Fratris Alfonsi a Castro ... De iusta haereticorum punitione libri tres

491쪽

DE IUSTA HAERET. PUNITIONE. Quod noni ob al1am causam euenit: nisi Pp periculum cui se exponit cum talibuS malis hominibuS conuersianado . Rarus quippe est,qui diu tutus esse possit, periculo iob. 3o. proximuS.RZrUS est qui recre uiuen S possit dicere:Fra ter fili draconi socius struthionum.Pauci, quos aeq ausamauit Iuppiter,aut ardeS euerit ad aethera uirtus,sunt qui inter scelaratos com orati,ipsi iusiti, &innocetes uita E 3. xerint. Ideo SapienS ait: Qui tetigerit picem, inquinatabitur ab ea,& qui coicauerit superbo induet superbir. Ex mutua siquidem hominum inter se conuersatione,facillime alterutrum mores inter se commodantur. de Seneca Seneca Epistola nonagesima quinta ait: Minuta udam ut ait Phaedon aialia cum ordent non sentiuntur,adeo tenuis illis,& fallenS in periculum uis est , tumor indicat morsum,et in ipso tumore nullum uulnus apparet Idem tibi in conuersatione Sapientium eueniennon deprehendens quemadmodum,aut qd tibi prosit,profuisie deprehendes. Haec ille. Et quod Seneca dilat de profectu, qtip ex conuersatione honorum idem prorsus, &sub ea dem sim1litudine dicendu est de Inco modo,quod oritur ex conuersatione malom,Sc multo meliUS:quia cum Γ-niores sint homines ad malu,tortius alliciunt, Sc trahut

sanctus eris,& cum peruerso perueteriS. Quam potens sit bonorum, aut malorum couersatio, apertissimo Sauri re.iis lis Regis eYemplo demonstratur, qui ut Regum narrathisitoria)cum prophetis prophetabat, Sc cum iniquis insaniebat. Ob hanc causam beatus Thomas in Scda Secundae.q.IO. articu.9. censet eos, qui simplices sunt, Scinfirmi in fide de quorum subuersione ausite timeri porprohibendos esse a Iudsorum, S al orum infidelium cornuNIone, praecipue ne magnZm famillantAtem cum eiS habeant uel absq; necelsitate eis comunicent. Si homi num conuer atio tam potenS esst,ut hominum OreS Uer

tere possit ex h ono in mari, e i uirtute prosternere ad uitium multo magis ad efficere poterit labrorum lectis.

492쪽

LIRER. SECUNDUS. 23o Quoniam cum librum aliquem legimus, tunc cum au iliore illius conuersamur, qui nobis per scripturam suos aperit conceptuS, sUOS Ositendit affectus, Sc sspe magis mouet lectorem per scripturam ut capite proxime superiori diximus quam auditorem per uocem. Preterea certissimum est libros pietate plenos multum pod e proficere legentibuS. Eadem igitur ratione libri impio N po terunt obesse legentibus prςsertim i)s,qui non tanta scietia,Sc doctrina pollent,ut possint uenenum heresis in il lis spissime latens agnoscere,& ab illo cauere.Tales sepe homines evadunt,qualeS sunt libri,quos legunt. Sutat' homines docti in theologia, Scin illa fatis instructi, qui optime sutelligunt sacros doctores, quos lagunt, δύhorum etiam est uaria conditio. Sunt.13. aliqui naturasea nouarum rerum amatores,instabitis,qui in nulla re,

cui semel adlisserunt psistere sciunt: sed omni uento mobiliores, modo hac, modo illac debili impulsu uertunt. Nunc amant, Jc ad horam, qus prius amauerant,ode runt uiri quidem ut dr) no multarum horarum: sed uix unius hore. De his idem prorsus dicendum esse censeo,

quod de superioribus dixi. Qin isti etiam sicut illi Og runt se manifesto periculo ligresis,cum legunt libros ligreticorum.Nam sicut is,qui se tam stagilem agnouit, ut leuit sima quam occasione oblata, non possit seipsum a fornicatione cohibere, peccat mortaliter quotiescunc alicui tali occasioni seipsum spontanee offert ita simili ratis , qui se tam leuem, atq; animo inconstantem expertuS est,ut cuicunq; , uel mediocri persuasioni facilli me CSdat, aut nouis q uscunq; illa sint, semp er d electer, Scillis applaudat oportet, ut mortaliter etiZm peccet,

i libros hsreticorum legerit a quorum fallacibus suasio OUS facillime pro sui ingeni) leuitate poterit persuade Ioannes Hus libros Ioannas Vuicles nunquam te giue non in tot,tam o pestiferas h eses fui siet lapsus. Nam de allo refert Aeneas S luius lib. de Origine Bohe

493쪽

DE IVsTA HAERET PUNITIONE libros Ioannis Vuicles tanquam renouam in Bohemi delatam,teges,facillime bibit incautus uenenum Oinniuli gresium, quas Ioannes Vuicles in iis libris reliquerat. Idem con tigit Martino Luthero,qui legens libros elusedem Ioannis Hus,omnes illius libenter suscepit errores. Sunt rursum alu uiri docti scientes discernere inter bonum,S m alum,q ui sunt con stan tes,& firmi in fide: dassiduis urgentur tentationibus circa infidelitatem, Sccontinuis hςresum punctionibus no sine magno, &graui illorum moerore 1t1mulantur. Hi si aliqua 1 usta cavia cogente, aut nimis urgente libroS hyetlaorum legant, non credo allos peccare. Quia cum se stabiles,& firmos in fide multis experimentis cognouerint,non est dicendum illos periculo lis resisse offerre, cu libros hsretico rum legunt: quia in Drao confidentes, Sc non de suis uiri huS prs lamentes, ut occurrenti necessitati Bbueniant, id faciunt. Ut gratia eXepti. Siquis uir doctus praesiertina curam animarum, tencs inter hyetidos, uel prope' illos uertaretur, qui plebi suae timens libros haereticoN lege

rei, ut eo simulatas cautelas deprehederet: eora falla

cibus argumentis riaderet, &M plebem sibi comissam ab omni haeresi custodire hic talis quantumlibet haeresum tentationibus alias pungeretur non solum non peccabit imo potius mereretur. Quia sic facies no se offert periculo haeretis: sed necessitate urgente diuinae se comedar misericordiae, de qua confidi Φ pp plebem stini cinnatissam, pro qua solum libros tales legit, non permittet illum a J1bris haeretico u decipi. Si uero nulla iusta causa urgente: sed pro sola sua l1bidine I bros haereticoN lege'Tit,non credo e11e lioe in a peccato mortali. Quia cla sp-

se sit alias plurimis infidelitat1s tentationib' 1is mulatuS- legens haeretico' libros addet ut dicitur oleum camino, de sic pluribus, atq; urgentioribus infidelitatis tentationibu oppugnabitur, quo fiet ut necessario aliqn Vincatur. Nam quia hoc timebat Paulus: ideo limGihomines admone si inqviens: Qui stat uideat, ne cadax

494쪽

sut denim alij uiri docti abunde instructili theologia, iaco. 1εγε in qualibet alia disciplina ad illam necessaria, firmi, α constantes in fide,nullis,aut debilissimis infidelitatis

tentationibus ueXati. De his non dubito illos seclusa o inni superioris prohibitione, posse citra omne pcim ii hros haeretico' legere. Etsi recta ut decet) intentione

id fecerint,ut puta: quia uolunt illossa haereses oppugna re,aut illo Ist fallacibUS argumentis rudere, non solu nopeccabunt sic legentes: sed magnam pro hac re merce dem recipient. Hoc.n.facienteS ponunt se pro muro domus Israes, S militant contra hostes De1,& ecclesiae sus,quappiustumesit, ut stipendium sui laboras a Deo, cui seruiunt, recipiant. Ideo concilium Carthaginensequartum concedit Epis, ut lisreticon libros legere possint. Nam cap. 16.BON Decreto N prstatum concilium haec ait:Eps gentilium libros non legat, haeretico Iu a tem pro necessitate,& Ne.Hsc ibi. Gen tilium libros Ohibens h retico' libros cocessit,&merito: quia lect1 olibro u haeretico N serpe est necesssaria, ut pcsunt lisreti

coN astutiae agnosci,& ideo Epis conceditur quia cura animarum illi listhi merito praesumendum est illos es se doctos, Sc in fide constantes. Nam ob similem camhtus Thomas in Secuda Secundae q. IO. art. 9. de colo'

ne cum ludaeis,& alijs infidelibus linda loquens,lisc di

cit. St. n.aliqui fuerint firmi in fide, ita Φ eX cotone eortacum infidelibus, couersio 1nfidelium magis sperari pos S. Τb.s quam fidelium a fide auer , non sunt prohibe di in fidelibus coicare qui fidem non susceperunt, scilicet Paganis,uel Iudaeis oc maXime si necessitas urgeat. Haec ille. Si coicatio cum Iudaeis licet h1s, qui firma sunt in Ede,

qu aliqua ex tali coicatione speratur utilita S: eadem et

ryione licebit illis legere libros haeret1corum qu neces sit S urget, & utilitas speratur, praesertim si nulla adiit superioris prohibitio,quae id facere vetet. Haec sitia etsi Bamfesta fit cuicunque, uel mediocriter docto ad illius i me maiorem confirmationem exemplum quoddam

495쪽

Dp ΙVsTA HAERET PUNITIONE p rauisiimum,dignum relatu hic inserere decreui: quod D arrat Euseb1us Caesariensis.Is m. de Dionysio Alexanta drino disserens, postquatri miris laudibus allius doctri nam, anctitatem,&in tormentiS pro Chro constantia lib. 6. historiae ecclesiallicae ad coelum us ttiterat, ta-dem lab. 7.cap. . Sc 6. haec, quae sequuntur de illo Dionysio Aleaeandrino refert. Sed i&m tertio libro de bapti se Eusib. male inquit Eusebius) quem scribit ad Philemonem pia C asar. SbyteN Urbis Romae, etiam haec commemorat:Ego in Dibis. quid DIOny IIus)& tractatus haeretico' lego, Sc tradita Alexa. ti OneSeON perscrutor, etiam si uidear ad horam uerbigillo0 pollui. Sed multum mihi confert hoc ipm, quod eY ipso1ς uerbi S arguere eos possum. Deniq; cum aliua ex fratribus, ct compresbyteris prohiberet me,ne haeretica lectione,taquam coeni alicuius ratore polluerer, ubsio mihi quaedam a Deo onditur, quae me confirmaret, Ec sermo ad me factus est haec mihi euidenter ploques: Lege omnia quaecunq; in manus tuaS uenerint:quia Ohare singi a quae ,de discernere potes: qΠquidem ex initio haec tibi caula fuit credendi. Amplexus luna uisio nem:quia&Apticae sitiae concordabat, dicenthonania Libes. 1 probare,Cuae bona sint tenete. Haec Dionysh Alexandrini uerba citat Eusebius loco praefato. In quibus uer-hIS admoneo lectorem,ut annotet cam, Pp quam diu, num illud oraculum permisit Dionysio libros haereti

co' legere. Quia inquit probare singula quael, Sc di

scerllere potes. Ex quIbus uerbis apertissime conuinci Eue N elle id, quod supra de idiotis, Sc sciolis hominibus dissimus,cosam posse absq; peccato lectioni librou haeretIcON miis cere: quia probare lingula quaeque legerint S dat cernere non pnt. Si in fuerit semel data de hac re prohibitio, peccare censeo illum, qui haeretico M libros legerit quantum labet doctus ille 11t,si absq; licetia id se cerat. Quisquas igitur Lutheranar horresis libros sine licetia Sedas apostolicae legerit, peccabit mortaliter, erit eo ipsi excorcatus: qna in Bulla coens Diti a Paulo II I

496쪽

Lu heri aut al1orum eiusdem sectae legetit fine licentia Sedis apostolici Quῖ m eXcoicatio non extenditur ad illos qui aliorum haereticoriam labrOS legerint: quonialii soli in Eulla eΣptimuntur.

Hactenus de corporalibus poenis, quae iura hereticis decernat,dispurauimuS,illas I iuste, & merito decretas esse probauimuS:superest,ut de spIritualibus poenis dio. seramus, S illaS nihil minuS, quam corporales dignas haeretic1S esse probemuS. Peccauerunt quidem illi aninio, perperam de fide Catholica sentiendo, A corpore, contra illam scribendo,aur pra dicando, aut alias quo libet docendo , Aut quiduis aliud contra fidei decreta

exercendo, ac proinde iustum est ut corpore ni Sc mi

Io puniri pol.Prima,quae animam resipicit poena horreticorum,est eXco catiO,per quam,illitan iam oues in Octete, ab o ili ecciesiae abiguntur, ne relrquas conuersa tione sua inficiant oves, pcr quam etiam ali s catholicis interdicitur, lire cum illis conuersationem ali Quam, ne forte cum illis conuersatae infician tur ab IllIS. Haec per na describitur in cap .Excomunicamus. primo, Sc tecundo,extra de haereticis. Hanc poenam sus erra et quicunc haereticus,eo ipso, haereticus est et1am si nunqua fuerit de hyssia iudice aliquo damnatus siue fit relapiusu ue tunc prima uice sit haereticus factus,dumodo :aar liperest assennat, ut haereticus. i. ut pertinAX quam IIS PO. ea resipiscat. Si in aliquis citra omnem pertinaciZm Ali cui haerest assentire paratus suscipere, Sc tenere eam idem,quam cathol1ca tenet ecclesia,fficut non est haereticuS dicendus cita nec excomunicatus. Nam Decreralesill .e nunc proxime citatς non feriunt excomunicatior Ssententia omnes qui fuerint in aliquam heresim lapfie

sed solos ligeticos. Quod eui re ipsa sit clarisiumum: ta-

497쪽

DE IVsTA HAERET. PUNITIONEmen pp multos, qui trepidant timore ubi timor no est, non omittendam eXistimavi. Neo omneS GIam haere lici istae excoicationis subiacet: sed soli illi, qui heresim quam mente conceperunt, fori S quolibet manifestant ut si aliquis esset tunc piis, posset cognoscere illum in ta

Iem lisresim fuisse lapsum. Si quis gratia exempli)apuit

semet 1pm aliquam pertractaret hqresim: quam pertinaciter credit, Sc illam nemine etiam audIente', uerbis exta

plicaret : sicut facere solent hi,qui pptim publica ieetida

ne docere,aut concione aliqua exhortari debent,qui ut expeditiores postea sint in pronunciatione prius apud semetipsos soli loquunt, quae publice coram p pro post ea dicturi sunt:tabs abso ulla dubitatione censeb1 te coicatus.Qm haeresis 1llius iam est ex natura sua manifesta, dc iudicio holum obiecta, Quis ex defectu testium sit per acclis occulta.Qui autem hqresim mente concepit, & illam nuncὴ foris uerbo, aut signo aliquo Ididit, talis non est excoicatus: imd nec illum ecctia potest e coi care.Quo psit eccHa excoicare illum cuius pcun ppqis infligenda est excoicatio,agnoscere non potc Necessarium quippe est,ut qui alium iuste punire debet, prius sciat optime crime,pp qa merito sit puniendus.Quiqe Pro M. nouit,loquitur inquit Salomo)index iustitis est.At pa

pa nec tota eccria militas mi agnoscere tigresim in corde hsretici latentem, quia χlus Deus est cordium scru-MN. Is tator.Deus.n. ut drin lib. I.Regum intuetur cor,homines autem uident que foriS patent. Ecclesia ergo,qnon potest hyesim in corde latentem agnoscere non potet

ps illam solam poena excoicationis aliquem ferire. Et hanc Piam confirmat,qa dr in cap. cogitationis pcessa Depnua dist. 1.Cogitationis poenam inquit teXtus) neem O patiatu Scin cap.cogitatio. eade distinctione.Cogitatio non meretur poenam. Et hoc est qa cois Theo logoν lata dici ecclesiam non posse obligare ad actus interiores. Glossa in inclementina prima de hyeticis paragr.Verum . docet oppositum decepta ex quodam dicto

498쪽

L I A E R. sECUN DV s. 233 altato illius Clemetins male ab ipsa Glossa intellecto.Πi,siouidem clemetina ipso iure excomunicat inquisitores haereticoN,qui Odio,aut amore aliquid fecerint cohaereticos non faciendum,aut aliquid omiserint, qS lacere debuit TentaEX quo loco glossa illa deducit ia nubtam esse causam dubitandi id,quod archidiaconus dixerat esse rem dubiam,an uidelicet haereticus occultus sit ipso iure excomunicatuS: qm exteXtu istius Clementi Vt ait glossa apertissime constat e nam posse puni

re actus animae interiores, &inde clarissime covincitur hereticum qualibet occultum esse ipso iure excomunicatum. Et ut suam corroboret sentetiam multos hincinde citat ex iure textus, qui nec tantillum suo proposito fauent.Et ut ingenue loquar non bene illius Clementingliteram intellexi nec bene illius sensum consid erauit. Hla enim Clementina non punit solos actus animae inte fores,in quos nullum ut diximus ecclesia habet forensem iurisdictionem: sed punit actus exteriores,qui ab illis intersoribus procedunt.Non.n.eXcomunicat ibi Po-tifex inquisitores,qui solum lint odium,aut amore : qm propter fossi odium in corde latens non poterat alique excomunicare, etiam si odium estet ardentissimum sed excomunicat ibi Pontifex inquisitores,qui sp odiu,aut amorem aliquid in iudicio inquisitionis contra ronem fecerint Quibus uerbis diligenter consideratis, constat apertissime bivon puniri odiu,aut amorem: sed puniri OPUS eXterius,aut omissio operis exterioris ab odio, autam ore procedens. Valde quidem diuersa sunt odiu,aut amor, Scopus ab odio,aut amore procedes. Prima illa duo sunt actus animae inferiores: hoc aute est actuS eX-terior.Prima illa,ecclesia non punit, nec punire potest-Nam apti isto 1 iudicium pro hibet,sic inquiens. Nolite r. co.4. ante ipsiudicare quoadusque ueniat dus, qui mani restabit consilia cordium,& 1lluminabit abscondita tenebrarum. Hoc autem ultimia uidelicet opus exteriuS Bbς di ut amore ortum ecclesia iuste punire pol etiam is G

499쪽

ob defectum testium sit occultum: qm eX natura sua, mox ut ex latebris cordis prodierit, est manifestu, aut saltem manifestabile. Omnes igitur t tuS,quos glossa

citat,imponut poenam actibus exterioribus, Sc nullum in iure unquam reperiet decretu, quod poena aliquam decernat alicui propter solum acium animae inter10re ut puta odium,aut amore. EX ista poena excoicati lis oritur alia,uelut riuus ex fonde, priuatio uidelicet eccle,siasticae sepulturae. Nullus.n.in excOicatione decedens

potest in loco sacro sepeliri, ut constat ex Clementina I. de sepulturis. Sed nequis forte paru eruditus de hac re dubitaret.Visum est ecclesiae dignum eine, ut speciale de hac re conderetur decretum, quod Oibus lisreticis ecclesiasticam interdiceret sepulturam.Et habetur in cap. Quicunque. De haereticis.lib.6.Et merito quide sic sita

tutum est. Quoniam is pro quo orare no licer,indsgnus est,qui in loco sacro sepeliatur. No.n. ob alaam caulam

corpora in locis sacris sepeliuntur ut August. ait) niti,ut qui loca sacra ingrediuntur,pro illis,qui sunt ibidem se pulti deum precentur.Et ob hanc causam ut Augustinlib. de cura pro mortu1s agenda ait)sepulchra defunctorum drar monumenta: quia monent UIUOM menteS, ut QefunctoM recordentur. At cum nulla pO111t memoria

haereticis defunctas prodesse, conseques est,ut nec pos sit illis prodesse sepultura. Hac poenam sicut nunc eam declarauimus,hoc est,excois sententiam ipso iure haereticis inflictam aliqui no infims sortis theologi tam iusta

eam putant,ut non solum a iure humano: sed etiam a sure diuino illam haeretic1s inflictam esse censeant. Na Ioedocus Clitoueusin a1sertione uentatum definitarum mconcilio Senonensi hac tenet smam. Iacobus Latomus in assertione determination1s datae ab uniuersitate Lo uaniensi cotra Luthent, eidem sinae aperte subscribat. IOZnes Echius in Enchiridio locost colum contr' Uthcr3ΠOS,cap. de haereticis coburericiis idem uideξ sentire. vii omnes tres illustres theologi cocorditer seimunt Pas

500쪽

LIRER sECUNDUS. 2342c5is esse ex diuino iure haereticis infl1ctam: tm abest, ut illam iniustam esse putenti Neque absque causa,&si te ulla rotae: sed multis iaciu scripturae testimon is mo uid afferunt.Paulus siquidem ad Titu scribens ait:Hae- DL3.eticum holem posit Uria,& secundam correptione desiimia latens quia subuersus est,qui eiusmodi est,& delinat, -um sit proprio iudicio codemnatuS. Et btus Ioa. in sua,.Canonica epra inquit: Si qui S uenit ad UOS, Johac do r. soan. strinam non affert, nolite recipere eum in domum, nec 1ue ei dixeritis. Qui.n. dicIt Illi ave:coicat operibus eius

malionis. Alr3 in theologi, Jc si latentur iusta esse hanc

excias se iam contra haereticos a' iure prolatam,negantra illam iuris dunni robur tenere: qm ut aiunt) Paulus, ct Ioannes haec loquentes non dixerunt tale aliqd es laadeo mandatum,sicut ars Paulus cum simile aliud pertracta dicere solet.Praecipio inquit ille no ego:sed do i.eor.ν minus. Et iten: Non dias: sed ego praecipio. At Paulus no poterat ut dicunt) sua ipsiuS authoritate tale excors

sententiam in omnes haereticos ferre. Sed certe responsionem istam nullius esse momenti, aliquis conuincere

putabit per id, quod Paulus I hessalonicesibus scribes

ait Denunciamus aute uobis fratres inquit Paulus in φ in 3 nomine Gi nostri Iesu i, ut subtrahatis uos ab omni

Batre ambnlante inord1nate,&non secundum traditionem,quam acceperunt a nobis. Ecce Paulus interdicit conuersationem cum illis,qui non ambulant secundum traditionem,qua ab eo acceperunt, neque hoc nomine

suo: sed nommedni nostri Iesu i se id prscipere dicit. α

ae uerba declarans Theophil actus ait: Saepe alias diiumus denunciatione,auiteram quadam praeserre doctrὶΠam.Nunc igitur tremenda magis hanc facienS, in-

qait Non. tr. nos id ipsum iniungimus, sed Us ipse . Hicta nque profatur,que ipse ad uos loquor. Hςc TheophilZciuS. Quae ista' opinionum sit uetior, ego nolo defienire, cum satis pro praesenti disputatione mihi sit, quod ii , qui negant excois poenam esseture diuino inflictam,