장음표시 사용
321쪽
orpidum evadit; animus autem segnis, hebes, tardus, etd tristitiam magis quam ad hilaritatem proclivis. Hinc, t postea locus erit ostendere, dispositio ad morbos quos
iam nascitur. Omnibus autem notum est, rem longe alier se habere in regionibus temperate calidis, siccis, et se-enis, quorum incolae, plerumque saltem, magna corporis lacritate, et pari animi hilaritate, gaudent. Facile igitur redendum est, peregrinationem in tales regiones pravam stam dispositionem maxime corrigere et emendare, Rutorta se prorsus tollere. Alteram commoditatem, quae suidem summi est momenti, coeli mutatione pro certo onsequimur: Multorum nempe morborum causas occas- males praecavisse. Omnibus notum est, multos gravesque norbos in hac insula grassantes a subitis tempestatis muta-ionibus originem ducere. Periculum ex hoc sente pro-eniens vix aliter evitandum est, nisi peregrinatione in re-sione S temperatas, ubi tempestas etiam hiemalis subitis stis varietatibus minime obnoxia est. Coeli itaque muta-ione omnes causae quorundam morborum remotae, ex CLectibus coeli nostri provenientes, evitantur vel minuun-ur : Et nemo ignorat, quantum intersit, ad omnes fere
norbos medendos, CausaS eorum remotas quam primum, ollere. In multis casibus, quando Causae remotae tollun-ur, morbus, nullis adhibitis remediis, brevi tempore sa-iatur: Vires scilicet naturae medicatrices, omnibus impe- imentis sublatis, per se ad morbi curationem sussiciunt. γn aliis quidem, corpus tantam perniciem a causis remotis ccipit, ut licet hae tollantur, non nisi longo tempore, et doneorum remediorum usu, ad pristinam sanitatem restiuatur. At, etiam in his casibus, idem medendi consium, ad causas remotas tollendas, locum habet; morbi: nim sanatio neutiquam expectanda est, dum causae ejus nanent, et perniciem, quam primo fecerunt, in dies reno
Denique, sunt remedia quae corpus humanum ςodemere modo quo coelum calidum assiciunt. Balneum scili et tepidum, diaphoretica mitiora, praesertim diluentia, restitus plenior et calidior, praecipue indusium laneum, rictiones, exercitatio crebra et modica, perspirationem excitant, et aequalem sui dorum distributionem promovent. Multum itaque hujus generis remedia in variis morbis Pso-ficiunt: Ut et calor modicus, qualis in hac Insula tempore aestivo obtinet; et quum coelum moderate Calidum eo statem essectus habere observatur, in regiones tali coelo gau-iente S suscipere peregrinationem, quam ma ime rationi
322쪽
consentaneum est. Hoc modo, ex analogia remediorum effectuum, mutationem coeli in multis morbis magnum polliceri auxilium, optime colligendum est. Postremo, ex sedula observatione rerum in morbo aliquo
laedentium, satis colligi potest coeli mutationem utilem fore. Exempli gratia, aer frigidus, respiratione in pulmones receptus, pectore laborantibus tussim saepe movet. Haec vero morbum auget. Arthritici quoque, ex eadem
causa saere scilicet frigido in haud parum saepe patiuntur
incommodi. AEgri autem hujusmodi incommoda evitare nequeunt, nisii in alias regiones transeant; nam si in hac insula manent, aeri nocenti quotidie exponuntur. In his itaque et similibus casibus, experientia docet, aliquid esse in nostro coelo aegris inimicum; et, etiam sit non causa sit morbi, optime tamen exinde colligendum est coeli mutationem auxilio fore, quia magnum incommodum, et periculum vix aliter evitabile, facile summoveret. Ob has praecipue causas, ni salior, coeli mutatio, itinere in regiones coelo temperate Calido, sicco, sereno, et aequali
gaudentes, facto, multis morbis in hac Insula gramantibus maxime prodesset. Observandum tamen est, quicquid beneficii aegroti ex ista peregrinatione percipiunt, non soli aeris coelique mutationi tribuendum esse; quippe aliud remedium, idque vix minus emcax, in multis saltem morbis, simul adhibetur: Nempe, modica per longum tempus
exercitatio. 2Egroti nostri, quum coelos mitiores petunt, iter longum saepe per plures septimanaS perficere coguntur ; et Omnes medici norunt, hoc magnos quidem effectus, et saepe quam maxime salutares, in corpus humanum producere. Et si, in hac disertatione de coeli mutationis effectibus, non de virtutibus exercitationis proprie agendum; tamen minime a re alienum puto, de his etiam pauca dicere. Ad argumentum enim nostrum aliquo modo
pertinet; et de exercitationis effectu semper cogitandum est, quandocunque coeli mutationem suademus; quippe nimirum ambo ex necessitate simul junguntur, eosdemque fere effectus, plerisque saltem in casibus, in corpus humatium edunt. Et ratio et experientia satis docent, modicam et diuturnam eXercitationem, qualis est in longo itinere perspirationem et sui dorum ad superficiem determinationem promovere. Et nihil dubito quin multi aegroti ex hoc solo exercitationis effectu magnum levamen perceperint : Ni fallor, multae morborum sanationes huic tribuendae sunt, quae vulgo aeris mutationi imputantur.
Quando coeli mutatio pro remedio tentanda est, quae
323쪽
tio nascitur, Utrum aegrotus per mare, an per terras, iter acere debeat Z.Ex observationibus multorum medicorum, ana veterum qUam recentiorum, satis patet, navigationempsam in pluribus morbis haud parum proficere. Clari linus Gilchrist, paucis abhinc annis, pulcherrimam disierationem edidit de navigationis usu medico, qua plane, tendit, navigationem remedium ecte, et quidem in plu-ibus morbis eis cacissimum. Multorum aegrotantium hi
torias tradidit, qui plane hoc remedio, quasi ex ipsis Orci
aucibus, abripiebantur. Vatiae res, quae in navigatione btinent, procul dubio ad istum effectum conducunt: Et ninime negarem, aeris marini humiditatem et aequalem emperiem, et vapores salinos, aliasque dotes, opem ferre osse. Mea autem sententia, quicquid boni ex navigationeercipitur, ipsi rexercitationi praecipue imputandum est. ilchristus pulcherrime Cistendit, exercitationem, et qui- cm satis validam, a navigatione oriri, praesertim si navis arva fuerit, et mare turgidum. Ostendit etiam, hanc xercitationem commoditates quasdam sibi proprias haere, et, in quibusdam casibus, omnibus aliis exercitatio-ibus longe praestare. Saepe quidem, praeter exercita ionem, aliud remedium navigando obtinetur, nempe, egritudo illa marina dicta, quae nauseam et vomitum epe excitat. Haec magnos habet effectus, et in pluribusi orbis utilissimos. Medicis jamdudum innotuit, nauseam: t vomitum apprime utiles este ad perspirationem excitanam, et debitum sui dorum motum ad partes CX ternas pro-ὶovendum vel restituendum. Magna etiam vi pollent ad X pectorationem promovendam, si pulmones colluvie ali ua gravantur. Hujusmodi autem nausea, non nisi sola
avigatione per longum tempus adhiberi potest; sed hocaod O, per plures dies, vel per integras septimanas, haudaro excitatur. Et experientia docet, nullum exinde per i ullam. aut detrimentum oriri. Vix tamen credo, similem auscam, Ope emeticorum quae arte comparantur, per ali-uod tempus sine damno excitari posse; pauci saltem me-ici V perimentum suaderent, et nulli aegroti tali consilio btemperarent, sed a remedio adeo detestabili abhorrerent. Ostquam nausea cessaverit, homines navigationem saci-'ntes Plerumque optima sanitate fruuntur ; et maximam ubi appetentiaria sentiunt, etsi nullam fere exercitationemiabznt, praeter ipsum navis motum. Hic motus, ut recte iotavit Gilchrist, tanquam gestationis species, e escitati mis munere sungitur, et debitum sui dorum motum pron OVet. Praeterea, altera et vera exercitatio navigando
324쪽
perficitur: Nam, prout navis fluctuat et jactatur, consentaneu 3 corporis motus requiritur, ut corporis positio et libramen servetur; alias enim nemo movere, et vix stare vel sedere, potest. Ad hunc motum perficiendum, omnium fere corporis musculorum exercitatio modica, crebra, et
vix sensibilis, requiritur, et haec exercitatio sine ulla intermissione perficitur; ita ut quandocunque aliquis navigationem facit, etiamsi in lecto decumbat, vel dormiat, exercitatione vel gestatione saltem utitur. Quicquid igitur boni ab exercitatione aequali, moderata, et continua, in morbo aliquo percipitur, a navigatione, prae omnibus aliis exercitationibus, jure exspectandum est. Nequaquam ignoro . hoc remedium in pluribus casibus incassum tentatum e sie: Novi autem in aliis optimos effectus ex eo perceptos ni isse. Et, si quis in animo secum perpendat, in quibus casibus plerumque adhibitum fuerit, neutiquam mirabitur non semper ad vota successisse. Vix unquam enim tentatum est, nisi in morbo admodum periculoso, et haud
raro prorsus insanabili, phthisi scilicet pulmonali: Et saepe
aegri, non nisi in extremis morbi stadiis, navigationem susceperunt. Et omnibus medicis notum est, istum morbum, ubi diu permanserit, perniciem fere immedicabilem pulmonibus intulisse.
Nemo ignorat, alias exercitationis species, equitationem nempe, vel gestationem m curru, quibus multi scriptores medici, et praecipue Syden hamius, tantas laude S tribuere, etsi interdum feliciter succedant, saepe frustra tentari.
Magnam autem commoditatem, prae omnibuS aliis exercitationibus, navigatio possidet ; nimirum, quod in multis casibus usurpari potest, ubi omnes aliae, propter aegri debilitatem, prohibentur. Haec enim adeo levis mitisque est, ut plerumque i pso aegro vix sensibilis sit; et ab aegrotis, quantumvis imbecillis, sine periculo tolerari potest. Nonnulla quidem exempla sunt, ubi aegri, jam morbo
fracti, et adeo debiles ut sese movere nequirent, in navem portati, perfecto itinere, vire S et sanitatem recuperaverunt. In iis itaque casibus, ubi aegri nec equitationem, nec gessetationem in curru, tolerare possunt, ideoque iter per terras facere nequeunt, Procul dubio navigatio tentenda est. At, ubi aegri peregrinationem in regiones idoneas per terras suscipere possunt, dubitari potest, utrum navigatio ex proposito anteponenda sit. Si longa fuerit, multa incommoda ex ea nascuntur, praccipue pro ratione diaetae ; nonnullic nim aegroti diaetam ex lacte et frugibus consectam requirunt, quae longa navigatione vix obtineri potest ; et hominibus,
325쪽
iinibus, vitae molliori assuetis, incommoda navigationisi e tum et fastidium incutiunt. Et vix audeo a flerere, aetera navigationis beneficia haec incommoda Compenare. Nec negarem, iter per terras in curru perfectum ptimos estectus, et iis ex navigatione provenientibus si- alles, habere. Hominibus igitur, quibuS opes integrae opiam dant, et vires susscientes restant, jucundioremiam persequi licet, iterque per terras facere. Aliis quius re S angustae domi, aut corpus prorsus debilitatum, tam optionem prohibent, remedium non minus emcaxavigatione porrigitur. Denique, quaestio adhuc manet ; Ubi coelum mutare Onvenit, quaenam loca maxime idonea sirit Z De commo- is aut incommodis variorum locorum nihil certi statuere adeo; quippe in his rebus equidem minime versatus sum. 'oelum temperatum, se remam, siccum, in plerisque salem Casibus, et aequale, requiritur. Regiones Europae Lustrales, Hispania, Italiae major pars, et Galliae partest Ieridionales, tali coelo gaudent, ut et blade ira, et Insulaeermudae. -Postea locus erit pauca tradere, de usu quem 1edicus ex coelo etiam fervidissimo capere potest His rebus praefatis, nunc de quibusdam morbis ex coelo ostro provenientibus magis speciatim tractare licebit. Demnibus ex hoc fonte dimanantibus, neutiquam in animoiit disceptare. Sussiciat aliquid perpendere, de illis moris in quibus coeli mutatio maxime prodest, et quorum ericulum aut incommodum hoc auxilium praecipue po-ulant.
Morbi, qui coeli nostri esseChibus tribui possunt, variant
cundum aetatem aegrotantium. In juventute, morbi lectus assicientes, quorum haemoptysis, et phthisis pulmo- alis saepe ex ea proveniens, sunt principes, plerumque ccurrunt. Etate provectiore, hi morbi rarius observanar; et tunc succedunt varii morbi viscerum abdominaum, et praecipue ventriculi, et ex iis saepe oriuntur, vellitem cum iis laepe junguntur hypochondriasis et arthri S. Etate ulterius ingravescente, et viribus omnibus jam eiicientibus, coeli intemperies homines debilitatos, et mi O fere confectos, opprimit, innum meris malis e X Omniaste discruciat, vitam acerbam reddit, et mortis gradum v 'stinat. Hunc naturalem morborum ordinem in sequenti-
us Observare statuimus ; et igitur a Phthisi Pulmonali ,
uae in ad 'lescentia plerumque occurrit, incipere Opor-
326쪽
NULLUs sere morbus in hac Insula gras a lux, Ptitui ii
Pulmonali ma is attentionem merens, sive vastatione S c jua sp etamus, sive illos qui saevitiae ejus objiciuntur. bitabulis mortuorum Londinensibus fides habenda sit, quarta pars nostrorum phthisi perςunt: Et haec genetis humani strages immanis in juvenes praecipue cadit, saepe in formosissimos, praecipue sequioris sexus, et in eos qui ingenio, et animi et con poris elegantia, praestant. Sed, si tanta luctuosa jactura ab uno solum morbo non credenda sit, ponamus tabulas Londinensis etiam in duplum errasse, magna adhuc et quidem miserrima hominum stragra phthisi imputanda erit. Si operae pretium es et calculum in fit tuere, nequaquam dissicile sol et ostendere, phthisin pulmonalem in Magna Britannia viginti et quinque millia homi- Num quotannis necare. Clarissimus Syden hamius opinionem non longe ab hac alienam de hoc morbo proposuit :Nempe, quod phthisis pulmonalis duos tri crates eorum, quos morbi chronici jugulant, interficeret. Alio loco statuit, morbos chronicos tertiam fere hominum partem Te-Care : His itaque proportionibus postis, patebit phthisin pulmonalem quadraginta millia hominum, et amplius, in hac Insula quotannis absumere. Sed nili in opus est de hujus morbi vastationibus disceptare. Pauci sunt quibus Cognati, familiares, aut amici, hac peste abrepti, non sunt lugendi. Misera haec tabes, saeva, atrox, et insensibilis, teneros et amabiles depascens, caede et luctu patriam implet. Nostrae Insulae phthisis pulmonalis morbus erademicus habetur; nec immerito; Quippe nulla sortasse regio in
orbe terrarum est, qua tantam caedem facit. Omnes medici fatentur, in plerisque saltem casibus, remedia etiameiticacissima huic morbo frustra adhiberi : Et, ubi phthisis inveteravit, plerumque desperatur. Etiam phthisin incipientem sanare, vel praecavere, opus precarium et dissicile est. Nullum autem remedium in hoc morbo melius successit, quam coeli mutatio, itinere in regiones calidiores tempestive facto. Quicquid igitur in morbo adeo pericu loso auxilium pollicetur, stiriama attentione dignum est.
De eius agendi modo, nunc est inquirendum ; et ex observatione symptomatum, et caularum morbi, tam pro X lmarum quam remotiorum, et e X analogia rerum juvantium,
indagandum quomodo remedium illud proficiat.
Phthisis pulmunalis his signis plerumque dignoscitur:
327쪽
Universi corporis marte lenta, comitante febre hestica, 1 nsu ponderis, aut stricturae, aut doloris in pec fore, lpi, randi difficultate, tussi crebra et moleria, initio hic Ca, postea cum sputo plerumque purulento. Signa quae phthisin incipientem denotant, variant secundum causas unde morbus nascitur, veluti peripneumoniam, Catarrhum, hae-moptusin, E c. -Causa pro ima hujus morbi satis innotuit: Cadaverum se Chiones hominum phthisi mortuorum fere semper ostenderunt tubercula, vomicas, ulcerationes in pulmonibus, quibus istud viscus interdum magna ex parte consumitur. Dico haec fere semper obtinere ; vix enim 1 ituere audeo rem ita semper se habere; sunt enim messici, nec parvi nomini S, qui strenue contendunt, nullum ulcus nec aliud maJum viii bile interdum reperiri posse in pulmonibus eorum qui sputum purulentum copiosissimum, caeteraque phthii eos signa habuerunt, et qui phthisi plane
mortui sunt. Hujusmodi autem exempla rarissima esse, Omnes consentiunt, et veram phthisin ab ulcere, vel potius ab ulceribus, in pulmonibus oriri fatentur. Sectiones quidem cadaverum satis ostendunt, in plerisque casibus,
non unicum ulcus aut tuberculum morbum facere, sed plura quae continuata serie in inflammationem et suppurationem abeunt. Et, cognita itaque causa proxima morbi, indicatio eurativa oritur, tubercula resolvere, vel, si jam. in suppurationem abierunt, ulcerationes quam primum sanare. Hoc autem, naturae beneficio, non medici auxilio, perficiendum est. Et nihil video unde colligi potest,
coeli mutationem ad hunc effectum utilem fore. Si corporis habitus caetera sanus est, ulcera, in quavis corporis parte, ab ipsa natura facile plerumque sanantur, et hanc
lanationem medici quidem facile impedire possunt, vix
autem promovere. Nulla enim remedia novi, quae saluti-
sero isti proce sui vi aliqua specifica faveant. Satis notum
est, multa remedia quae hoc consillio adhibentur contrarium prorsus effectum habere, et non modo non prodesse, sed saepe maxime nocere. Qualia sunt balsama, tam nativa quam arte comparata : Et haec ideo hodie rarius usurpan
Sunt tamen ulcera quaedam prava, quae et medici et chirurgi auxilium requirunt; et multa ulcera non sponte sanabilia, idoneis remediis adhibitis, facile curantur. Pari r 'i Due, in ulcere pravo et pertinaci, pulmones depascente, Varia remedia tentanda sunt. De agendi modo remedio. rum in ulceribus ex tertias opem ferentium, ratio facile
dari potest. In duas claues se sponte dividunt:-Ιn externa
328쪽
terna et localia, quae ulceri immediate adhibentur, idque
solum assiciunt:-Et in interna, et generalia, quae in universum habitum agunt, et ulceri tantum prosunt, quantum labem aliquam totum corpus infestantem summovent. Priora maximae saepe utilitatis sunt, ad statum aliquem ulceris Curandum, quem experientia ostendit ejus sanationi obesie . Incisiones, exempli gratia, vel escharotica, ad carnem fungosam consumendam, vel partes callosas tollendas, vel novam et benignam suppurationem inducendam, quae ad ulceris sanationem plane requiruntur. Hujusmodi autem remedia phthisicis adhibendi facultas non est; et, etiamsi adhiberi posient, nulla novi signa quibus ulcerum status ita deprehenditur, ut hoc vel illud remedium requiri monstretur. Altera remediorum classis generalium, scilicet, et internorum haud minore vi pollet ad ulcera illa sananda, quae a labe aliqua generali proveniunt. malia sunt ulcera syphi litica, aut scorbutica, quorum sanatio a remediis mere Iocalibus frustra plerumque expectaretur, nisi simul remedia interna, et generalia, ad morbos istos medendos idonea, sedulo adhinerentur. Pari ratione, igitur, in hoc morbo ab ulceribus aegre sanandis proveniente, remedia adhibenda sunt ad labem istam medendam, qualiscunque sit, quae ulcerum sanationem impedit. Sed, ut hoc recte
perficiatur, morbi causas remotas indagare oportet. Non multis opus erit verbis ostendere phthisin, a mera pulmonum laesione, vel etiam a suppuratione, plerumque saltem,
non oriri, nisi prius Iabes aliqua tu iis, vel in universo corpore, exstiterit. Qualis sit illa labes, postea indagandum
rit. Notum autem est, hunc morbum plerumque post haemoplysin supervenire ; ita ut, quandocunque juvenis sanguinem a pulmonibus exscreaverit, desperetur. Interdum etiam phthisis peripneumoniam vel pleurit idem male tractatas, et in suppurationem terminatas, insequitur.
Nonnunquam etiam, licet rarius, a magna aliqua vi externa, pectori aut ipsis pulmonibus illata, phthisis oritur. Ex
his igitur observationibus temere colligebatur, pulmonum laesionem qualemcunque suppurationem pravam, et ulcus insanabile. ideoque phthisin lethalem, producere. Ratio nem hujus perniciei medici, a natura et labrica pulmonum, eorumque munere, petebant. Observabant itaque, sanguinem per pulmones magna vi et copia' fluere, et ipsos perpetuo motu, respirationis nempe, agitari, qui vulneris sanatioisem, partes ejus a se invicem detrahendo et irritan-ώο, impedime credebatur. Denique, aliam etiam rationem
329쪽
eY analogia ulcerum externorum addu Cebant, quae aegre sanantur quando aeri exponuntur. Aer autem in omnes
pulmonum partes recipitur ; si quae igitur ulcera in iis
sunt, ex necessitate agri perpetuo e X ponuntur. Haec autem omnia ad dissicultatem solvendam neutiquam sussiciunt. J Iotus singularum pallium pulmonum semper parvus est, et, nisi plena inspiratione, vix sensibilis : Haud itaque pro- habile videtur, hunc tantam perniciem ferre. Et nihil fere aeris admissioni tribuendum est ; quippe, et sit in pulmones recipitur, nequaquam iis immediate applicatur : Pulmonum enim superficies interna muco semper tegitur, qui vulnus quodvis ab aere facile defendere potest. Notum etiam est, canes, multaque alia animalia, vulnera externa, lambendo, sanare ; quippe nimirum saliva, et mucus cum ea commistas, vulnera ab aere satis defendunt. Omnia itaque argumenta, quae ostendunt laetionem pulmonum phthisiin facere debere, pro nihilo habenda sunt: Et pra terea, experientia satis ostendit rem non ita se habere. Innumera enim exempla sunt, ubi, post manifestissimas pulmonum laesiones, immo et suppurationes, nulla phthisi;
insequebatur. Multi haemoplysin saepe passi sunt, nullo unquam phthiseos signo superveniente. Multi, post peripneumoniam male curatam, suppurationem magnam in pulmonibus habuerunt, quae, pure per sputum rejecto, brevi tempore sanabatur. Denique, exempla quotidie occurrunt, ubi pulmones a vi externa laeduntur aut vulnerantur; phthisiis autem raro exinde nascitur. Si vulnus
magnum est, subita mors omne phthis eos periculum satis praevenit : Si leve est, brevi tempore sanatur. Exemplum quidem singulare est, ubi vulnus in pulmonibus remedium iuit, potius quam causa phthis eos. Praefectus militaris, qui phthisi pulmonali laborare credebatur, praelio vulneratus est, globulo plumbeo per pulmones transmisso. Hoc remedium, asperum quidem et periculosum, optime successit; et homo, per multos jam annos vixit, et adhuc vivit, ab omni phthiseos symptomate liber. Ideoque, ut suppuratio pulmonis curetur, nullis remediis opus est. quae ulceris ipsius sanationem directe promovent, si quae sint tali virtute praedita: Et nihil in ulcere ejusmodi videmus coeli mutationis aegens. Medici auxilium tantummodo requiritur, ut morbus iste, sive pulmones solos, sive universum habitum infestans, qui ulcus insanabile redde-b x, quam primum tollatur: Eo sublato, ulcus sacile sanabitur. Ulceris enim in pulmonibus, sicut in aliis corporis
330쪽
partibus, sanatio, omnibus impedimentis sublatis, solo naturae beneficio perficitur. Haec omnia, ni fallor, plane de momitant; meram pulmonum laesionem, vasisque in iis rupturam, ulcuS insanabile et phthisin nequaquam inducere, nisii prius Pulmone S, vel universus corporis habitus, labe aliqua corrupti sui sient. Sed natura huius labis tantum ex observatione morbi causarum indaganda est. Experientia itaque docet, phthisi illos maxime opportunos esse qui labem congenitam a parentibus acceperunt ; qui, aetate pubere iam praeterita, annum 3s nondum attigerunt; quorum habitus gracilis et debilis est, et thorax ardius et angustus, et spina dorside sormis, et humeri prominentes alarum instar; qui cutem
albam, et laevem, et colorem vultu S eximium, qui longum collum, vocem debilem, et saepe ex levibus causis raucam, et temperamentum sanguineo-phlegi Maticam, habent: Denique, quibus inest dispositio scrophulosa vel haemorrha gica, et qui catarrhis admodum obnoxii sunt. Haec signa
debilem quidem universii corporis habitum monstrant :Pulmonum autem pravam fabricam praesertim notant. Praecipuae tamen et frequentissimae phthil eos causae ad
tres, ni fallor, redigi poliunt; scilicet, dispositionem sero-phulosam, hae inop tysin, et catarshum : Ex quacunque harum morbus nascatur osten stere conabor, coeli mutationem magnum auxilium pollices i.
Omnibus jam medicis innotuit, a dispositione scrophulosa hanc perniciem frequetit illime oriri. Periti stimus
Ne ad , multis abhinc annis, istam sententiam proposuit. Nyden hamio quidem observationem satis memorabilem debemus, quae hanc suggerere videbatur ; nempe, quod in nonnullis phthisicis equitatione sanatis, illo morbo cedente, tumores in glandulis colli, strumas quam maxime referentes, observabantur. Hodie autem' nulla de hac re apud medicos dubitatio rest ri: Observationibus satis compertume it, icrophulosos priae omnibus aliis phthisi obnoxios e Te, et maximam partem phthisicorum hanc dispositionem plane habete. Sunt quidem medici, nec parvi nominis, qui, ex centum aegrotis phthisi absumptis, nonaginta ad minimum 1 crophulosos esse, ponunt. Praeterea, magna celte simi tudo et analogia esst inter tubercula et ulcera phthisica in Dulmonibus, et tumores abscessusque scrophulosos in caeteris corporis partibus. Eandem speciem externam, et, licuestro inciduntur, internam habent, eandemque si illitatem et duritiem : Eodem modo, a parvo initio ad molem sae punianuam paulatria crescunt, ct plerumque sine magno dolor