장음표시 사용
281쪽
tia pollicebatur, nullo instantium periculorum metu perterritus , cum certior ristus esset, Caesareanos milites arreptum iter persequi, non pecunia , non pollicitationibus illorum impetum averti posse , jam tum primum nimium se Caesareanis credidisse coepit agnoscere ; atque ea spe, quam certam sibi fore mente conceperat, dejectuS, oratores Gallorum Regis, Sena tus Veneti, Mediolanique Ducis, ad haec etiam Angliae regis ad se vocavit s causas, quae ad inducias cum Caesareanis ineundas permoverint, Caesareanorum astus, fraudes aperit 3 Orat, obtestatur, ne tot, tantisque tempestatibus perturbatas, atque afflictas res suas , & Florentinorum deserant ; enixe a suis Principibus postulent, ut , pro sua in Romanam Ecclesiam pietate, periclitantem ipsius fortunam sublevent, neve Italiae libertatem indignissime concuti , ac labefactari patiantur . Μox a Dominico Venerio Re ipublicae oratore petit, cum natu agat, ut Urbinatem trans Alpes exercitum ducere permittat i perpetuo, nec ulla unquam re dissociabili foedere se Reipublicae adhaesurum. Senatui licet suas copias per montium angustias in Hetruriam traduci valde incommodum videretur ;cum praecipue Pontifex divisis a ceteris consiliis uteretur; attamen placuit, ut Urbinatum Dux cum Alorso Pisano, qui nuper legatus designatus in Castra venerat, si ita occasio tulisset, Alpes transgrederetur. Itaque Caesareanorum exercitum subsequutus in Hetruriam se contulit . Carolus Borbouius prope Arctium castra posuerat , foederatorum copiae ad Bamberinum consederant. Dum haec aguntur, sorderati Romae denuo foedus percutiunt , in quo plurima erant, quae mirum in modum Venetis ossicere videbantur. Primum quod ad immodicam pecuniae summam persolvendam Respublica adigebatur , quae ingentibus cxpensis publicas opes prope exhauserat, Cum codem temporC duos terrestres cxercitus aleret , in Gallia nempe Cisalpina, & Hetruria , maritimamque classem omni navigiorum genere instructam sustentaret. Deinde quod bellum ubicumque opus csset, ac praecipue in Romanae urbis finibus gerere cogebatur,
ut si , quumadmodum cepe assolet, aliquis incidisset casus, quo laboranti Reipublicae subveniendum esset, ne id quidem heri posset. Tandem quia cautum erat, ne abduci renuente
282쪽
Pontifice, aut ejus legato, copiae queant, cujus imperio Venetorum, Gallorumque exercitus pareat et qua in re non munimum periculi inerat, Antonio Leva Vires augente, Germa. Morum robore, ducum numero militari peritia insignium, copiis denique omnibus , quae illi facillime Ferrariensis summi.
nistrabat ; ita ut quamprimum arma adversus S rtiam moturum percrebresceret ; cujus rationes a Venetis sejungi minime poterant. Haec ad Senatum cum perlata tassent, rei novitate summopere commotus est 3, iniquis adeo legibus inscium,
ac nihil hujuscemodi cogitantem se adstrictum fuisse, quibus nullo pacto assentiri voluit, quod suus apud Pontificem orator sine ullo publico mandato, contra leges sorderi subscripsisset. Neque eo tantum contentus Gallorum Regi, quae acta essent, significavit; detrimenta , quae Reipublicae inde oriebam tur , aperuit ', hortatus cst, ut in firmando foedere aliqua mora uteretur et interea, si ita collibuisset, arctiori societatis vinculo cum Republica jungeretur. Verum cum ea, quae Dominicus Venerius orator Romae egisset , rei novitate , pessimo exemplo posteris futura mirum in modum displicuissent , silentio Patres nullo pacto praetereunda existimabant. Qui Collegio praeerant, literas a Senatu ad Venerium scribendas censebant , quibus foedus instia Republica sancitum conquerebatur; legibus, ac institutis majorum id adversari, quae a Reipublicae nascentis incunabulis ad ea usque tempora summa cum religione servata forent; quibus immutatis, Vel labefactatis, multa consequi posse incommoda, & mala; hic Ce exemplis universam Senatus auctoritatem convelli ; nullumque adeo ingentem fructum excogitari posse, qui justa lance cum oratoris facto expendi possit. Adeat itaque Pontificem, summis laudibus sapientiam, atque consilium illius de foedere innovando efferat s quippe qui optime noverit, Caesareanorum machinis, ac dolis jam prope suam auctoritatem, fortunas , imperium in praeceps ire ; sed quod ad Rempublicam attinet , nullo modo iis, quae scedere comprehensa sunt, assensuram. Nam quod primo Capite continetur, ut Centum aureorum millia 1olvat, id fieri nequaquam posse s cum propodiem Antonius Leva Laudem Pompejam oppugnaturus, atquc in Venetos fines impetum facturus diceretur; ob id immenso
283쪽
is17 sumptu copias refici oportere, augeri milite exercitum, Germanos evocandOS, ut agros tuerentur, ne fructus messis, quae jam appropinquabat, amitterentur et ad haec instaurandam classem, quae grave ad Centumcellas experta caelum numero militum , ac remigum valde imminuta fuerat I augendam quinimmo non parvo triremium numero , ut maritima ab hostibus loca tuta sint: eam vero summam pecuniae, quam antea promiserat, praebituram, triginta nempe aureorum millia. At quod secundo prohibetur capite, ne Venetus exercitus ex Hetruis
ria, aliisque locis, ubi nunc detinetur, amoveri possit, id sane
supervacaneum esse; neque enim Rempublicam amicis unquam defuisse s neque trans Alpes ductari copias permisisse, nisi eo animo, ut sociorum fortunas , ac imperium adversus h stes servaret . Quod vero Apuliae provinciam classe aggredi Veneta velit ; illud, ut hoc tempore non satis opportunum videri, ita si unanimi sociorum consensu arma adversus Neapolitanum regnum inserri e re communi visum fuerit , non abnuere , quin maritimis viribus universa Apuliae ora oppugnetur : quocirca Clementem orare, ut hae Conditiones e laedere amoveantur ; nullam vim , aut robur ad cogendam Rem. Publicam obtinere , cum Senatus mandata ad ea peragenda, ut moris est, non adfuerint . Tandem multa adjiciebantur, quibus Venerius magis ad Pontificem in sententiam Reipublicae ducendum impelleretur e ipsius agi existimationem s ipsius honorem, quo nil carius homines in vita habent, summo in periculo versari s ni ea obtineat, hoc uno benevolentiam Reu Publitae, ac gratiam perpetuo amissurum. Postremo, ut D minici Venerii loco novus ad Pontificem orator intra quindecim dies designaretur, cautum erat . aEa Collegii Patrum sententia, ut suffragiis Senatorum sanciretur , perlata, acerrime a Thoma Lippomano quadraginta virum capitalium praeside impugnatur . An haec te majorum
nostrorum , qui pientia, cy civili prudentia sinuere, instrututa, exempla ξ gravissimis in rebus, quibus salus cimum,
imperii incolumitas continetur, suo arbitratu, nondum Teumtus explorata mente, decernere, atque transigere Quis en
rat , hujusmbae facto per conniventiam, ae aes imulationem n glecto , pulcberrima , o saeculis aequatae Reipublicae mores,
284쪽
MAURO CENI LIB. III. 2Isae iura infringi, 2 labefactari magna tractantibus, regem aereum populorum onus sustinentibus, gravitate, seMritate
nonnunquam sipus esse , ne nimia indulgentia civium ammi
pante sua labantes diffluant, o corrumpantur. Quid porro agi ab oratore potuisse, vis Reipublicae adversum magis, ist
a communi uita me sejunctius, quam foedus iis conditionibus pepinge, quibus nutu majus detrimentum Venetis rebus afferre poterant an wro perimbata, ac commota Venerii mens poterit e publIca dignitate his de rebus verba facere Θ ilia impugnare , quibus subscripserit ξ constanter casiam publicam d fendere , qui omnia ad nutum Pontificis composuerit Θ Proptem ea censere , ut statis Andreas Ad eus a Iecretis Senatus
Romam mitteretur, qui rationes Reipublicae exponeret, atque Romae usque ad novi Oratoris adventum moraretur . Dominicus wro Venerius nihil cum Pontifice ageret; neque, ut in
aescessu moris est , Cardynales algoqueretur , sed Pontificis,
ut assolet , exosculatis pedibus , istico Venetius reverteretur, Θ coram Adiscatorio magistratu causam diseret. Haec erat Lippomani sententia , in quam cum perorasset Princeps, sex viri, quos Consiliarios Vocant , Praeconsultores denique, uno Carolo Contareno, continentis Sapiente excepto, qui prioris decreti auctores erant, ivere : eam statim cunctis fere suffragiis probavit Senatus. Venerit imo orator ad Pontificem Franciscus Pesareus, Decemvirum Praeses, designatur, qui legibus ad legationis munus minime cogi potuit et mox Cum alii S a Senatu ea legatio demandaretur , ungulis varias excusationes asserentibus , tandem majoribus comitiis decretum est , nequis, hoc bello exardescente, posset ab eo munere subeundo excusari s multis ac gravissimis iis , qui onus non subito sent , impositis poenis . Munus itaque id denuo Francisco Pesareo obVenit. Dum haec aguntur, & tam hostium , quam foederatorum copiae transgressae Alpes , ut dictum est , in Hetruriam descendissent , ingenti motuum civilium turbine agitari Respublica Florentina coepit 3 quippe quae in varias factiones divisa diutius nunquam pacata civium Concordiam servaverat; quibusdam popularem Reipublicae formam appetentibus ; aliis propenso in Mediceam familiam animo ; ac voluntate Pam
285쪽
rum dominatum probantibus. Fervere itaque in diversas partes studia, civitatem undis civilibus concuti ; superior populus videbatur , cunctamque ad se publicam auctoritatem rapere , Medicea familia auctoritate , qua plurimum pollebat, exuta, hostibus patriae Hippolyto, atque Alexandro Clementis nepotibus declaratis; cum Dux Urbinas, exercitus imperator , Florentiam quamcelerrime cum Aloysio Pisano legato, &Federico BoZZolo se contulit , octoginta e suorum numero, qui insigniores nobilitate videbantur, comitantibus. Eo cum pervenisset, nutantes Florentinos tum cohortationibus , tum vicinarum copiarum metu in foederatorum fide retinuit , ac tumultuantium civium ardore restincto, Mediceae familiae dignitatem restituit, & civitatem factionibus labantem, sua auctoritate pace composta, firmavit s Florentinisque in clientelam receptis, ad foedus denuo confirmandum iis conditionibus adegit , ut ducentos quinquaginta CataphractoS equites, quingentoS levioris armaturae , peditum quinque millia suis sumptibus alerent et ad haec tormentorum bellicorum numerum praeberent; quibus copiis una cum foederatis quacumque in Italiae regione Ducibuς visum esset, dimicarent : in Hetruria vero tantum copiarum haberent, quantum ad eam provinciam tuendam necessarium foret. Ea res in primis jucunda Senatui fuit, quod communibus reus Conducere mirum in modum
videretur, Rempublicam Iocorum situ, pecunia, & viribus florentem a foedere non sejungi ; pCesertim cum Veneti plures exercitus alere, maximos quotidie sumptus facere cogerentur . Nam quia Antonius Leva in Insubribus moliri aliquid summi momenti asserebatur, sancti Columbam oppido inpotestatem redacto, octo millium peditum novum delectum haberi decreverant ; & Gabrielem Venerium ad Franciscum Ssomtiam Oratorem miseravi, ut ad hostium conatus praesto esset, ac si qua in re posset, consilio, & auctoritate Senatus juvaret . Aderant tunc Ssortiae tria peditum millia, quae, fiammo studio Cremona, & Laude Pompeja pecunias subministrantibus, collegerat, oramque omnem , quae trans Abduam est , milite sepserat, & Modoctiam improviso adortus occupaverat et qua re commotus Leva cum septem peditum millibus ad repetendum Oppidum convolarat. Ssortia, cum non satis ad bellum necessaria in
286쪽
structa haberet, auxiliique infirma spe niteretur, quod copiarum robur Carolum Boibonium inscquutum esset, nuper Oocupatum oppidum Levae militibus foede diripiendum relinquere coactus est. Quo eventu majora sibi Antonio Leva pollucente , ac propediem Germanos sibi milites adjecturum sperante, Veneti in Gallia Cisalpina augere copias cogebantur ; veriti, ne Caesareani milites feliciore fortuna adversus Ssortiam
usi, in suos fines irrumperent ; cum praecipue exercitus robur, ut diximus, eo tempore in Hetruria esset, ut Borbonii conatus moraretur, atque interturbaret ; qui sane Cum tuto aliquod in oppidum se recipere non posset, & pecunia, Commeatuque laboraret, nobilissimarum urbium Romae, aut Florentiae direptione , tot incommodis obviam iturus vulgo serebatur. Pomquam vero Compositis Florentinorum rebus, foederatarum C piarum adventu territus facultatem se urbis occupandae ami-1isse sensit, induciarum, quae a Pror e cum Pontifice initae fuerant, nulla ratione habita, quam maximis itineribus Romam contendit: eo facilius sitim diripiendae, ac vastandae prauecipuae orbis terrarum civitatis expleturus , quod Pontifex mi
lite fere omni spoliatus Caroli Lan i fidem satis firmum sibi
praesidium existimabat 3, populum praeterea, & rusticorum numerum , quem in urbem induxerat, eidem custodiendae suffecturum putabat; ut cum Philippo Auriae trium millium conficiendorum peditum munus imposuisset, atque ille mille jam sub signis haberet , quos ad Centumcellas coegerat , ingredi urbem minime jusserit : Guidoni autem Rangonio Combri , qui, manu militum collecta , Ocricolum morabatur , scripserat , ne injussu suo Romam proficisceretur. Borbonius igitur , neque itinerum dissicultate perm rus , neque assiduis imbribus , quae loca , per quae ductare exercitum oportebat , aquarum illuvie compleverant, remoratus in itinere , prius quam Romam adventaret ,
per nuntios a Clemente petiit , ut per suos fines in Neapolitanum regnum ducere sibi exercitum liceret , eo vel commeatuum inopia ductus , vel laederatorum copiarum timore perculsus , quae illum a tergo insequebantur . Hujusmodi postulata ne audire quidem Clemens voluit . Ille cum suos omni rerum copia destitutos
287쪽
tutos paulisper commeatibus recreasset , quos oppida quaedam in itinere ab eo occupata subministraverant , pridie nonas maji urbem oppugnare statuit , certiore spe illius obtinendae erectus , quod omnia , quae ad illam tuendam necessaria videbantur , vel negligentia, vel dissicultate omissa suerant ; nam Rentius Ceres , cui Clemens Romae custodiam commiserat , neque suburbia satis muniverat , neque validis praesidiis urbem firmaverat . Scalis itaque ad suburbii moenia admotis , brevi momento , nullo sere obsistente, muros trangressi, suburbium occuparunt . Inter primos, qui moenia conscendere nitebantur, Borbonius aderat , qui dum privati militis munus temere obit , glande plumbea
trajectus , execrandae, quam manibus tenebat, victoriae fiuctum cum vita amisit. Verum milites Imperatoris morte cum nihil
Iristini ardoris restinxissent , martis furore acti , & spoliorumesiderio incensi , quae ingentia sibi proposuerant , victoriae
cursum alacres prosequebantur. Clemens inopinato tantae rei eventu perterrefactus, consilii inops, cum aliquandiu in palatio moratus esset, haesitabundus , animo anxio , & dubia men te praelii exitum expectans , tandem se in Hadriani molem magno suorum numero stipatus recipere statuit. Interea Rentius civitatem circumire ; populum cVocare; Cunctos ad arma impellere ; ad sui defensionem hortari. At mentes insuetus teria
ror ita invaserat, ut neque illius vox quidem exaudiri posset rpopulus, defensionis spe abjecta, praeceps fuga latebris salutem
Hostes brevi suburbio, & ea parte, quae trans Tiberim est,
potiti, inter Aureliam, Sc Settimianam Portam, urbem neque murorum obice, qui vetustate sere Collapsi fuerant , tutam , neque milite circumseptam ingrediuntur . Ita paucarum horarum intervallo amplissima, ac nobilissima civitas , quondam terrarum domina, ab immanissimis hostibus occupatur. Quidquid crudele, libidinosum, ac tetrum vel militum insolentia, vel victorum superbia perpetrari solet, perpessa. Nam Germani , & Hispani milites urbem ingresssi, mirum dictu est, quanta crudelitatis, ac libidinis signa ediderint ; non aetas , non sexus ab illorum injuriis, nefandisque sceleribus tuta ; sacra, atque profana direpta, Divorum reliquiae oris erutae; virgines callis
288쪽
castis occluste parietibus productae , exardescenti barbarorum I 327 militum libidini prostitutae : in homines non modo , sed in rapia saxa . prilcorumque Romanorum egregii operis λmulachra tavitum ; Sacerdotes insigniores, atque Episcopi ludibrio habiti; Basilicae ornamentis , atque piorum voti S ex tae , ut brevi nihil sit, a quo colluvies haec sceleratissimorum
hominum temperaverit. Neque hactenus insolens, ac praeclarae urbi infesta nimium fortuna stetit ; nam dira lues ex tamia gentium colluvione orta est, ut passim , ac per vias pestifera morbi labe repente homines interirent, senera suneribus aggerarentur, ac teterrima mortis facies cuncta undique senesta redderet : amissus inclitae urbis splendor; dcfertae, ac prope ad solitudincm redactae domus ; agri absque cultore: uni-Versos paVor, aC terror occupaverat, ut pestilentiam mox fames consequuta sit , nullumque genus calamitatum sucrit , quod civitas, olim copiis omnibus florentissima, non experta
Romanae cladis statim per Christianum orbem diffusus ruamor cunctos populos ingenti dolore, ac stupore defixit; quod
praeter opinioncm, c mentito induciarum nomine, tantum patratum facinus intelligerent ; quod amplis iaram totius terrarum orbis civitatem , e summo felicitatis vertice, momento in omne miseriarum genus prolapsam intuerentur ; quod Pontuficem e supremo dignitatis fastigio dejectum captivum teneri cernerent. Verum summa Hispani invidia flagrabant , quod facinus nefarium, ac post hominum memoriam sere nunquam auditum ab ea gente patratum foret , cujus dominandi libi. do , & avaritia plane intoleranda, N impatiens in adversis , insolens in secundis rebus animus , jam omnia suae fortunae cessura , humanum fastum supergressus , sbi pollicebatur. Quo sebat, ut reliqui Principes tanta rerum indignitate permoti spartim miseratione Clementis capti ; partim rebus suis prospicientes, ad ultionem tanti facinoris exardescerent. Veneti tum communi omnium causa , tum ne Caroli Imperatoris vires nMur m
magis in Italia assurgerent, omnes conatus adhibere in Pontificis libertate sustinenda statueriint 3 nulla adspernari pericu- in Aberra-la; nullis parcere sumptibus, donec erepto ex indigna servi tute Pontifice, piistinus Apostolicae Sedi decor , atque Italiae H. M Iurorem T. l. P du
289쪽
dignitas , & incolumitas restitueretur ; cum praesertim haud levis suspicio suborta esset , Hispanorum Duces , Pontificem captivum in Hispaniam mittere decrevisse , quo facilius pro libidine ditionibus Ecclesiae dominari possent. Itaque Umbinati exercitus imperatori, Pisano , ac Viturio legatis mandatur , ut quamprimum cum omnibus copiis Romam versus proficiscerentur, captivo Pontifici opem ferrent; ad arcem , qua detinebatur , iter aperirent; illumque custodia ereptum omni metu, ac pericules liberarent . Clemens licet inopinato
tantae Calamitatis eventu consternatus animo, & malorum in
gentium mole pressus , ac fere obrutus nihil satis firmi consilii expedire posset ; attamen statim ad Urbinatem Potrum Chiauellulium miserat, qui quo loco res essent, illi significgret,
celerrimam opem peteret; ac Guidoni Rangonio eadem cle re moeroris, aC lachrimaruin plenis h eras dederat. Imperator ,
& reliqui Ducos Urbe Veteri exercitum habebant, castra. inoum Orestinato itinere ad subsidium Pontifici se-re t L contendere statuerunt. Ne vero a Cauarcanis , qui in Insubribus erant, impediri ea res posset, Senatus decreto novi delectus habiti, ut milites, qui in Gallia Cisalpina Reipublicae militabant, ad decem millia augerentur, ut Antonio Levae obsistere possent, qui, nuper educto exercitu, novi aliquid moliturum praeseserebat ; praesertim spe Germani subsidii stetus , quoa cito Alpes transgressurum fama serebatur. Ad haec ingens auri vis Adriatico mari Pisaurum, inde Romam versus ad exercitum, ad militum stipendia persolvenda,& copias augendas transmissa. Et sane in hac rerum Italicarum jactatione spes quaedam bene gerendarum rerum affulgere videbatur ; cum praecipue Pontifici& Nuntius, Galliae, atque Angli e legati, & Franciscus Victorius rei publicae Florentinae orator qui Venetos sua
sponte ad opem Pontilici serendam animatos adhortati fuerant, nihil suos Principes praetermissuros testarentur, ut a teterrima Clamentem servitute eriperent , atque Hispanorum tu bidos, & insolescente; spiritus reprimerent . Franci scus quinque Galliarum Rex pollicebatur adversus Caesarem in Belgio arma moturum , ad eamque rem perficiendam Henricum Angliae Regem socium habiturum, cum quo nuper sec-
290쪽
tas inierat e his enim coactum Carolum iri, ut, omnibus copiis ad Belgii praesidium collactis, Italicas res praetermitteret. Magnum quippe Veteribus Regum in Hispanos inimicitiis odium, illata Romae clades addiderat s quamobrem Henricus Eboracensem Cardinalem statim in Galliam miserat, qui Franciscum ad colloquium invitaret, in quo praesertim de Pontusice a captivitate vendicando ageretur 3 & Franciscus suis dicibus , ut quamprimum Clementi suppetias serrent, mandaverat ;ad quae melius perficienda, illos, quos sortuna Clementis non attigerat, Cardinales hortabatur, AVenione convenirent, ibi Eboracensem adfuturum : a quo consilio etsi non abhorrerent commodiori tamen loco Bononiae se fore censuerunt. Caesari ut primum de iis , quae Romae acciderat, ac de Pontificis captivitate nuntius in Hispaniam est perlatus, ingentem animi molestiam , ac dolorem praesetulit , quae acta essent, ducum consilio, non insitis voluntate accidisse; victoria non potitos mallo, quam illa suos ita milites usos esse, cum semper studiosissimus pacis extiterit, in ea sedulo procuranda elaborasse, foederatorum injurias oblitum, plurima in illorum gratiam fecisse δε nihil eorum, quae ad Ecclesiae fines vel tuendos, Vel augendos pertinerent, a se praetermissum ; Sedis Apostolicae dignitatem, & incrementa perpetuo reliquis omnibus antelata ; neque ob id Germanorum Principum sinultates vitasse, qui Romanis infesti Pontificibus ab illorum se eximere auctoritate , ac imperiis nitebantur ; nunc quod reliquum est, nullas justas conditiones pacis aspernaturum. In cam sententiam ad Henricum Angliae Regem literas dedit; idemque primariis Cardinalibus significari secit. Illud quoque , ad animi molestiam patefaciendam ex infausto Pontificis eventu susceptam, publice argumentum dedit; nam cum ob natum sibi filium qui Philippi nomen sortitus est, ad laetitiam ostendendam ludi , & spectacula magnificentissimo, ac regio apparatu ederentur , Clementis casu audito , ne in tanta Summi Pontificis calamitate laetari videretur, ea statim persequi vetuit. Palam haec a Carolo agebantur e verum quae mens illius esset, quidve animo moliretur, dissicile erat intelligere ; cum debilitatas, ac pene prostratas Italorum res sibi persuaderet, atque Hispani totius Italiae imperium sibi animo usurparent. Nam sepius Cae-