장음표시 사용
411쪽
sensibilias subiecta, quaere rationum Demῖ quςritur, Vir Deus ex nec tale iustitia agat, mihi certe, quod sic, apparet; nam Deusse ipsim negare. neqPir, atquisi cudum iustitiam non ago et, cum ipsesu irestitia se ipsῖmproculdubio negaret, hoc non aes dicendum, sed bene ,-iustum est, agat: quare, πc. Pro δε- terminatione hesin questionis notandum eris,quod agere ex necessitate iustitia dupliciter euenit, uno modo, quod nihil eri possit, qui is tum ellet, iustum esset, alio modo,quod exstia iustitia sedeterminetur ad aliquid faciendum, quod nequeat illud omittere, vel oppositu acere. Si primo modo, rursus asinctione opus est, vel en sumitur large,ve ricte,scilicetprout obligationis Lbia tu re picit. Si primo modo ,sic Deus ex necessitate operari dicitur . iustitiae, asstrictesumatur iustitia, quatenusscilicet obligationis di bitum includit, sic Deus ex necessitate nil agit. Nunc ad agmmentum oppositumpor dici, qδ quicquid Deus facit, id ioisiserea dum irestitiamfacit, q est codecentia quςdam, π hoc modo iustus est, quoniam nonfacit, nisi qd codecet, quare se ipsium minime negat, nihil tamen sieri dicituscundu iustitiam, q ob irationis de. Atarimportat, a nemini est obligatus, nullo igitur modo ex necessitate iusti agit Deus, 1 a cogi non pol. Et hςc de pollicitis saris
NUM DEVS QVlD MELIUS FACERE POSSIT.
Distinctio XL Ili I. Lectio CXL. Irca quadrax fima uersaturi quartam in ordine huim prim libri distinctione, nexum in Primis perpondemus, sicundo ad
412쪽
ad diuisionem accedemus, tertio simulas enodabimus partes. De continuatione , siue serie non multum insudandum. Ex quo enim Magistersent. superius ostendit, quanta omnipotens Deus possit, nunc consequenter, qγaliapossit, explicare incendit. Prsens sti, tur dytinctis in puncta tria principalia usurpari hiabet, in quorum primo inquiritur. Num Deus valeat res meliores facere, quam fecit. In altero in ordine secundo, nim mellari modo, quam fecit. Devism, an modo oraposset, quae olim potuit. Circa primum, ut Magistrisent propositam, atq; co iam faciliori via cog ostere valeatis, coclufionem primo ponemus asi malivam dicentes. Dea
posse res meliores facere, quam fecerit. Nam si non posset, vel hocpes et,quiasimpliciter, c semme bona ea creatura qJ funditus est falsum, quiasic creatori ci eatura ςquali oret, quod non est die'
dum, Ut quia crearum non est capax huiusmodiperfectionis sed hoc non odistat; Deus etenim dareposset capacitate meliorem cremturae, ita meliores resfacere, quam fecit. Et hςc de primopum dio. In altero ut cognoscamus, num Deus meliori modo res facere possit,qua Uecit, ita procedemus dicentes, totum hoc ad duopos referri, vel adscientiam summi artificis, vel ad res ipsas.'ergo modus tabs ad scientiam artificis conferatur, nulli dubium est, Deum non posse mundam,sae totum uniuersum, quam fecit, meliorem facere. Alfi modusfactionis ,siuefaciendi . d. rem sciam: reseratur, tunc dicenduerit, J Deus sque bona, minus
nec no meliora facere queat. Et hςc desecunda particula Superesierita, σ vltima huius disin Elionis, ubi I peculanda υenis. ωm Deus ea modo possit, qua olimpotuit. Mibi sane videtur. Aa dici,
413쪽
ilici, quod sic. Nam eademsemper est potentia, quare, Podprius potuit,stmodo dicendum est, quiapossit. At dicetis,potuit non incarnari, man nasci, qua modo minimepoto quare,se Pro intellectu huius rei velim sciatis, ql veluti oemscientiam, quam lhu uit, modo habet,sed non eodem modo, ita re 'ectu cuiuscunq; irri potentiam,quam habuit dicitur oes modo balere, licet talis p ltentia non semper eon modose habeat. Vnde Dei potenti emps extendit ad carnis asumptionem, quacumsemel essumpta sit, iterum de nouo nequit acquiri,sed per eandem potetiam,per quam potuit incarnari ,pot mori incarnatus fulse , cui homo per eamdem potentiam potes hodie videre, o heri vidisse. Et Mesaris.
facere potuerit, quam fecerit.
Lectio CXLI. PGpulchra quidem lent circa dicta Magistrisint. extatari quota, e quorum numeYo nos duo tantum in prsem tiarumpercurremus, quςrentesprimo. Num Deus benedictuso' omnipotens, ut dictu uisperius, aliquam unam,o eandem creatura melior facere potuerit, quascerit. Pr erea,
Num data quacunq; oreazu a, Deus aliam secundum steri perafectior producere,suefacere post. Quantam ad primum, a guttur negatiue,s primo sic. E sectus,qui ab aliqua causa si nurotam virtutem causaeproducitur, non videturposse ab ipsa meli
414쪽
rari: at quHibet creatura producitur a Deosecundam suam vim tutem e quare, . Insiper, quod optimum est, quo modo magis
perfici poteriis at q Deus fecit set optima Genesis imo, Vidit
Deus cuncta, quascerat, os erant valde bona: igitur, oec. Ex alio lutere totum videtur dici posse oppositum: nam quicquidpotnatura, σ Deus adhuc amplius, m melius,sed natura opere res magis perficiuntur, quia videmus hominem de pueritia in melius mutari, sicilicet in iuuentutem: ergo, me. Pro ultima rei resolutione sciendum est, duplicem dari bonitatem, uti duplex datur emistitas, videlicet essentialis, O accidentalis: loquenilo ergo de boniatate accidentali nullus est, qui dubitet, quin Deus itas facere valeat creaturas meliores, qu fecerit, dummodo natura rei norepurare plures perfectiones accidentales habere. Si vero loquamur de bonitate essentiali, tunc distinguedum erit, aut enim loqui volumus de crearu proprie dicta,qua es ustantia completa per se sumpta, aut de ereacuma large sumpta, qua oem natura includiter ear a laesit siubstantia, siue accidens. Si primo modo accipiatur erratura prosubstantia completa, σpersee subsistente, tuinc dicem Δm erit, quod talis meliorari nequaquampost, quantum ad bonitatem es entialem,m intrinsecam: at si capiatur creatura large, idest pro omni re creata naturaliter, tune fatendum, quod aliquaereatura possit meliorari accidentaliter: nam possibile est, ql talis res de gradu imperfectiori adperfectiorem deiacatur. Nunc ad
gumenta dicamus,Wprimo adpt imu, totum currere de causa agente ex necessitate natur non aut libere,uti Deus est vel dic
ais ad maiorem propositione, lis talis Oectus ab aliqua pendeat cause
415쪽
causa secundum oem sitam virtutem minime meliorari posse, nisi expartesubiecti. Ad ecundum argumentum re pondaur, d et naciuςq; res a Deo producta secunduse bona est, non tamen optima, quin potis meliorari queat, oia ergo ad uniuersam coliata solita sunt. Et hςc de pruno quoito. Solet qagri secundo. trum data quacunq; creatur Deus aliam facere post perfeciliore econcisi
peciem, ita ut non sit salus inperfeZtionibus J ecficis , sed bene
processus in infinitum. Arguunt hic quidam partem assi marisiam defendentes,'primo sic. Res a Deo videntur procedere,vt n meri ab unitate, at ab unitate numeri tendunt in refinitum, ita ut data quacunq; θ ecie numeri, adhuc maior Ligeat, possitq; coceduigitur, c c. Idesidaeta quacunq; 'ecie, quantumcunq; pes Ela, adhuc perfiditor poterit inueniri. Deus ergo videtur posse producere crearumam meliorem, τι fecerit procedendo in infinitum. Prςterea, Deus oe illud, quod minime implicat contra destionem,
facere potest ,sed lassitas cospecies saltem in potentia succestae,
nullam videtur contradi lionem admittere: igitur, me. Circa qu6honem hanc duas inuenio opiniones, una quarum admittit tui progressum in infinitum, altera vero non, de pἰibas parum .
curando argumentis addaEtis rellendobo, erit finis. Ad primilergo neganta venit smilitudo de numero: non enim es adprop stum: nam innumeris processus in infinitam non est, nec Ap per. accessum ad unitatem: nam est dare numerum propinquisinu metnitati ut puta dualitat m sed est per recessum a dualitate; e co-irario verὸ proclus , qui ponitur in stetacbus rerum, non dicitur.esseper recissem earum a Deo, vomsis dare infimum si eciem ma
416쪽
xime distatem as ipso Deo: ponitur ergo per accessum ad Dcum; quapropter argumentum non est ad propositim: unde Dion si dictum venit intelligendum,quod numerisint ut steries, quantum ad compositionem, non quantum ad infinitatem Ad secundum argumentum, venit negandum, quod figurarum proc sus in in
ntum arguat processum naturarum Jec carum in infinitum. Et byc de pollicitis.
NUM DEVs,VNIVERSUM MELIUS PRO.
Lectio CXLII. T latius procedamus, quam fecimus hodierna die ; duo
prςter prςdicta excitanda erunt qus a, quorum prii mum. Virum Deus uniuersum melius, quam fecerit, facere possit. IUuper, nu Deus quid melius oriosis a virgine Maria facere potuerit. Circa primum, quid nonnulli dicant, audite. Nam pro parte ne at tua ratiocinantμr, m primo sic. οι bono ut norunt omnes nil melius essepol sed uniuersum omne bonum includit: igitur uniuerso nil melius. Pr erea, bonitas e rum, quae sunt adfinem , culdubio ex se habet pensari, at unia uersum ordinatur ad finem, scilicet ad Deum,quo nil melius: ergo a simili uniuerso nil erit melius. Ex alio latere, ga totius bonitas a partibus pererit, quantum ad illarum bonitatem, mpartes Triners meliores ese possunt,quam sint,m exressiue, quia plures, intersiae, quantum ad bonitiata accidentales: ergo, oec. Pro re-
417쪽
ponsionesciendi est, uniuersum tribusposse accipi modis, uno modo, prout includit omne ens creatum, se increatum, quod est actu, quod inpotentia, sub mostensu non loquimur nos in proposito de uniuerso, φιo certe nil melius essepol,quia omne bonum, quod est,m cpιod essepol, includit; de quo primum allatum a mmentum currit. Alio modo capitur uniuersum, ut includit omne ens actu creatum, σ increatum, σsic dicunt quidam, uniuerssic accepto, nil melius inueniri, nec damiposse,quia in eo includitin Deus, quo cum bonitare creabili nil cerae melius. Postremὸ Luersum videtur posse capi pro e), qt omne ens creatum includit,
quod est actu, cs creabile, quod est inpotentia, oesic qusis dupliciter habet intelligi, uno modo. Utrum Deuspostfacere uniuersium omo aliud secundum 'eciem, quod isto mundosit melius, alio modo,utru Deus possit facere uniuersum qi nunc est melius. quam modo sit. Si primo modo, dicendum est, quod non; aυῖν flos cundo intelligatur modo, tunc sic. Nunc ad argumentum se cundum pol dici, ql bonitas eorum, qua sunt adfinem, non olum ex fine, verum et ex escaria sequelfinem pensari debent, unde licet finis extrinsecus ipsius uniuers nequeat maiorari, res tamen creata possunt i m secatius assequi,σ ita quo ad hoc pol meli rari. Expleto primo γυῖα ail alterum ut accedamus,ςquum est; arguunt ergo g da P parte assemativa sic, qJ Deus potuerit alii dmelius beata Virginescere, qdfecerit, V. g. qutat si adyada
natura,vsunt Angeli,quanir vero ad dona gratiae, ecce humanitas Christi, non potuit tame acere, ql ipsa, vel alia esset mater
418쪽
LECTIONES LIB. PRIMI. DE VOLUNTATE DEI.
Distinctio X L V. Lectio CXLIII. 38 IMIrabili quidem Uus est Magistersint. artificio, is ora
dine in di ponendis hisce distinctionibus. Nam cum verba fecerissuperius de Deiscientia, de eiuspote- nate, nunc incipit de eius voluntate agere, tria pollicendo. Quid primosa Dei voluntas. I ver, quid possit. Tertio quot modis accipiatur.Circa primum, Dei uoluntas nihil aliud est, qua ipsi,met diuina essentia realiter, disserens tamen siola ratione ab ipsa, scut O sicientia, Ob quam diuersimodi considerassioneyn, aliqua diuinaesolent ascribi voluntari, q non attribuuntur essentis unde bene dicitur,Deus vult oia, non tamen dicipol,Deus est oia, nouo ante identitate uoluntatis, σ essentia. Et hςe de primo pumeso. Qimium adsiecundum cognoscendigratia, quidposse Deus, arbitror, e re coperto habeo, diuinae voluntatis causam minimequςrendam esse, cum ipsi Deus sit olum causa, qua producuntur in tepore. At video vos hac in parte nimis curiosios dubitare,quare causa diuina uoluntatis non sit quςrenda, cum scire sit rcm pereansam cognostere ' Ad hoc dicipo quod si causa uoluntati, Dei u end oret, tunc ipsa nolet prima causa, m haberet aliquid maiusse, quod est falsum: nam ipsa secundam rei veritatem este se uniuersalis aetam, non solum quae fiunt secundum cursum naturalem, sed et mirabiliter. Et hςc pro secundo puncto. Pro intellectu vero tertν pertinentis ad diuina uoluntatis Dificata,
419쪽
quid dicat Magister, qu6o audite, quamuis enim uoluntas ben placiti Dei in se una tantumst , nihilominus uoluntas signi in quinq; igna solet usurpari. Nam accipitur quandoqueproprς-cepto, proprohibitione,pro consilio ,propermissione, σpro op ratione uoluntatis diuina. Ροιa uoluntates Dei ideo dicuntur, quoniam Dei uoluntatis ignasunt, non tamen itasti nasunt, quia velit Deus o eri, sed quia se ad modu uoluntatis habent. Vnde sciendum est, quod prima uoluntas beneplaciti dicitur, alia vero voluntates; inuncupantur, c disserunt in hoc, quia benepla- ωι uoluntas Nerna est, reliqua uerὸ unt temporales. Insuper beneplacitiuoluntas emper adimpletur, at aliae non . Sed dicetis,
eum uoluntas Dest ipsemesua essentia, quae una est, quo mota varijssumitur modis es Restondetur, quodsi propriesumatur se eundum quod ipsa Auina essentia,unum eri gnificatum, at si re pective, tunc varijs dicetur accliposse modis , ut iam adium est. Et hς utis. IV DE VOLUNTATE DEI. ' Lectio CXLIIII. ra
NE AE . iis illari posse videar, pro uberiori doctrina
e orum,qua in textu Magistrisiunt tacta, hodierna die sum de uoluntate Dei loquuturus Golet etenim diuersi mode accipi in riptura, nec mirum: nam licet Dei uoluntas umese, c non diuer auocutio tamen de Dei uoluntate dicitur di persi, undes et Dei uoluntas distingui in uoluntate beneplaciti,
420쪽
voluntatem gni. Voluntas beneplaciti duplex est,scilicet tecedens,m consequens. Voluntas uero igni quintuplex, ilicet prohibitio, prςceptio,consilium, impletis, siue operatio Permissio, hoc est ille terminus uoluntas, aliquando est idem, quodδbibitio, quandoq; id significat, quodprςceptum. Vndepatet, quod hςo istinctio, non est rerum distinctio sed est distinctio huius uocabuli uoluntatis, sicundu diuersassiuas ignificationes, quibus acci pitum inscriptura. Voluntas Dei antecedens non esi ahquid in Deo quomodocunq; distin tum a uoluntate Dei consequente ,sed
ille terminus uoluntas antecedes, ea terminus connotativus multa
significans, Deum scilicet, c creasuiram, oe ita describi potest,
voluntas antecedens est uoluntas diuina dans alicui antecedentia ad consequendum aliquid cum prςcepto, os consilio exequendi, sine reuelatione contrarii parata ei coagere s velit. Hoc modo Deus antecedenter vult oes uiatores iuste vivere, quia dat potemriam, intellectum, is stectum cuprςcepto,nec ideo prςcipit bona,
quia bona sint, vel Phibet mala, quia malasini,sed ideo hςe bona'
siunt, quioprςcipiuntur, c 7 mala, quias obibentur, Item Deus non vult aliquem antecedenter peccare, quia nec prςcipit, nec eonsilit peccare. Item Deus non vult Abraam antecedenterim molare filium, quia licet dederit immolandi potentiam cum pr .eepto, ei tamen oppositum reuelauit. Item Deus vult prscitos saluari ,sed non vult dmones, uel damnatos saluari antecedente noluntare,quia illis minime vult coagere ad opera meritoria, quibus salutem consequantur, neuesine meritis conferresalute, bene vult omnes uiaeores s Hosfieri uoluntate antecedente, quia dedit. potentiam