장음표시 사용
121쪽
moliretur omni diligentia exploraret: si in Cyprum impetum facturus esset, nihil quod ad opulentissimum, ac nobilis imum
regnum Conservandum attineret , praetermitteret ; quem sibi videretur triremium numerum ad Tamasium, quam Famagustam vocant, praecipuam insulae civitatem, ejusque portum custodiendum mitteret ; Senatui constitutum esse , si de populorum salute, ac maritimis suis rebus agatur, quaecunque desiderari, aut expectari possint, incunctanter, ac sortiter praestaret ; sin vero in alias regiones bellorum turbines ciendi forent , in id omni studio intenderet, ne aliquid Venetis ditionibus detrimenti inferretur. Adjectum, ut quaecunque agenda serent, adhibitis de more in concilium Legatis , decerneret. Nam amplistimam dignitatem, atque auctoritatem, qua major a Republica tribui civibus non solet, majores nostri quibusdam veluti terminis circumscriptam esse voluerunt e quocirca Hassis Imperatori duos Legatos, qui de gravissimis rebus una consulerent, addidere ; quae a duobus decreta essent, ea mature iacta, atque rata fore statuerunt 3 quae vero ad navigationis iter dirigendum, crimina cocroenda, omnes in ossicio continendos , ad militaria impigre , & fortiter obeunda munera spectarent, has solius Imperatoris partes esse decreve. re ; in eodem vitae , necisque summam potestatem posuere, quam sane nullus, neque domi, neque soris ningistratus habet , Cum suprema auctoritas , ac majestas apud consilia tantum sit, in quibus absque provocatione decernitur. Sulci manutitandem Rhodum, clarissimam totius antiquitatis testimonio insulam, in Carpathio mari sitam, per ducentos,aC quatuordccim annos HierosoIymitanis militibus subjectam, Christianae Reipublicae propugnaculum , expugnare decrevit; atque ad vi. kal. julias cum Classe trecentarum navium Rh dum appulit 3, in eaque oppugnanda omnes industriae, ac laboris nervos intendit, ut, vel diuturnitate temporis, Vel operum magnitudine, Vel maritimarum, & terrestrium copiarum
numero insulam subigeret. Nam exposita magna militum, δύagrestium hominum multitudine , illi primum colle eminentiori occuparo, bellicis tormentis in urbem ejaculari; hi vero vineas ducere, exstruere aggeres, Vallo, & fossa circumdare, subterraneis laboribus die, noctuque exerceri, quibus excisae
122쪽
rupes, campi montibus aequati, complanata fossatis montium iuga. Neque vero minor bellicus terra, marique apparatus ad fortissimam insulam oppugnandam esse debuit : nam Philip pus Vilerius Lilladamus summus sacrae militiae Magister cum equitibus praxiaris, ac sortibus viris constanter adeo, ac foraliter potentissimi hostis vim excepit, ut eximia Virtutis, militarisque roboris exempla in ea insula tutanda posteris reliquerit . Pugnatum est acriter omni certaminum genere e Tutacae pro praeda , pro gloria, pro imperio: Rhodii pro laribus, pro
liberiate, pro religione certarunt: nullus ordo, nulla aetas, non
sacri, non profani cadenti patriae defuere ; stetissetque Rhodus, si, aut cum infirmiori hoste, aut majoribus auxiliis pugnatum fuisset . Sulcimanus Byzantio v. kal. septembris in castra pervenit, labantem militum disciplinam restituit, atque
ad seditionem vergentem exercitum adhortatione , & severitate compescuit et obstinatis animis, instauratis corporis viri-hus , atque urgente Imperatoris praesentia, cuncta intentiore Ducum, & militum cura agebantur; vallo undique cingere, cuniculos ducere, fossas agere, immanibus tormentis ingentes globos excutere . Contra Rhodii eruptionibus nocturnis in operum custodias, diurnis in hostes irruere, stragem edere, in fugam vertere, libramenta plumbi, aut saxorum robustos stupites, serventem picem, atque alia hujusce generis in appro-Pinquantes jacere: tantaque constantia adver1us tot mala di TaVerant animos , ut nonnunquam Sulcimanus de rei exitu desperaret. Verum urbe tormentis disjecta, cuniculis sustosta, aedificiis publicis, privatisque eversis , Caeta , labore, vulneribus consecti milites , vehementem fortunae impetum , cum omnis auxilii spe destituerentur, diu sustinere non poterant. Nam Hadrianus Pontifex Maximus, qui nuper ex Hispaniis in Italiam venerat, Pontificatus administratione suscepta, ingravescente aetate, neque rerum usu gravissima, ac turbulentit Ibma tempestate tanto sustinendo oneri satis aptus , quamvis Communem Reipublicae Christianae causam amplexus , labenti sacrae Rhodiorum militiae subsidia minime miserat. Quinimmo tria Hispanorum millia , quos secum adduxerat, aductius illinrum sententiam, qui ea militum manu subveniendum Cruciferis censebant, Caesaris in Italia copiis in supplementum adjunge
123쪽
1 eiret jungere decreVit.Neque vero Carolus Imperator,neque Franciscus Galliae Rex, ad quorum alterum Magnus Magi ster Ludovicum Andugum equitem, ad alterum plures ex Gallis. equitibus miserat, armis inter se Certantes , suppetias cadenti Rhodo attulere . Venetis, quibus recens cum Ottomano pax confirmata fuerat, nihil erat cause, cur potentissimum Regem lacesserent, illiusque gentis impetum in suas ditiones excitarent, cum qua per quinquaginta scrme annos multa opum jactura,
sanguinisque emisone dimicaverant; cum praesertim Christiani Principes , qui dissicillimis temporibus illos adversus Communes hostcs juvare debuissent , vel imperii avidi , vel felicitatis invidi in summas calamitates conjecissent , ut inter potentis limos Reges constituti , hinc Europae Principuim armis, inde intomanorum viribus premerentur. Sed neque in Rh diensi bello parva a nostris adjumenta allata sunt 3 nam priusquam claiIis Turcio ad insulam applicuisset, ab Equitibus in Cretam missi fuerant, qui vina coemerent, sagittariorumque Oetensium manum, quorum illa regio maxime ferax est, compararent. Ioannes quoque Antonius Bruladius Venetus, fama suturi belli per Aegaeum diffusa, commeatus cum delecto juvenum numero Rhodum importavit s atque ob egregie navatam operam a Rhodiensibus cquestri dignitate est insignitus . Advenit praetcrea e Creta Gabriel Martinengus Brixia civitate ortus, cujus mira in operibus bellicis fabricandis virtus tota illa obsidione enituit; praecipue vero in cuniculis eludendis,
quos hostis insuperabili labore, vel ob aquae scaturigines, vel
ob indomitae silicis occursum ad moenia ducere conabatur. Tandem Stileimani obstinata constantia, ingens militum, at que agrestium numerus, quos classe secum advexerat, virtutem equitum, turres, fossas , aggeres, omniaque impedimen-
ρ δε-is ta Vicit. Nam mense decembri, die Natali Redemptoris hu-M isto, mani generis Iesu Christi dicata, urbem his conditionibus est ingressus ue nempe , ut Di Vorum templa inviolata manerent singulis propriae religionis servandae facultas daretur ; qui in Rhodo manerent, per quinquennium a tributis immunes essent ; qui abire vellent, iis naves, & commeatus in Cretam darentur tormenta bellica asportandi liberum jus esset . Ita inse liciter a inissa Rhodus, pulchritudine, opulentia, opportunitate , Disitigod by Cooste
124쪽
nitate, egregio portu spectata, ut merito horreum, armamentarium, atque arx Christianorum vocari posset . Equites domibus, ac patria pulsi, humanisque omnhus incommodis afofecti , classi hyberno tempore impositi, innumeris periculis defuncti , mari denique te mpestatibus, ac procellis in ipsos ia-viente, tandem ad Candidam Cretae insulae primariam urbem
pervenere . Ibi a Dominico Trivicano classis Imperatore, universa effusa civitate, Magnus Magister honorifice, atque haud sine Iachrimis est exceptus ; qui instaurata classe, recentibus nautis, ac commeatu instructa , cum postea mense sebruario Creta solvisset, mari Aegeo , ac Ionio emenso, Corcyrae a Reipublicae magistratu omnibus humanitatis, benevolentiaeque ossiciis cultus, Romam ad Summum Pontificem pervenit. Is , pristis Religionis Hierosolymitanae privilegiis confirmatis , auctor suit, ut a Carolo Imperatore in Melita insula , quae in Siculo mari sita est, sedes Equitibus assignarentur. Dum Rhodus acriter a Turcis obsideretur , majoraque in dies Suleimanus virium incrementa sumeret , vel tacentibus Principibus Christianae res per se ipsie pacis , ac concordia rationes exposcere videbantur . Ac sane Hadrianus Pontifex optime in commune bonum propensus, Senatusque Veneti lutcris excitatus, omnes Principes , ut ad pacis studia se comverterent , atque ab armis discederent, seaulo adhortabatur ;ut confirmatis, ac conjunctis viribus, quae intestinis bellis debilitatae fuerant, Turcis Italiae minitantibus obsisteretur. Verum haec ad speciem magis , quam ad veritatem Principum animis excipiebantur ; quamvis Carolus Imperator, Gallis ex Cisalpina Gallia ejectis, Lautrechio Alpes transgresso, ut I subribus tuto potiretur, mirum in modum rebus suis conducere existimaret ; si pace cum Venetis inita , illorum auxilia sibi ad nuper adeptam provinciam retinendam adjungeret . Quaproptcr cum in Britanniam, coram de communibus Cum Henrico rebus acturus , navigaret , ut Rempublicam in suas partes traheret, vehementer laboraverat; eaque de re, & per se ipsum, ac per magnum Cancellarium, Palentiaeque Epila
pum cum Gaspare Contareno graviter egerat e neque minus
id Henrico cordi erat , qui cum Caesare foedus percusserat sItaque Thomas Cardinalis Archiepiscopus Eboracensis, cujus
125쪽
i 322 summa in Angliae regno erat auctoritas, per maris Prassectum Antonio Suriano , ac Gaspare Contareno Reipublicae Legatis ad se vocatis, ad pacem, atque amicitiam cum Cesare reno vandam adhortatus, ut Cuncta ex utilitate, ac dignitate Reu publi Ce agerciatur, omne studium, operamque pollicitus fuerat . In Italia quoque eadem de re Prorex Neapolitanus cum magistratu Veronensi egit; illud in primis sciscitatus , an, Gallis Insubrum ditione pulsis , inito antea cum Rege foedere Respublica obstringeretur. Senatus, quemadmodum a Galliatum Regis amicitia desciscere, neque e dignitate esse, neque rebus suis conducere arbitrabatur ; ita Caesaris prorsus postulata renuere minime tutum esse Censebat : pacem cum omnibus Principibus colere, id proprium Reipublicae esse s cum eo Imperatore prassertim, quem temper summa fuerat observantia prosequuta , cujus ditiones in limitibus Ferdinandi illius
fratris politae sint. Verum ambiguis rerum eventibus minime certa consilia aptare prudenter Senatus volebat e licet enim Cremonam Caesar recepisset : Gallorum reliquiae fere omnes in Galliam prosectae fuissent : tribus arcibus exceptis, cuncta in Cassiareanorum potestatem Conces issent attamen Rex minime aequo animo laturus videbatur, se perampla regione in ea provincia exutum fuisse, in qua de primatu cum Hispanis certa-Verat , atque primas auctoritatis partes obtinuerat ue immo sequenti anno cum ingentibus copiis Alpes transiturum variis rumoribus perferebatur. Caesar contra, & novis societatibus, &militibus conscribendis , oppidis firmandis intentus , nihil, Tmlo, ἐ- - quod ad confirmandum nuper partum Insubrum imperium spectaret, omittebat. Id ut facilius assequi posset, Venetos a tim. cos , ac socios sibi reddere conabatur, eaque in re Henrici Angliae Regis auctoritate, atque adhortationi,us utebatur ', ac foederi inter illos percusso, Venetis trimestre spatium statutum fuerat, quo, compositis Cum Carolo controversiis, eodem societatis vinculo adstringerentur. Mox per Alphonsum Santium ordinarium oratorem Caiuar his de rebus cum Venetis egit. m. s. Δ, Verum Cum SenatuS rem Cunctationibu S traheret, ncque aliquid G u. h. illius Voluntate certum elicere posset, Oratores extraordinarios Venetias ad hoc peragendum negotium mittere decre- vere . Richardus Paccus primus ab Henrico Legatus venit,
126쪽
qui illius nomine vehementi oratione ad pacem cum Caesare a 322 ineundam Patres est cohortatus et ea firmata, ut arctiori scedere cum Carolo, & Henrico se conjungerent, multis rationibus suasit. Demum in Gallos movere Rempublicam est conatus , ut adventanti in Italiam Regi sociis armis cum Caesare, atque Henrico obviam iret. His Postulatis decreto Sena- Mab ,-tus responsum est: quod ad pacem Cum Caesare ineundam attineret, nihil ea re magis Rempublicam optare ; quod de novo foedere adjicebatur, nisi prius cum Caesare rebus compositis, perfici non posse. Tandem quod Respublica ad versus Gallos amicos, ac socios arma sumat, id a veteri majorum instituto , qui amicitias , ac foedera semper sancte coluissent, vehementer abhorrere et illud summis votis exoptasse; id modo cupere, ut semotis odiis, ac bellorum tumultibus reprecsis, quibus Christiana Respublica miserandum in modum discerpitur , Regum potenti uimorum animi in mutuam Concordiam , pacemque conspirent et Pontificem per literas ea in re ex animo a se cohortatum, ut omnes industriae, atque auctoritatis nervos intenderet, quo divinum hoc pacis bonum orbi
Christiano illucesceret , gravissimum hoc negotium suscepisse ;nuntios desgnasse, qui Caesarem, Galliae , Angliaeque Reges
hortentur, suadeant, moneant, ut restinctis, odiis, ac simultatibus ablatis, ab armis abstineant, eaque in immanissimos fidei, ac religionis hostes convertant . Quis enim neget huCOmnium oculos obverti, cum Turcas anno elapse Albam graecam expugnasse , modo Rhodum invasisse animadverterint Christianaeque Reipublicae praesdium pace niti non fateatur pCujus quis exitus futurus sit, Rempublicam valde esse solicitam; ut nunc, non de armorum apparatu instruendo; sed potius de communi inter Principes pace firmanda agendum Videatur . Paucis postea diebus interjectis , cum Hieronymus Adurnus extraordinarius Caesaris Legatus Venetias appulisset, iii. idus decembris una cum ordinario ejusdem, atque Angl iae Regis Oratoribus Principem , ac Collegii Patres adiit ; nonnullisque pran istis, quae ad benevolentiam, propensamque Imperatoris erga Rempublicam voluntatem sgnificandam spectarent, in hanc sententiam est loquutus. C ain a.
Qui Caesaris mentem, atque animum norunt, ii testari pos ' sunt,
127쪽
sunt, Amptu i Patres, nusia re magis commoveri, atque ams, quam bellorum hisce dissi is, suibus miserrime superiorius annis Europa , ac praesertim Italia conragravit ; quibus actus communis hostis , imperii propaganae occasione oblata, Christianos Principes inter se mutuis belus attritos, summis damnis, o cluddus afficeret. Inde in Pamnonias cum ingenti exercitu profectus, Albam graecum, aliaque potentissimi quondam regni oppida expugnavit . Hoc anno Rhodum, classe innumeris navigiis instructa , est aggregus . tamen haec arma, quae in otio num hostem converti oportebat , in nosmetipsos convertuntur : sanguinem nostrum exhinnum, tabescente, ut ita dicam, peramplo hoc, 9 vasto CHAsianae R eipublicae corpore. Ac vos, qui maritimis copiis, Θωribus superioribus tempestatibus magna cum ea gente helia
gessistis, si eos turbines , qui Cisalpinam Galliam afflixere, egregios illis vestros spiritus remittere, ac fere asserere coamestis. Doluit Casar belbs quassatam Rempublicam vestram per
tot annos, vires, thesauros infumpsisse: neque inter armorum strepitus Egius an mus a pace unquam cum υobis aisrsus fuit; ianum id semper optavit, ut dissia , quae inter domtim Amstriacam , Hennamque Rempubiscam exarserant, concredis, ae foederis nexibus delerentur 9 cum praesertim earum , quae 'mariae per quinquennium pactae sunt , induriarum tempus elapsum fuerit ; meque potismum delegit, qui Ebus mentem, atque sententiam aperirem, potent 1 sue Imperiatoris nominea Veneta Republica parem peterem. Enim vero id summo b noris loco haberi debet , quod Carolus Imperator, inter CH manos Principes supremum adeptus aegritatis fastigium , p tentia , opibus, belυ , pacisque artibus serens , tot retrarum possessione posiens, ultro pacem, ac pristinam vobiscum amicitiam enixe cupiat , ac flagitet, atque ejusmodF condurambus sancienaeam velit , quibus maxime Reipublicae vestrae decori,cI utilitati projectum sit. Quid enim, si recte cuncta aequa aest,
matione metiri velimus , reus wstris conducibilius accidere
potest, quam Galaos, qui jam intra proprios fines se recepere, atque paucis exceptis oppidis cito casuris, nihiI reliqui in Imsubribus obtinent, Galba Cisalpina prohibere, quietemque iLiam , ac pacem diuturno tempore servare, quam post miatos
128쪽
labores , sumptus , pericula Caesar in hac provincia peperit quis enim ignorat, si Gallas, superatis Alpibus, cum exercitu minus in Italiam ingrediatur, fore, ut brevi a praeferoci , C sedorum amica gente aevina, bumanaque misceantur cuncta rapinis, incendiis, sanguine manentὸ Contra si pax, ac foedus inter clarissimam hanc Rempubiscum pecuniis, viribus , classibus 'rentem, Carolumque potentissimum Imperatorem firmetur, non ausuros iliam provinciam Gallas in dere, qua nuper C saris exercitu expulsi fuere ; neque si audeant , aliquiae pers μω Θ Ita pax Italiae rimam longissima, ac diuturna immortati Caesaris, ae Venetae Eeipublicae beneficio parta erit. An -- ro postremo loco Egud censeri debet , quod insolens Turcarum Imperator, qui ex nostris malis tantos sibi spiritus , viresque assumpsit, recenti hoc foedere inter Caesarem, ac Rempublicam inito perculsus, ab Agis, quae jam diu meritatur , ac molitur , abstinebit Vestraeque res toto oriente is Hes summa cum titis itate florebunt ; 9 ab eo metu, ac sumptibus immunes eritis, quibus immiss a Turca annuatis classibus jactamini. Haec addo salubria, ac praeclara bona non aliunde vobis, quam ex pace, ac foedere, quae in manibus υestris sunt , manare possunt. In vestra potestate est , aut iterum novis besiorum ea bus vestram Rempublicum, at P Italiam objicere ri aut, si r
He opportunitate, ac tempore uti velitis , tranquiditatem , ac pacem consequi, quam neque fortunae mentus turbare , neque hostis, quamvis praepotens, labefactare , ac convelgere queat .
I porro assequemini, si, societate cum Caesare inita, Gaia, Itilia prohibueritis , vis irrumpentibus remmuni consilla, viribus, armis obsistere volueritis.
Ab Adurno fine dicendi imposito, quid ad Caesaris postulata respondendum sit, Senatus consulitur. Collegii Sapientes, quorum munus est, antequam ad Senatum ulla de re reseratur, quodnam consilium capiendum sit, diu, ac diligenter , subductis utrinque rationibus, exquirere , Adurno huiusmodi Senatustonsulto respondendum esse censebant . Quod Caesar rubiscum amanter adeo , ac perbenigne complexus esset , praestantemque virum Hieron um Adurnum Oratorem ad illam misisset, ingentes EB haberi, atque agi a s enatu gratias: quod vero ad pacem attinet , nunquam ab ianus Maris Hie-H. Maurorem T. L. E num
129쪽
Dum fuisse s pace alitam Rempublicam , cum omnibus Princ pibus illam in Hatam servare; nusquam ad arma, nisi lacessitam Ascendisseisummopere cupere , cum eo praesertim Imperatore , qui omibus regiis virtutibus sit exciatus , cum quo
eximia vistus cum summa fortuna conjuncta sit, pacem bab re proinde conditiones, quae justitiae, o aequitati consentiant, identi animo amplexuram. Ceterum , quod ad Galgos ab In-obribus repetaenis, si in Italiam armati descendant, pertinet,
ea tae re, nisi prius de istis, quae ad statum Christianae Re
pauecae, resque Italicas firmandas, attinent, agatur, ni Icem ti a Senatu responderi posse . Hujusmodi consulto in Senatu
recitato, antequam in suffragia iretur , Lucas Tronus consilii Sapiens ita contra dicere est exorsus.
Si rerum humanarum idem semper eset status, Patres Amplissimi, neque variantis fortunae vicissitudinibus , Oetati flucti.
hus, in fierentur ; eisdem mentibus eadem semper consibaadbibenda forent; neque publicarum, privatarumque actionum regina, atque administratrix prudentia, quae semper in hoc augustissimo Senatu viguit, tantum in libertate tuenda, atque in 'o regendo, ac provehendo imperio misisset. Verum ea demum sapientissimorum, ac praestantissimorum civium summa viratus semper habita est, ad tempora , rerumque mutationes ta creta quoque, atque consilia immutare, neque ita fuissensibus inhaerere, ut ab Agis nulti, neque ratione , neque auctoritate dioelgi queant, qu&rum hoc pertinaciae , Visae verae constantiae nomen mihi mereri videtur. Tam satis, Patres optimi, Galgis favimus s jam omnia a nobis verae fidei, atque amicitiae a mmenta praestita sunt; foederibus, quae cum Agis nobiscum intercesserant , abunde satisfassium est; commeatu, pecunia, viribus
a nobis adjuti sunt ue ut in Mediolani possessione retinerentur , niDI praetermissum : armis Carolum , cum quo nobis induciae erant, lacescere veriti non fuimus 3 Leonis poni eis Maximi conatibus adversi fuimus. Ves hostium virtute, I Ducum pravis consilis, vel 1ortuna, quae omnia in besiis potest, Gadi devicti sunt; Italia vel ejMi. Vel sponte cedentes abiere et, vix parvae reliquiae in Insubribus modo adsunt, quae cito a Comreanis conficientur. Gataorum, Rex, qui , Mediolano stante , saepius se cum ingenia exercitu equitum, ac peditum transgres
130쪽
surum Alpes jactabat, atque ad opem laboranti provinciae fc- 1312rendam opportune adfuturum praedicabat s Bret militibus nomnulus in Italiam praemissis, Cremonam dedere hostibus sues passus es , carptis aut immutata voluntate, aut necessitate comctus destitit : modo omnia fere in potestatem Caesaris concessre . Quamvis vero incerti rumores de ejus in Italiam arientuasserantur, quem initio veris futurum autumant f putamusne, quod nondum Ba prolapsis rebus minime effecit, id modo hae cunctorum iurisnatione facturum, o cum Imperatore, qui copiis , prae ris, commeatu, amicitiis Insubres firmavit, pugnaturum 7 os vero, ut Gaiaorum genti, quae pene Italiae oblita Oidetur, ingenti Reipublicae damno, exiguo , ac fere nulla e rum commodo praesto simus, terrestre imperium, quod immensa auri vi , magnis lusoribus , summis vlibis ex hostium pene
faucibus eripuimus, in eosdem hesiorum , ac turbinum aririn Rus conjiciemus P ac cum tota Austriaca domo graves , atque hostiles iras exercebimus ut elapsis jam induciis, quas cum ilia Vormaciae pepigimus, in agros, in oppida, in Iubaeuos beluimpetus, luti ruria, feratur ὸ ut terrestre imperium, quod fatismis finibus , vel a Carolo Imperatore , I a Fer Mando ejus fratre Austriae Archi uce continuato ambitu circumrim tur , praeda , sanguine, caedeque redundet Θ Haec longe ab iis
ἀυersa consigia esse reor, quibus majores nostri hanc Rempublicam per tot f Uorum Iuccessiones felici fato administrarunt; qui tutiora f mper speciosis consiois praetulere ; neque incertis
rerum eυentibus aeternum fortunam Reipublicae objectare volu
runt. Quamquam quid ego de Elnitate loquar quid praeclarius, qw Agustrius , quid inquam speci us , quam a vobis
potent Finum Imperatorem Hiro pacem petere, Oratorem insisse, qui ad societatem Aecindam , ad υeterem reconciliandam amicitiam Abus nomine hortaretur, at ue iuvitaret Cui sane
oblatae opportunitati nisi obolam iverimus ; si consilia baec aspernati fuerimus, cito in easdem angustias relabemur ; dum Caesarem propinquum hostem experiemur Ganorum longinqαι, Θ incerta auxilia, aBquando etiam frustra , implorabimus , atque expectabimus ; quasi vero fatis laborum a nobis exantimium non sit; ρ si non usque ad satietatem calamitates , fus bellorum comites esse solent , experti fuerimus. An non fatu