장음표시 사용
411쪽
Clericorum intercessiones. Tum vero Episcopi illud curare canonibus eceperunt . ut & confugientibus auxilia non denegarent , & alias abusibus illinc gliscentibus obviam irent, nec pallim , & sine discrimine, Dominorum juribus detraherent . Constituerunt eam ob caussam, ut Domini servos ab Ecclesia extrahi pollulantes jurarent, se capitalem Poenam de servis suis non esse sumturos , quo jurejurando, veluti cautione quadam, praeitito a Clericis servos suos reciperent. Hujusmodi
est canon Concilii Aurelianensis nuper commemoratus ad annum s xx. , quem e pendentes Epaonenses Patres in Concilio anni su . in can. 39. voluerunt, ut , si quando servi ad Ecclesiam confugissent , Dominis juraulibus restituerentur , ita tamen, ut liceret Dominis servos eosdem cuicumque operi addicere, aut capillis denudare, quasi in opprobrium, ac poenam fugae. His addi potest lex ε. cod. de his , qui ad Ecclesiam confugiunt, quae omnia si apprime considerentur , facile demoni trabunt , auctorem Gratianei canonis 3 a. verosimilius vixisse circa tempora aut Concilii Aurelianensis, aut etiam Gelasii, quicumque tandem ille esse videatur.
De Epistola ad Clerum Brundusu ,& Tarentinum.
Est Collectione Anselmi Lucensis lib. 6. cap. 46. Gratianus laudavit duos canones nomine Gelasii, videlices canonem st6. Cau. Ist. M. a. & can. 17. de Consdiit. 4. , priorem ex epiliola ad Clerum, di Ordinem, di plebem Brundusii, po-lteriorem ex epiliola ad Clerum , & plebem Tarentinam . Uterque canon uno contextu apud Anselmum legitur, ει quasi ex eadem Gelasii epithola his verbis di Gelavius Clem , Ordini , γ' plebi Brendesi et Concesso vobis , quem petistis , Antistite . consonant haec cum dicto canone 16. fratre jam, es Loepiseopo meo Iuliano, necessarium fuit, eodem ad Ecclesam suam mox remisso, ad vos nostra scripta parit,
destinare, quibus agnosceretis , eιdem fuisse praeceptum, ne unquam ordinationes praesumae silicitas. Ne bigamum, ta qui virginem non es sorastus Morem , atque illiteratum , vel noxium, in aliqua parte corporis debilem, notatumque modis omnibus ad Sacras ordianes permittat accedere . 2uod etiam de peregrinis, acque incomitis , ves expetentibus uere debebit, quia hujusmodi a venerabiιibus probibentur os ciis, ae nihil ex minisse. His , atque ornatu , postremo de quacumque re, qsam constat ad Ecelsam pertinere , audeat in alteram qualibet ratione transferre. Reditus, ta Oblationes fidelium in quature partes dividat, quarum Mi unam ipse retineru, alteram Cimicis pro Urciorem suorum sedulitate distνibuat, fabricis teratam. quarum rationem divino es reddituras examini.
Sacris quoque indinibus applicandos hac observatione premovear, ut jejunio quarti, serrimi, ω decimi menses vespere sabbati Probteros , atque Dioconos ordinandos esse coo seat. Veneralitis etiam consonant haec cum dicto can. 17. baptismi Sacramentum, eis is festivitate Paschali, θ' Pentecoster, tradere non praesumoι, exceptis aegritudine I borantibus . Ita Anselmus Lucensis: An vero haec recte tribuantur Gelasio , ipse dubitaverim , ac potius dixerim , referenda esse ad auctorem libri Diurni Romanorum
Pontificum, apud quem eadem fere leguntur, ibi: Papa Gie, Clero , ordini , hyμεbi eon flentibus Cisitate ilia: Dilectissimis filiis in Domino salutem. Probabilibus Idraiis nisu attvIimus tarditaιis. Pratrem jam coepiscopum nosrum iIIum vobis o
412쪽
dinavimus nere tem , eui de Amus in mandatis, ne M uam erilaatioηes praesumat iII citas , ne bigamum, aut qui virginem non est sortitus uxorem, neque illiterarum, via in qualibet corporis parιe vitiatum , aut expπnitentem, vel cariae, aut cuilibet conditioni
obnoxium, notatumque ad Sacros ordines permittat accedere . Sed s quos hujusmodi forte repereris, non audeat promovere. Afras passim ad Eecissastitas ordines praetendentes nulla ratione suscipiat, quia aliqui eorum Manichaei, aliqvi rebaptizati saepius sunt probati . Ministeria , atque ornatum Ecclesi, vel quiquid illud es in patrimonio eiusdem non minuere fluiteat, sed augere. De reditu vero EGIesae, vel oblatione fidelium quatuor faciat portiones, quarum unam Ibi iis retineat, alteram Clericis pro osciorum suorum sedulitate distribuat, tertiam pauperibus, est peregrinis, quartam Ecclesasticis fabricis noverit reservandam , de quibus divino erit redditurus judicio rationem . or inationes vero Presbyterorum, seu Diaconorum, nonnis quarti, septimi, es decimi mensum jejuniis, sed edi ingressu quadragesmalis , atque medio vespere Sabbati noverit celebrandas . S erosancti autem baptiym Sacramentum no is ιn P Phali festivitate, fidi Pentecoste m
minerit esse priabendum, exceptis his, qui mortis urgentur periculo, ne in aeternum p reant , talibus oportet remediis subveniri. Huic ergo Sedis nostrae praecepta servanti δε- votis animis obsequi vos oportet, ut irreprehensibile , placidumque sat corpus Eccbsaeter Christum Domι num nostrum, qui vivir, ω regnat cum Deo Patre omnipotente, NSpiritu 1. per omnia secula seculorum. Amen. Deus mos incolumes custodiat dilectissimi I Hii. ζx his plane deducitur, hanc es le jamdiu conititutam generalem formu-Iam , qua sese explicare solebant Pontifices Maximi, dum Episcopos postulantibus populis consecrabant, atque in plebes mittebant. Ex his praeterea liquet, ni hil aliud, quam ipsam hane formulam in memoratos Gratiani canones esse relatam . Quod si Anselmus I ucensis Gelasii nomen adjecit scribentis ad Clerum , o dinem , & populum Brendesii, seu Brundusii, ex quo Gratianus erravit, id trisbuendum est Anselmo ipsi, qui eandem formulam nominibus specialiter accommodare voluerit arbitrio suo dispositis, vel qui crediderit, eam formulam ex decretis potissimum Gelasii Papae fuisse primum elucubratam . Revera bigamos, ibtiteratos, corpore vitiatos, poenitemiae semel addictos, curiae, aliique conditioni obnoxios ordinibus sacris non esse initiandos ipse Gel alius decrevit in can. 39. dist. so. , reditum Ecclesiae in quatuor partes distribuendum , in can. 18. de cons. dist. 4., ordinandos Clericos quaiti, septimi, & decimi mensis, item quadragesimalis jejunii tempore, in can. ult. diit. 7s., demum baptisma tantum in Paschatis, & Pe tecoste solemnitatibus regulariter esse administrandum, in Can. a 3. de cons. dist. 4.
Quid mirum igitur esse cuiquam poterit, si ea formula ex Gelasii constitutionibus maxima in parte composita Gelasio tributa fuerit apud aliquos Collectores Τ Praete. xea & ipsum Brendesi, sive Brundusi nomen ex errore adjici potuit; cum cnia memorata Gelasii decreta decerpta sint ex epistola Gelasi ad Episcopos Brutios, facile evenire potuit, ut Collector pro voce Brutii aegerit Brundusi, vel Brentisi. Eosent etiam iidem canones aeque ad ibi Gregorio iI. Est enim quoddam ejus-clem Pontificis Capitulare datum inritniano Episcopo, Georgio Presbytero, de
Dorotheci Diacono in remotas Provincias proficiscentibus, ubi inter cetera cap. s. hae C leguntur : quae sane eadem propemodum sunt cum memoratis Gratiani fragmentis. 'ut ordinatis Ephcopis unicuique illorum me detis ex Igura nostrae ordinati nis in mandatis, ne unquam ordinatioues praesumat illicitas; & paullo infra: De r
ditia vero Ecclesia, vel oblationibus flesium quatuoν faciat portiora, quarum unam Ibi
413쪽
retineat, alteram Clericis pro Dorium ociorum sedulitate distribuat, tertiam pauper bus , N peregrinis, quartam Ecclesasticis fabricis noverit reservandam, de quibus divino erit redditurus judicio rationem . Item paullo inferius: Sacrosancti autem baptismi M. eramentum, nonnis in Paschali festivitate, edi Pentecose noverit esse praebendum , exceptis iis, quibus mortis urgente periculo , ne in aeternum pereant, talibus oportet remediis subvenire. Quod vero Gregorius II. scripsit, plurimi etiam alii Pontifices forte scripserunt, si haec, ut Gebam, tamquam formula generalis in libro Diurno continebatur.
De Epistola ad Ccelestinum Episcopum .
i Lucas Holstentus edidit aliquot fragmenta epistolarum Gelasii ex Collectione
dist. 14. Deusdedit Cardinalis. Inter haec legimus et Gelosius Corisino uiscopo inteν cetera. In Ecelsa B. Maruris Eleutherii, quae in Histoniosum Civitatis Parochia prohatur esse constructa, Iulianum Diaconum, I nu in eo es, quod eontra canonum veniat instia ruta , Presbteri honore decorabis, sciturus eum Vistatoris te nomine, non Caνdinalisereas Ponti eis. Consonat illud fragmentum cum Gratianeo canone 3. dist. 24. , ubi tamen Gratianus ipse plura describit. Ego non dubito , quin revera hoc rescriptum sit Gelasso tribuendum. Licet enim in Collectionibus epistolarum Gelasii d sideretur, parum referte nimirum Collectores contenti fuerunt referre epistolas decretales generaliter in Ecclesiarum utilitatem editas; de peculiaribus, & privatas caussas spectantibus rescriptis parum, aut nihil solliciti fuerunt. Vix de nonnullo. rum Pontificum gestis hanc curam quispiam exhibuit, ut omnia colligeret ob exbmiam , quam in auctorem profitebatur, reverentiam, ut contigit in epistolis Gre. gorii Magni, quae in plures libros, quasi in singularem eodicem, ac collectionem, Ier ordinem temporum distributae fuerunt. Ceterum in Gelasianis, aliorumque ontificum rescriptis non ita res sese habuit, sed nonnulla ipsorum aut integra, aut in parte perierunt, aut hinc illinc Per fragmenta, centonesque derivare vix possumus. Sane in memorato canone 3. nihil est, quod Gelasio convenire non possit. Congruit stylus optime cum ceteris Gelasii Opusculis comparandus: convenit etiam integra rescripti sententia. Uacaverat Stromensis Ecclesia, seu , ut alii legunt, Si xiensis: & antequam novus ordinaretur Episcopus, obierat Presbyter addimas Ecclesiae S. Eleutherii Martyris in Dioecesi Stromensi constitutae. Haec S. Eleutherii Ecclesia , utpote non insueto concursu populi frequentata , non poterat diutius destituta Presbytero manere , nec aequum erat, ut expectaretur Stromensis Episcopi comsecratio . Gelasius mandavit Coelestino Episcopo, forte illi Ecclesiae proximo , ut ipse Presbyterum ordinaret, ad eum gradum promovendo Diaconum ejusdem Ecclesiae Iulianum , & vice Iuliani Felicissimum quemdam substitueret, dummodo nihil contra canonum disciplinam admitteretur, subjiciens id esse a Coelestino peragendum. quasi a Wsitatore , non quasi ab Episcopo Cardinati. Haec omnia fi consideres, ea invenies Gelasii temporibus consentanea. Siquidem apud veteres in usu erat , ut Ecclesiis vacantibus darentur Visitatores, qui velut Episcopi ea negotia gererem , quae gerenda necessiario essent, & differri nullatenus possent. Ii apud Afros ditem
ventores, aut Interesstres vocabantur Concilio Carthaginensi vulgo s. can. 8., seu in
codice canonum Ecclesiae Afri inae can. 74. In aliis autem Provinciis occidentalibus
414쪽
De Getaso. q*9sibus vocabantur Vistatores. Et quidem jam a temporibus Gelasi Visitatorum di.
sciplina invaluerat; nam illorum mentionem, quasi jam antea Conltitutorum, facit Symmachus Gelasii successor in epist. ad Caesarium Arelatensem cap. s. Non memoro Gregorium Μagnum , qui in suis epiliolis visitatores pallim vacantibus Ecclesiis adsignat lib. 2. epith. si . sn, & 76.; lib. a. epist. 19. N ao. I lib. 4.ePist. 13. , ut ceteras omittam. Non memoro etiam Concilium apud Cardiacum anni 877., ubi generaliter praecipitur , ut visitatores Ecclesiis vacantibus dentur can. 8., ex his enim liquido demonstrari posset, Visitatorum constituendorum disciplinam a quinto Ecclesiae iaculo usque ad nonum viguisse, qua fieret, ut Ecclesio Tum vacantium necessitatibus per alios Episcopos, Romani ut plurimum Antistitis auctoritate, consuleretur. Hinc dii tinguebatur Episcopus Histator ab Episcopo Cαν-dinali ; Cardinalem enim Episcopum appellabant eam, qui certae Ecclesiae adscribebatur in vim suae ordinationis, quemadmodum etiam Presbyterum, aut Diaconum Cardinalem Gregorius Μ agnus aliquando nominavit. Itaque Gelasius jure . optimo Coelestino commisit , ut ordinationes Clericorum in certa Ecclesia celebraret, ita tamen ut id perageret jure visitatoris , non vero jure Episcopi Cardinalis , sive, ut hodie loquerentur Pragmatici , jure Ordinario.
De Epistola ad Cresconium, & Iohannem Messaliae EpiscopOS.
C non I9. Cau. as. qu. 2. , quem Gratianus, aut quicumque Gratiano auctor Can .is.
extitit, Gelatio tribuit in epist. ad Cresconium , 8c Iohannem Messaliae Episcopos s his verbis et Decessorum statuta , scut legitima , iusta successorem custodire eo enit, ν' ita delet etiam mala facta corrigere, perperam eidem Pontifici adscriptus est, aut saltem a Collectoribus in aliam prorsus sententiam , di a Gelasiana diversam detortias . Revera cum hodie integram hujusmodi epistolam non habeamus , operae Praelium erit animadvertere, utrum illud fragmentum consonet , 'an potius adversetur ceteris Gelasii monomentis. Ego sane agnosco potius adversari; nam siquis unquam incessorum suorum memoriam veneratus est , veterumque Patrum prudentiam custodire semper studuit, atque imitari, is fuit Gelasius . Hujus rei argu- lmentum perspicuum suppeditat una Gelasii epistola ad Honorium Episcopum ,
quem Pontifex monet, ne Pelagianorum haeresim latius vagari sinat . Inter cetera ibidem haec leguntur: Numquidnam licet nobis a venerantis Patribus damnata didu--re, ω ab illis Messa nefaria dogmata retractare t Quid es ergo , quod magnopere is praecavemus, ne cujuslibet haerem semel dejecta pernicies ad examen denuo venire eonis tendaι ' Si quae antiquitus a nostris majoribur cognita , discussa , resutata sunt , restauranda uitamur, nonne ipsi nos, quod abst, ω quod nunquam catholica patietur EreIesa, Moeν-μriis veritatis uniuess contra nos resurgendi proponimul exemplum y bi es, quot scriptum est: Terminos Patrum tuorum non transgredieris : ω : interroga Patres tuos μannuntiabunt tibi, G seniores tuos, ta dicent tibi ' Quid eeto tendimus ultra des-nita majorum , aut αν nobis non suffieit ' .... Numquid aut sapientiores illis sumus .
aut poterimus Irma stabilitate constare , s ea , quo ab illis constituta sunt, stibνvamus tin. Constat itaque Gelasii eam fuisse sententiam, ut nuptam voluerit , statuta
415쪽
4ro Pars seeunda. Cap. XLVI. majorum In novam discussionem venire, quod sane convenIre doli potest eum sententia canonis I9. cau. as. qu. a. , in quo cum custodienda proponantur Decessinrum statuta legitima , ac justa, corrigenda vero malefacta, remanet amplus arbitrariae discussioni locus, qua justa a male factis discriminari quis possit. Auctor illius canonis , ut arbitror , quum illum Gelasio tribuit, forte abusus est verbis ejusdem Papae, quae habentur in cap. r. epistolae ad Episcopos Lucaniae, sive i Can. 6. Cau. I. M. 7., in quo decretum Iegimus, aliquando a veterum statutis recedendum fore, non quod male facta deprehendantur, sed dispensatione sic exigente , ubi nimirum certis in casibus aliud exigere videtur vel necessitas, vel utilitas E etesiarum. Qui primus hoc fragmentum edidisse videtur, is est Anselmus Lucensis tu Iib. a. contra V vibertum.
De Epistola ad Ezechiam Comitem, item de Epistola ad Crispinum, & Sabinum Episcopos.
Simul jungendos arbitror canones x 2. & I3. cau. xx. M. I. Gelasii nomine a Gratiano descriptos, licet ille ex epistola ad Ezechiam comitem, ille ex epistolaia ad Crispinum, & Sabinum Episcopos depromtus fuisse dicatur; etenim in utroque fragmento eadem caussa pertractatur, & ex unius interpretatione, ac discussione alterum quoque discussum , atque explanatum intelligitur ; imo & ex utriusque collatione eorundem fides, & auctoritas investigatur. Ego quidem scio de Sabino Episcopo mentionem fieri, quasi ad eum Gelasius scripserit, apud Cardinalem Deusdedit in collectione , quemadmotum Lucas Holstentus testatur hoc referens fragmentum e Idem GHqsius Sabino Episcopo : Quartum Desensorem Diaconum Iihimet consecrari popuIus Grumentinae Civitatis exposcit. Hunc ergo si nil est , quod ejus pedipnae possit opponi, Diaconii provectione decorabis, ut noverit tamen dilectio tua, hoc se delegantibus Nobis exequi Visitatoris oscio, non potestate proprii Sacerdotis . Si ex hoc fragmento aliquid cedrii deduci potest, adparet Sabinum Episcopum non Grumentinam Ecclesiam rexisse, sed prope Grumentinam Ecclesiam gessisse Episcopatum , aevacante eadem Ecclesia Grumentina datum fuisse Pontificia auctoritate Visitatorem, juxta ea, quae superius adnotabam ad canonem 3. dist. 24. Dicere igitur quispiam
posset ad interpretationem canonis Ia. & I3. Cau. II. qu. I., eundem esse Fel,
cem Episcopum, cui, tanquam Visitatori vacantis Ecclesiae Grumentinae, mandata fuerit discussio propositae caussae Clericorum Sylvestri, & Faustiniani, juncto tamen Crispino Episcopo, ut commodius per duos judices, arbitrosve controversia finiretur. Verum mina me movent, ne hosce canones Gelasio tribuendos putem . Paucis in primis canonum sententiam referam , deinde prodam falsitatis illorum
non sane contemnenda argumenta.
Proposuisse feruntur Sylvester . N Faustmianus Ecclesiae Grumentinae Clerici, post Clericatum jamdiu susceptum, se opprimi a quadam Theodora, sive a manumitaris sui haeredibus, ut servi esse pronunciarentur , & ab Ecclesiasticis muneribus avocarentur e Gelasius in hac mussa Ezechiae Comiti eosdem Clericos commendavit , ne vis in illos ab adversariis inserretur ; Crispino autem , & Sabino Episcopis mandatur, ut haeredes manumissoris contra factum defuncti venientes
416쪽
tamquam indignos haereditate defuncti spoliandos declarent; Archidiaconum demum Ecclesiae Grumentinae excidisse abs jurisdictione sua , quod eosdem Clericos
etiam vexastet, caussaeque cognitionem rotam ex ipsorum delegatorum potestate
pendere . In duobus hisce fragmentis sibimet in referenda facti serie contradicit Gelasius: Nam in canone in. Sylvester, ac Faustinianus ingenui primum dicum tur , quod sane nomen nonnisi de illis intelligebatur, Gelasi temporibus, qui liberi nati fuissent, etiamsi aliquandiu in servitute postea mansissent, ac postremo manumissi essent, s. i. instit. de ingenuis; at in eodem canone, εἴ in canone sequenti dicuntur absoluti pristinae conditionis nexibus, di accepisse libertatem sibi Domini sui benignitate concepam , quandoquidem jam a cunabulis Clericos factos fuisse dicatur, quod sane facile intelligi nequit, nisi proponantur in servitute nati, ac propterea non ingenui, sed liberi in i , quae sane nomina Gelasii tempore maxime distinguebantur, arg. l. r. ff. si ingenuus esse dicetur. Preterea quae ibidem dicuntur de jurisdictione Archidiaconi in utroque canone in dirimendis hujusmodi controversiis, aetati Gelasii convenire haudquaquam possunt, sed tantummodo posterioribus seculis , quibus hujus jurisdictionis Archidiaconalis plurima existum monumenta . cujusmodi sub finem quinti , aut initium sexti saeculi desiderantur. Quod ut perspicue intelligatur, observandum est, quum olim introduci coepit manumissio in Sacrosanctis Ecclesiis , Clericos , qui manumissionis praecipui testes fuerant, EpiDCOPOs Pr aesertim, ac majores Ecclesiae viros patrocinium quoddam libertis praes itisse , officiisque suis curasse , ne amplius in pristinam servi tu em redigeremur , Caussa vero agebasur apud acta municipum etiam post medium quintum saeculum, uti deducitur ex canone 34. Concilii Arelatensis II. anni 4sa. Primum audiri Eeclesiam debere in caussis hujus generis, voluerunt Agathenses Patres consentiente etiam Alarico Rege in can. 29. edito anno so6. , quem refert Gratianus in can. 7.diit. 87. Hinc suboria occasio fuit viris Ecclesiasticis acta manumissionum describendi in Chartulariis Ecclesiarum per Notarios Ecclesia ilicos. Et quemadmodum Notariis Archidiaconus praeerat, paullatim factum est, ut Archidiaconi quandam harum caussarum notionem obtinuerint, non quidem ut ipsi jam jurisdictionem nacti essent, sed tanquam manumissorum procurvores, aut defensores coram j dice competenti. Sane vel sexto Eeclesiae saeculo nullam mille adhuc jurisdicti nem Ecclesiiasticam Archidiaconis quaesitam, demonstrat canon 4. Concilii Tarrac nensis anni s16. , seu canon I. cau. x s. qu. 4. , ubi memorantur Ecclesiastici viri jurisdictione Ecclesia ilica fungentes, quin tamen de Archidiaconis sermo ullus instituatur. Ubi vero recentiore tempore Episcopalis jurisdictio partim ex Iuli iniani Imperatoris Constitutionibus, partim ex consuetudinibus patere latius coepit , aemultitudo ca assarum dirimendarum exegit , ut Archidiaconi in dirimendis controversiis vices Episcoporum gererent, Archidiaconi non tamquam testes, & defensores manu millionis aliorum judiciis accessserunt, sed sibi hanc judicandi potesta. tum vindicarunt, suffragio etiam legum publicarum. Nam in lege Ripuariorum, quae prope medium sexti saeculi edita fertur , cap. 18. haec statuta sunt: Jubemus,Mr qualiscumque Franeus, Rimarius, seu Tabulaνius servum suum pro anima' suae remedio , seu pro pretio seeundum legem Romanam libertare voluerit, ut in E celsa coin m Presbteris, Diaconibus , seu evnsto Claro in ma6u Episcopi servum eum tabulis fratat, Epistopus Archidia num iubeat, ut ei tabulas secundum legem Romana in ,
qua Ecclesia vivis, scribere Iaciat: M tam ipse, quam V inris precreasio ejus liberi F s f a per
417쪽
41 et Pars secunia. caput XLVI. . permaneant, V sd tuitione Eeessae con flant . . . . Et non aIlabi, nis ad Melisam,
ubi relaxati sunt, mallum teneant. Ea primum lege publica concessum, ut servorum apud Ecclesias manumissorum caussae ad Episcopum, sive ad Archidiaconum Episcopi nomine pertinerent. Res paullatim crevit adeo, ut passim reciperetur eadem disciplina , atque in Conciliis confirmaretur. Quae omnia cum ita sint, quis dixerit sententiam memoratorum capitum Gratianeorum Gelasio tribui posse , cuin aliquanto recentiorem exhibeant disciplinam' Illud demum animadvertitur , non convenire Gelasio Papae ea, quae in favorem ibidem dicuntur Clericorum , qui a servitutis conditione ad Ecclesiasticum gradum promoti fuerant: Hasce etenim ordinationes etiam consentientibus Dominis factas ad custodiendam Clericalis Ordinis dignitatem Gelasius idem improbavit in epistola ad Episcopos Lucaniae,can. i a. dist. sq. . Nihil adjicio de soro coelestis militis quod ibidem memoratur, fortassis enim temporibus Gelasii nondum obtinuerat ejusmodi disciplina , praesertim in conspectu postremorum verborum, ibi: Ecclesiae iura, quae vetusti Principestis Ma faritione Irmaverunt, quae verba melius , quam Gelasio vetusto Pontifici, alteri auctori saeculi 8. aut 9. Convenirent.
De Epistola ad Elpidium Episcopum .
. Elpidium quendam Volaterranum Episcopum Gelasii Papae temporibus vixisse indubitatum est, nam subscripsit anno sor. & soa. Concit is Romano 3. & 4. sub Symmacho; Erat enim rum universa Tuscia, in qua Volaterranus Episcopus constitutus erat, Romano Pontifici immediate subjecta. Degebat etiamtum Rex Theodoricus in Urbe Ravenna, Se toti ferme italiae dominabatur. Hujus rei argumentum suppeditat auctor Pontificalis in Symmacho Gelasii successore, enarrans,
contendentibus de Summo Pontificatu Symmacho eodem , ac Laurentio, rem eo redactam fuisse ad evitanda certamina, ut ad Theodoricum Regem deferretur diri-Caa. 16. menda. Haec si vera sunt, uti verissima, non dubitaverim, quin canon 26. cau. 23.
u. I. nu. 8. jure Optimo sit Gelasio adseriptus, & quidem in epistola ad Elpidium. S Quarnquam enim haec epistola perierit, quemadmodum aliae plurimae, quae privat rum quorundam caussas spectabant, ea tamen, quae ibidem exhibentur, a Gelasii temporibus, & a Gelasio ipso minime dissonant. Quid enim aliud ibi Gelasus scribit, quam Elpidium jure etiam Μetropoleos sibi subjectum non debuisse sponte ad commeatum novi Principis proficisci, Romano Pontifice inconsulto Τ Haec sane
conmrmia erant Concilio Antiocheno, cujus canonibus praelii tutum erat, ut nemo ex Episcopis sponte ad Principes accederet, non obtenta a Metropolitano facultat can. 27. Cau. 23. qu. 8. Et quidem harum canonicarum definitionum caussa optima erat, ac providentissima: Etenim apud veteres molestiam ingesserunt Principibus Episcopi nonnulli, praesertim apud Graecos οῦ atque ut de ceteris fleam , quia ipsa aetate Gelasii apud Anastasium Imperatorem non moliti sunt Acaciani Episcopi, seu Aeacii Episcopi defensores ' Ecclesiae autem intererat, ut Imperatores recens ad fidem Christrinam conversi, quoad fieri poterat, ad unitatem fidei, & Ecclesiae custodiendam alliceremur, non Episcoporum exemplo gravissimo proposito, quo
quomodo amoverentur. Erant praeterea singularia tempore Gelasii adjuncta re Dpectu Theodorici Regis: Ipse erat Arianorum Patronus, recens Italia potitus tria discis
418쪽
distissionem Imperii Romani; quamobrem non satis opportunum visum Gelasio fuit, ut Elpidius statim, ae sponte ad novi Principis comitatum accederet. Integram quidem ad uberiorem canonis interpretationem non habemus Gelasi epistolam: Verum Romani Correctores aliqua jam ex Prolycarpi collectione at
Ex eadem epistola depromtus videtur canon set. Cau. r. qu. I., quod non χ-lum probat Gratianus in sua inscriptione, sed & Ivo duobus tu locis, videlicet in Cap. 9o. Parte a. , & cap. IIo. Parie 6. Hinc Vero magis, magisque auguror, Gelasium, quoad fieri posset, avertere voluisse animum Elpidii, ut a communione haereticorum, aut saltem eorum, qui de haeresi suspecti videbantur, recederet, pro- Pterea sine caussa non proficisceretur Ravennam , qua in Urbe Ariani numero plurimi Theodorici Regis lateri adstabant animo, ac religione concordes, si tamen . eorum religio hoc nomine digna erat. Eadem serme ratione scribebat Gelasius ad Euphemium Episeopum Conitiintinopolitanum, dum eum monebat, ut ab Eutychianis omnino recederet, inquiens : Rejectis contagiis modorum, integra iis , sincera sui communione potiatur communio Catholica, atque Aps olica, ne haereticorum tabe depulsa, intemeratam suae Idei confessionem nitatur ad ruere &e. Idipsum ad Episcopos Dardaniae in epistola quae incipit: ibi primum, in qua eos monuit, ne contagione Eutychianorum sinceritatem Catholicam inficere niterentur. Idipsum i epistola ad omnes Episcopos per Picenum prope finem I idipsum in epith ad An stasium Imperatorem, quae incipit Famuli vestrae; idipsum demum in epist. ad Episcopos per Dardaniam, di Illyricum, quae incipit Audientes in illis potissimum ve his r Ab t ergo a s telibus Christi viperae capitis dira commercia, id procul a rorifi-hus pascuis morti era venena pellantur, ut salutaris alimonia panis silius , qui de caeladescendit, Meles hanc sumentes ad vitam perducat aeternam .
De Epistola ad Epiphanium Episcopum.
Fuit Epiphanius Ticinensis Episcopus Gelasio Pontifici admodum dilectus: Hie
ad gentis suae captivos redimendos in Gallias profectus est anno circiter 494. , quem Gelasius idem per epistolam Rustico Arelatensi Episcopo commendavit , quemadmodum eruitur ex epistola edita in rom. s. Spici legit Dacheriani. Tribuitur Gelasio epistola ad Epiphanium, ex qua decerptus dicitur canon II. Cau. 27. qu. 4. , quemadmodum etiam tribuitur eisdem verbis apud Ivonem in parte 3. cap. ii . Eui haec integra non pervenerit ad nostram usque aetatem, tamen genuina esse videtur, utpote quae illorum temporum adjunctis apprime conveniat. Certum est enim ex his, quae nuper dixeram, Gelasium scripsisse ad Epiphanium in Galliis degentem; immo & mentem suam apud Gallicanos Episcopos, Praesertim apud Rusticum Arelatensem , aperuisse . Erat tunc temporis abusus in Gallia, quo Ecelesiarum bona diripiebantur, quemadmodum liquet ex epistola Caesarii Arelatensis ad Symmachum, & rescripto Symmachi ad Caesarium circa annum so a. Quid convenientius erat, quam ab Epiphanio redditum fuisse certiorem Ge- Iasium de ea re, ac Gelasium rescripsisse, se Episcopos jam monuisse, ut hinnorum Ecclesiasticorum detentores injustos, sive, ut dicitur, violatores Ecclesiarum, ab in5ressu Ecclesiae arcerem I - .
419쪽
De Epistola ad Fabianum Episcopum
Non omnes Gratiani codices eandem exhibent inscriptionem canonis s. cau. t mi' qu. 3. , vulgati enim tribuunt Gelasio ad Fabianum Episcopum scribenti; aliqui vero tribuunt quidem Gelasio, sed scribenti ad Sabinum Episcopum. Nominum
similitudo Amanuensibus, aut Typographis occasionem errandi praebere potuit . Ceterum ego, si eum canonem, velut Senuinum Gelasii monumentum, reciperem,
Iegendum potius existimarem Sabinum, quam Fabianum: liquidem in dymycis Episcopalibus Gesa sani temporis ignotum prorsus est Fabiani Episcopi nomen ;Sabinum vero Episcopum Canusinum interfuisse scimus in Concilio Romano circa annum s31., de in Constantinopolitano anni 136., cumque ibidem primo loco idem Sabinus recenseatur , verosimile eit seniorem ceteris extitisse, qui propter- ea jam Episcopus esse potuerit anno circiter ε s. quo vivebat Gelasius. Erat olim Canusina Ecclesia in Barens provincia, nunc Barensi Archiepiscopatui juncta . Verum fragmentum illud Gratiani arbitror depromtum esse ex corruptis, falsatisque alicujus Monasterii, in quo Gratianus ipse degebat, codicibus, essictumque
esse seculo circiter undecimo, vel ipsamet aetate Gratiani. Hujus rei suspicio non tantum ex eo nascitur, quod nemo ex Collectoribus Gratiano vetuitioribus hujus fragmenti mentionem fecerit, sed ex eo etiam, quod illud monumentum Μonacho cuidam, di Monachorum saeculi undecimi voluntati maxime convenit, minus autem convenire Gelatio potest. Quod a Monachis saeculo undecimo confictum v bd etur, spectat illa verba fragmenti, quibus dicitur, unumquemque baptizari posse aut in vicina ibi Ecclesa, aut in electa pro suae mentis arbitrio . Haec erat Monachorum sollicitudo ea aetate , ut officia Ecclesiastica sibi, quoad fieri posset, contradicentibus licet Clericis, vindicarent, uti liquet ex innumeris propemodum monumentis illius saeculi, quorum aliqua retulit Gratianus in cauisa 16. D. I. Hinc palam profitebantur, in potestate cujuspiam esse , sicut sepulturam eligere , ita Sacramenta ubicumque suscipere, etiam extra Parochialem Ecclesiam , in cujus ambitu quisque degeret, contra quam sacrorum canonum definitiones exigerent. Quod sane in memorato canone adeo perspicue adparet, ut non aliam, nisi Monaehicujuspiam manum, agnoscere quispiam possit, Monachi inquam, neque enim, ut alias demonstravi, ab hisce fragmentis illius conditionis homines erant tunc tempo-xis alieni. Non consonat autem temporibus Gelasii, quod dicitur de Ecclesia vistina, aut pro arbitrio eligenda, in qua quispiam baptizetur: etenim olim vix in unaquaque civitate una baptismalis Ecclesia constructa erat, licet forte plures ese sent Parochiales, ut proinde non fieret locus quaestioni, an quis proximiorem , an remotiorem Ecclefiam. eligeret, an aliam quamcumque pro arbitrio in bapti Dmate suscipiendo . Videantur adnotationes Balvetii ad Capitularia Francorum tom. a. pag. Io63. verbo Ecclesiae baptismate1. Iungatur etiam canon sy. Synodi Quin- ni sextae , nec non non 48. Concilii Meldensis anni 84s., ut aeque constet in Occidentali, atque Orientali Ecclesia post constitutas Parochias, constituta. fuisse baptismales Ecclesias, in quibus, & non alibi pro arbitrio, regenerationis sacrae mysterium celebraretur. Praeterea non convenit Gelasii temporibus, quod dicietur initio canonis, apud Fabianum, sive apud babinum εonstitutionem editam fuisse
420쪽
se, qua terius baptizandorum numerus praefiniretur, ultra quem non liceret Episcopo alios ad baptismum admittere. Quis talia unquam audivit in tota Eccleo saltim antiquitate , nimirum despuisse Episcopum illum . ut eonstitutione lata id
caveret, & adeo perperam de baptismo sentiret, ut non esse omnibus necessarium arbitraretur, sed veluti merum ritum in aliquorum Iantummodo persona complendum t De Cathedratteo nihil adjicio; etenim, an jam temporibus Gelasii Epipeopis lueretur, dubitare jure, & merito quispiam posset: nondum enim tum distributa, divisaqua prorsus erant Cathedralium Ecclesiarum, & Episcoporum jura ab iuribus Ecclesiarum, di Clericorum inferiorum, ad quos oblationes de manu laicorum devenirent. Dixerim tantummodo, Gelasium nullo modo potuisse, ut in canone dicitur, adserere, Cathedraticum exigendum esse , non ampliss , quam mecum moris esse constiterit. Quis sane in Ecclesiastica disciplina paulisper versatus Gelasii tempore agnoverit rationem , qua determinarentur jura Cathedratici juxta m rem vetustum ' Profecto Cathedratici luendi. consuetudo saltem ad quartum Ecclesiae taculum esset reserenda.
De epistola ad Gerontium, & alios Episcopos . i
Inter fragmenta Gelasio tributa apud Gratianum pluries fit mentio Gerontii miniusdam Episcopi, qui in aliquibus codicibus Leontius perperam . & corrupto u mine appellatur. Si pro germinis habenda sunt illa monumenta, ego in Gerontio facile agnoverim Episcopum illum Fidenatem in Latio constitutum, quem scismus interfuisse Romanis Goneiliis 3. SI 4. sub Symmacho anno sor. N 3 2. , quum nemo alius proponi possit Episcopus, cui epistolae Gelasianae accomodari facile queant. Illi modo jungitur nomen Petri, modo Iohannis, modo Philippi , modo Germani Episcoporum. Petrus sane fuit Gelasii tempore et tam in Latio Laurensis Episcopus, quem anno 48 . scimus interfui me in Concilio Romano sub Felice III. Gelasii decessore, ad quem Gelasii epistola referri posset, nisi fortia quispiam arbitraretur reserendam ad Petrum Episcopum Ravennatem , qui sub Symmacho Papi interfuit Conciliis Romanis anni sor. so a. so 3. & 184. Iohan nes, ad quem etiam Gelasii epistola scripta sertur, vel eit Ariminensis, qui interfuit aliquot Romanis Conciliis sub Symmacho, vel Thuritanus, qui adfuit in Romano Concilio anni scit . , vel Spoletanus, qui in eisdem Romanis Conciliis Symmachi interfuit: vel demum Vibonensis Episcopus, cujus nomen adparet in subscriptionibus Concilii Romani sub Symmacho anni 4 ρ. Philippus alius esse nequit, nisi Episcopus Numanates ex Piceno, cujus fit mentio in Concilio Rometnos. Felicis li I. anni 48 . Demum Germanus fuit Episcopus ille Pisaurensis, quem memor1nt acta Concilii Romani anni 4 9. sub Symmacho celebrati. Ita quodammodo sub ineerto de his Episcopis disserui, quod non satis aperte constet, quos Gelasianae epistolae, seu fragmenta epistolarum spectent, prasertim etiam quod non
adeo certi esse possumus de eorundem fragmentorum fide, atque integritate, quae vel ex uno Gratiano , aut ex aliis non prorsus, & undequaque probatis Collest Tibus Pendet. Ut vero exordiar a canone xx. dist. 63., is hanc hahet inscripti
nem e Gelassus Poem Philippo, ly Geruntino Epistopis . In aliquibus codicibus pro Greuntiso legitur Geroruio, in aliis Geremiam. EpistoIat argumentum est de plebe