Fratris Alfonsi a Castro ... De iusta haereticorum punitione libri tres

441쪽

DE Ius ΤΑ ΗAE R ET PUNITIONE ab iniuria cognitione pendet,st etiam dubia ideo ut omnis dubitationis causa hinc tollatur: decreui oes belli

iusti causas hic recerisere,easch oes sacrae scripturae testitamonio coprobare,ut nullus de al1qua illan auste dub:tare possit,iu1ta sit,anno. Quibus enumeratis inter illas reviemus ea,de qua nunc disputamus, Sc inde apte covincemus,iustum esse haereta cos rebelles bello oppuo nare.

Prima igitur belli causa est Idololatria,a' qua si recedere noluerint,iuste ob hoc debellari plit. Nam ob haecausiam Deus praecepit filiis Isirael, ut gentes plurimas subuerterent, & dissiparent, sic in Deuteronomio in

quiens: Subuertite omnia loca,in quibus coluerunt potes,quas possessuri estis,deos Iuos super montes excelsos S colles, S super omne lignum stondosum.Dissipate aras ea*, L confringite statuas,lucos igne comburj- teWidola comitivite, disperdite nomina illou d locis illis. Quae omnia Nicolaus Lyranus ideo praecepta et se censet,ne ex phanis, seu templis idologi remanentibus, occasio idololatriae Iudos daret,& ut memoria idololatriae prorsus tolleretur, Sc sic tanta Dei iniuria in popu- Io tuo uitaretur. Et testimonio huius praecepti diuini fretus,ego sentio iustum et Te bellum,quod catholici Hispaniant Reges cotra barbaras gentes, Sc idololatras que Deum ignorabant,uersus Occidens,& Austrum inu

taS,ante aliquod annos gesserunt,&nunc etiam gerUt.

Hac in conditione bellum illud 1ustum esse censeo,si antequam Reges contra illos bellum moueant,procurent diligen)ter, Ac fidel1ter illos monere,ut falso' deo cul' tum deserant, Sc uerum Deum, qui est cunctorum creator,&reetor adorent. Quam monitionem si illi receperin quamvrs baptismum susc1pere nolint:no crederem iuste posse bellum cotra illos moueri. Si autem tali mo nitioni obtemperare noluerInt:sed obstinati in suo erro' rore perstaterint: praesertim si uerbi Dei praedicationem impedaant,tuniciustumeri qctob hanc cam contra itelos geretur bellum. Quia oes illae gen tes ut experienti

442쪽

LIRER. s Ea VNDV s. rose oertu est idololatria exercent,& multa alia contra leoem naturae nefanda uitia comittunt. Nam queadmois

dum Deus ol1m P0s Israel contra Iebus ,et alsas idololatras gentes fieri prscepit,ita nunc ecia contra has gentes similibus uiti g,& criminibus infectaS,Ueri expedit. Scda iusti belli causa est,recessus a uero Dei cultu,ita ut si populus aliquis uerum Deum agnoscens, & illum ut decet)colens hunc talem Dei cultum desereret et alteri cui non debetur,tribueret: iuste ob hoc possit bello oppustriari ab eo qui belli mouendi authoritatem heta Nam Deus olim tales Israel praecep t ciuitatem, quae in hoc incid19 et crimen,bello deleret,sicin Deuterono- Dis. remio inquiens: Si audieris in una urbium tuasst,quas dns Deus tuus dabit tibi ad habitandum, dicentes aliquos:

Egressi sun t filii Belial de medio tui,& auerterunt habi

taIores urbis suae,atque dixerunt: Eamus,&serviamus dAs alienis,quos ignoratis, quaere solitate, & diligenter rei ueritate perspectas inueneris certum esse, quod dicitur,& abominationem hanc opere perpetratam: statimp ercuties habitatores urbis illius in ore gladi , & d elebis ea ota quae in ea sunt usque ad pecora. Quid quia et supellectilis suetit,congregabis in medio platea' eius,& cum ipsa ciuitate succendes, ita ut uniuersa consumas dno Deo tuo,& sit tumultus sempiternus. Non indificabitur amplius,& non adhaerebit de illo anathemate quid* in manu sua,ut auertatur dominus ab ira furoris sui,&misereatur tui. Haetenus dlis Deus in Deute ronomio.In quibus uerbis,praeter caetera id annotanduest, quod ultimo dixit: Vt auertatur Dns ab ira furoris sui,& misereatur tui. Nam pilla uerba docemur crime illud tam graue esse cora Deo,ut sp unam solam ciuitatem illo crimine insectam:faepe ira Dei ouocetur contra rotum regnum : praesertim si negligatur puniri tale peccatum . Proppter hanc causam omnes filii Istaei conue- Io9.ra nerunt in Sylo, ut pugnarent contra tribum Ruben, S

tribum Gad, & dimidiam tribum Manasse. Audieran c

443쪽

DE IVsTA HAERET. PUNITIONE..ti. Rh Israelitios sediscasse altare in terra Chanaan , xta Iordanem : putauerunt : illo S ad hunc finem redie casse aliare, ut in illo di)s gentium hostias, &uictima,

offerret. Vt autem a nunci S, UOS ad aliaS trinus ob haerem miserant,plene edocti fuerunt,aliter se rem habere, quam ipsi putauerant , abstinuerunt a' bello Quod conatra illas tribus facere decreuerant.

Tertia iusti belli causa esst, cum quas alium impedit, ne id quod sibi iure debetur,assequaturadeo Iulius Caesar apud Lucanum optime mihi dixisse videtur. LMan. Arma tenentibb.1. Omnia da qui iusta negat. Quae uerba ideo Cssiarem daxa in constat,ut belli,quod contra Romanam rempublicam mouebat, tultam oti deret causam: mea cy, aditum ad Romam, qui sibi tanquero ciui, S bene der pub.merito ure debebatur, senatus,populusq; RomanUS,alli impedire moliebatur. Sed prophanis exempli S praetermii 1IS, lacrum exemplum, qd multo maioris est roboris proferamus. Filia Israel utl1ber NumeroN testatur pugnauerunt contra Seon, dc Og Reges Amorrheomppea quod illis permittere noluerunt,ut per terram illo Iς transirent, quavis filia Israel eisdem Amorrheiade iubebant se nion decimaturos in

agroS,aut uineaS eo ,nec bibituros aquas exputeis eorum: sed uia Regia incessuroS,donec transirent terminOS eorum. Quam hasitoriam pertractans Augustinus in Axo v. quaesit1Ombus super librum Numerorum q. . ait: Notandum est sane quem ad modum iusta bella gerantur. InnokuS.n. transitus negabatur, qui iure humanae societatis aequ111rmo patere debebat. Haec ille. Quarta belli iusti causa est, cum propria res petitur, oue per uira, et uiolentaa ab hoste detinetur,nec alater iuerire. a. per bellum recuperari potest. Propter hanc.n.causam

mortuo Saule Dauid bellum gessit contra Isboleth h-lium Saulis, qui occupare nuebatur regnum Israel, qcrper Samuelem rphetam Deus iam Dauidi cocelierar,

444쪽

r I A E R , S E C V N D V s. rosmisinta iusti belli causa ei se potest su*psius ut subd1 prii bis defensio. Nam sicut sumitus defensio ru- ς' η ' hic, est ita etiam desensio eOIuer, qui 1 rinci '' ς lius iure conceditur Principi,propterea quod sipi tradat οψς omulum curam gerit' ix ita contra hostem mouere, ut 1llum Rueae

aetaesa perhibethrsitoria Propter Dro Pter prorame praecedentem: filii brat Ducibus

chab is e contra Antiochum, x De ---Re- σπι

quentem propulsare licetuta etiam uia stis potentia augetur deptimere licet, ut illo depren ,&hunailiato,hos 1s potentia minuatur. OP hanccRI-sam David Rex perculsi Syriam Damasci, eo q)auXI- δ U

lium praebebat Adarezer Regi Soba. Septima iusti belli causa esse potest is publ1cam mi riam quisquena Principi in tulerit, Sc ille,SUL qui th PI ae

est dignam recompentationem reddere noluent. Haec

sola fuit causa, sp quam David Rex bellum mouit ad uersus Hanon Ammonitarum Regem. Nam Ille pubis cainiuria affecerat David Regem, cum ille me aias ar tem barba nunc1oν,quos David Rex ad illum malerat, radi, Questes illoni medias usq; ad nates praescidi iussit Hae .mmiuria non solum ipsis nunc )s, qui palli sunta sed etiam Regha quo missi fuerati illata est.Regi igitur qui injuriam passus est, eiusdem iniuriae compensatione per seipm sumere lice quia superiorem,a quo illam peerat,non Habet. Sed cum hanc petere tera tat,hoc prae ocul:S illum tire oportet, ne occasione uindiciae, ut iram sua ς p eat: sed comuni utilitati consulens d iaciat. Vc ui

445쪽

delicet iustitia publica seruetur , Sc quisq3 sibi ipsi dein

cepS caueat, ne altari iniuriam inferat.

Ociaua iusti belli causa esse pol, rebellio subdito1ν,

qui contra principem suum insurgunt Sc ab illo admota niti illi obedire contemnunt. Nam Princeps sic contemptus iuste potest contra subditos rebelles bellum ino uere. Cuius rei testimonium fidele praebet nobis D

a. e.ae uid Rex qui bellum mouit aduersiis Seba filiuEochmDpea pprna solicitauit, ut a Dauide Rege ad ipm deficeret. Ideo Augustin.lib.2s.contra Faustum ca. Tq. ait: Aduersus uiolentiam resistentium siue Deo, nue aliquo legitimo Imperio iubente: gerenda ipsa bella luscapi ea bon1s, cum in eo regi humanAN ordine inUeniamur , ubi eos,uel iubere tale aliquid,uel in tal1nus obediret ite ordo ipse constringit. Haec Augustinus. Sed qui has causas breuiori numero comprehendereuolueritta poterat hanc octiauam cam ad quartam referre. Qua qui ad uersus rebelles bellum gerat propriam rem,hoc est,obedientiam petit,quae iniuste a subditis ilIi subtracta est. Nona iusti belli causa est,siquis stelastum hominem, qui iure puniendus est, defendat ne iustas persoluat poenas. Nam Princeps ad quem spectat scelestum homine punire uste potest contra iniustum illius defensore 1-DLao lum mouere. De qua re apertum nobis profert testimonium laber Iudicum,qui refert undecim tribus IH quo rum Dux ex mandato Diai fuit Iudas) mouisse bellum

contra ciuitatem Gabaan,& totam tribum demamm, eo homines de Gabaa, qui uxorem uiri Leultae mcredib1li furore libidinis uexantes, occiderunt, reddere ausupplicium noluerunt: sed laquam rem iustam egissent, defenderunt. Ob quam cana omnes undeciron usilc ex animo contra tribum Heniamin pugnaveru ut pa abfueri quin ipsam tr1bum Beniamur prorsus delerer

Decima belli iusti causa est,u1olat1o pactio indena initi. Nam ob hac cam,is,qui ex tal1s foederis uiolatio ne laesus est pote uste contra foederia uiolatorem o

446쪽

et is, itere. Ob hanc causam Iora Rex Israel ad1uuam 4.

- Rem Achab patri Ioram ex foedere antiquo quot an

s ohat Rex Iuda iustus huic bello siuppetias testa, qtas

dure noluit nisi prius Dram per prophetam confideret, an mouere deberet bellum an non . El1isus igitur pro- hetauia1 etsi Ioram Regem ob illius nequitiam ded1 onatus est,obreuerentiana in Iolaphat Regis 1usi 1ns 1 an te Deo mis dedit, constantes 1llos et series ad bellu faciens per certam uictoriae promissionem. Ecce omnes belli iusiti cas,quas ego ex sacris Iris coI Iigere potur,praeter quaS nullam aliam reperiri polle existimo,quae ad aliquam haFst reduci non possit. De hoc

in Lectorem admonere decreui, ut Intelligat easdem

caulas iusti belli lire illum, qui primum iusti belli moto rem iuuat,quas ipse primus belli motor habet. Quo ni, ut quisquis iuste bellum gerenti,hellando fauet,iuitam belli causam lire dicatur: nisi aliud obstet quod iustitia belli impediat. Iusta. n. belli causa est fauere Iustiti Pucuhis desensionem iuitum censetur bellum. Ivite.i pugnauit Abraham contra quatuor Reges,qui Loth Πl1u Ge. fratris sui captiuum ducebant,dc er1puit illum ae manu

Si iustam belli causam habuisset Loth contra it Ios Reges pugnando, Ac illis resistendo ne ab illis cape retur: iustam etiam belli causam habuit Abraham ipti Loth suppetias ferendo ut ipsum ab hostibuS er peret, vj illum in te rapuerant. Iuste etiam Iosaphat Rex Iuda bellum contra Regem Moab gessit, pro Rege Ioram, quia ipse Ioram ReY cui ille adiutorium pbebat, ustam ut diximus belli causam habebat. Quatuor esse diximus ad iustum bellum necessaria,

447쪽

DA IV ITA HAERET PUNITIONE' Harauimus, ur delicet authoritatem, Sc causam se est ut alia duo exponamus. Bona intentio in hello revivir tu uti unum illud dici possit. Hoc docet August. i.ΣΣ1 contra Faustum,c. sic inquiens. Nocendi cupiditas ulc1scendi crudealtas,impacatus, at B implacabilis ani mus,feritas rebellandi,libido dominandi, Sc siqua similia.Haec sunt,quae in belliS iure culpantur,quae plerun inita culpantur,ut iure etiam puniantur. Haec ille. Sed haechona intentio non esit propria iusti bell1 condatio sed coemunis ad omne opus bonum. Nullum.n. opus bonum dici potest,ili illud praua intentior efiat. Haec in operis malitia,non ab opere ipso oritur: sed ab ipso operante'Qui id, uod bonum est,male operatur. Quo fit,ut cum

de iust1tra al1curus heli 1 inquiritur, id soIum sit inuestista dum: quod est ipsi bello intimum, Sc connaturale: non autem 1d ouod est illi aduent Ilium. Ultimum, quod in bello iusto dr esse requisitum, est, ut persona quῶ bellugerit,non sit bellare pronibata. Nam qui sic prohib1tus

Ptagnareta eo apso peccAret, contra OhIbicior em facies,

ct sic bellum alioqui iustum ipse iniustum laceret: Ecclesiasticis perlonis, publico decreto est bellum interdictum. Nam cocalium Toletanum tale de hac restatuit decretum.Clerici,qui in quacunq; lactione arma uolentes sumpserint, reperti amisso ordinis sui gradu, in monasterio perenniter tradantur. Haec concilium Toleta rum.Et concilium Meldens a Gratiano citatum. 3. q. F.lic ait: Quicunq; ex clero Vnr esse, arma militaria non sumant:nec armati incedant: sed professionis suae uoca bulum religiosis moribus,&religioso habitu prsh eant, Quod li contempserinit,tanquam facro1ς canonum cintemptores, βc ecclesiasticae authoritatis pro anato' reS proprii gradus amissirone mulctentur: quaa non pntUIDeo, re seculo ministrare. Haec ex concil1o Meldensi. Sed hic admonere oportet Lectorem, ut no putet ideo

bellum personis ecclesiasticis es Ie interdictu: quia illud in se malum sit , sed ob noc solum, quia bellum talibus

448쪽

LIBER I E C V N D V s. rogpersoniS non congruit, Pina quia illae ad aliud melius eκercitium deputatae sunt,cui bellum aperte repugnat . Sunt. n. aliqua bona finapis,& absolute, quae in aliquibus bona non sunt. Honum siquide est con trahere mri monium: his in, qui castitatem uouerunt, bonum non

est.Vem licet personis ecclesiasticis sit prohibitum bellare,non est millis 3nterdictum bellis iustis interesse, ut iuste pugnantibu S spitast subueniant, pro eis orado eos ad u1mItem eThortando, Jc tuo N pcto't confessiones audiendo, Nam in lege ueteri mandauit Deus Iosue , ut Isuris 1n bello contra Iericho, sacerdotes lacris buccinis es an gerent.Est hic insuper annotandum, quod haec belli iusti coditio si desit in persona aliqua particulati, quae bello miscetur publico, Sc coi, licet ualeat reddere bellum inlustum quo ad ipsam personam particularem, non triob hoc,bellum ipsum publicum dicetur iniustum. Qima pluribuS,Sc non a paucioribus sumendum est belli nomen: nisi forte ipse, cuius authoritate bellum indictum est personas, quibus est bellum a iure prohibitum,citra coena necessitatem ad bellum ire coegerit, aut sciens P- miserit.Tunc. n.ipse, qui bellum mouet, peccat, &hac ratione bellum iniustum facit: no quidem po iniustitia, quam hosti inferat: sed Quam reddit eccriae, cotra illius prohibitione pisnam eccssasticam ad bellu mittendo. Ecce sam declarauimus omnia, quae ad bellum iusta cense Itur eflere quis Ita quae omnia non solum de bello

publico,& coi: sed et de bello priuato sunt intellige da. 1ta ut illa omnia etiam in bello priuato sint eaeigenda,ut iustum illud dici ualeat, quae diximus et se requis ta ad belli publici iustitiam. Lectore tamen hoc loco AdmΟ-nere decreui, ut intelligat nos hic non loqui de bello defensitio, quo quis se ab al1o iniusto inuasore defendici sed de bello alio, quod quis primo contra alium mouet. NAin bello defensiuo,siue publicum illud sit, siue priuatum non est eYpectanda authoritas: quia haec omnibus a natura concessa est ut se ab iniusto inuasore defendant.

449쪽

DE IVsTA HAERET. PUNITIONE Quia ut dicitur in cap. Signasti.extra de homic.uolunt. uel causa. uim ui repellere omnia iura cocedunt. Et hine apparet, quam imus e Sylvester de Prierio in sua suci ma,in titulo:Hesium. I. q.I reprehendar Sumam Angelicam ppea quod dixerit ead em,el se requisita ad bellum iustum priuatum,quae requiniatur ad bellum tuitum pu

blicum. Nam quod ille arguit clericum iniuste inuasem se defendere,&priuatum hominem iniuste inuasum 1 ne superioris licentia posse se defendere, hoc idem argui potest de ciuitate iniuste inuala qus sine Principis authoritate potest mouere bellum,ad hoc solum,ut se ab iniusto inluasore defendat. Quo fit,ut sicut priuata persona

non tenetur eXpectare Principi s authontate, ut se iuste defendere possit,sta etiam quaeuis respublica non tenet expectare Principis authoritatem, ut ab iniusto inua re se 1uste defendere possit: praesertim ii ex tali expectatione imminet reipublicae periculum.Et ideo,ut haec in- conuenientia ustaremus,d1kmUS ea,quae ad bellum i stum requiruntur, non esse Intelligenda de bello detensiuo,sed de bello,quo quis alium aggreditur. His ergo omnibus iam decl3ratis,opus est,ut princ,

pali qoni riad eamus, Sc ondamus licitum esse hereticos bello oppugnare postquam de illo ηt pertinacia, R rebellione constiterit.Quod facile essiciemus i ondamus ea omnia in limos bello adesse, quς ad iusitum bellum diximus esse requisita.De duobus ultimis no est opus dὶς serere: Hilla duo ut diximus sunt ad uetitia,& extrinseca ipsi bello. Quo fit, ut malitia, quam ob illoN deefectum bellum habuerit,non sit ex natura, δί proprietate ipsius belli: sed ex sola pugnant1s malitia,utputa,quia malam ille habuit intentionem aut quia est illi pugnarς interdidium. Et siquis de his duabus belli conditioni contendere uolueri supponamus eas in hoc bello edi quae in omni bello psit adesse,& abesse.Nam bellu contra haereticos hona intentione mouere, quis uetat BQ

nasiquidelm est intentio uest hacteticos ad fide conuer

terer

450쪽

O AER SECUNDUS, 2ootere,& eos cogere,ut fidem, quasemel in baptismo susceperunt,tueri cogatur: quod multOS timore maloν, quae per bella inferuntur fecisse cognoscimus. Bona in lentio est uelle fidem catholicam exaltare, reditatare, quam heretici sua pertinaci rebellione facile coangustabunt nis bello coerciti a' suis pestilentibus erroribus,resipiscant.Bona intentio est uelle rebelles, Sc inobedientes cogere,ut debitam cui tenetur ob epientiam reddat. Hanc aut,aut aliam aeque bona fuit se in praedicto bello Caroli Caesaris intentionem, ipse belli eXitus tam apte ostendit,ut quisquis recte illum cosiderare uoluerit: nisi

fuerit edaci IIuore corruptuS,apertissime cognoscere ualeat. Nam postquam Caesar Deo fauente est uictoria potitus,non exarsit in uindictam hostium. Tatam post uictoriam adeptam ostendit hostibus lenitatem, Sc masuetudinem,ut Ioannem Federicum Saxoniae ducem, et

Philippum Lanis rauium Hem qui multis Germanis

populis contra ipsum Caesarem rebellare persuaserunt, ct exercitum imensum congregantes, audaci temerita te eunde Caesarem aggressi sunt,in castra illius tormetabellica saepe iactetes: poena capitis qua iuxta leges pati merebantur,punire noluit: sed uita, qua erant indigni,illis misericorditer concessit. um mulis ex Germanis ciuitatibus his ducibus coniuncte contra esarem ueXi,

Ialeuassent, nullam id illau Caesar in direptione dedit. Nulli eaN,quae culpa agnoicens ueniam pe*t, hucuso nocuit: sea omnibus illis clementissimus Imperator in dulgentiam cocessit. Si fuissent in Caesare ea, gus ut August ait) uitiare solent iustam belli intentione, uidelicet

nocedi cupia tas,ulciscendi crudelitas,animus implaca DiuS,His qui suam maiestatem gratassinae 1ς erant,pos, quam assos in sua pote1tate receperat,no ta lacile,& ci Opepercillet.De altero,quod ad belli iustitiam exigit,