Fratris Alfonsi a Castro ... De iusta haereticorum punitione libri tres

601쪽

DE III S TΑ ΗΑERET PUNITIONE filium est de iure naturali non autem ut filiuS praestet alimenta patri. Quam longe a ueritSte haec Omnia distent facile quisl intelliget,si diligenter Zitedat quartum decalogi praeceptum,quod est de honore parentunae ii uim dc obligationem de stabuentione parentum, potissi,mum intelligendam esse, beatuS Hieronymus super decimia quintum Matthaei cap.docet. Cur AS subuentioni; Mat.h obligatione Christus Caluator noster contra Pharilacio

contrarium docentes tantam elle deci RrRuit, ut cum necessitas patris urgeret, pro illius subuentione sit omnis oblatio,quam filius Deo libere offerre uoluisset, necet satio praetermittenda. Praecepta aut decalogi , & si non omnia sint uelut principia iuris naturalis notitisma, omnia in sunt ut concorditer OcS theologi docent) de iure naturali,quorum aliquae fiant tanqua conclusiones lucis naturalis,ex primis illius principi s derivatae. Et inde apte deducitur,ut filius qui eX praecepto decalogi tenetur subuenire patri egetiti,siit ad illud faciendum ex iure naturali obligatus.Argumentum autem quod pro suae sententiae confirmatione facit Bartolus, nullius est roboris. Nam eo qS in 1llap dicta. l. Sias a lib. par. parens .is de lib.agno.dicitur ex naturali aequitate descendere, ut

By parentes alere tenean tur,arguit, ut ex eo no teneant

ex iure naturali. Si lex diceret illud ex sola naturali aequitate procedere, forte argum etatio illius aliquid ualeret ad probandum illud non esse ex iure naturali. Cum th dicat ex aequitate naturali A non ex sola illa procedere, constat argumentum illiuS non ualere. Quia sequitas deius non adeo dictim guuntur,ut glie differant, sicut di parata quae eidem competere non piat.Et forte Inde Hariolus fuit deceptus,putans tantam esse interius Sc aequitarem dBam,ut eX altero oppositum alterius inferre lice

Tet. De qua re,qm longiore discussione indiget, Sc d nostro themate est ualde aliena,nihil impresentiam disserere uolo. Lectorem tu admoneo,ut legat de hac re annotationes Suillelmi Budaei in Pandectas ca pite pum

602쪽

ula hanc rem diffuse & eleganter tractat. Deinde quod

aitBartolus,maiore obligarione teneri holem ad subuetionem fili),quam ad subirentionem patris, si nulla si1 araneintelligeret etae lalim,vel e X ea aperte cognoscere potitasset,qudo pater ad uitae sestentationem conseque dam pol uendere filium suum ut habetur in.L2 C. de parag.qui Ld. Filio autem, quacunque etiam necessitate urgete,nullatenUS licet uendere patre suum. Quae diuerseas non aliunde oriri costat, nisi in maiore obligatione tenetur filius alere patrem,quE pater nitum.Et hinc apte conuincitur,falsum esse etiam illud quod in praedicta. l. Non queadmodum Hariolus dixit homine egenu posetius a parente ciuite qua a filio diuite alimeta petere posse. Nam quis ab eo potius alimenta petere debet, qui magis tenetur illi subuenare. Omnis autem ho ut dixi mus magis tenetur patre egente alere qua filium aeque egentem. Omnis ergo ho egens plus d filio qua a pre alimenta petere debet,si uteri illo habeat unde illi sub

uenire possit. Haec omnia per occasione obiter diximus, ut ince constaret multo iustius esse, ut filius non uideatur patre ad supplicium tradidisse,quam ut prno uideat filium ad idem supplicium obtulisse. Quia magis tenet filius patrem,a' quo id quod est receperat: quam pater filium diligere. Nam praeceptum diuinum,d quo potiuSquam ab inclinatione naturali sumenda est uis obliga troni magis filium in patrem obligat. Quod uel ex eo facile constare potest, ct, grauius punitur a Deo filius, qui ab obedientia aut pietate patri debita defecerit rq pater qui nimium durus aut seuerus ruent erga filium. Qui maledixerit patri suo aut matri inquit d ns) mortem0riatur. Quae maledictio non solum n uerbis, sed etiain Qperibus ut Hieronymus ait) con 'deranda est. Fi- Dεμ. MEUS etiam proteruus et conitum a qui monisA parraS audire contempsisset, lapidibus obrui lege Hosayca iubeb vir Pater autem, Sc si filio maledixiiset, aut illini I E--ς α austere illa tractasse non tam actiter ob hoc a

603쪽

DE IV ITA HAER ET . PUNITIONE. Deo punitur.multo ergo grauius peccabit filius patrem occidens,qua pr filium.Et inde aperte consequi uis remitteda sit poena mortis filio laesae maiestatis reo, quem pater iudic1 obtulit,ne uideatur pr filium ad supplicium obtulisse ut dicitur in prs fato.par.Desertorem: eadem rone sit etiam remittenda poena mortis patri laesae maiestatis reo,quem filius iudici obtulerit. Qua ut diximus)multo iustius est,ut filius non uideatur obtulisse patrem quam pater filium ad supplicium. Occurit mihi aliam praeter ista q assignatur in illo. parag. Desertore,qusnae

multo fortius mouet,ut credam Iustum esse,ut tam filio quam patri laesae maiestatis reo, pcen A mortIS remittat,

fi alter alterum iudici offerat.Iustum quippe est, ut egregium cuiusq; hominis metitum,non solum illi qui bonuoperatus est,sed etia alteri pro quo illud obtulerit, opi. tuletur. Nam Deus ipse totius iustitiae lans Sc origo, farpe pst unius meritum multis nedum uni pRrcit,mortem, quam meriti erant ilis remittens. Nam pst dece uiros q.m H fuissent in Sodoma honi, Deus pepercisset illi, ut non prorsus deleret ea. Deinde cum subuerteret diis ciuitates regionis illius,recordat' est Abrahς,et liberauit Lot Fa ρ. 3 de subuersione urbium,in quibus habitauerat. Rursum ad preces 'oysi pepercit Deus populo Israel,ut non p-deret illum,aut morte quam propter Idololatriae peccaasiar tum metitus era bili inferret.Paulus apostolus refert dacetas septuaginta sex animas fusisse a Deo sibi in nani codonatRS,Romnes a saeua maris tepestate absorpis fulsesent,& propter metitum Pauli saluatae sunt. Nec ad se iam corporis uita,sed ad uitam etia animae, quae multa maioris est precij,alteri impetrandam alterius hominis meritu apud deuualet. Nam illi non ex malitia sed ex infirmitate quadam in peccato permasit praesertim fabillo discedere optat. et pro fragilitate sua se ad uirtutem disponit,Deus stipe ob alterius preces rem ma parci

He grana qua uita possit assequi sempiterna praestat in aperte probatur per id quod de quodam paralyo q

604쪽

quem alio Christo saluatori nostro obtulerunt, mar- ναι.ythaeus ait. Vadens autem Iesus fidem illorum dixit para lytico . Confide fili, remittuntur t1bi peccata tua. Ecce uides paralytici peccata remissa propter offerentium fidem. An autem sola offerentium fides, an etiam ipsus paralytici tides fuerit in merito, ego nunc discutere nolo, quo iam satis est, ad id quod intendo comprobandum, qaod propter offerentium fidem Deus con donauerit paralytico peccatum . Deinde, Augustinus ς' refert, Paulum Apis fuisse ad fidem conuersum ςpter A ipreces,&merita beati Stephani pro illo Deum oratis.1 Et de bio Augustino tunc haeretico Manichaeo, Γ quo,

ut ad fidem catholicam conuerteretur, mr eius ass1duas faciebat orones, S 1numerabiles fundebat lachrymas,

beatus Ambrosius dixisse fertur. Impossibile est,ut fili 'tantaN lachryma' pereat. Ad preces Chananaeae De' filia 1llius 4 daemonio ,i quo male uexabatur, liberauit, Sofectae sanitati reddidit. Centurionis feruum, qui in domo iacebat paralytrcus et male torquebatur,ob diai preces Sc meritum, Xps Saluatoriar pristinae incolumitatiqestituit.Qui omnes ut lacri doctores sentiunt)non selu corpore sed anima a Chro sanati sunt ipsomet Sali' ' ruatore testante qui dixit. Totum hominem fanum feci in fabato. Si unius hominis meritum ualet apud Deu ad impetrandum ueniam pro alio , iustum est ut etiam ualeat apud homines praesertim apud eos qui loco dei populis praesunt. Et si cuiusq; hominis meritum pro alio uculpam suam agnoscit ualere potest, aequum est ut meritum patris filio, Sc meritum fit patri, prodesse possit

Ru ueniam, cum illo' alter crimen laesar maiestatis co mi erit. Nam Deus ipse cuius exemplo nunc agimus,sa, M ' φῖ'. 'parentum metita,non solum mercedes plurimas h. confert: sed mortem &alias plurimas quaS mere'sδntur pinnas remittit. Quod uel inde apertissime pro tu quod Deus qui dicit se uisitatun ,iniquitatem pa' um in filios in tertiam Sc quarta gnationem, ipseMςς

605쪽

DE IUSTA HAERET PUNITIONE nil parentum metita,se misericordiam tactu Iuet in mille h1s qui diligunt eum . At nullus merito inficiari pote tit,praeclarum esse patris in principem meritum,cum pprium filium qui ob eiusdem principis maiestate laesam

morte dignus erat, eidem principi offert ut pro arbitrib)u o 3c illius merito si uoluerit puniat. TaliS. n. pr re ipsa ondit se magis erga principem quam erga proprium Blium esse affectum,& tanto zelo iustitiae serruere it ma luetit proprium filum ad punitionem tradere , in ut tu. stitia,quae sceleratos homines puniendos esse censet,aliqua eX parte pereat. Ps. n.qui hoc agere audet, paN ab- est,ut Eruto libertatis Romans conditori aequetur, qui filios suos Tarquini duationem a se eXpulsam reducere tentantes comprehensos ac pro tribunali uirgis caelos, dc ad palum religatos omnium Imperium obtinens se curi percuti iussit. Qua in re ut eleganter de illo Vale- Vabr. tius Maximus ait) exuit pctem ut consulem Zgeret, e Naxi. bus. uiuerecbpublicae uindi et deesse maluit. Qui tali.9 7 praeclarum facinus O rege aut republica est aggressus, ut patris pietate postposita filium is se maiestatis reum iudici offerre non dub1 tauerit, ab illo O suo arbitr o pu nitendum, dignus certe est,ut pro filio intercedens eXaudiatur,ec uitam fallem impetret filio, qui pro suo crimine mortem metitus erat. Et si iustum est, ut pr fit 1 una ot ferens uitam filio impetret: multo iustius est ut filius ob eandem cam prem offerens,uitam pris mereatur. a ut ex dictis constat multo praeclarius est facinus mul t6 maioris meriti filius zelo iustitiae,aut regalisma testatis affectu motus, prem offerat quam si pater filiu Hanc autem siniam de filio offerente patrem docet An gelus in. l. adulterium cum incestu. paragr. liberto. i adulter. sed illam solum probat per rationem datam millo tape dicho. paragraph. Desertorem. AlbericuS in is praefaecto. par. Desertorem,dsciti licet haec Iit coiS opi nio omnium do 'o pse in dubius e fit an hic iudicaret

Quid igitur de necessitate Sc tutis ciuilis rigore ages u

606쪽

LIBER SECUNDUS. 287 ego homo theologus diiunire non audeo nec uolo, si diplόs iurisperitis diiuniendum relinquo.Hoc in con stanter asterO,aequum & rationi consentaneum esse, ut si id quem pi, aut pri quem filius ob crimen laesae male statis offert,sit indulgentia mortis concedenda, &uitain1seticorditer condonanda. Posset circa hoc moueriqstio an idem et set dice dum si maritus uXOrem aut uXormaritum,ob idem isse maiestatis crimen iudic1 offerret. Cuius dub1tallonis causa Inde oritur, Q mam' & uxor

pro una carne censentur ac DInde dubium est,an uterine sit alte N mlagis daligere debea quam psem aut filia. Siquis dixerit, maritum magis tener1 ad uxor1S qua ad pris aut filη dilactionem,oportet,ut et iam lateatur grauius esse pcem,siquis uxorem ui 1i piem aut filium occidat.Et inde aperte sequeretur,ut uxora quam Diarit' ob crimen laesae ma1estatas iudici obtulerit , sit mors quam illa merebatur remittenda. Qura iustius et 'et uxta hanc salam, ne maritus u1deatui u Xorem ad supplicium ob

tul 1sse,quina pi filium aut fila' piem. De qua qone ego nihil in pntiarum diffinio, sed alus disputanda resinquo. Ad id igitur quod primo inquirebam,mam dat puta

tionem reducens, dico equum esse & iustum,ut ps hsreucus quem fit us ob crimen tigrius,in quod ille relapsus fuerat iudici obtulit,fit mitius puniendus quasi chalio fuisset accusatus: . sit per consequens indulgentia mortis illi concedenda si ille vers contritionis signa dederit. Quidam iurisperitus uir certe doctus,cum quo rem hac conferebam mihi obiecit dicens nim1am esse iustitis re missionem,ut sinia illius prsdicti.parag.Desertoren e tendatur etiam ad crimen lisresis,sicut ad crimetras mai Vitatis. Quia multo grauius eli diuinam quZm huma nam isdere maiestatem,ut dr in cap. Uergeti S, extra de hqreticis,& in cap. Sicut qui ecclesiam. I i. q. ΦDeinde, quid licet ius canonicum . ciuile mutuo se iuueni, dc sep ς unu alteri suffragetu at dy in ca.1.extra denoui Ope-Πβ Puniciatione in ecclesia non acceptauit leges ImporR

607쪽

DE IUSTA HAERET. PUNITIONE

to',ut per illas caussecclesiasticς definire debeant, 'inde sequitur,ut crimen tigresis quod ecclesiasticum esse constat, per ecclesiasticas sanctiones de non per leget

Imperato N decerni debeat. Rndeo concedens multo grauius esse diuinam, humanam laedere maiestatem, iura in non grauius, imo sepe leuius puniunt eos qui diuixam, quam qui humanam laedunt maiestatemnae grauius puniunt hae teticos, quam e OS qui humanam mate. statem laeserunt. Quod autem obhcitur, crimen haereξ quia est eccles1asticum, non esse perlegeSImperato', sed per ecclesiasticas sanctiones decernendum, eX praua re intella gentia procedit. Constat. n.in crimine hae resia,duo eis cons deranda.Primum est ipm crimen hi

resis,alte N est poena quae illi crimini debetur. De primo

non est dubium,rem esse omnino ecclesiasticam, ac Pinde ut decernitur in cap. Vt inquitationis, de haereticis. lib.6.)nullus nisi iudex eccnasticus potest de illo citari ne censere. Nullus iudex praeter ecclesiasticum pol ali lial sertionem diffinitiva sima pronunciare haereticam, &pertinacem illius defensorem iudicare haereticum. De altero, hoc est, de poena crimini imponenda,uarios constat esse iudices iuxta uarietatem poena , quae haereticis infliguntur. Sunt. n. ut supra per multa huius libri capitula ondimus quaedam spirituales poenae haereticjS decretae,ut puta eXcOlcati O,priuatro eccle11asticae sepulturae,indignitas ad ecclesiastica beneficia. Et de his aut

aliis similibus, qm p iIas ecclesiasticas sanctiones sani

decretae, solus ecclesiasticus iudex censere poteli. Sun. alis prens corporales,er quibus aliquς,tam aptate lalca quam ecclesiastica infligi ptat, ut sunt, infamia, bono ipalium confiscatio. De talibus.n. utraq3ptas tam lai ca,quam ecclesiastica potest leges statuere:& illas contra lisreticos postquam de illo tu pertinacia constiterit, executioni mandare. In his&fimilibus poenis infliges dis,ius canonicum Sc ciuile mutuo se inuant,&alte blteri suifragatur, α supplet quod alteri deesse contingit

608쪽

Est minis alia poena de qua nihil prorsus eccpia hucusintani: t, quia per eccletiasticas san tiones illam staturno

conlueniebat. Tali S est morS, quae nunquam per ecclesiasticas sanctiora eS alicul inferre mandatur, Ppea uiros sanguinum Deus ab altari suo repellit. Nam Daui- i. Par. dem uim alioqui sanctissimum, quia si guinem huma- 1 mi infuderat prohibui ne templum sibi sdificaret. Et

ob hanc cauctam uiri ecclesiastici,non solum a stria mor tis pronuncianda,Uel lcribenda,sed etiam ne illius executioni intersint prohibentur,ut dr In cap. Smam,eXtra ne clerici uel monachi. Etsi sorte alicubi in iure canoni co,mors alicui crimini imponitur. Abbas in ca. i. de homicid. dicit illam esse initellige dam de morte spirituali, hoc est de excoicatione, aut de morte ciuali, aut de possitione. Ex quibus omnibus constat, mortem quς hqret co ob crimen lisresis infertur, rem esse Orsus ciuilem Eclaicam Sc nullo modo esse dicendam rem ecclasiastica: quamuis ipm erimen heresis pro quo mors infertur, reseces liastica dicatur.Et ipsim et ecclasiastici iudices opere,quod dicimus fatentur. Quia postquam aliquem hyreti coem pertinacem esse censuerunt, tradunt eum curis

seculari,tati quam qui nihil amplius lint, quod de illo iudicare possint,& rogant iudicem, ut misericorditer illutractet,&sniam mortis contra illum non pronunciet. Et inde apertissime conuincitur,ut in sinia mortis contra

hyeucos dicenda, insipiciendus sit etiam ille praedictus p rag.Desertorem,scut iuYta iurisperito' siniam inspiritur in criminibus isss maiestatis. Quia snia mortis qus contra lisreticum dr,non a iudice ecclesialitico sed a lat- in pronunciatur. Prsterea etsi in illa sinia mortis res esset pista, utpote qus tam ad ecclesiasticam quam ad laicalpς 'aret piatem,necessatio inspiciendus esset ille para. Desertorem, dc iuxta illius decretum esset ita ferenda. Qui ubi ad cam aliquam, definiendam,ecclesiastici ca-RQΠeS defc1unt,legibus Imperialibus uti licet, Se aliquπψite ut expresse decernitur in illo cap. I. etatra de no

609쪽

in operis nuncia. Ethscde. I.ar. diiulse sufficiat. Superest ut de secundo articulo, hoc est de filio accidfante piem an sit eiumendus ab omnibuS poenis, qaduersus filios hsreticora iura decernunt , dc an lint etiam hona paterna illi reddenda. De qua re,quid ego sentia, duabus conclusionibus explicabo.

Prima conclusio fit fisc. Filius qui piem ob crimen less maiestat1s aut heresis,coram iudice accusauit, libera.dus est ab infamia&alijs pomis contentIS m.l. rursus. parag.FIld.C.ad. Liui.maiest. Sc in ca Si quis cum milit1bus .qA.Qm ceti ante ratione legis,necesse est utina

datum N dispositio 1 plius legis etiam cesset.Nam ut dicit Abban cap.finali de rescriptis nihil aliud est lex qua ratio legis que est uelut mens illius. Et citat Abb. ad huius state confirmat1onem, Haldum in. .non dubium. C.

dela bus.Et inde inseri legis disipositionem et se extendendam ad illa omnia, in quibus ipsius legis ratio inuenitur.Et inde etiam necessario conseques est,ut legis ratione cestante,cesset etiam legis dispositio, prςsertim culex ipsa exprimitronem cui ipsis innititur. Nam ubi lex nullam sui mandati aut prohibitionis rationem expri mit tisi ea quam nos putamus esse legIS IOnem,i aliquo casu deficiat, non statim censere debemus leg1s dii poli

tionem non ualere. Quia larte alia, quam non putamus ratione fuit motus legislator,ut talem conderet legem

At ubi ea quam legislator exprimit,ratio deest, ibi euZillius legis dispositionem deesse censendum est. Quia salia legislatorem ratio mou1sset, eam ficut aliam in spulege expressisset: Ratio re quam Imperatores Honori Sc Archadius,in illa prςdacta. l.Quisus, censet filios eo rum qui regiam maiestatem isserunt, dignos enemra Tma Salios panisquς ibi numerantur,est ista. Quia is illis paterni,ho est, hyditari j criminis exempla metust

tur. At in filio qui pyem pst crime isss maiesitatis,aut pῖ

crimen heresis,coram iud1ce accusat, no est cur pater criminis cxempla metuantur: quia ille prem accusani: aperuiesimo

610쪽

LI AER S E C V N D V S. 289 Inertis11mo detrimonio, Sc argumento eaedentissimos hah&conuincitie a Paterno crimine longissime distare. Et inde apertissime consequitur,ut in tali filio dispositio illius. l. Qui uiS:non si exercendacin quo ratio eius dem legis deesse manifeste probatur. Forte hic aliquis respodebit, ue esse Q, celi ante rone legis cesset etiam

eiusdem legis di ositio,sed hoc tunc solu ita fieri opor

tere dicet qn effectuS legis no est latra coimmatus. Naalias,si lex iam suum obtin uit effectum, etiam si ro legis celset,legis in dispositio cessare non debet,ut notat Philippus DeciuS in.c. Cum cessante,de appellatio. In hoc autem casu 'ntequam filius patrem de crimine accuset, iam illa pdicta.l. Quisquis,suum obtinu1t effectu. Quia

omnes 1llar Ense inalia lege decretae, sola morte exce

pia 'teΣ discursit literae constat, lancipso iure insere reinde sequitur,ut a die quo pater crimen comisi antequam Pius illum accusaret poenarallae Illum fuerint sortitae effectum.Etinde ulterius sequatur ,ut quamuis D fit; accusationem ro illius legis. QLusquis, celsiare uideatur, illius in legis dispositio cessare no debeat: quia est crus

illius erat iam executioni mandatus. Sed haec rufio non

uale quia id quod dicitur quod effectu legis consuma t0,non debet cessare legis dispositio et si ratio legisces

se tuc solum uera erit,qd lex ex manifesta rei cogn1z1one procedit ad executionem: non aut qcti ex sola suspicione procedit.Tunc. 1a.si constaret suspieionem e11e falsam,& ex falsa suspicione fuisse processum ad legis ess e

cium Mecellario erit pceptum legis reuocandum, Sc sic cessante rone necessatio debet cessare lex. In patre, qui manifeste probatur regiam laesisse maiestatem,etiam si postea sui sceleris aperte paeniteret,&manifesti S argu mentis suam fidelitatem probaret, nunqua ob hoc exit liber ab infamia oc alijs poenis quas ipso iure iam in cur rerat . Quia Sc si tuc ro legis cesset,ipsa id leX cessare nod bet: propterea quod per apertam sceleris cognitaO

nem lex illa suum obtinuit effectum. Asinon sic in filio, O O