a ' die commissi criminis esse Privatum cinio honorum suorum . Quod auidni a die criminis comissi intelligendum e si non de solo crimine haeresis: sed de crimine pertinaciae, Mobstinationis in haere1i. Quia noeo ipso , quod quis labitur in crimen haereUS,am1it1t bonora su qui rinium,sed solum postquam tam pertinaY est in haereIi,ut iam merito 1uxta ea,quae libro primo dixi

mus haereticus censeri debeat. Sicut.n Non omnis, qui labitur an haeresim: ni 11 adsit pertinacia , est censeNd Shaere ζ1cUS, Ita nec omnis tal1s seclusia pertinacia amittithononi suont driium. Nam in cap. cum stam leges, Pa- Panon decernit esse confiscata bona lap GOIst in lisresim et sed bona haereticoria,ex quo sequitur,qta6ct lapsas in haerelim si admonitus de illa statim reuocat errorem lata, non est ipso iure priuatus, imo nec priuandus omnibus

343쪽

DE IUSTA HAERET. PUNITIONEhonis 1 uis. Quod bene notandum est non solum in poena: sed in omn1bus aIMR as iuratisreticis decertisit

siue illae sin t ipso 1ure infi1cto siue per iudicem in de' Nullam s1quidem illaus poema N ius statuit esse dandα1llhqui solum lapsus est in haeresina: sed illi,qui est has

t1cus.Bl1s aut qui admoniti statim reuocant, &damn perrorem suum,poena est ad arbitrium iudicis imponeda Con derata prius erroris Sc Personae qualitate. A solo

ergo illo tvis momento QUO merito censeri pol haereticus,censendus est etiam amittere omnium bono in suo

rum dommiumab illo me haereticus usque ad sui criminis damnat1onem,habet solam bonossi suon1 nuda po seR1onem,absque ullo 1llom dominio. Fiscus uero circa illa bona contrariam tenet conditionem Phabet. n. circa illa ante criminis damnationem dominium solum ab ulla po1Iestione:Et inde necesssario sequuntur duo, unuratione amissi cinn,alterum ratione possessionis retetar. ex hoc, quod possessionem retinet, quamuis ut postea dicemus non a' iure sibi conce1 iam, sequitur haereticum illo tve non posse excludi ab agendo contra proprios deb1tores per eXceptionem tigresis: quia antequa sit possessione priuatus , sicut retinet bonorum possestionem, ita etiam illorum administrationem, &per consequens tanquam administrator 1llorum Potest agere contra .p-pr1os debitores.Rat1one domm' amissi sequitur omnes illorum honorum alienationes iIlo tempore ab haereti co factas nullius esse roboris, aut momenti, reper fiscuncile reuocari posse.Et ex hoc etiam necessatio sequitur fiscum posse reuendicare bona illa sic alienata demani bus cuius unq; posses ris,hac in conditione,ut pretiu, quo bona illa distracta fuerant,restituat empto iii tale pretium,aut aliquid illi aequi ualens apud haereticum in

ueniatur. Si autem nec pretium bonorum, illorum,nec

aliquid aliud loco preiij apud haereticum reperiatur, poterit tunc fiscus bona illa etiam nullo dato pretio reumqdicare; quamuis emptor bona fide emerit. Hoc doce

344쪽

min1cus de sancto Geminiano eo.loco. Et pro huius rei confirmatione afferunt argumentum eaea si cum dotem, paragrapho fina. Ma.seq. a. .m R. A. de 1egat.I. Iam perator. 321. seq. Ego aut adduco simile: quod rem propolatam maxime confirmat. Si Petrus emit bona fide a Ioanne rem furtiuam,quam Ioannes furto sita reipuerat a

Fracisco, Sc postea Franciscus rem illam ab eo furto su blatam inueniat apud Petra uste reuencii Cabit eam a Petro, etiam si non inueniatur apud furem Pretium 4 aut aliquid aliud tantundem ualens. Hoc aut non ob aliam causam iuste faciet,nisi quia rem suam a qUOCunque possessore iuste tepetere,&reuendicare Pot. Cum igitur ligreticus a ' die comitii criminis sit priuatus Ino omnium

bonorum equitur inde illum: si aliquid eae illis bonis uediderit,rem non suam: sed fisci uendidasse. Et per conse queras fisicum L quocunque posset sore illam posse repe

tere.Hoc in intelligendum est ante legitimum prsscriptionis ips 1ξt elapsum. Nam bona haereti Corum tenera tes perscribere pnt etiam contra RomRnam ecclesiam Patio annorum quadraginta,ut patet in CH P.R. de prae scrip t. Iib. 6. Ex quo textu apertissime colligitur illes qui aliquid ab haeretico bona fide emit putanS eum esse C tholicum,post spat1um quadraginta an Doriam praescri- here Contra fiscum M post illud ips elapsum, fiscumno posse illud ab emptore uendicare. Nam t tus 1lle non soIum filηs haereticorum, sed etiam alijS eΣtraneis concedit praescriptionem: modo illi catholici sin i, ochona gde Possederint, credentes se a uiro catholico bona illa recepisse , licet ante talem receptionem ille merit factus haereticus . Ex hoc etiam dominio bonorum perd1to,inquitur haereticum non posse facere testam eri tum, α1 quod forte constituerat in morte testamentiarn, nuIlius esse roboris, aut momenti: quia de propr0S faciendum est tectamentum non de alienis . Sicutan.nota Potest bona illa uender nec permutar ita e iam non Potest quo

345쪽

uis modo iri alicuius alteriuS dominium, Sc ptatem eriuare,siue hoc faciat per donationem iri ter uiros, siti

testamentum: quia omneS taleS BOUOriam traflatione;

ut ratae permaneant Sc firmae,eriguΠt, ML sit in trans γε te Uerum cinium, quo cum priuatuS sit haereticus tequi . turillum nullam talem bonorum translatione iuste Lacere pota. Εκ hoc bonorum dominio ante iudicisseiam amuso equitur etiam haereticum Ante t Alem condena tione teneri reddere co omnia bona,qtas habebat : qneffectus est tigreticus, 3 sino reddiderit, Peccat mortaliter. Scio n. hanc conclusionem es e contra olum fere' is

ristarum sinam,ideo illam tam manifestis euidentibus rationibus probare intendo,ut quisquis CaS legerit, munibus ut dicituo . pedabuSin meam transeat sinam. Primo quidem probatur per hoc,q d bona illa ia non sunt figreti ciciat manifeste ostendimus, Sc maior iuri , Titorum pars concedit sed sunt fisci: ergo h eticus illa

retinens,non suum,sed alienum retinet, ergo ret1nendo peccar, Prs riIm cum inuito fisco retineat. ConsequenRugo. tia ista probatur per beatum Augustinuim epistola ad Macedonium d1 centem. Si res aliena DP quam pc est,reddi possit, Sc non redditur, prua non agitur: sed Lmulatur. Hec Augustinus. Et habentur ira capitisi res. I q.6, Forte aIiquis hic resipondebit: Augustini uerba non et se proposito nolitro conuenientia: quia Augustinus loquitur ut ex eius uerbis constat de re aliena,ex cuiuS ac quasiti One,aiat posse Ione habenda comissum est aliq fpeccatum bona aut here taci non sunt testa: quia lipeucuS pro talium bonomacqu1litione ut prsippono no peccauit. Quo fit, ut bona ligretici talia non sint,uti xta dictum Augustini,hςreticus 1lla redd ere teneaturimiter ergo, M apertiUS hanc meam Biam sic probo .Per proceptam istud non furaberis,no solum prohibita est rei aliens ablatio: sed etiam quis rei aliens detentio inuito di Q. Alioqui oporteret dicere furem solum peccare, qRUM ahena inuito cino aufert, Sc non quando domino radi Q

346쪽

LIBER SECUNDUS. retine quod est aperte errori eum. Nam beatus Hiero nymus si erillud Prouer-29. Qui cu fure particip. Scisic ait: Non. .star solummodo: sed etiam ille reus tene Hiera. tur,qui consciuS rurri, Rufrenti pol ses ri pecuniam,Qui perdidit, non ussit indicare Ciam ualet. Haec Hierony mus Et habentUr in cap. Q i Cum fure extra de furtis. Quae uerba sic intelligenda stant, quod tenetur indicare non furem,sed furtum: re hoc Rri furtum recuperari posset. Si ille,qui nora indicRt rem furtiuam, cum pol, reus tenetur furti: m talio magis retas teneb1tur,qui uere detinet apud se. Et i TR consequeUS est ut non solum rei alie nae ablatio : sed etiam derentio sit diuino praecepto pro hibita . Ex q uo APertissim e cori uincitur haereticum pec care,cum bona olim sua Sptari se retinet, Sc non reddit fisco: quia retinet alienum intrito rino. Siquis forte obstinato animo uoleUS partem DP PC sitam tueri: responde rit fatens per tale Praecesertam diuinum prohiberi detentionem rei alienae, ΠΟΠ in Oem: sed solam detentionem rei furto sublatae. Hoc dactum facile refellitur Sc conuincitur, esse falsum : quoniam iuSta illud oporteret fateri haeredem non peccare,cum Non reddit,&potest reddere legatum in tectamenzo relicrum legatario nam ille, Sc si rem alienam retinea Non in furto sublatam,& ita iuXta praefatam res OnsiOTem Oporteret dicere illusic retinendo non agere contra illud praeceptum: Non furaheris.Et si contra illud non Peccat,non est aliud contra quod peccet. Eadem etiam Tatione oporteret concedere illum, qui depositum ad custodiam ibi committam

non reddit domino suo illuci Perenti non peccare, qua u1s depol ti dras sit cordatuS Nar, Sc ad usum rei honestae depositum petat IS.Π. NON d Ctinet rem furto sublatam , quo fit ut iuYta concella) non agat contra illud praece Prum Non furaberis.Et per consequens sequitur illum Ton peccare cum non corii TR Zliud prae eptum agat. Hoc autem tam aperte est fessum, ut nullus homo Lanae mentis illud cocedere auctetata quad lege Taturali tenetur

347쪽

DE IVsTA HAERET. PUNITIONE.h depositum reddere,Dlertim qΠ sic reddens n6 maliti irrogat damnum drao quam si retineret. multa alia ab surda, M absona inconueritentia sequerentur ex illa praecepti diuini erronea intersere ratione: Quae quialongum elut Sc iscliosum sigillatim recensereo deo prstermitto Fateantur igitur necesse est per illud praeceptum: Non

furaberis,e e prohibitam Omnem aIieMae retinuito dubretentionem,quae ΠΟΠ est iure diuino,aiat humano con cessa. Quo fit,ut AsquiS alienum,contra diu uoluntatem tetinet,per talem retentionem peccet: Nisi forte talis alieni retentio sit illi a iure,aut a iudice redieiudicate,aut madaia,aut concessa. Nam si Ruthoritate auris, aut iudicis

Tecte nudi Ant1s retineret,sic tetinendo no ageret contra praeceptum diuinum: Sc Per consequeras non peccaret. Tunc D.licet contra uoluntatem dni actualem alienum retineret: non in contra uoluntatem ci ebitam,quam ipsemet dominus habere tenebatur. UGe enim dominus d eberet tunc uelle rem suam apud alium detineri qn tDIis detentio est a iure,aut a' iudicere Re iudicante ma data Et si tunc uellet rem suam sibi reddi,male uellende sic uolendo peccaret. Ob hanc cam,is qui noreddit domino furioso petenti gladiu ab eo ad custodiam comis sum,non peccat: quia iure naturali prohibe ne reddat. Ob eandem causam si iudex praeciperet et,qui depositu custodit, ut domino non reddat: sed nomine suo custodiat, propterea quod creditor petit ex tali deposito solutionem debiti sibi dari,quam aliude se habere diffidit,

si depositum dia oreddatur, eo casu , is qui depositu non reddere Non peccaret: quia authoritate iudicis recte sudicantis, qui creditoris indemnitati iuste prospicit, hoc faceret.Dila authoritate iudicis recte lucii cantis: quoniasi mihi constaret iudicena iniuste iudicare, cum mihi alicnse retinuito domino detentionem praecipit: quamdi ille praecipiat: ego male agam, si retineo. Ex quo sequi

tu ut fide re quam scio uere eme alienam,ego cu donareno illius coram iudice aliquo contendam, MuideMasi

348쪽

Ε I B E R s E C V N D V s. 1 8xmore,aut odio, aut imperitia deceptus, pro me iudicauit decernens rem illam esse meam, tunc iniuste rem at Iam detinebo: uiuis authoritate iudicis detineam : quia iudex tunc iniuste iudicauit. Si to res mihi esset dubia: de qua cum alio coram iudice conteneo, &iudex decerneret esse meam: tunc ego iuste retinere possum, quamuis illa esset aliena: quia ego ignoro e1Te alienam, Sc Ruthoritate iudicis, quem credo recte itaci 1 casse, illam retineo. Quoties autem quis sine iuris,atat itidicis authoritate retinet alienum inuito cino, peccat Sc agit contra Prsce pium illud: Non furaberis,per Qtaod non solum prohi-hetur rei aliens ablatio: sed etiam cierentio inuito cino. Ex his apertissime conuincitur hςreticum teneri ad red dendum fisco bona, quς nunc retinet,& olim fuerunt sua,etsi non reddiderit peccabit mortalite quia retinet alienu invito dno. Nam bona, taς h eliciis retinet ut iam probauimus)non in t sua: ci fisci, cui ipso iure applicata sunt: quς bona hqreticus in Uito fisco, Scsme aliuiuris authoritate retinet, ergo inita teretinet quousius msco, qui est uerusitIom diis illa reci clat. Nullues En. ius, quod concedat h etico cum priuationedra possessio Nem bonorum olim suont usq; aci ita dicis condemnatio Dem. Si .n.aliquod tale ostendatur, UltroneuScsdam arenae,&qus dixi libentissime recantabo. Scio in nullam talem esse legis concessionem ira toto iure canonico, Et quo petendum est huius caussiti est Cium. Forte hic mihi PliquiS obhciet textum cap.cum sectandum leges. de hs reticiS.libro 6. in quo prohibetur fisc S,ne bona lisretici Ante illius condemnationem apPrehendat. Sed certe satra allius textus diIigenter ut decet circunspiciatu nullo pacto meae sinis contradicit m 6 potius illi fauet. NaceaetuS ille priuat quidem ut ante diMinus) hsreticum

rimo bonoν non in concedit illi possiessionem 1llo;ρ u que ad condemnationem. etia iN Parag. conni catiori S rohibeatur fiscus ne ante condemnationem 1agreti

Q bona illius capiat: non in per hoc conccdit lisreuco

349쪽

retentionem illoIst bono' uso ad Prstatam condemna

duo in multis saepe cohaerere, ut PetruS rem ess aut horitate sua eti me capere non possit: in ego illi reddete tenear. Primo casus est eXpressuS in.I.siquis ad se fundu &.l.fi. . ad leg Iul. de ui publica,sive Prauata. Deinde, legatarius non pol legatum in testamento 11bi relictu. Rutilomate propria sibi capere, M in haeres tenetur illi reddere. Rursus, qui fraude aliqua alium in uenditione al1cuius rei laesit, tenetur ille ad damni recompensationem:ipse in authoritate propria,talem Ab illo recompelationem sumere non potest, praesertim si illam potesta iudice impetrare.'ulta alia sunt similia exepla, quae

non est opus recensere,per quae onditur non esse conseisquens, ut haereticus non teneatur bona sua ante condemnat1onem reddere fisco: eX hoc fiscus ante tale condemnationem non potest illa apprehendere. Cum igitnullum sitius quod haeretico bonis suis priuato concedat hora om suo N possessionem,quousq; sit a iudice co- petente de suo criminc damnatus conuincitur inde hal reticum teneri ad reddendum Dona tua si1co absq; aliqiudicis condemnatione: ita ut si illa non reddat ipeccet mortaliter. Hoc in sotu credo esse ue1ς, post sibi iam constat se esse, aut fuisse haereticum: quia ante hoc for te per ignorantiam eYcusabitur.Potest etiam haec stua pbari per illas omnes rationes, quibus probatur lege paenalem ipso iure inflictam obl1gare reum in conscientia ad poenam a iure decretam,absq; aliqua iudicis aetatu stinendam. De qua re,quia sat1s d1ffuse traestabo inest opuscino , quod de Iege poenali nunc edere paro: id stnihil amplius nunc dicere status. Ad 1llum igitur locum mitto lectorem, ut ex illo loco hauriat,quae huic propinsito conueniunt. Ex his ergo patet erra e omneS illos, cui docet haereticum ante sui criminis condemnatione 1

non teneri ad reddendum bona olim sua fisco, qui ip

350쪽

LIBER s E C V N D V s. Is iure a die comissi criminis factus est ii Iovi dominus. Et certe ut ingenue fatear) ego non possum intelligere, quo pacto haec duo cohaerere possint,ut fiscus sit 1 pso iure dias omnium honoN haeretici,ci quod haereticus ho-ma ill1us retinens,non teneatur illa reddere fisco, qui iam est uerus illo N dns praesertim cUm nulla lege sit haereti co concessa bono' illo' possem P. PURDant.D.Helut ex diametro haec duo.HaereticUS abso Sliqua iuris, aut ita dicis , aut horitate retinet bona fisci , Ec non tenetur alia reddere fisco.Necesse est igitur, ut quemadmodum lis reticus ipso iureptiuat' est dNio bonoase suom, ς fiscus laetus ijlou dris: ita etiam haereticUS iPso iure teneatur reddere bona sua fisco: praesertim ctam ius non concedat haeretico, ut quavis sit dΠio bonost suo in priuatus, possit illa retinere, quo usin de crimine haeresis sit a iudi Ce competente damnatus. Et hanc me Rm opinionem tenet Abbas in cap. dilecti,eXtra de arbitris.An autem hς reticus resipiscens,& sui criminiS P mTitCS, recuperet talium bono iv d nium,quod iam P haeresim amiserat, paruae difficultatis qo mihi vi'esse: cum tam eYpresse sit de illa definitum in cap. uergentiS.etatrR de haeretica S.Con siderata. n.personae, de erroriS qualitare, compensata et eiusdem hoetici prstetita obstinatione, Sc prata pnia, uex signis exterioribus utcunq3 conlecizSri potestipoterit iudeX,aut omnia bona,AUt Ahin III OEM DRrtem misericorditer illi condonare.Tam longR eii Sm Potuit esse, M ta ferrea haeretici obstinatio, ut etiam si illum postea poenitea iuste agat iudex: si decernat nahil eta bonis illius este illi relinquedum. Nam inuiS haereticUS PCenitens poena mortis effugiat: non in ideo consequeS est, ut a reliquisvmnibus poenis ipso iure absoluatur.

Desecunda haereticorum poena , qua est priuatio cui oslibet dominiis per q*sunque subditos . Cap. VII.

Altera haeretico N poena est priuAtio cuiuscunq; prolationis iurisdictionis, & dnij: qct anteR super homines Cuiuscul conditionis habuissent. Na qui haereticus est,