Fratris Alfonsi a Castro ... De iusta haereticorum punitione libri tres

431쪽

obsecro,&d1ligenter attedite, quoties siste dolui

mortem coram iudice petierunt nec in leuiter sed is tune ni 1 S audacem urgenteS, Pplinac Ad dem ipm postulandum uanis mendaciis seducentes. Propte que, mnaa merito alii Xpm saluatorem npm cruc iste sentutaqu1a em manibus non crucifixerunti hoc in consitio suo secerunt. Et hoc modo bius Augustinus concor i dmonant1am,qus Vr essestiter Euangelistasisuo alter dic1t Chrm crucifixum esse ii ora tertia, alter hora sexta. Nam Iud si ut Augustinus ait) occiderunt Chim hora tertia tot,tal 1busCh uerbis ut diximus) mortem il-Jius procurando: milites uero Occiderunt manibus hora sexta. Udeamus nunc an aliquid tro re faciant cum hereticis inqu1sitores, aut alij iudices Ecesesiastici.Quod certissimum est,& experientia docente scimus: iudices ec cletiastici postquam aliquem de hsresi damnauerunt, Scillum obstinatum hyeticum es e censuerunt: statim declarant illum ad suum ius, Sc ditionem non pertine re, traduntq31Jlum secUIaripiat tanquam hominem, quo figresis obstinationem,ab ecclesia exiuit, Ec subsolaptate laica se ipm constituit. Cum autem illum iudices ecclesiastici ptati seculari tradunt,non petunt ab illa,ut occidat heret1 cum, ne in illum quouis modo reu mortiSinediat. Eriptas secularis heret1 cum occidere noluerit. iudices ecclesiastici non cogunt, neq; ullo modo solicitant 1llam,ut hyeticum occidat: nem consilium ultu denaorte hsretico inserenda unquam donant: imo e cotra' rio ipsam secularem Pratem semper rogant, ut poenam

432쪽

LIBER SECUNDUS. zoo mortiS,Stat aliam sanguinis poenam non irrogent illi, imabest,ut mortem illius quouis modo procuren T. Q e O

mnia cum sint certi11ima, Sc toti ut existimo popaeo

Christiano notissima miror tanta e1n LUtherHnO im Puderitram, tamq; effrgnatam maled: centiam , ut ΠΟΠUere ADtUr dicere, heretico R, inquisitores similes esse sacerdotibuSIudsom, qui Chrm occiderant, cum latissi naum sit ut reipta constat inter hos, Ec illos discrimen. Certe multo rectius, Sc appositius ego dicere ΠΟissem, Uthev illiu i asseclas similes esse illis sacerdotibus Iudaeosse. Qin illi falsos quaesierunt testes cum ueros hrerion Posserar, ut Chrm morti traderent 'Lutherani uero

falsa perquirunt scrip turg facrs testimoni R,ctam uera nohabe Ari Ut corpus Chri, Quod est ecclesia prorsus occ1dant.Μulta diat Chrm fecisse,&docuisse,unec per somnium uΠquam cogitauit. Multa Apris tribuunt, a si bus illi longissime abfuerunt. Milleo alia fingunt com mentR,NON Ob aliam cam: nis,ut eccriam, quae Christi corpUS est,interire faciant Malia nobis donent eccriam malignantium quam propheta Regius se odisse sedi Nit. N. as. Q arto nobis obhciunt Lutherani, M qui illis in hac Parte fauent,parabolam illam de tritico, super quod inimicuS homo feminavit zizania, quae u1 denteS serui pa trisfamilias ditierunt ei: Us imus, Sc colligimUS ea e vitiuQuibuS mdit 1 dem paterfamilias: Non ,rie forte colligereS zizania eradicetis siriSc triticum,sinite Utrain crescere UsCp ad messem. Si Deus prohibet eradicare zizania, ergo iniuste, Sc contra Dei praeceptum Ut Uzheranis Vrbfaciunt,qui haereticos per zizania significatOS,de a gro huius mundi per mortem eradicant. Hoc est Lutheranoflt fortissimum argin, cui magis illi innitUntur, Ac P uod se de nobis triumphare existimant. Sed nos Deo duce facillimum esse ondemus: quod eta talis is verae In celligentia procedit. Primo quidem non est OPIS Perso NaS,aut res alias in parabola positas eYplicare, Cum i P

semet ueritatis magister P postolis petentibus illorum

433쪽

DE IUSTA HAEMET. P UNITI 'M- omnium interpretationem re d diderit sic inoui pri mminat b omina semen est filiata hominis. Ao er ait

m UdUS. Bonum uero semen hi sunt filΛfesti stautem: sitri sunt nequam. Inimicus autem oti Uit ea restD1abolus. Ex qua interpretatione coriso ''-

adaptar1. od dixisse ali QUOS,qui in dubium uerilitan haec parabola haeretabus,Mri haereticis contremat

zama inquit Chis fili) sunt Mequam. Sed opus est

11 qua d1l1genter perscrutemta T. Cum serui patrissamiliaque1lent zazana a coll1gere,pro habuit illis, ne id faceret dateriam1lias sic inquiens: Non ,rie forte colligentes zizania,eradicet1s simul Sc triticum . In quibus uerbis id mam me annotandum esit, quod non absolute, E maliter Sc absq; ulla causa Ohibuit LAIIum zizanioΙς collectio nem: sed statim cam reddidit, pro ter quam hoc fieri phihebat. Ne forte inquit Paterismilias) colligentes ziza'n Ia,erad 1 cetig fir Sc tr1t1 cum . metus igitur eradicandi

triticum,est causa, ut tolerent Ur ZIZan1a crescere cu tritico. Ex opposito igitur colligere oportet,in qnnulla est sic metuendi ratio,ut piata utata apertum est, & optime noscitur1nter triticum & Σ1ZRnia discrimen:&unum alteri non esst adeo coniunctum, aut coneXum,ut non possit facillime unum sine altero eradicari: tunc paterfami, I1as non prohibet fieri zizanioni eradicationem. Sinub Iam exprenisset in prohibitione cana: sed absolute loci tus fulta et, quamuis aliquae re Uera essent prolesbitionis causae: Sc illae omnes abes ent,fateor, semper extaret integra prohibitionis uirtus. Si in cam principalem motiuam,& fines em legislator eXprimit: Pp quam se aliquid Praecipere,aut prohibere testatur.COsequens est,ut cessente illa causa, celset etiam prsceptum, aut prohibiti Talem.n. caulam exprimenS legislator aperte declara

uit, , si illa causa non subesset,nihil tale praecepisse aut p roli1buisset. Nam si ilia seclusa nihilominus praecep set aut prohibu1stet: conseques es utalla non fuerit unla

434쪽

ea, δd sola praecep ti aut prohibitionis ca. Per illa erg

praelata uerba,ficut paterfam1l1as seruis Ohibuit,ut sta te metu eradicationis tritici non colligerentur zizania τita eae opposito eisdem seruis concessit, ut nulla existen' te iusta metus ca possent zizania colligere. Ad huc ipse sus modum ut parabolam nostro proposito accomo' demus in haereticoν punitione exercenda, faciendum, esse censeo. Si de homine aliquo dubitatur, licereric S Desit ille, an secuS: propterea quo ci non plene constar illum talem haereticam assertionem dixisse, aut ΠΟΠ co' stat illum esse pertinacem, aut si constat illum tale ali quam Pro P Oiὶrionem pertinaciter docuit 1e, non in coristat illam propositionem esse haereticam: tunc certe Ni 'mis iniuste agerent inquisitores sit Ilu haereticum de CIR- rarent,re iniust atque crud eliter ageret Iaica potes HS si illum occidi iuberet. Tunc.n.illi d1cit deus: Non colo ligatis zizania, ne forte simul eradicetis Sc triticum. Si uero certissime noscitur alique hominem esie haereticu: quia assertio, quam tuetur, eY diametro pugnat cum catholica fide, Sc ille semel, Sc pluries legitime admonitUS

non uult resipiscere: tunc licite occidendus est rua non timetur ut catholicas pro infideIi occidatur. Hunc auteesse uera re germanum illius literae sensum testatur bius HieronymuS, qui in comenta Js super Matthaeum Prae Hiero. latam parabolam interpretans,ait: Quod autem dicit: Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul Sc frumetum, datur locus Poenitentiae, M monemur, ne cito Am

PutemuS fratrem.Quia fieri potest,ut ille,qui noxio de

Prauatus est dogmate, cras resipiscat, Sc defendere 1nci plat ueritate.Illud quoque,quod sequ1tur. Sinite utram crescere ad messem, uidetur illiprscepto esse contrariti: Auferte malum de medio uestrum, S nequAqua socie- 1.cor. x vatem findam,cum his,qui fratres nominantiar: Sc suntiadulteri, Sc fornicatores. St.n. prohibetur eradicatio, Scusque ad messem tenenda est patientia,quo ciedi sunt quidam de medio uestrante Inter triticum, Sc zizania,

435쪽

DE IUsTΑ- Π AER E T. PUNITIONgquod nos appellamus lolium,quan diu herba est dum culmus uenit ad spicam, grandis similitudo est et in discern endo aut nulla,aUt Perdissicilis est distantia

Praemonet ergo dm, ne ubi Ambiguum est, cito finiam proferamus,ut cum dieS RIdicit uenerat,illum non hiicio criminis: sed manifestum reatum de fanctor, coetuehciat Haec Haerony. Qui tam aperte nostram confir mat finiam: ut nihil apertius pro illius assertione dici possit. Eidem sententiae subscribit Auraquilib.3. contra epi. stolam Parmeniani, cap. 2. sic ait Ipse dras cum seruis uolentibus zizania colligere d1Xit: Sanrte utraque crescere usque ad messem, Praemisit cautam dicens: Ne forte cum uulti S colligere zizania, eradicet1s simul &tuticii ubi fatis ostendit,cum metus iste no subest: sed omnino de frumetorum certa stabalitate certa securitas manet, id est,qci ita cuius que crimen notum est oibus, Moibus execrabile apparet ut uel nullos prorsus uel non taleghabeat defensores,per quos pos se schisma contingere, non dormiat seueritas disciplinarcin qua tanto est efficacior emendatio prauitatas, quanto d1ligentior conrmatio charitatis. Haec Augustinus .Qui apertissime nostrs

fauet sententiae. An liceat haeret eos bello oppugnare, ostquam de illorum pertin

ei et atque rebellione plene constiterit. Cast. XIIII.

Eo tempore quo OPUS hoc de iusta haereticorumpu' nitione scribebam,Tridenti aderam, ubi hortante, at sol scitante Carolo Caesiare semper Augusto huius notis Quinto,Hispaniarum. Rege eiusdem nominis priminPaulus tertius sum iniis huius nominis Ponti se genera Ie tunc conUΟcRuerat concilium, ad quod ex mandat0

serenissimi Philippi Hispania0 Principis qui lucΗὶpλ

nias propter Caroli patris absentiam moderabatur, P ueneram. Per id tempus 1dem Carolus Caesar,contra quosdam Germaniae principes ob multas, eas iustissimas catasAS bellum mouere decreuit. Progrediente igi

bello,cum illud talia iam haberet inlita ut magnam in

436쪽

LIBER s E C V N D v s. floriae praeberent spem ego no morbum qin diu, x VeAcerbe me ibidem uexabar, hortatu medico xyi saluta conisulebant,e' Triden to in Hisipaniam, mςV in Datale solum red;re coactus sum. Qud cum xe ix tOS-Uari OS in horra1nes o se fideles eatholicos 3 xa a siH uia Z Udiui, qui bellum quod Caesar gere di OH Q Christianae religionis causam ab illo motum ei te inter' canteS,euridem Caesarem ob eandem cam improbaerque irreIigiose accusabant dicetes rem manime chrHUS Nam esse, haereticos bello oppugnare: quia dicerbant) non armis sed rationibus uincendi erant Hac igitur Occsione ego motus , decrevi hanc controuersiam huic operi,quod iam ad umbilicum perdUXeram,insere Te, L Ο istenderem toto ut dicitur errare CGlo eOS, qui ira sentiunt. Vt autem hoc apertius ostedere ualeamus, illud ante omnia statuere oportetno omne bellum essem altam, relege diuina damnatum, at manichaei, dc Riqhaeretici sentiunt f sed aliquod esse bellum lege diuina non solum permissium uerum etiam laudatum , illud. s.cUi Omnia adsunt, quae ad iustum beIlum elaguntur. NaIoanneS ille pcursor domini,quo nuIIus iraternatOS m Iterum mmor surrexit militibus interrogZntibuS ea ad

minem in bello occidere, aut uulnerare: sed solum hoc

Praecepi ut Heminem concuterent,ne QUe calumnia is

Cererit, re cotenti essent stipend s siuis . Si autem omne bellum es Iet damnatione dignum,non hoc solo contentuS esse debuimet Ioannes Haptista: sed OPOrtebat,Ut Omne bellum illis prohiberet. Cum ergo nihil tale illis di Verit,eoi Pso uisus est sentire aliquod esse bellum Iaude dignum.Deinde ipse ueritatis Magistex Christus saluator noster monet tributa Caesari reddi, Quae ob eam causam iuxta Pauli siruam) reddi iubentur,iar inde militi ad paciS conseruationem necessario stipendium soluatur.

Rm de obedieria Principi praestanda Paulus differes.

437쪽

Iit: Ideoq; neces stati subditi estote, non solum re irI

sed etiam pD consciam. Ideo.n.&tributa praestatis. Ministri.n.Dei sunt in hoc ipsum seruienteS. EX quibus ommbus apertissime consitat aliquod esse posse sustum belIum. Quae autem lunt necessaria, do sufficientia,ut iustualiquod fit bellum,nunc explicare oporte Utindeco stare posissi an iustum sit haereticos bello oppugnare.

Vt bellum sit iustum ustitia illa, quae sola exclud1t obligationem restitutionis eosst,quae an bello sunt capta, soIa duo sunt necessaria: uidelicet authoritas, Sc potestas

ad bellum faciendu,& ca neces Taria. Si in bellu debeteste austu,iustitia illa,quae excludit pctia hoc est,ut sine

peccato fiat: duo insuper alia sunt necessaria.Hoyp primum est,ut bono animo, Sc bona intentione bellum inferatur.Alteu,ut persona,quae in bello pugnare debet,

sit ad bellum legitima d est,talis cui non sit lege prohibitum in bello pugnare. Tertium, aliqui addunt uidet cetrem,pro qua bellum geritur,ita ut bellum fiat pro rebus recuperadis,aut pro patriae detensione. Sed hoc tertium ut ego censeo)superfluit: quia continetur sub altero ex duobus primis,u1delicet sub iusta ca. Oportet igitur,ut omnia haec quatuo quae diximus esse requisita figillatim discutiamus, &inde aperte constabit iustum posse esse belluin,quod contra haereticos seri cotinger. Primum igitur necessarium ad bellum iustum est authoritas bellum facientis . Non.n.quilibet pro sto arbitrio potest bellu mouere: sed solus ille,qui non het superio rem,a quo iniuriar, aut dans tibi illati recompensatione petere possit. Nam qui superiorem habet, ad quem possit confugere pro recopensatione,aut uindicta impetrada,non pol bellum ouere. Nam das hoc illi apte probibuit dices:Mih1um dicta,&ego retribua. Atua'supe riore,qui loco dei praeest, uindicta petit,a' Deo pera qillum ad hoc constitust suum ministrum, ut illos, qui rum curam habet,tueatur, Sc protegat ab omnibus,qui

illis nocere uolue tutae subditi illius sint tuasores, sus

438쪽

LIBER s E EVNDVS. 2oet intranei. De subditis enim loquebatur Paulus, cum ad Romanos scribens, dicit: Si malum feceriS, time: non R is.

- sine causa oladium portat.Dei. n. nam iter est,uindex

eam ei qui maluna agit.Ad hocm.censet Paulus,datuesse a Deo principibus gladium,hoc est puniend1 pote statem ut subditos malefactores punire possit,&nc Iae in iniurias uindicare. Circa eStraneos uero antelisgen dum est id,quod Regius propheta ait : Eripite paupe rem, Jc egenum de manu peccatoris liberate. Eisdem etiam loquitur HieremiaS Propheta dicens. Facite iud1 - .racium &1ustitiam: &laberate ui oppressum de manu caIumniatoris. Inferior ergo,qui superiorem het,ad quem

pro recompensatione damni,aut Pro uindicta 1mpetra

d confugere po iniuste aget, si pro aliquo hoospria

authoritate bellum mouerit: qtua sic agens Dei praeceptum transgredietur,qui uindictam prohibuit.Princeps autem,qui nullum superiorem in ciuilibus rebus agno 1citficut pro regno,aut republica, quam regendam,Rut protegendam suscepit,iuste potest bellum mouere, ita etiam pro seipso quatenus persona elet cois,3 publica quia non habet superiorem, ad quem pro uindicta 1m

petranda confugere debeat. Hoc.n .aperte docet Augustinus contra Faustum lib. 22. cap. .lic inquieΠS: Or Augu. do naturalis mortalium paci accomodatus hoc poscit,

ut suscipiendi belli authoinaqbat coni alium penes principes sit exequendi autem iussa bellica ministerium m1 lites debeant paci saluti. communi. Haec ille. Principis autem nomine hic intelligo non lotum Imperatorem, et Reges illos,qui Imperatori nequa subduntu sed omnes illos dominos qui in causis subdito' suon definiendis plenam habent iurisdietionem, planumque domi nium ita ut illorum sima audita,nem1nem alium superiorem iudicem subditi illora appellare possint . Tales sunt hodie aliqui domini in Ital1a. Vt sunt Uuae PlorentIae , DUX Ferrarite,Dux Hantuet Marchio montis Ferrati. NRm tu omnes ex consuetudine antiqua hanc habent m

439쪽

suos subditos iiu dictionem, & potestatem, ut ab illorum ciu1l1 Pia ad nullum alium superiorem,sllor; subditati appellent.Et nescio an aliquibus Germanis Ducibus aut 'archionibus,tigcauthoritas, Sc potestas belli mouend1 hodie competat. Cuius dubitationis causa inde mihi oritur qu6d eo Ist quilibet propriam cudit monetae quod soli superiori Principi stare competit. Sed hoc non obstante ego censeo hanc potestatem belli mouendi e se illis iure negatare mea quod omnes illi subdutur Imperatori : a quo puniri potest quicunque illoni alteri in- 1 iam irrogaueti aut danum dedent. Curus rei apertissimum praebet testssi Senatus publicus,qui est 1n Germania Imperatoris authorstate suffustus, ad quem ex Omnibus Germaniae oppidis confugiunt quotquo t ab aliisdnis se iniuste damnatos et se arbitrantur. Cum igitur omnes illi Imperatorem agnoscant, a' quo quIcunque il-Iou potest iniuriae,aut damni re copens Arionem Petere. consequens inde est,ut nullus alio 1ς possit iuste sine Imperatoris authotitate aduersus al1quem alium beJlum mouere. Quia bellisi non nisi necet istate cogente mouendu es ac proinde bellum semper cesendum est iniustu, n rei pro qua bellum geritur,aliter, quam per bellum potest como de prouideri. De reliquis autem Ducibus, aut Marchionibus, aut reis quis dominis etiam si Princi

Pis nomine censeantur,in regno His amae, aut Franciae,

Aut Neapolis,aut alio quouis regn o, sub Regis potestate dnium tenencibus,rnon est cur alius dubitare debeat, an bellum sine Regis,cui subduntur authoritate,&perenaissione, mouere poli1nt. Nam etsi 1lli suis subditis tu ra dare possint & leges,m 1llis in serendis, Regi sic sub duntur,ut mhil contra leges a Rege statutas, decernere

possint. Et inde constat eos non esse uere capita prouinciarum,aut oppido I , quibus praesunt, Sc amperant: ac

Proinde iesutiam facerent Reg1bus, quibus subsunt: si alloiv authoritatem bellum mouendo,sbI usurparent ac

si ipsi uera &sup rema capita in suis dsths essent. Nomla

440쪽

v I 3 E 3 S E C v N D v s. 164 h. htiam Phincipis in ira Augustini supra citata, intelliis dae sunt illi respublicae,quzz α antiqua consuetud1he Menam hiat in terris sibi subiectis iurisdctionem: 1 taut nullum alium superiorem agnoscant. Nam tales res oublicas crederem aeque habere belli ina1cendi autho

titatem ac RegeS: quia imilis etiam est ut Aristoteles docet) principatuS, quamuis ab eodem Aristotele non te ue laudatus,ut Regali S. Hocm,quod de rebuspublicis nunc dicimuS,S proxime supra de quibu1dam D cibus Jc Harchionabus Italiae diximus,hac conditione

intellinendum ecth cense S recte Thomas de Vio Car submdinalis, Caietanus uulgo nominatus, si illi bonande in ea a ρ

potieisone talis authoritatis oeui in Gicendi stu run Sc sunt. Nam si illam usurpaverunt eX magnitudi- se. o. ne potentiar,ob quam tam audacter suiS superioribuS re a t. i. bellarunt,ut ab illis no potuerint,nec modo possint coerceti, ille censet nullam illos authoritatem iusti belli indicendi lire.Citius lata ego libent isme subscribo. Qin indecens est,ut quod mata fidei initium habuit postea sine alia iusta causa succedete,iusta posset sone firmetur. regula iuris in. 6. docet possessor male fidei nimquam perscribit. Scdm quod ad iustum oeliu diximus esse necessarium, est caula iusta. auis belli 1usti multa uarigelse pnt,quas oes gnati quadam elocutione

Augustinus comprehendit dicens iustam bel1i causam esse iniuriam illatam,cuius uind1etam: cum aliter quam Perbellum,Princeps,aut is,penes quem est belli moue di authoritas lire non pot,iuste poterit bello petere.Nain qonibus super librum Iosue.q. io.bellum 1 ustum definiens ait: Iusta bella solent definire, quae ulciscuntur iniuriaS : sic gens uel ciuitas plectenda est,quae uel uindicare neglexerit. quod a suis improbe factu est, uel reddere,quod perimuriam ablatum est.Haec AugustinuS. Et citantur a' Gratiano in cap dominus.23.q.2. Sed quia dubium esse potest, quid nomine iniurisintelligatur,et

itide necessar io oportebi ut statuatia de iustitia bel u