장음표시 사용
391쪽
Dh PLUMBI VIRTUTIBUS MEDICI s. 1 t
ammopere laudantur: Quam parum vero in his esse erealeant, antea dicta, resque ipsa nos docebit. Nullam nim vim habent resolventem in fluida coagulata congesta, iec, ut ille credidit, admodum sunt penetrabilia. Caeteum, si ea iis inesset vis, qua corporis intima penetrareio sent, ab externa quoque applicatione eadem certo Ce
ius exspectanda essent mala, quae plumbi Vapore S, et prae arata interna assumpta, produxi se novimus. Omnibus amen hisce malis, si conjuncta sit inflammatio, vel eademu perveniat, praesentissimum a solutione Saturnina auxi-ium derivabis. Ad internum tandem sacch. Sat. usum pervenimus.
uicunque vero ea, quae supra de plumbi effectibus in
oppus humanum notavimus, in mentem revocare voluerit,ios plumbi usum internum in genere penitus condemnen-lum ; et, in casibus peculiaribus ac desperatis, vix ac ne ix quidem esse concedendum, hic statuere, minime mira latur. Tanta enim, et subtilis, totiesque ab innumerisuctoribus confirmata illius vis venenata est, estei usque, rimarii tantopere nervis inimici sunt, ut nunc fusius hane em explicare, testimoniisque ulterius confirmare, haud 3pus sit. Minutissimas insuper dolas, vel clanculum, vel tonsilio interno corpori applicatas, aeque tristia saepe mo-
isse mala, vel lentum saltem evasisse venenum, comme-
norasse lassiciet. Non quidem ignoramus e plumbo prae-3arata, a multis haud parvi nominis medicis, in haemor-lagiis, di arrhoea, leucorrhoea, phthisi pulmonali, mulisque aliis morbis, ob adstringentes et sedantes vires exi-nias, fuisse commendata : Nec eadem in his morbis insig- alter interdum profuisse negabimus. Quare vero, quaeso, ad noxia, vel summe saltem periculosa remedia confugies, cum tot tantaque haud minus celebrata tibi sint artis prae- iidia, quae tuto majorique cum fiducia in usum vocare
Auctorum insuper de tuto plumbi usu interno testimonia, examine initituto, omnibus numeris absoluta haud invenies. Effectus enim plumbi, in parva praecipue dosi exhibiti, non statim saepius apparent; post longum tamen tempus semet manifestaturi, vel iidem tanti non sunt, ut certis signis possint dijudicari. Systemati interim tamen
nerVOso nocent, vel morborum chronicorum seminia fiunt. Lenta nimirum Italorum venena praecipuam suam vim
plumbo debent. Si porro ob idio syncrasiam, vel peculiare forte quoddam in exhibitione, aut praesenti corporis statu, quibusdam hominibu a minime nocere plumbum videres,
392쪽
3 a Det PLUMBI VIRTUTIBUS MEDICIS.
quae, quaeso, conclusionis universalis vis erit ρ Sed, quod maximum est, multi auctores, tinctura illa antiphthisica dicta feliciter usi, tutum exinde plumbi usum internum
stre uiae propugnarunt; cum eadem tamen tinctura, quat
qua m pro parte ex sacch. Sat. conficiatur, si per quoddam tempus steterit, rarissime ullam plumbi particulam contineat. Acidum nimirum vitrioli, quod vitriolo Martis inest, plumbum attrahit, et cum eo praecipitatur. Sic infundo vasis sedimentum album invenies, et in liquore plerumque nil ferme aliud quam ferri solutionem habebis. Hanc rem ita sese habere, jam ex sapore percipies. In
ipsa quoque illa tinctura, solutione hepatis sulphuris instillata, saepius nulla plumbi signa detegere potui. In desperatis tamen quibusdam delirii febrilis phrenitici,
ac peripia eum Oniae casibus, mirando certe cum successu se sacch. Sat. ad gr. iv. exhibuisse narrat Cl. Hunde rimarii si . Cum vires stimulan res, quas cum sedantibus conjungito pium, nos ab illius usu in phlegmasiis interdicant, maximam certe in iisdem spem a sacch. Sat. concipere liceret,
si tuto illud in usum posset vocari. Sed ex antea dictis satis patet, quam periculosa sit haec medicina. Si vero in
summo horum morborum acumine, caeteris omnibus jam
exhaustis ac irritis artis praesidiis, in praesentissimo mortis periculo, dubium potius, quam plane nullum remedium adhibere liceat ; rebus ita se habentibus, sacch. Sat. propinare haud dissuaderem. Salutaris tamen hic effectus pluribus, quantum novi, nondum confirmatus est exemplis. Cavendum igitur est, ne, nisi in desperatis admodum casibus, hujus medicamenti periculum faciamus. Et summa insuper opera navanda est, ut postea exhibitis purgantibus oleosis, quantum fieri possit, effectus noxios avertamus.
Sic ad finem perduxi ea, quae hujusmodi operis limites de plumbi virtutibus medicis proponere permittebant. In rerum quidem causis indagandis, interdum ingenio indulsi ;in regulis tamen practicis tradendis, nihil opinioni credidi.
Nihilo tamen minus, ab errore me haud alienum esse, multaque minas accurate dixisse, egomet ipse bene scio. Quae vero sic deliqui, benevole lector, ea auctoris juventuti, nec satis adulto judicio, ignoscas, peto. Nihil igitur superest, quam ut iis, quibus in arte medendi usus sum praeceptoribus, eas, quas debeo ac habeo, grates, persolvam. Earum vero primitiae summo jure Cl. Rhades ac Mechel genio ac memoriae debentur, quos nimis l) Dissertatio de sacchari Saturni usu interno salutari; Acta natu
393쪽
D. PLUMBI VIRTUTIBUS MEDICIS. 393
imis cito dura fata amicorum orbisque literati votis et itauerunt. Ordine tunc Cl. Gleditsch Walter, Gaubium ommemorare jubet mens grata, jubet animi integritas. uae denique, eaque maxima, Cl. hujus Academiae Prosioribus debeo, haud tacere posum. Inter eo S tamen, ae reliquis, Cl. Cullen, quem seri nepotes nostris tempo-bus invidebunt, grati animi ossicia mihi persolvenda sunt. tanta enim doctrinae beneficia, ac benevolentiae mune- .i, quae in me peregrinum ultro contulerit, publico testi-aonio haud celebrarem, ingratus in patriam reverterer,msaque animi proprii dissimularem. Quam tandem sum- iam, totiesque repetitam Cl. Hope in me adhibuerit be evolentiam, ut maximis gratiarum actionibus confitear, Irum, quibus fruitus sum beneficiorum, mens haud im temor postulat. Illum semper diem felicissimum ducam, ut primus florentem hanc Academiam salutari mihi de-it, utpote in qua rarae humanitatis testimonia, artisque tedicae summos fructus, toties expertub fuerim, quorum unquam mihi ex animo excidet grata memoria.
394쪽
DIs PUTATIO PHYSIOLOGICA, INAUGURALIS,
Arterias omnes, et Venarum Partem,
Irritabilitate praeditas esse:
Ex Auctoritate Reverendi admodum Viri,
GULI EI MI ROBERT SON, S. S. T. P.
Academiae Edilaburgenae Praefecti; NEC NON Amplissimi SENATUS ACADEMICI Consensu, Et Nobilissimae FACULTATIS ΜEDICAE Decreto; PRO GRADU DOCTORIS, SUMMISQUE IN ΜΕ PICINA ΗΟΝORIBUS ET PRIvILEGIIs RITE ET LEGITIME CONSEQUENDIS;
ERUDITOR UΜ EXAMINI SUBIICITRI CARDUS DENNISON, ANGLO-BRITANNUS. Soc. Med. Soc. Hon. Prid. Id. Junii, hora locoque solitis.
Sylvis deducti caveant, me judice, Fauni, Ne, velut innati triviis, ac pene forenses, Aut nimium teneris juvenentur versibus unquam, Aut immunda crepent ignominiosaque dicta. HOR.
Cum laureae medicae in hac iuusri academia petitorum moris P. esartis, quae iis, jubente academiae lege, scribendae funi, alicujus viri in arte fuat, aut aliter, nobilis, nomen prae gere; τ' quoJυ , consuetudini et mori recepto ob quens, vos, Egregii Viri, quibus meum primum in medicina laborem dicarem, poIosmum elegi. Quod feci, non ut sesram exsimationem laudando augerem, quippe quae om nium quibus innotuisse sententia, et gravidi mortim judicum tesimoniis jamdudum coormatast, sed ut maximorum, quae in me contu Iisis, benesciorum, animum memorem gratumque attessarer. Lubrnsigitur oblata occasone utor, ut vestrum utrique, alteri, qui parenti me , Angum morbum perpesis, amicus et medicus, mihi praeceptor, et quas pater deinde fuit: Alieri, cujus praceptis, omnia quae de arte ob c- trica novi, debeo, cujusque in me amicissimum animum, ex quo huc veni, nunquam non expertus sum, tantae in me voluntatis, animi sensus, quos semper intus habui, femel item exprimam.
Vivite, Viri Egregii, vobisque usui, et si is decori, arti salutissera ornamento, et hominibus praesdio ac luti esse, pergite.
395쪽
krterias omnes, et Venarum Partem,
Irritabilitate praeditas este:
ORDIS et vasorum, unde unde sit, actio, est in corpore' humano summi ulus et magni momenti potestas; adeo post sanguinis circuitum detectum, pilarique eam ominarii primam praecipuamque et actionum corporum no-orum rectricem, habuerint. Eandem praecipuum quo-e sanguinis toto corpore promovendi instrumentum esse, er omnes sere convenit. Et, si mathematicorum eam
tiendi rationes et experimenta feliciter cessissent sa), sic, id ipsa ad sanguinem ubique percitandum Valeret, com- to, an ad idem aliae quoque potestates, et quid quae, auxilium conferrent, aestimari clare potuisset: Ve- , quia aliter res se habet, et nondum veras cordis .eS, Z C tantummodo relativas, quisquam deprehendit ;l : o quaestio, quae hujus opusculi argumentum futura est, licet, an aliae potestates sanguinis circuitum adjuvent, an rubrum sanguinem ferentia vasa, ac prae reliquis ariae, id faciant, alia via investiganda est. Qui cordisionem solum hujus rei instrumentum esse negant, ii, t vasorum elaterem aut irritabilitatem conjungere cum s de Operam, Contendunt. Et, quia, si cor deficit, ho-am alterutrum suppetias ire haud dubium est, primum, tu id elater possit, inquiram. Cumque eum nihil posse,ucis, ut spero, demonstravero ; tum opusculi ratiuncu-n his capitibus sic exequi pergam; ut, i I. Cordis actionem, propter ei objecta multa remorana, ad sanguinem, ea qua novimus celeritate, ubiquerporis percitandum, non susticere; lII. Arterias universas contractilitate musculari, seu irabilitate, praeditas esse; l III. Eandem certis venarum portionibus non deesse; l IV. Vasorum irritabilitatem, cum in sanitate, tum sive tam, sive imminutam, sive alioquin abnormem, in morina, momenti multum habere, ostendam. V Aso RUM ELATEREM NI IIIL VALERE.AD sanguinem promovendum, elasticitas nihil eo varite credenda est; quod nullum et alti cum in animatum lon-
a) Vide Boreli, Keil. et Isaac. Newton, et conser inter se rationes cum Halesii experimentis
396쪽
gius resiliendi potestatem habet, quam quanta suerit eris tendendi potestas. Ita funis quivis, unciae pondere ei appenso, in digiti lati longitudinem extentus sit, eum, ablato pondere, tantum uno digito breviorem fore, constat. Eandem rem cujusvis ligni elastici, ut virgae, sexto, simplice experimento, confirmat: quo ut in rectum statum resilire virga, ita non in contrarium qHOque recurvari, potest. Unde sequitur, vasorum distensionem, quam sanguis ea distendens dat, non hujus promovendi causam esse posse; propterea quod tantum motus a corde accepti invasiis distendendis amittitur, quantum inde pendens Contractio reparat, novique impetus nihil additur s. . Hinc a corde derivata vis eadem ita in summam permanet, ut dividatur, parsque, corde agente, adhibeatur, pars, hoCquiescente, continuetur c). Quumque igitur vasa humorifera nostra, ut et reliqua firma simplicia, alia aliis causis, omnia in vita distenta reperiuntur; eaque distensio, quam generico nomine tensionem dicas, tam fibrarummiuscularium tono d), licet hujus tota causa non sit, quam omnibus totius corporis actionibus, necessaria est , tamen, ad sanguinem suis vasis percitandum, per se neutia
Ad sanguinem toto vasorum orbe percitandum, cor, propter ei objecta remoramina, non fui ficere. AD sanguinem universis vasis sine auxilio percitandum,
cor non sussicere, complura hujus actionem tardantia, manifesto declarant. Ea sunt se), arteriarum, quo longius a Corde recedunt, eo majora cava; earundem passim inflexiones; item anguli, quos cum truncis, Unde oriuntur, rami describunt; tum anastomos es ; dein sanguinis visciditas; postremo, partium arterias cingentium cum rigore pon
Quod ad arteriarum eo majorem, quo a cord e longius recta uiat, cavarum amplitudinem attinet; multi eam metiri conati sunt, ut Cole medicus Anglus, ut Keil, ut Senacus. Quarum mensurarum licet apud alios alia ratio sit, et exactam vix invenias ; tamen id valet, ut omnium arteriarum cava, trunci magni cavo, longe majora, fatearis.
Quod si majora sunt, sanguinis plus quoque capiant nec ede est. Sanguinis autem copia quadratis diametrorum respondebit. In quem, vasa sic ampliora perfluentem, et copias ) Cull. Inst. CLIX. initio. c) Μonro, praelect. az ton Culi. Iustit. CI. CN. o culi. CLXX,
397쪽
D. VASORUM IRRITABILITATE. 393
copia pro partis mensura usque crescentem, cordis pote- .stas manifeste, et pro ratione, minor erit. Atque hic, ut ait Hallertis, erit eadem retardatio sanguinis, quae est
Neque earundem arteriarum, si sola vi elastica praeditae
stat, inflexiones, toto corpore crebrae, quae fricationis, mox memorandae, vim necessario adaugent, et, ut partes vicinae magis resistant, efficiunt, non quoque de cordis actione adimunt; sic enim semper aliqua par S Vi S, Πempe potestatis, impellentis absumitur in impellenda parte Plicae convexa et mutanda figura vasis flexi f).V Quod, posita fibrarum muscularium actione, aliter se habet; perquam fit, ut auctior inflexione dilatatio auctiorem quoque
Eodem quoque ramorum cum truncis anguli pertinent; quorum eodem fere modo effectus explicandus est. Similiterque resistitur in tubis rigentibus eo magis humorum motui, quo majoribus angulis a truncis rami abscedunt: Anguli,'' inquit Halle rus, eo plus de velocitate trunci demunt, quo longius ab angulo nullo, nempe, a rectissimo luctu, recedunt. 'Quin et, quoties inter se duae arteriae ramo intercurrente conjunguntur, quoniam aut hinc, aut illinc, interpositus ramus incipere, et sic modo huc, modo illuc, sanguinem dirigere potest ; hoc quoque cordis actionem enfectum in sanguine percitando, imminuet. Sic se contrarii sibi sanguinis torrentes partem sui motus in anastomosibus
Porro, cum sanguinis inter se particulae assidue circumrotentur, isque perquam viscidus sit, adeo ut, quoties quiescere permittitur, sponte concrescat; ea visciditas non potest de velocitate a corde accepta non aliquid adimere, et fricationem adhaesionis, alioquin inevitabilem, augere. Quod ad hanc attinet: Ut omnia corpora quae inter sese moventur, inter se quoque, per particularum superficies, magis aut minus adhaerescunt; ita id duabus rationibus sit, nempe aut ea adhaesione, quae ante agitationem, mi turaCaut solutionis initium sit; aut ea, qua inter se inimica corpora, et nunquam penitus coitura, summis tamen sui partibus contingentia, ut oleum aquae, adhaerescunt. Illa, adhaesionis attractio, haec fricatio, nominata, cum cura distingusiadae sunt. Adhaesionis attractio quibusdam tantum corporibus obvenit, dum alia mutuo se contra repellunt. Adhaesionis
398쪽
Dicatio potest aut corporibus, quibus asperas, aut quibu leves, supersicies sint, incidere. Asperarum super scieri,
fricatio vasis nostris, quorum latera interiora perpolita, ut lium ore ex ipsis dimanante lubricata, sunt, minime, et sola laevium, convenit. Sanguinem vasis intimis haerere, et hoc ejus motum tardare, manifestum ess , confirmatque, id quod in canalibus metallicis usu venit; quorum quo majora, prae humoris intus perii uentis copia, cava sunt, eo hujus motus magis tardatur. Quoniam autem, quo minora per se cava canalium fiunt, eo interior eorum supessicies, prae humoris copia, major est, isque tardius prosuit; ita in nostris vasis, quantum hinc sanguis, quamque magis,
quo longius a corde receditur, tardetur, et quantiam motus a corde accepti usque de pereat, facile judicatu est. In CX tremis vero vasis, quorum adeo exigua et minuta cavula sunt, ut haec unam quamque sanguinis particulam contingere credantur, cordis potentiae jactura magna sit necesie est. Quod ad partium arteriis circumdatarum Cum rigorC
pondus attinet : Illustris philosophus et physiologus Hal-Jerus, pondus,'' inquit, incumbentis atmosphaerae, musculorum et carnium arteriis incumbentium, vis ejus Contra chilis, resistunt equidem cordi, caeterum velocitatem sanguinis non minuunt; tantundem enim reddunt in
cordis diastole, quantum systoles tempore de ejus viribus dempserunt.' Adeoque, eandem hic rem agi, ac ubi cordis in arterias elasticas distendendas actio impenditur, exi si mat. Sed non ita est. Ut enim, sub unaquaque cordis
systole, arteriae in diastole, id est, distentae, tum partium
eas cingentium, iisque superincumbentium, ponduS mO-vent; ita hae partes minime tam elasticae sunt, ut resili-emio tantum sanguinis celeritati addant, quantum ad primendo dempserint. Quod igitur in partibus persecte elasti eis solis fieri potest, id fieri in iis quae neutiquam pure
elasticae sunt, non est sperandum. Satis quidem aer elasticus est; sed partes reliquae, de quibus hic agitur, in eodem loco non sunt habendae. Ideoque hinc quoque sanguinis a corde accepti velocitati oritur obstaculum. Ex his omnibus remorandi sanguinis causis satis constat, eum per arterias psonuentem, quatenus a cordis actione hoc pendet, multum retardari. Quin et aliter e corde, aut haud procul ab eo, aliter in extremis arteriis, sanguinem meare, oculis, praesertim vitro adjutis, cerni etiam potest. Eodem pertinet experimentum chirurgicum; quo vulnerata arteria propius cor, dissicilius, remotius ab eo, facilius, sanguinem e luentem sistere reperta est, Ilaec ea -
399쪽
.tem sanguinis remoramina, postquam licet conclusiotii suae neutiquam favorabilia, recipienda tamen videt Hallertis; fatetur enim, h) calculum ponere non facile esse, satis magnam rationem esse facile intelligi; et in vivo animali in truncis sanguinem instar torrentis fluere ; in mi nimis plerumque lentius moveri incipere, deindC coagu lari,'') in CLXIII. sic rem, in suam partem detortam, dijudicat. Certum tamen est, in animalium viventium incisionibus, sanguineos globulos, qui singuli moventur,
non tantum de sua velocitate amisi se, quantum calculi poscunt. Quare oportet, causas aliquas dari, quae de-itru chricem motus potentiam minuant. Et quidem cer tum est, ramorum lumina in minimis non tantum ad truncum rationem habere; frictionem levitas summa minuit. Facilitas etiam, qua sanguis per venas refluit, motum ejus per arteriola S expedit, quae proXime cum venis communicant. A pondere sanguinis, a nervorum
vi, a laqueis, nihil valde sperari potest, quorum illud et resistere possit, et adjuvare ; hi nihil quidquam in vivis animalibus virium habeant. Vis derivationis quaecunque ea fuerit, et motus musculorum novam celeritatem generare potest.'' Verum crescere, prout longius a Corde receditur, remoramina, et sic motui cordis' pro ratione resisti, vel hoc apparet; quod omnium cordis actionem imminuentium causarum este chus in extremis vasculis primum apparent. Quin et ipse vir clarus Halle rus, certum tamen esse, in animalium viventium incisionibus, sanguineos globulos, qui singuli moventur, non tantum de sua velocitate amisisse, quantum calculi poscunt,' solito candore fatetur; et oportere causas aliquas dari quae destructricem motus potentiam minuant si)V idem addere cogitur. Quod videns, ut aliquam saltem causam
inveniat, ramorum lumina in minimis non tantum ad truncum rationem habere; frictionem laevitate summa minui, et facilitate, qua sanguis per venas rectuit, motum ejus per arteriolas expediri, quae proximae cum Venis communicant,'' adfirmat. Sed haec rem non explicant, et laborentem magnum virum manifestis disii cultatibus' premi facile videas. Nam, quod ad primum, quo utitur,
argumentum attinet, nempe, minimorum vasorum cava ad trunci communis cavum minorem, quam vulgo Creditum est, rationem habere;V solus fere, et, quantum video, sine experimento, sive proprio, sive alieno, et sine testi monio, hoc asseruit. Et contra ejus sententiam stat rei
400쪽
verae species. Nonne enim, quo longius a corde artem eprecedunt, quo propius sines suos accedunt, numerosiore ausque rami reperiuntur i Et, ut ante dictum est, nonne inde, cava omnium eXtremarum arteriolarum simul sumpta, communis trunci cavo, ampliora esse, sequituri Quod, si extremas arterias cylindricas esse dicitur; tamen sic quo
que ramorum Omnia cava, quam trunci unum, majora sint
necesse est. Cum autem laevitate summa minui frictionem'' dicat, duo fricationis genera, adhaesionis et attractionis , ese oblitus, id dicit. Quarum illa adeo non levitate imminuitur, ut hac ipsa quam maxime augeatur. Ita duas superficies, ut vitri aut marmoris, perpolita S, aqua saltem interposita, ut sine alio opere inter se cohaerescant efficies, et ob nullam aliam causam, quam quod omnia utriusque superficiei puncta ab omnibus mutuo continguntur ; cum attractionis fricatio ab uno pundio pendeat, et in summa laevitate prohibeatur. Contra igitur hujus arteriarum cavarum laevitatis, quae tanto major certe est,
quanto propius illarum fines adsunt, effectum, quemque Pro ratione ampliata usque simul earundem superficies necessario adauget, nihil natura provisum est, quod celeritatia corde traditae non sic obsisti ostendat. Porro quo modo facilitas, qua sanguis per venas re-suit, motum ejus per arteriolas expediat, quae proXimaC - cum venis communicant,' minime concipio. Si, quo tem rore cordis contra filo sanguinis quiddam in arteriae principium conjecit, eo tantundem in venas transiret, nullus Pulsus, nulla arteriae dilatatio foret, et magni viri argumentum aliquid ponderis haberet. Quod nullum habere pulsus ratio docet; quo sanguinis in venas transitui dia stoles simul et systoles spatium requiri intelligitur. Unde, cum sanguinis in venas, ut ut facilis, transitus diastolen arteriarum, id est, harum distensionem, non prohibeat, eum ad remoramina imminuenda nihil valere, et si dissicilis est, Contra augere, patet. Nihil quidem ad rem sanguinis pondus esse, illustri viro lubens aflentio; utpote quod, si alibi celeritatem, ut in arteriis ascendentibus, imminuit; alibi, est in descendentibus, adaugeat, et in rei summa nihil mutetur. Neque musculorum actio quaestionis interest; quae, ut sanguinem quidem, sive in venis, sive in arteriis, ubi Occurrit, percitat, ita illius motus summam nihiὲ asscit. Denique, vis derivationis,' adeo nuper physiologis et pathologis pervulgata, nisi in vasis inter se vicinis et perviis, rem non tangit. Vasa enim corporum nostrorum.