장음표시 사용
151쪽
libus, Rentio Cerite adjuncto, Abdua trajecto, Melenianum
contendit: inde Cremonam adortus, quam centum Cataphracti equites , ac peditum quatuor millia prassidio tenebant toria mentis admotis, postquam triduo urbis moenia magno impetu quassata, ac diruta forcut , dato signo milites corona umbem aggredi jussit : conatus irrito cventu cecideres tum pro pugnatorum Virtute 3 tum pluviiS repente obortis, ac magnis imbribus quatriduo e caelo demissis. Cremonae igitur recuperandae spe amissa , Gauserius, qui antea Mediolanensis expugnationis dubium , dissicilemque exi. tum veritus, in aliis oppugnandis oppidis, atque urbibus icin-pus triverat, rursus Cum omnibus copiis ad Mediolanum obsidendum revertitur, recenti spe adductuS , ut commeatu intercludendo , hostes omnium rerum inopia pressos ad deditionem Compelleret. Quocirca Modoetiam , Mediolanumque inter parte copiarum Collocata , a duobus lateribus urbs obsessa, tam iis, qui e Laudensi, ac Ticinensi agro, quam illis . tui ex Brianteis montibus commeatus in civitatcm importariolent, Carcre cogebatur. Ad haec frumentariis molis a Gallo disjectis , ac incensis ; adeo ingens in civitate oppidanorum multitudine , ac militum reserta annonae caritas est oborta , ut supra centum hominum millia per aliquot dies leguminibus vesci coacti fuerint ; donec molis , quae manu Vcrsarentur, in civitate fabrcfactis , huic incommodo obviam itum est. Civitas liberali victu assueta, rerum non modo assuentia pri- Vari , verum quoque in usus vitae necessariis aegre intercludi patiebatur . Prosper Columna , ut hostes a coepta obsidione
averteret, Principi Mantuanorum mandaverat , ut cum Pontificio equitatu Ticinum profectus , ne annona ad castra hostium deferretur, omni contentione niteretur. Eodem tempore cum Venetorum copiae ad Ticinum pervenissent, inopia urbis laxari, atque affatim in obsessam urbem cuncta Confluere, cives amicti sublevari coepere. Veritusque Gallus , ne a nostris disjecto, aut occupato ponte , quem ad V levanum strux rat, qui alios obsidebat, exercitus penuria laboraret, Copias, quae Modoetiae erant , ad se vocat ; quo facto undique ex agris tanta tritici , vinique copia in urbem est invecta , ut
omni spe per obsidionem potiundae civitatis Praesectus maris
152쪽
excideret. Neque feliciorem in ea obtinenda eventum in insidiis est expertus, quae detectae exitium, atque infamiae notam auctoribus intulere. Nam Morgantius Parmensis , occiso cohortis praefecto peditum Joannis Medicet, stationem ad subli-'Cium pontem agente, qua extra urbis aggeres patebat aditus, ea se parte Gallos introducturum pollicitus fuerat et a Ioanne Ferrariense Stephani Columnae milite, qui proximas illi excubias agebat, & quem propossitis hostium praemiis, ad se allicere tentaverat, proditio fuit ad ipsum Columnam delata, a quo , cum Ioannes Mediceus detectos dolos cognovisset , Morgantius , ac facinoris socii more militari lanceis transfixi poenas dedere. Cum igitur rerum eventibus sua fiustrari consilia, nullamque benignioris fortunae spem fibi relictam esse Gauserius animadverteret , ne , hieme jam adventante , ad munera belli obeunda opportunitas claberetur, digredi ab urbe, obsidionioque metu Mediolanenses solvere coactus cst ; inde ad inducias animum Convertit. Locus inter castra , urbemque deli tur, quo utrinque ad negotium pertractandum mitterAntur ;e Caelareanis Fcrdinandus Alamo , Hieronymus Moronus , Paulus Victorius Florentinus 3 e Gallis Galcatius Vicecomes ,
Thomas Bavcrrius conveniunt. Summa animorum contentione disceptatur et petunt hi bimestres inducias, ut interea aliqua inter Caesarem, Regemque pacis ratio iniri posset, Insubresque variis sortunis triennio sere agitati tandem quiescerent : Principibus id gratum sore 3 assiduis incendiis, rapinis, caedibus exitum Mediolanenses inventuros : addunt, nulla magis in re, quam in bello incerta omnia esse, in quo eventus solus mortalium consiliis nusquam respondeant ; uterent itaque opportunitate, periculisque , ac metu Cisalpinam Galliam, atque Italiam solverent. Contra Caesareani differebant, nunquam aversos se a pacis studiis fuisse , neque bellorum o casiones quaesivisse : ut pax Italiae firmioribus radicibus coale- ret, Franciscum Ssortiam in avito imperio collocasse : Gallos arma in Italiam invexisse ; pacem publicam perturbasse ;ut Insubribus potirentur, cuncta molitos suisse et pro Italiae pace Pontificem, Venetos, reliquos Italiae Principes cum Caesare scedera junxissca eam consequi non posse , nisi quae citra
153쪽
1323 Ticinum Galli occupavere, sociis restituantur : quod si omniano ab Italia abstinuerint, si ita illis constitutum sit, tum de induciis agi posse: cumque propediem Carolus Lanojus in Insubres esset venturus, rem omnem in illud tempus rejiciebant enihil enim ipso, vel invito, vel inscio, vel inconsulto facturos et is namque, Prospero Columna gravi morbo consecto , atque in interitum vergente , ad bellum administrandum a
Caesare fuerat designatus. Multis igitur hinc , atque inde jactatis , re insecta discessum est, variisque incommodis Gauserit exercitu conflictato, quae nivium ingentium copia e caeso irruente, procellis, Ventorumque turbine aucta suerant, urbis
obsidione desperata , ab ea abscedere, atque ad Abiatum duodecim ab urbe passuum millibus castra ponere Gauserium C -
μαγι' Dum modo assiante, modo reflante sortuna res Galliae Cis-Misua. alpinae agitantur , Hadrianus Summus Pontifex ex humanis excessit ; vir sane, qui si optimam mentem, ac literarum studia, quibus imbutus fuerat, cum rerum usu , ac praecipue Italicarum . notitia conjunxisset, Celebriorem nominis famam posteris, praesentibus vero ingens sui desiderium reliquisset. Fuitis valde ema Venetam Rempublicam propensus ; si vita longior adfuisset , clarioribus argumentis aliquando testaturus e constat enim Ravennae, & Cerviae urbes , quae a Iulio Pontifice Venetis ademptae suerant, Reipublicae de re Christiana, ac sanctissima Sede optime meritae restituere illum in animo habuisse. Romae Cardinalium comitiis coactis, de subrogando Pontifice actum ; cumque illorum, qui ad supremum dignitatis fastigium anhelabant, dissidiis, suffragantiumque affectibus es sere ad duos menses protracta esset, tandem xiiii. kal. decembris Iulius Mediceus Cardinalis Pontifex Maximus deligitur, qui splendore familiae, auctoritate, atque concepta de se apud omnes eximia opinione virtutis, aditum sibi ad amplicsimum inter mortales dignitatis gradum struxerat ; Clemens .r a . . Septimus nuncupari voluit. Erant sane in eo viro quamplurima, vel natura, Vel rerum usu , quae in maximam spem mmnes ereXerant, sore, ut sedatis bellorum tempestatibus, illius virtute, atque consiliis tandem Italia conquiesceret : nam Lemnis Pontificatu summae rerum universe praesectus gravissum
154쪽
negotia consecerat ; pene solus imperii molem sustinuerat ; isdia maximi, atque infracti animi documenta praebuerat et morum gravitate, quam subtristis quidam, & cogitabundus adspectus Comitabatur, ad magna , atque eximia agenda Armatus; nil, nisi de maximis, semperque seriis rebus Cogitare , atque ab omnibus voluptatum illecebris alienus, severatn quamdamm destiam spirare videbatur. Compositi animi illud non medio-Cre argumentum extitit , quod vehementer musica oblectaretur 9 ut compertum sit, nullum ea tempestate in Italia fui s. , qui illo magis in ea liberali facultate excelleret. Pontificatus initio insensum in Gallos animum , Veteremque sibi infixam animo cogitationem inesse Italia Gallos pellendi , non obscure significavit : in Italiae pacem vehementer propensus, Franciscum Ssortiam in Mediolanensi imperio retinendum esse, ut ea firmioribus radicibus coalesceret, Censebat et Verum quot , quantisque illius Pontificatu convulsa ruinis Italia , quot Romana urbs religionis sedes perturbationibus jactata, ac concussa fuerit, antequam pax affulgeret, suo loco pluribus nobis erit explicandum . SenatuS VenetuS nisi . Clementi primum per literas gratulatus ; mox Oratores octo designavit, qui publico nomine consuetum ossicii munus obirent e silere hi Thomas Contarenus , Hieronymus Pesareus, Marcus Dandulus, Laurentius Bragadenus, dilicolaus Teup lus, Dominicus Venerius, Aloysius Bonus , Vincentius Capellus. Mediolanens obsidione soluta, e Gallia Narbonensi, atque ex Allobrogicis Alpibus summo studio milites cogere Gauserius enititur; Helvetiis instantissime missionem postulantibus, persolutis stipendiis, abeundi facultas concella s totamenta bellica trans Ticinum abducta e cum reliqua quatuor millium peditum Helvetiorum manu, ceterisque copiis in hy-bernis Commorari statuit 3 ut interim quae a Rege subsidia mitti quotidie asserebatur, adventarent ; ac, ne omnino belli contilia omisisse videretur, ad Aronam in Verbani lacus Q nil emnibus munitissimum arte, naturaque oppidum, animum adjecit , Rentioque Ceriti viro impigro , plaeclarisque rebus in bello gestis insigni , ut cum septem Italorum peditum millibus summa vi illud aggrediatur, imperat. Ceres nihil moratus , citato gradu Aronam prosectus, neque seliciorem , neque
155쪽
iset 3 faciliorem fortunam votis Gallorum est expertus. Licet enim per triginta dies admotis tormentis moenia arcis , quae oppudo imminet , atque ab hostium injuria tutissimum reddit . magno impetu, & horribili fragore quassata, & concussa forent, saepiusque per murorum ruiuas irrumpere milites conati fuissent ; propugnatorum tamen virtute , quos Columna mille ducentis peditibus Mediolano emissis auxerat, hostibus repulsis , quamplurimorum edita strage , oppidum , situs opportunitate summum ad bellum conficiendum momentum allatu I. rum, egregie tutati sunt. Hoc loco res erant, cum Carolus Lanestim Lanrius Prorex e Neapolitano regno in Insubres venit ; ad quem Senatus Oratorem Carolum Contarenum designavit, ut publico nomine de bello administrando consilia cum eo p .o... iniret, quaeque in rem communem forent , Reiquc publice Gerum in interessent, mature exequi posset. Atque in id tempus Proregis adventus incidit, quo Prosper Columna morbo octimestri consumptus ex humanis excessit ; vir bellicae virtutis gloria ea tempestate clarus , quique potissimum hanc laudem apud multos retulerit , ut ducibus illius temporis bella non minus consilio, ac prudentia, quam Caede, ac sanguine confici posse, ostendisse videatur.
M. D. XXIIII. 524 D Erum gerendarum initium a rationibus, consiliisque bel-- li administrandi Prorex auspicandum duxit I atque ea
de causa Metaurensium Dux summus Venetae militiae Praesestus, ac Leonardus Haimus Legatus Mediolanum convenere.
Consiliorum summa fuit , omni ope nitendum , priusquam Galli sibi majora subsidia compararent , ac jam prope lapsas vires , animumque colligerent , ut bellum conficeretur : id vero consequi haud difficulter posse , si foederatorum copiae
jungerentur, quae peditum, atque equitum numero, ac vim tute , Ducum peritia hostibus terrorem incuterent , Mediolanensibus animum adjicerent et non intra urbis moenia in otio Continendum exercitum esse , ne torpescant vires , hebescat serocia militum; immo assiduo armorum usu, atque eXercutatione alatur, ac sustentetur : quocirca castrorum loca tuto, atque Diuili so by Cooste
156쪽
atque opportuno stu deligenda , ut hostes commeatu prohi- is: beri, atque ad omnem rerum inopiam redigi queant ; aut, si vires experiundi opportunitas anmiserit, manum haud dubia victoriae sipe conlarere , ac profligare hostes possint et neque enim fortunae aleam subire , & opulentissimae ditionis imperium , sociorumque res incerto plerumque belli eventui objectare tutum fore censebant et mora, arte, studio tepentis Gallorum ardoris reliquias extingui posse s ac sortunae inconstantia ereptum pulcherrimae victoriae fiuctum, in studio, prudentiaque praestantissimorum Ducum reponendum esse . His consiliis per Legatum Senatui significatis , ut Reipublicae x piae Caesareanis conjungerentur, facultas Imperatori, ac Legato permissa est ; injunctumque , ut oppidorum , ac urbium ,
quae finitimae hostibus sint , ratio habeatur , idque praesidii
relinquatur, quod ad illas tuendas sussiciat; cum praecipue a Laudensibus timendum soret, ne duobus Helvetiorum millibus, quos illis Gauserius subsidio miserat, aucti, Cremonenis sum, ac Bergomatum fines invaderent: idque illis in primis curae esset, quantum studio, ac diligentia assequi possent, ut eo loco Castra locarent, quo pugnandi optio a nostris adli 4 stes transferri non posset 3 ne, victoria, quae jam prae manibus teneretur, per negligentiam amissa, Inlubres in discrimen adducti in eadem pericula Venetas ditiones traherent . His constitutis, cum pecunia Caesareani laborarent, ne illius in pia mora maturandis consiliis injiceretur, ac quamprimum ex hybernis milites deduci possent , quam maximam possunt argenti vim undique colligunt , Clemente ad Caesarem juvam dum mirum in modum proclivi ; qui Cum viginti aureorum millia Caesaris Oratori persolvi jussisset, Florentinis, Senensibus, ac Lucensibus auctor fuerat, ut quidquid ex foedere deberent , alacri animo ad Italiae praesentem statum retinendum erogarent ς neque Francisco Mortia aliquid, quod ad avitum imperium spectaret, omittente , qui propensia Mediolanensium voluntate , cunctisque populorum in se inclinatis animis, nonaginta aureorum millibus, quae statuto tempore redditurum se polliceretur , adjutus fuit . Neque minus ea in re Venotorum studium extitit , qui a Caesare rogati decem & octo
aureorum millia, quae Uc pace Veneta debebantur, Cum nor dum
157쪽
i524 dum solutionis tempus adesset, grato in foederatum Imperatorem animo numerari mandaverunt.
Dum pecuniae, pediti, equiti , ac reliquis ad bellandum
opportunis, ac necessariis rebus comparandis secti incumbunt, Ioanni Mediceo Melenianum oppidum Cum arce ultro , vinon expectata , in deditionem concessit; nec multo post La-nrius, Davatus, Mediceus equitum, peditumque robore suti fulti Robechum, cui Bajardus cum trecentis levioribus equitibus , ac non parVa peditum manu praeerat, nocte intempesta adorti, hostes nil ejusmodi suspicantes, aut caede asseCere , ut armis, equisque ademptis, fugae se committere compulere . Interim Gauferius ad Abiatum tuto , ac sorti loco castra habebat, e quo ad certamen subeundum a nostris nulla , vel vi, vel astu cogeretur , Helvetiorum auxiliis adventantibus ad pugnam lacessere hostes , aleamque martis experiri tuto poste ratus. Cum interea crebris excursonibus suus miles ferro, incendiis, atque omni calamitatis genere in agros grassaretur, at Caesareani Germanorum auxiliis aucti cum exercitu , qui cataphractis equitibus mille sexcentis , levioris armaturae mille quingentis, Hispanorum septem , Germanorum
duodecim peditum millibus , Italisque mille ac quingentis constabat, Mediolani prassidio quinque Italorum peditum millibus relictis, ad Binascum consedere ; quo Metaurensium Dux
ν-. aris. Venetarum copiarum Praefectus cum sexcentis cataphractis, to-
.iae. iidem levioribus equitibus, ac sex peditum millibus accessit;
Naai, ι-- oppidum situ opportunum ad milites continendos ratus , ne
, - lacessiti ad praelium ineundum cogi possent , Cum usque ad Ticini fere suburbia protensum , civitatem munitam , firmoque praesidio Vallatam pro munimento haberet. Ibi exploratis iis , quae a Gallis gererentur , cum Gauserium Cum octingentis cataphractis , Helvetiis undecim , Italis quatuor, Germanisque duobus millibus adhuc Abiati se continere imtellexissent, neque annonae astiuentia , castrorum firmitate, s-tus natura , aut Vi pelli, aut ulla ratione ad munitissimum locum deserendum compelli posse animadverterent s alias belli ineundas rationes Duces statuunt, ut nempe trans Τicinum amnem copiae ducerentur: ita hostes commeatu prohiberi, ci- virates , atque Oppida, quae trans Ticinum obtinerent, O mpari
158쪽
pari posse ; his Gallos permotos castra munitissima deserturos atque, ut rebus suis opem serrent, divulsis, atque disjectis viribus, aut nostrorum virtute profligatum iri, aut Insubrum provinciae obtinendae spe abjecta , in Galliam se recepturos. Francisco itaque S rtia, cum sex Italorum peditum millibus. ut sua auctoritate populum in fide contineret , Mediolanum regredi jusso, tribus confectis pontibus, Ticinum amnem foederati exercitus trajiciunt e ad Gambalotum Caesareani castrametantur.
Urbinas cum Trumeti castra ponere statuisset , medioque inter Ticinum, & Trumetum loco Garlascum oppidum interjaceret , quod commeatibus ex urbe in Castra convehendis maximo nostris erat impedimento , magna vi illud aggredi statuit; tormentorumque impetu magna moenium parte disjecta, ac solo aequata, qua aditus militibus intra oppidum per strata moenia patebat, equite ex equo descendere jusso, ut una cum pedite per murorum ruinas invaderent, summa alacritate adhortatur . Praesectus , ac milites, qui Garlaucum tene. bant , nostros imperterriti excipiunt, atque initio propellunt . Τum Urbinas acrius instare : spiritus suis addere : adequitando , V e, manu, nixu corporis incitare : labantes sustinere: ubi opus esset, pugnam vehementius redintegrare. Cujus vi tute, aC exemplo ductores nonnulli , ac milites Veneti concitati fossas aquis oppletas mento tenus nobili ausu transi.
liunt r hoc facto, reliqui omnes impulsi per diruta moenium spatia, ubi hostibus aggeri reficiendo distentis, minus ad n
stros pellendos roboris inerat , conglobatione facta , urgereaCrius , ac vehementiori conatu irruere . Hostes primum ad nostrorum impetum sustinendum impares loco Cedere ; mox trepidatione oborta, fuga salutem quaerere r oppidum, qua dringentis hostibus caesis , aut captis , a Venetis direptum. Maximum inde ad annonam exercitui importandam commodum consequutum est; nec minor Urbinatis Ducis laus fuit,
qui eo die egregii, fortisque Imperatoris decus tulit, suamque erga Rempublicam operam felici, atque egregio facinore
Postquam Galli Ticinum amnem nostros trajecisse , Garla-scum expugnatum fuisse intellexere s veriti, ne iis, quae trans Tici
159쪽
isad Ticinum obtinerent, Viglevano, ac reliquis Laumellensis regionis oppidis a nostris occupatis, commeatu intercepto, Otasidione promerentur, Abiati mille peditibus, centumque equutibus relictis, Ticino superato, ad Viglevanum cum reliquis copiis consedere . Ibi cum omnia se inauspicato expertum, secum maris Praefectus reputaret s neque oblidione profecisse ;neque levioribus pugnis tempus terendo bellum confici posse animadverteret , Cum non longius a nostris duum passuum millibus abesset, extremum eventum experiri sibi in animum induxit, scederatisque Ducibus pugnandi facultatem, exercitu in aciem explicato, per triduum praebuit: qui, licet virtute,& numero nostibus praestarent , a praelio tamen abstinere ineque in ancipites belli casus, quam sibi victoriam tenere videbantur , praecipitare satius esse existimarunt 3 cum praesertim
exquisitis Mediolani de belli administrandi tatione sententiis .
a praelio abstinendum Prorex Neapolitanus, Davatus , summus Venetae militiae Praesectus, ac Legatus censuissent; eamdemque sententiam Senatus, tuta consilia incertis rerum eventibus anteferre solitus , probasset. Huc etiam illud acced ret , quod ex interceptis hostium literis compertum fuerat, pecuniae inopia adactos diutius militem sub signis continere non posse: quocirca quemadmodum Ariato expulerant , ita Viglevano deturbare Gallos nituntur , atque Sartiranum OPIidum in citeriori Padi ripa ad commeatus, qui in castra limium convehebantur, opportunum, cui Hugo Pepulus Bono. Niensis, ac Ioannes Biragus cum quingentis peditibus, atque
equitum manu praeerant , aggrediuntur . Primum tormentis moenia stravere e mox ingruentes Hispani, quos ad duo millia Ioannes Urbinas, cui oppidi expugnandi munus mandatum fuerat, secum adduxerat, ingenti edita propugnatorum strage , Ducibus in captivitatem redactis, oppidum , atque a cem in potestatem redegere; neque Gauserius, qui suis, Vi-glevano relicto, opem laturus contendebat, celeritate nostr
-- a xvm P mitus opportune suppetias serre potuit ; quinimos ....is, a Mortariae de rei eventu certior factus, subsistere coactus est. Hoc secundo victoriae cursu Vercellenses , Hieronymi Persiij., -- summae apud illos auctoritatis viri consilio , atque opera a
Gallis aversi ad Caesareanos accessere; atque ab opulenta CLvitate Diuiti eo by Corale
160쪽
vitate affatim annonae , & Ceterarumque rerum Copia exerci
tui subministrata est r inde foederati majori spe subnixi , ho
stes undique circumcingere, atque reditum in Galliam intercludere parant; quocirca ad pagum, qui Arcus Marianus dicitur , Vercellas inter, & Novariam situm, Contendunt. Gauserium, qui ad Novariam copias duxerat, ne penitus spem rei gerendae abjiceret , haec maxime sustinebant e primum , quod decem Helvetiorum millia, ac quadringentos e Gallia equites expectabat ; alterum , quod ex Rhaetia quina illius gentis peditum millia acciverat, qui per Bergomates in Cisalpinos descenderent , eo consilio , ut Abdua trajecto, cum ad Laudem pervenissent, junctis copiis, nostros Mediolano metuentes a Laumellensi agro revocarent. Ob id a trihus Rhaetorum foederatis pagis Martinus Roccotinus Orator Venetias missus fuerat ; ut pro vetere illius gentis in Gallos propensione Rempublicam ad amicitiam regis amplexandam Cohortaretur : Rhaetos, quae illorum semper fuerat in Gallo. rum reges observantia, nullum, quod ab iis proficisci posset, ossicii genus in Regem p etermissuros s armis, ac milite ad opem suis rebus serendam propediem in Galliam Cisalpinam exscensuros; Senatum rogare, ne Regi optime de se merito, regnoque florentissimo deesset . Ad haec Senatusconsulto responsum est e nullis casibus quidquam de Reipublicae in Regem observantia imminutum; cur a foedere cum Caesare icto
recederet, nullam causam esse; quae illo continerentur, ne irrita serent, omni contentione, ac studio enixuram. Hi Rhet torum motus, atque excursiones, quae quotidie a militibus,
qui Laudem insederant, in Bergomatum, & Cremensium L nes fiebant , Senatum movere , ut trium Italorum peditum millium , quadringentorum Epirotarum , ac ducentorum levioris armaturae equitum delectum haberi juberet, quo facilius Rhaetis obfsti, atque a fluminis Abduae transitu illius gentis milites arcerentur. Quapropter Ioannes Maurus Legatus Cum Copiarum partem in Bersomates duxisset, iisque novo delectu non parva manus accessisset, brevi quatuor peditum millium, ac sexcentorum equitum copias coegit, adjecta agrestium multitudine , quae undique ad tuendos agros a Bergomi magia stratu evocabatur. Franciscus quoque S rtia cum totidem ρο-