장음표시 사용
121쪽
nerare. jl retinus non Synodi, asensis Ix. Ni quis de origine eius Hymni interro-set, ipsana plane inveniet apud Ιciain, qui, ut ait Cap. vi. vidit Dominum sedentem super S lium excelsum, bc audivit Seraphicos Spiritus alterna modulatione psallentes, Saniam, Sariris, Sanctus , Dominus oris exercitumn . Plena es omnJs terra gloria ejus. Altera pars Hymni, B nedictus , qui venit in nomine Domini, Munna inexerim, ciristo Domino a turbis in soletnni Hi rosolysiae ingressu ante passionem decantata fuit. Cum hane Hymni partem dicit Episeopus Celebrans , erigit se , inquit noster β. & neinit Ru
rii sibisse in Crucis a fronte ad pectui, suis
infra pectui risita, inλΠ vero, fuser Altari extra lia, ut aiebat Crassus Lib. li. Qip. iv. Ritus saetendi ad ea verba, Benedictuso si num
oueis memorat inter alios Honorius Augustodu-nentis in sici Gamma Lib. it. Cap. xii l. & Dur,ndu; iii suo Rationali Lib. 1 v. Cap. xxx i v. Nit- mero vii. dicens, q:iod cum ea veri, i sivi Dia,
D Het autem Meratus, quod in iociliando tunc sis sno Crueis, debui Sacerdos tenere hanc regulam, ut scilicet, duin profert vocem, Ben ictus, signet frontem ad Vocem, preo, pec tusi ad vocem, In nomine Domini, humerum sinistrum; ad vocem, Osanna in excelsis, humerum dexterum. X. I ise de ipsi, Hymma agiint palsi intum
pristi, cum recentiores rerum Liturgicarum Seriptores, praesertim Vero Dura tuus Lib. I l. Cipite
xxxi. & Cirdinalis Bona Llia it. Cap. x. Num. I v. Notandum a nobis illud, quod licet hodie Hymnum ipsiuin prircinat Chorus, dum Celebrans in-eipit Canonem, hunc tamen ritum, qui et t. iiii aliquando in usu fuit, improbavit in Dao Cipitulari Hetardus Turonensis Arctilepiseopus, Capite xvi. ut Secreta, idest Canonem Missis, Pre-Uγreri non inchoen antequam, Sanctus,siniatur, sed eum popula, satietus, eau I. Quibus in verbis duo observat Martentus Lib. I. De ani ρωι Ressae risibus, Cas' lv Articulo v II i. Primum, quod alias a nobis superius notatum fuit,
Hymnum i una non solum a Choro, sed ab omni populo fuisse decalvatum, id quod etiam confirmit S. Greg, ius Turoneniis Lib. it. De miraculusis D Martini, Cap. xiv. Alterum, Sacerdotem ipsi im populi emtibus vocem suam admi-stui se . Utrum tuu perspicue constat ex Libro i Capitularium Regum Frrancorum , Cap. Lxv I.
Us Sacerdos cum sanctis Angelis, e populo Dei
inmuni voce , Saninus, Sanctus, Sannus, δε- eaurat . Id quod legitur Lib. v. Cap. Lxxxvi. ex tat lue pene totidem verbis in Capitularitii Aureli inentis Episcopi Cip. i.
Episcopus, unique cum ipti, Presbyter a stans asinistris, Fc Diaconus a dexteris, remanente
illo ibidem ad Librum, Diacono vero ad locum simila redeunte, idcst,mst Celebrantem , Celebrans tum mavibus jun , super Altari sitis, detote inesinatus, extollit ad Crucem oculos, O ressatim demittis, ct incipit, ac prosequitur secrete totum Camurm. Id quod hucuseque l. noster, docet cliam Rubrica Missalis Parte li. Tit. v I i I. Num. I. itemque Crassus Lib. it. p. Iv. ac alii non modo recentiores, sed Mprisci Scriptores rerum Liturgicarum , qui etiam singulos ritus in Canonis Missae recitatione eo tentos variis interpretationibus illustrant. XII. Gnon Missis variis nominibus appellatus est. Vigilius Papa in Epistola u. ad Eucherrium, R S. Gregorius Lib. v I l. Epistola iniri ipsum Missae Cationem, Herem, Cammeam re-
rem', nonnulli Secretam, seretum , adii Adin nem appellant. Canon vero ideo nominatur, quia
in eo est legitima, & regularis Sacramenti consuetio, ut docet Nahisiridus Strabo in Libro, De rebus Ecclesiasticis, Cap. xxi . itemque Mierologus in Libro, De Dissiasticis observatum 1,
p. xli. his verbis: Orationem, quam Coonein , sis Amonem , propter re linem Ger
memorum consenisuem, Romano more avellamus.
Dicitur praeterea, AI o, quia, ut idem alafridus
Strabo tradit, in eo coniiciuntur sicramenta D minica, vel quia gratiarum astionem continet; nam & Missae Saerum totum est gratiaria in actio, ut colligere licet ex S. Irenato Lib. I v. Cap. 1 LXIV.
ex aliis Patrii vis passi n. Atque hinc intelligi
tur, quod es servat Joannes B, na Cardinalis Libro . Cap. xl. Num. I. in fine, qua stilicet de eausa eum aliquid in ipso Canone, in Oratione, quae incipit, Communicanetes addendum est, quod in Christi Domini Fellivitatibus seri solet, titu lus appi natur, Infra sinonem, quia nimirum actio Saetificii ibi proprio continetur. Hic vero titulus, Infra a uris ante ipsum Communieantes in editis Missalibus pessi a reperitur. XIII. Appellatur tandem Canon Misse δε- creta, vel Secretum, quia secreto pronunciandus est ex pervetusto Ecclesiae ritu, & variis rationibus, quas latissime percensent Innocentius P apa III. Lib. iii. Amsteriorum M P, Cap. a. Bel cibus, Durandus, S. Thonias, Alexander de Ales, Galbriel viet, ante hos omnes Anula
rius Lib. iii. De Rel astris O ciis, Cap. xxiii.& Remigius Antisiodcirensis in Explieatione Q- per Carionem Missat, ita imauiens: Idcirco venit consuetudo in Delasia, ut taeue obseratio,
atque conferatio a Sacresse cantetur, ne verbatum sera piisserent. Sed & longe ante Remi gium afferuerat id ipsum Anonymus Scriptor Misi Romanae , quam ex nati Codice Monasterii sincti Albini Andegavensii edidit Martentus, insu ruitque Lib. I. De antiquis BAP risibus, crap. v. Articulo xl. Sic autem Anonymus ille ait: Consecrationem Corporis, er Sanguinis Doministi re semper in silantis arbitror Mebrari, quia
Minui in eis manens Spiritus eundem Sacramen torum latenter operatur effectum.
XIV. In quibusdam Orientis Ecclesiis consuevisse Canonem Misse alta voco pronunciari,
122쪽
testu loeuples est Ioannes Moschus in Prato spirituali, Cap. excv I. Confutivis suis In Eusessa,
ut pueri in Mi ante Sacrarium a rent , prI-
vero conse verunt qui fidam is locis olla tme Pres eri Miseriscli Oramnes pro nesare, pueri ut μνω adsumes f ius ea audiendo Acueram. Narrat deinde miraculum, quod Ap meae pueris Missam ioco celebrantibus eontigit Quoes rea merito Oxionensis Synodus habita anno N XXII. Can. I. monet Archidiaconos, ut provideant, quos Sacerdotes rhe proserre n perint saltem verba Cano s. Docet autem δc illud Crassus loco citato , de praeesto esse, ut haec omnis, γα secreto vocantur , etiam omnia δε- crete , ω non inutilibisiter a Sacerdote proferamur , quia, scut ais Innocentius Tertius: Nanerotincta verba vilescerent , duin omnes per usum seirent, & ea in plateis, & in locis non saeris derantarent, deerevit Ecclesia, ut secrete dieantur: Unde ferunt , quod eum ante hujusmodi Decretum pliadam Mytiret talia decantarent , A-
XU. Quis fuerit Canonis Missae Auctor, re- ait Marten itis Lib. I. De antiquis Delesia ri-
stra id inquiri a Seriptoribus. Uigilius Papa in
laudata sit perius Epistola ii. ad Euclierlum p. v. Ainsinea traduione inac nepara suseeptum tradit ; constat tamen multa post Apostolos eidem suisse adjuncta ; ut enim alia omittain, de S. Le ne Magno legimus, statuisse illum, ut In actionemstiria diceretur , idest in Canone , finiam erificium, immaeularam Hsiam. vi de sancto Gregorio itidem Migno , praecepist. & irsum, ut adderetur in Caia me, dicique viseros in tua pace dis rat. Qini rea recte ait Tridentina
Synodus oeeumenica, Sessione xx G. Can. lv. constare Cancinetia ex ipsis Domini verbis, ex Apostolorum traditionibus, ae sanctorum Pontificum
institutionibus. Uni eum sitisse omnibus Musis in Ecclesia Roniana, testis est idem Uigilius Papa Io- eo eitato, ubi ira inquit et Ordinem quorue pMrum In celebritate Misurum nudis nor tem re ,
lis fessisitate Agniscamur habere diser m ,
fed semper eodem tenore oblata Deo munera em-
ferare. Unieus etiam habetur in Missest Ambroe sano, ut in antiquis Gesticanae Ecclesiae Liturgiis proprium ad singulas Missas fuisse Canonem assignatum, ex variis priscis monumentis ostendit memoratus Martςnius.
XUI. Longum esset, si hic varios ritus vellem deseribere, qui ipsuiu Canonem spinant , videli apud laudatos tactienus Auctores possunt, dum nos interim alios enarramus ritus, de quibus agit hie noster β. in quo edicitur, ut dum Episcopus prosequitur Canonem, adjuvet illum Diae nus , elevando Dalmaticam ad Praebitim, O di-fosperiendo, di eos riendo Caurem, si gnari
Lib. I. Cap. I x. ζ. v. ubi idem ritus a Diacono serrandus pnescribitur. Quantum vero ad Presbyte- Tora. rum assistentem asinistris Episcopi ad Librum, ex praescripto nostri hujus q. advertere ipse debet, ut verba illa, una eum famulo tuo . & Antistite nostro die. proferat Episcopus seeundum Regulas in Rubrieis Missalis positas, videlirat, Me indi- grassem tuo Sane Rubrisa Mistali, Partati. Tit. v III. Num. I i. de eo ritu haec habet:
M e lebram es se sessui , Archiepiscopus, vel
Patriarcis , omium praedictis verbii, id est, NAntistite nostro N. eorum loco duis: Et me indigno servo tuo. Summus autem Pontifex eum c
uisat , omosis verbis , una eum famulo tuo Papa nostro N. test: una eum me indigno famulo tuo, quem gregi tuo praeesse voluisti. XVII. Nominis Papa: reeitatio in Canone
Misaeae, quaniquam non satis constet, quando inee perit , est tamen omnino antiquissima; nam Comilium risiense ii, anno DXXIX. habitum sub Fesice Pap1 IR non vero Uasense i. tempore Leonis I.
anno CDXLII. celebratum, ut imio nutat Ga-vantus in Rubricis Miltilis, Parte II. Tit. vri .
eitetur. Esthaee plane tessera unitatis Ecclesiae, ut Saeerdos in Missa primo . pro Ecelesia offerat, deinde vero pro Papa, juxta illud Isidori dictum, quod resert Hugo Flaviniaeensis in Chronico Pag. 228. Noverit, st a communione totius orbis Ma que dii me in Camne vin recita veris. Id quod etiam testatur Pelagius Papa I. qui eum ubique ve luti Chalcedonensis Concilii proditor traducer tur, eamque ob causam Epistopi Τustiae, illius
Nomen, uti ali riserat, internera Mysteriare citare recusabant, ita in Epistola suavi. adeo dem data x l. ΚM. Martii, anno xv. post Conis
latum Basilii, ideoque anno DLUI. seripsit: su modo vos ab uniter Orbis communione orator
esse non ereditis, s mei inter sera Afrateria, δε-
eundum eonsuetudinem, nominis memoriam reticeris , in suo uera i lino, Apsineae Sedii per succe em Epi patui mesentis temporis dicet transflere firmitatem t Ea quoque Epistola Pelogius tribrum Tusciae Episcoporum eontumaciam ita perstrinxit: Dis onem reseram a Denerali Einrisa, quam tolerabiliter ferre non potero , vehe morer peo. XVIII. Meminit ejus Epistolae ereditus Aleuinus in Libro, De disinu MesIs , Cap. x. &inter alios Agobardus Lugdunentis Episcopus in Epistola ad Ludovicum Pium Imperatorem, ubi etiam partem memoratae Epistolae Pelasii Pape describit. Plura autem sunt, quae in ipsam Pelagii Epistolam adnotemus. I. jam anno DLUI. ge neralem viguisse in riclesia eonsuetudinem, ut Nomen Papae inter si cra Mysteria recitaretur. II. separatos dici ab Ecclesia, quicumque eam, disciplinam Omitterent. III. j1m olim Papam, ubi pro te in Canone or ibat, indignum se nominare consuevisse; ex quo patet veteri disciplinae eon- cinere, quod ait Rubriea Missalis, ut scilicet Summus Pontifex cum celebrat, dicat, una eum me
123쪽
inIgmfamulo tuo auo titulo etiam ex eadem Ruorae.i se nominat Epi omis dieens: D me imservo tuo. Est liuidem Sc is ritus antiquus , ut ii luscopi in lingularis nMHestiae, & humilitatis arguinent ut 1, non modo in Canone summissa voeia indignos se nominarent, sed & peccatores qui'ue Conciliis se subseriberent, uti videre est in subieriptionibus Conciliorum, ac praesertiin Turonenti ii. ubi legitur, Praetextatus etsi necator
XIX. Aliquando quo lue reverenticae causa silum in Canone coiisue vilia recitari nomen Roniani Pontificis, testintur Legati Apostalici ii , suggestione ti. ad Hor is lana Pontificem: -- fitemur, inquiunt, Beat dini pes,c, tamam
devotionem, tu Mas lauris, tantasiavisas, tamia gaudia dissiciae in alios=pulo vissimus, Scam pinae selliera Civitatis , eum Trojus Episeopus
Geleliae Itoinanae reconciliatus est: Prope omnerontareti, viri cum mutieribus , milites eum omibus in civitase nos susceperam. Celebratae
sunt MM. N Ius nomen obnoxium religioni esreeitatum, nisi tantus Beatitudivis vestrae. Atque hine Hrte ortum est, ut nomen Episcopi, quod post Papam recitare Gleinus, in est luibus Missiruin Codicibus desiderari videamus , & sorte et iura inde Oacationem sum it S. Gregarius VII. ut in suo Dictatu, Can. x. statuerit, P cs Pus Nomen in Ecems recitetur, in quem locum misi a seitu digna docet eruditi limus Lupus Tomov. Operum editionis Venetae, Pag acia. & solq. XX. Uerum sive ex Eceletiae consuetudine, sive ex privilegio Ronianoruna Pontificuna, multis j a in ib hinc seculis, non modo Papae N mcn, sol&Episeopi, imo &Regis recitatur, teste s arando Lib. I v. Cap. xxxvi. Num. xv I. ubi etiam duo tradit, ι. Episeopum cum ipse celebrat , non debere se nominare, quod tamen eo trarium est ex praeseris,lo nostri g. R Caerenionialis Crassi Lib. it. Cap. lv. ubi Episcopus dieit: Et me Indigno Antisine fervo tua. II. recitationem nominis Principis aut ,ritate Apostoli niti, qui in Epistola r. ad Timotheum Cap. II. ait: cibsecro primo omnium fieri obseratisnes, orationes ct postulationes, gratiarum amanta pro omnibulhominibus, pro Regibus, ct omnibus, qui in sinissimi ate sunt consitati m. locus tamen non videtur ad rem esse opportunus, aliud enim es simplex oratio, aliud Gratio cum recitatione , &expressione nominis, quam sanctus Cyprianus in
luit in Canone, coneelsi tamen Hispaniarum Regibus, ut in Hispaniis eorum nomen ad C nonem recitaretur. Cavendum Regularibus, ne in Canone ipse Superiores suos nominent, ex D creto Sacrae Rituum Congregitionis die x II. N
vembris anni MDCXU. In vetusto tamen Miliali Cassinenti apud Anoelum de Nuce in Notis ad Chronicum Catinense, Pag. a post illa verba, pro Papa myro M additur: D Abbate nostro N. Omisso Episeopo. Idem in Miltili nis. Codie S. Germani a Pratis annorum circiter DCCC. se deprehendisse ait Marten ius Lib. I. Lis antiqui Ecclesiae ritibus, Cap. I v. Articulo v I l . Num. vii. idquid sit, sine speciali ripae licentia nefas est, & peeearum lethale Canoni quidpiam ad dere. Quod Episcopos spectat, tametti ex Ru
bricis Alistalis eorum nomen in suis Diomelibus r citetur , tanton liquis deputatus esset administrator alterius Ecclesiet in senetionibus Eeeleliastieis, non debet nomen ejus a Sacerdotibus celebrantibus in Canone melimrari, ex Deeret , Sacrae Rituum Congregationis in Sarsanaten. die xxii. Aingusti, anni MDCCXXII.
Dicto S Rur c e. vel incepto Canone, quatuor, sex, aut ad summum octo Μiniis stri Cottis induti asserant totidem senalia cerae albae accensa, di factis debitis revorentiis, eollocant se genuflexi hine inde a lateribus Subdiaconi tenentia Patenam , vel si magis commodum , ad latera Altaris.
I. RHeribit hie primum Rubrica nostri Φ. - tempus, quo deserri sum lia, seu in-R tori ieia debent ad elevationem fame
Melitristiae: DATO, Salu tus, uti incepto Canon quatuor inquit, & nota, verba haec in novo Caeremoniali jultu Benedicti XIII. edito, quod nos explicamus, maioris explicationis gratia inbiici huius L suisse appotita, nam altas in antiquis reaionialibus, idest, in illis ante hoe novum editis ita legitur: Interim quature die. Concinit nostro f. Rubriea Mi Italis, Parte M. Tit. v I. q. vii l. ubi agens de solemni ceterorum Saeerdotum Milia, ita inquit: In Mi fininni ad nem Praestionii accenduntur duo Iritem intret iis ab Aes his m. Idem addiscimus ex Care moniali Pontificiae Capellae Auctore Patricio Libro ii. Sectione l. Cap. x II. ex cujus praeseripto, dum dieitur, Sanctus . Clarita Capellae in tempore accen ut octo intonicia M. II. Cum itaque in Capella Pontificia ad Eucharistiae elevationem octo accendi debeant in torticia , recte cautum est ex nostro ut cel brante Episcopo numerus ipse funalium, sive in torti elotum non excedatur: quatuor, inquit,st: aut adsuminum ouo M Hsri Cottis Induti rant totidem funalia cerae albae aerens: in Sacristia stilicet accensa, vel in alio loco retro Altare, ubi ditissaeelebratur. Octo itaque ad summum in
124쪽
Mi ssa Pontificali accendi possunt iunalia ad elevationem a Ministris Episcopi Cottis indutis, li-e et in multis Ecclesiis, ubi Prinei pes Ponti fieali
Missiae praesentes sunt , Gleant honorarios aulae suae Ephebos ad elevationem mittere gestantes Ecipsios tan tu sua accensa ad Altare , eademque useque ad elevat, nain ipsam tenentes. IIL Commendandus autem hoc loco Georgius Birnius Episcopus Plae imis, qui in lignis Ecclesiae suet Consuatudinis, &Caeremoniilis ritus servator ac tenax , ubi Missam in solemnia eelebrabat , adhiberi sempar voluit ad elevationem octo Ministros Cottis indutos, ae totidein lana lia manu tenentes , qui etiam eum aliquando de ex re argueretur, quod cum sex auli ei Dueis Placentiae ac Parinae cum totidem sensibus elevationi interet sent, ipse vero Episcopus numerum illum caderet , reete respondit, tervare se ritum sibi a Caeremoniali permissum, suaeque Eeeleliae morem , in arbitrio autem Ducis esse.si plures, quam mittere vellet. Hanc mihi notitiam una cum aliis eo nmunicavit vir Clarisimus Alexander Josephus Chlappinus Abbas Eccluliae S. Mariae de Paee Urbis, Procurator Generalis inesse. tae Congregationis Latera neniis, Resigioserum , onniurn ordinum principis, cuius tum in reci-era, cum in profana sumnia est eruditio, quippe quippe qui nee sumtibus, nec tempori parcens, tametti fravibus suae CongreSationis dis lenius curis, libri ne longinquis regionibus congregans eximiam sibi Bibliothecam eonstruxit non modo adoriritum , sed ad suum indoiinens studium, &amorem tem petr discendi profanarum aeque ae s
IV. Ouantum ad Clericos sun alia ad eleva tionem gellantes, ii qui a dexteris ineudunt, hune ritum servabunt, ut ea manu dextera des rant, sinistra infra pectus posita, qui vero a sinistris, dextera infra postus locata, sinistra innusunalia sua gestent, aliauantulum stitieet inelinata, quae etiam ita ab illis, qui incedunt a dexteris, deserri debent. Omnes autem bini incedentes, ubi ad Altare I er veperint, factuributi reverentiis, nempe Choro prius ab utra lite parte, si sit ante Altare, tum ipsi Altari, unico genuflexo in plano inpellae, ae deinde sibi ipsis invicem inclinatione eapitis saeia, omnes disposti in recta linea erilseant se genus I hine inde a lat
ribus Susisaeoni tenentis Pateram , vel , t m sis commodum, ad latera Altarii, extrem scilicet intorticiorum parte pavimento adlaaerente, quae tamen xb ipsis Ministris, uti mos est, & d cetetiam Gavantus, eum elevatur Hossa , et untur
etiam usur ad depos Ionem Callais incissis.
Tunc vero omnes tam in Choro, quam extra genuflectunt, praeter Presbyterum, &Diaconos assiliantes, & Diaeonum , ac Subdiaconum , qui non nisi cum Celebrante genuflectunt. Cum Celebrans profert verba Canonis, Quam illationem c . & dum elevatur Sanctissimum Sacramentum , Diaconus aceedit ad ejus dexteram , ad ver tens ad discooperiendum, & cooperiendum Calicem, cum Episcopus super eo signat a di cum Samstissimum Sacramentum elevatur, genuflexus sublevat extremitatem Planetae Episcopi celebrantis, prout de his plenius in Cap. I x. Lib. I. v.
De ossicio Diaconi dictum suit.
I. Iisto, Sannus . ex praesierino hu n tua I. tune omnes tam in Choro , sua exIra genuflectunt praerter Pressi rum , Diaconor Myentes, o Diaconum, Euangelii scilicet, ae Subdiacontion, qui munisi cum Celebrante genusi Nunt, excepta scilicet elevatione Hostiae, & Calicis, in qua & ipsi genuflexi
manent, cum interim stans Celebrans versi utriusque consecrationis proseri , incipientes scilicet suam genuflexionem ad ea Cinonis verba, tridie ere. Ceterum , quantum ad Diaconiun, iuxta Rubritam nostri β. Cuis Celebram ρ fert verba Camnis, Quam nlationem Sce. dum eleuatur Sa issimum Sacramentum , D semur a radu ad ejus dexteram, advertens ad meosperiem dum , θ' eooperiendum Caluem die. Id quod expressius dieitur in Rubrio Missalis, Parte it. Tit. v III. Num. vi I. ubi agitur de ritu in Glemni Missa servando: Cum σurem celebrans dieit, Quain
oblationem diata Diaconus accedis ad ejus denseram , ct ibi in superiori gradu Altari genusi
xus, cum Sacramentum elisamae , s brias PI
netae elevat , di quando opus es , se re mi , C litem Oscooperit , ct eoosterit, di eum Celebrante genusi Iu . Sed hi ritus passi in explicantur ab iis ui pro instituto Missalis Rubrieas enarrant. Quode elevatione extremitatis Planetae finis pi cel brantis per Diamnum g nuflexu. a facienda, dum seu iret fit elevatio Sanctissimi Saeramenti, in hoc q. edicitur, iam alibi etiam dictu in suit, praesertim vero Cap. ix. Lib. I. q. v. in quem videri quoque Commentarius noster poterit. Il. Monian vero hoc loco facta mentio est elevationis sancti remi Saetamenti in Missa, siciendum est, rituin hunc esse antiquum Ecclesae tum Latinae, tum Graeo, tametsi una in eo ab altera difforat, quod, uti observit Ioannes Bona Cir disensis Lib. it. Cap. xl l I. Nun . II. Gra ei paulo an te communionem, ut ex Liturgiis sanctorum I
eoia , Basilii, Se Chrysoliuini nuntiatana est,
125쪽
Corpus D minitam, & C limin elevent, ut a po- fit ab ipso Celebrante, apud Griems agi Diaeoni Pulo adoretur, Latini vero statini post peractam ministerio. Sed de eo elevationis ritu videri ii consecrationem uniuscujusque materiae. Notat & ter alios potest Ioannes Baptista Titersius in Li- aliud disertinen Marten ius Lib. i. De antiquis Edi bro, De exposi me Gebarisiis , OP. V . alii cosiue ritibus, Cap. Iv. Articulo va ii. Nun e- que eruditi rerum Liturgicarum Scriptores, Dum XX l. elevationena stilitet, qliae apud rati nos ranius, Bona, Lebrun, & alii complure ,
Interim Cafremoniarius, seu aliquis Aeolythus, Iinposito a se Iph, vel ab alio, in re, absque benediistione, in thuribulum, thurificat Sapramentum Corporis, & Samguinis Domini, dum elevatur, ter pro unoquoquo ducens thuribulum. Chorus prosequitur cantum usque ad Benedictui qui venit c c. exclusive; quo finito, & non prius, elevatur Sacramentum. Tunc silet Chorus, di cum aliis adorat. Organum vero habetur, cum omni tunc melodia, di gravitate pultandum est.
I. elevatur Sacramentum post C -
seerationem, incensanduin illud essea M ab Aeolytho, postquam sellicet ali uisa ius posuitibus in tiuiribulum, ex ritu in ontifieia Capsia solito haberi, tradit in suo Cae
remoniali Patricius Lib. is. Sed lone I. Cap. xi I. Cum elapa ur, inquit, Sacrament , posito se aliquem incens, Auluctus Dicissat mare psyue
to; non be icto prius scilicet thure, ut una pum nostro l. consentit Rubriea Missalis Parte iii Tit. viri. Nuim v III. his verbis: Thuris,arius genu,si ut in comu Pistolae ter laeenset Η J- , cum elevatur, Aniliter Calum, ρ μα laeenseo in staritati ob que benedictime ; ad in1jorein selliera reverentiam Sanctissimi Sacramenti , a quo omnis benedicitio manat, ut in iri alii Millatis Rubrieam notavit Gauratus.
rio, sive ab aliquo Molytho servandus, uti notant ii, qui Rubricas enarrant, is plane est. Paulo ante consecrationeni ponit Thuriferarius incen- sum absilue benedictione in thuribulum,& ad elevationem genuflexus ad cornu Epistolae ann infimum gradum in plano Sanctissimum Sacramentum illuri heat triplici ductu pro unaquaque elevatiq-nei nempe primo inrensat unico ductu, ti capitis inclinatione profunda ante & post , quando Celebrans adorat Hostiam consecratam priora sua genuflexione; secundo incenat altero duetu, qua do elevatur Hostia ; tertio tandem ductu thau rificat, inm CeIebrans post elevatam Hostiam genuflectit. Docent lude quidem varii Auctores, sed consultius erederem, incipiendam esse thurificationem cum attolli incipit cura milia, se- eundo eum est jam elevata, tertio, cum Sacer dos est ipsam stiper Altare depoliturus. Eodem modo alius Aeolythus ter tintinnabulum pulsabit, juxta ritum iam dio loco explicatum.
tinet, finita Praesitione, cantabit ille alternatim eum organo, si scilicet in Gelesia organum habeatur , Sanctus die. uti edicit nostrum Caerem niale supra Lib. t. Cap. xxv Iri. I x. ubi etiam ait, putandum esse organum, dum elevatur Samfidissimum Geramentum, gravior indulcioris . terum si organum in Emelia non extet, tau rus 'osequitur eantum, isqvit hie q. noster, usque ad Benedictus qui venit 8co. exel Be; sive prosequitur Chorus cantum usque ad Primum
Hevato Sacramento, Chorus prosequitur tantum, Beneaectus - -tori Μinistri Analia habentes surgunt, & sactis debitis reverentiis discedunt, ac senalia ςxtra Presbyterium extinguunt, nisi facienda sit communio, quia tunc remanenx Nn flexi eum senatibus accensis usque ad finitam communionem; & pariter tunc on, nes surgunt, da stant usque ad communionem inclusive. Celebrana continuat C. nonem Μissae cum signis, & caeremoniis, prout in Μissali. Diaconus vero adver. tit ad tegendum Calicem , cum opus est, aliaque faciendum, quae Iatius in sepe riori Capito, de ossicio Diaeoni in Missa solemni, explicantur .
I. Levato Sacramento, hoc est, elevato, flum Sanctus die. usque ad primum, o misisac deposito Calice, Chorus, qui ge- excessi, exclusive, surgit, & dicit, Benedictus R-ia nudex erat initio Canonis, sive post di- qui etenit die. Surgunt tum pariter omnes, M stantin
126쪽
in loeis stilicet suis , usque ad Communionem inelusive. Deposito itidein Cilice post ejus elevationem surgunt Ministri senalia habentes, &
ctis debitis reverentiis, discedunt, ae sunalia extra Presbyterium extinguunt , sive, uti mos est, in Sacristia, vel ubi ipsa sunsia accepere, nili stilicet saetenda sit communio, quia tunc rema nent genuflexi cum sutialibus accentis usquo ad m
I. Idem praeterea docet Rubrica Romani Mirilis Parte v. Titi viii. Nuin. v I II. ubi etiam post tuam dixit, extingui ipsi sinalia post elevationem Citiei , & nisi aliqui simi communieandi, quia tunc post communioliena extinguerentur; itaifatim subpcit: In da bus etiam jejuniorum,=iu Musis pro Defuinis tenentur accensa usque ad communionem , exceptis scilicet Uigilia Nativitatis Dominicae, Sabbatis Paschae, & Pentecostes, ut ibidem notat Gavamus , itemque Feria v. in ena Domini, eum quatuor temporibus Pente-
eolles, ut ait Bauldryus in suo Manuali Parte i. Cap. x Iv. Articulo PD, Num. xix. quia se ilieet his diebus, licet jejuniorum dies sint, in taloro non genuflectitur. Quantum ad Feriam v. in Coena Domini, quidqusu Auictores scribant, tenenda sunt ipsa intorii cia, quia facienda est Communio, nam licet multum intercedat temporis a consecratione usque ad ipsam Communionem propter sacrorum Olaorum benedietionem , videtur nihilominus rationi eongruum, & diei lemnitati, ut i i Aeolythi maneant tunc genustexi eum intorticiis accentis ob reverentiam Sanetissimi S1cramenti, cujus illa die a Christo Domino facta est institutio. Ceterum quod Celebrantem spe istat, continuat ipse Canonem Mistat cum signis,&caeremoniis, ut in Mil sali, Diacono ei inserviente ad discooperiendum, vel cooperiendum Calicem cum Palla, quando opus est, itemque ad alia peragenda, quae supra Lib. I. Cap. I x. Deoifieio Di1coni in Milsa solemni explieantur.
Cum Celebrans pervenerit ad Versiculum, Per omnia secuti e. manibus super Altari hinc inde intra Corporalia positis, dicit intelligibili voce, Per Omma Aula seculorum; cum dicit, , jungit manus , caput Sacramento inclinans i cunia, Vero incipit, Pater noster, elevat illas ante pectus, easque sic elevatas, extensi
que tenet usque ad finem dictat orationis Dominicae.
Cap. I. ubi etiam complurium sui aevi abusum resellit, sic dicens: Celabram dicturus Orationem mmiescam, ides, Pater noster, non tenet usiam in manu, ut quas omnes faciunt , sed illa rem gra, ambar manus super Ab-tari, extra Orporalia, uisupra diatam es , t nens, camat , Per O linia lecula seeutorum, O Ore raus, inque ad Pater noster, quod antequam incipiat , maribus devore ame faciem Du fit, Oea re ut inclinato reuerenter illud incipit. Sed auditinus Rubrieam Mi Isalis, Parte is. Tit. I Num. I. Manibus , inquit, extensis hine inde super Altare intra Corporalemiis, dicit inteli obivisee, Per omnia seculi seculorum ὁ σ eum dicit, Oremus, jungit manus, caput Sacramento inelinans. Eadem haec prorsus sunt, quae & n ster hie q. edicit, ex quo etiam, sicut & ex Rubri ea Missalis corrigendus in eo est Crassus, ubi ait, nun teneri debere extra orporalis; tenendae enim sunt intra, reverentiam Sacra: Hostiae , quam pollicibus suis, atque indieibus Celebrans non modo tetigit, sed & intus is, aliquando tenuit.
eodem nostro β. & ex ipsa Missilis Rubri ea, jun
gis manus, caput Satramenta inclinant, nempe, cum dicit, oremus , eaput inclinans, ac statim illud erigens, ut notat Gavantus, elevat inaniis
de Altari, easque sitnul jungit, ac junctas tenet, quousque Praefationem illam dixerit , Praecepto Musaribus moniti quae quidem in MisIa v
iustior est, quam quidam arbitrantur, utpote cujus meminere Amalarius Lilb. I I. Cap. xx IX. vulgatus Aleuinus, ordincs antiqui Romani, &alii Auctores passini, inter quos etiam Durandus Lib. I v. Cap. xLvI I. Num. i.&Raduimus Ton-grelisis Propossitione xxi li. S. Gregorio Papae
tribuunt. Verum non dubito, quin sit Gregorio antiquior ; ad eam enim videtur alludere S. Hieronymus, ubi ita contra Pelagianos seribit: Medoeula Apostolas, id est Christus, ut qua dis in Crepreis Huus Sacrisscio credentes audeant i qui, Parer . cui adde testem de eo ritu antiquissimo omnium locupletiis. Dum S. Cyprianum , qui Praefationein i paui iisdem sere terminis expressit in Libro, De oratione DomInua , ubi de Qiristo ejus orationis Aue ore, sic inquit: cetera falutari ua monim, di praecepta disina,
quibus populo consuluit ad salutem, etiau , Orodi ipse 'mam dedit. Et postea: tapta n
men nemo no Dum B ratione auderet attingere,
nisi i e nobis permisi fit orare oci
cipit , Pater noslur, elevat illas, manus neminpe, ame pecturi easique sic elevatas, extensasque tenet urique ad em dictae orationis DominDeae. Concinit his Rubrica Missalis dieis breviter, sed aliquid amplius explicans: Cum ineipit, Pater noster, extendit manus , Hr flans O III ad
127쪽
Sacram nium erosequitur usue ad μωνι. Eius ritus tener Hi scilicet manus elevatas ad Orationem Dominieam, antiqui etiam Audi in res meminere, & inter alios Iacobus Gaetanus in ordine suo xiv. Romano, Pag. 3o6. ubi pos, quam dixit, debere celebrantem Pontificem Pis 1 nibus, idesst, super Altari, eleva a voce, dicere , Per innia ferata secularum, & ita prosequi, in tu , Praeewi Mutaribus inmiti sie statim subjicit: tam incipit , Pater noster, e et ma r. Monet idipsiam Durandus Udi I v. Cap. xLvs Num. l. dicens: Sed is Arsereni, Pater noster M. iterum, Ampritis , extendit, a Mursum eladu manus.1U. Nulli autem dubium est, quin oratio ipsa Domin ira ab Apostolis ipsis usurpata suerit In Missa; id enim praeter alios priscos Auctores testatur S. Gregorius Lib. vi l. Epistola in iv. dicens: Orationem Dominuam idcirco mox sepre cem dirimus , puta mi A latorum fuit, ut ad ipsam βωω-do oratio se oblationis Ilsi a o cerarera. inae verba qua ratione intelligenda sint, scite explicu Jo innes iubna Cardi, alis Lib. i. Rerum sim caruin, Cap. xta Num. lli. additque Lib. it. Cap. xv. Num. l. dictionem illam exceptivam,flummodo, aus irrepsisse in torc tum Gregorii, aut ad alias orationes restringendam esse , quae consecrationem antecedunt, S subsequuntur. Nam verba, quibus Christius hoc Sicrificium instituit, Apostoli procul dubio recitabant , non Oinissa memoria Passionis ejus, sicut ille prireepit: Hoc facite in meam e memorati
nem. Hieronymus etiam Lux III. adversus Pe
lagianos ait, Apostolos quotidie Orationem D minteam sellios diecte in Sacri scio, si d nun ad-
V. meet lia e loco citato Alii tor Eminentissimus, viriaque loca Patrum describit de prisco
ejus in Missa usu; id quod ante ipsum praestitit
eruditissimus Duranius Lib. ii. De inibus Dele Catholicae , Cap. xLvI. Quod ritum spectat, quo ipsa oratio diceretur, audiendus est S. Gregorius, qui Lila vi i. Epistola Lxiv. hoe utriusqtie Ecclesiae , Graecae stilicet, ac Latinae affert diserimen: D minua oratio apud Graecos ab omnipopulo dieitur I apud nn wro assis Sucerdote. Qiud non solum de soletianibus Missis, sed etiam de is privata intelligendum esse, ex Vita S. Ioannis
Eleeinosynarii notat Marten ius Lib. I. De antiquis Delesiae ritibus, Cap. IV. Articulo Vm. Num. xxv II. ubi etiam ait, Griecorusti m arcna
sequutas suisse Gallicanas Ecclesias, probatque ex K Gregorio Turonensi Lib. it. De miraeulis S. Mortini , Cap. xxx. Romanum vero morem Eeclesias Asrieanas, quia scilicet id timuere videtur S. Augustinus Sermone xvi xi. ubi hare habet : In Delesia eniis ad Alvare Dei quotidie d citur ista Dominica Oratio, audium Iliam F deles. Nam si ab omni populo, ut apud Graeeos pronunciabatur, non dixisset utique Augustinus: diu I HIam Fideos, sed, F deles Mam recitant.
elelia: Viennensis in Gallia, in qua scilicet, ut idem refert Marionius, postquam Sacerdos cum Hostia selitas in fine Canonis Cruces perfecit, eamdein super Calicein manu sustent it, pro quendo Orationem Dominicam usque ad verba illa, Sicut inexti, id in terra, quibus ilitari una cum Calice ad pectoris 1ltitudinem elevat, ac super Corporale deponit, genuflectensque cetera proinsequitur. Neque demum omittenda est hie ob servatio Ioannis Belethi, qui in sua divinorum Oiliciori in explicatione Cap. cxx. in fine ait, Or lionum Dominicam, quae ad Horam Primam dicitur voce summissa, ideo alta voce ex Prcisa pronunciari in Missa, ut tu eo pacto adsertemur , qui in fratern aut odio , G ad concordiam dis
Cum dieit, D d mitte mlis L . Subdiamnus, facta Altari reverentia cum genuflexi
ne, accedit cum Patena cooperta ad cornu Epistolae Altaris, ubi Diaconus, remoto velo ex Patena, illam capit de manu Subdiaconi, quam abstergit, osculatur, &cum manus osculo porrigit Episcopo celebranti, statim finita oratione Dominica, qui illam inter indicem, & digitum medium dexterae manus capiens abique eo , quod indicem a pollice disjungat; incepta oratione, Libera nos multimus cm. an. tequam dicat verba, Da propitius pacem c c. signat se cum ea a fronte ad peetus.
& reliqu4 dicit, & facit, quae in Μissali ponuntur.
Subdiaeonus statim reddita Patena Diacono, deponit velum ad manus Caeremoniarii, vel alicujus Aeolythi, qui illud ad abacum reportat, ipse vero ad locum suum retro Celebrantem redit.
ctant, & quae ideirco hoc loco expli- eanda a nobis essent, suis jam propriis locis enarrata suere, nempe Lib. l. GP. Ε.&x. in quorum altero de officio Diaconi in Milia soletiani, Episcopo, vel alio Celebrante , agitur;
128쪽
in altero vero de ossicio Subdiaconi in eadem Missa Pontificali solemini. Consulenda itaque ruata tore sum loci, nempe q. v. p. I x.&k.vI. Cap. x. ubi duos hosce Paragraphos explicatos re periet. Ut autetia hic nonnulla dicamus, quae C lebrantem spediant, statim is finita oratione Domini ea , Patenam a Diaeono Meipit inter in Dcem ,stri tam medium dexterae manus , ob gurra μώ induem a poliaee disjungat , quam etiam ex Rubriea Mitalis Parte ii. fit. IX. Num. I. te
possa, dui errato , Libera nos quaesumus M. II. Incepta hac oratione, Libera nos quae f-M . quam memorat Anularius Lib. I. De nis iniis, Cap. xxx i in quaeque, ut ait Ano nymus Turonensis in ius. Speculo, in Medula' nos Delesia alta re de omnisur , ex praescripto Nostri l. Lxx III. sive potius ex Rubrica Missalis
Ioco citato, Num. ι i. antequam Celebrans dieat , Da propitius pacem, elevat manu dextera Pate
nam de Altari, o se fum eum e linat a fronte asperus Agno Coeir , dieres , Da propitius pa-eem in diebus nostris; eum signa e , manum si 'ram ponit infra pectus , delatae Parenam ip-jam usulatur, o prosequens, Ut ope miserim
cordiae tuae, submittit Patenam Hostae , qua ivia
indue I pro accommodat super Patenam cte.
Sunt omnes antiqui ritus, tametsi in aliquo Varient antiqui Romani ordines, Codicesque vallii antiqui Missarum, necnon Seriptorcs Liturgici Teste Innocentio Papa III. Lib. v. Mysteriorum Missae, Cap. I. & Durando Lib. iv. in suo Rationali , Cap. L. Num. Ii I. signat tunc Celebrans faciem tantum signo Crucis eum ipsa Patena, congruentior tamen visus est ritus, ut Sacerdos secum ea signaret, signo quidem Crueis a fronte ad eius, & ab humero sinistro ad dexterum, ut docet Givantus in Notis ad memoratam Rubri- eam Missalis, ubi etiam in ejus Ritus confirmationem citat Sacrae Rituum Congregationis declarationem editam xiii. Martii MDCXXVII. Est de antiquum Patenae osculum, uti videre est
in ordini antiquis Romanis , & apud Scriptores , qui sacros Ecclesiae Ritus enarrant, qui etiam docent, per ipsum osculum paceni a Deo peti, ut ex vemis illis patet, Da propitius pa-um in diebus nostris m. III. Tandem quod attinet antiquitatem ipsus Orationis, Libera nos quaesumi Domino ab
omnibus malis . . quae statim post Orationem Dominicam dicitur, volunt aliqui , ae praesertim Honorius Augustodunensis in sua Gemina, Lib. I. Cap. M. additam illam suisse a S. Gregorio. Quidquid sit, habent eam ordines plures antiqui Rosnani, varii Missarum antiqui Codices , ut omittam multos Scriptores Liturgicos, qui de ea mentionem faciunt, eamque etiam e
plieant . Quaeri hic solet, eur in ea oratione si Ius Andreas evan Petro & Paulo Apostolis nominatur Z Respondet Gavantus , S. Gregorium ejus orationis Auctorem ob singularem suam erga S. Apostolum Andream devotionem, cujus etiam nomine aedificavit Monassertum ad Clivum Scauri, Apostolis Petro & Paulo adiunxisse Andream. Porro venerata est semper speciali estu mina Ecclesia S. Andream utpote germanum statrem S. Petri Principis Apostolorum, ut con stat ex antiquo inano Ordinex I. ubi ita legimus : In festivitate S. Atareae debet Romanus P Iifex eum omnibus Sebolis ad S. Andream in Vaticano, ibique honin re, sicus ins ymitat S. Petri, reseras, O Vigilias celebrare, Matutinis vero ad fratrem ejus facere , idess, ad Altare S. Petri. IV. Erat tamen antiquus usus, ut ad iam orationem, ubi una cum B. Virgine nominantur tincti Apostoli Petrus, Paulus, & Andreas, plures alios Samstos expresse nominare ad arbitrium Saeerdotis, ut ait Micrologus ORxiii.
Aliorum Minorum nomina annumerare non de
bemus , vis quos in Camone invenimur antiqui asdescriptos, erae ορυ , Pater noster in Hu Oratione , Liura nos, tibi Docra Ordinem , quorum
libet Saoorum minisa infernumerare Asmur. Idem teitatur in Geinina sua Honorius August dunensis Lib. I. Caμ eic vetustiuo Mi sale nas. Bibliothecae Vatieanae Palatinae Num. CDLXXX I I. ubi post haec verba, atque Andrea, ait: me n minat quotquot Minos voluerit. Testis praeterea est eruditiis mus Ioannes Bona Cardinalis Lib. it. Rerum Uiurgisarum, Cap xv. Num. ι i. ad senem, in aliis plerisque inst. Missarum Codicibu Iegi Patronos illius Ecelesae, ad quam Codex ille pertinebat. Ambrosiani addunt Ambrotium, ut in eoruna Missali videre est. In Missili ra
cauri S. Dionysii in Gillia post Andream legi ait Petrus Lebrun, Dionysium, Rusticum, & Eleu
Cum Celebrans dixerit, nee commistis cm. dieit, Arnus simul cum Assi stente, di Diacono; quibus dieiis , Prestyter assissens, secta genuflexione Sacra
mento , accedit ad dexterum latus Celebrantis, Diaconus vero similiter ad imθ
strum, ubi supplet ad Librum loco Assistentis; ipse vero Assiistens, dicta per Ce lebrantem oratione, Domine Pes Christe, qui dixisti genuflectit, & itatim
surgit, osculatur Altare simul eum Celebrante , a quo dicente et , Pax tecum, accipiet pacem, cui ipse respondet, Et cum spirita tuo ; dumque Pacem a ipira appropinquat sinistram genam suam sinistrae Celebrantis, itaui se invicem leviter tangant; & iterum ante Sacramentum genuflectens, ac statim surgens, recmit,
129쪽
& eomitante Caeremoniario , Pacem in Choro distribuit , sicut in Cap. xxiv. xii. Lib. I. de Ordine dandi Pacem , plene demonstratur .
I. oratione , Ubera mi quaesumus . re ritibus in ea servatis , quos supra explieuimus, ut filum Canonis Missae non disrumpamus, submittit Celebrans Patenam Hostiae, quam indice sinistro accommodat super Patenam , & discooperto per Diaconum Ca-Itest, genu flexus Meramentum adorat , tum se erigens, Meipit inter pollicem, R inditam dexterae manus, & cum illis, ae I ilice, & indiee
sinistre matius eam super Calicem tenens , reverenter frangit per medium, dicens, Per eundem
D mimin nostrum Iesmn Chrsum Filium tuum,& mediam partem, quam inter pollicem, & indicem dexterae manas tenet, ponit super Patenam: de alia media, quam sinistra manu tenet, frangit eum pollice, & indice dexterae manus particulam , prosequens uecim vivis, ct regnat& eain inter ista dexterae iliamis pollicem , di indicem retinens, partem majorein, quam si nistra tenet, adjungit mediae super Patenam positae, interim dicens, In unitate Spiritur Munni Deus, & particulam Hostiae, quam in dextera
inanu retinuit, tenens super Calicem, quem sinistra per nodum infra eupram retinet, intelligibili voce cantat, Per omnia secuta seculorum. Amen , & cum ipsa particula signans ter a labio ad labium Calicis, cantat, Pax Domini Asemper vobis . R. per Ministrum,
ritu tuo: particulam, quam dextEra manu tenet,
immittit in Calicem, dicens stereto, Haec comminutio , ct confestatio m. II. Hactenus Rubri ea Missalis ex ordinibus,& Codicibus antiquis Missarum concinnata , Inquam notandum nobis illud est primum, statii nein Hostiae, quam facit Celebrans ad ea verba, Per eundem Dominum ninum Fefm GH in Fi-uum tuum , ritum esse antiquis sinum , & eum Vs, hujus Sacramenti institutione exortum. Christus enim, ut scitissime cil,servat post alios Ioannes Bona Cardinalis Lib. it. Remis Liturgicarum,
nem, benedixit, & fregit, deditque Distipulis
suis, dieens: Hu es Carpus meum. Et quia pra: repit Apostolis, ut idem in ejus commeni irationem facerent , eundem morem & ipsi seqimii
sunt, & Eecletiae tradiderunt. Ideo in Aetis imsorum legimus Cast xx. quod die Dominico conveniebant eum Fidelibus ad frangendum panem iipsque Fideles in eisdem Actis Cin n. perseve
rasse narrantur in communicationes amoris ροπιι,
non utique panis communis, sed Eucharistici, de quo ait Apostolus in Epistola i. ad Corinthios Cap. x. quem frangimur , nonne sartisse patio Corporis Domini es
III. Hune igitur ritum, ut mox memor Z-tus Avistor subjicit, ex Domini traditione accopimus, qui Passione in suam mox futuram ea actione designavit; ideoque Eeclesia, quae hoe SP
erificio incruento eandem Passioneni quotidie re praesentat, Corpus ejus sub specie panis. immola
tum quotidie stangit, quia quae fiunt in speciebus panis, in Christi Corpore dicuntur fieri, quod sub iliis reipsa existere non dubitamus. Frangi tur autem ,& dividitur ad divisionem specierum, ipso in se integro permanente , 8c in qualibet
particula existente , sicut anima rationalis , ut praeelare dixit S. Augustinus, Lib. v I. De Trini tori Cap. vl. in Iora erepore tota est, ct in qu Met ejus parte reta es. Sed egregium est S. Joannis Cnrν stomi dictum, qui Homilia xxiv. in I. Epistol ni ad Corinthios, exponens ea Apostoli Pauli ver, i, Puris rauimur edic ita inquit: Hoe licet videre αἱ in I ueborona ; in Craee o tem non item, sed utique ei conrrarium: os, entur, inquit, ejus non conteretur. Sed quod non espasgus in Crura , hoe in oriatione pati. ur Propterra, ct patitur frangi , ut onnesi Dat. IU. omissis aliis, quae circa lituus Mysterii explicationem sese enarrant Theoltu: , ad ritum stactionis Hostiae quod attinet, semper ipse in Ecclesia ,& ubique uittatus suit, utpote cuius mun tionem faciunt caneti Patres, & Ecclesiastici prisci Scriptores, quos longo agmine reciansent do ctissimus Duramus Lib. u. De Hubus Gri e Ca xMώω , Cip. LI. Givantus, , icecomes, Borra,& alii passim eruditi Viri. Sane, uti post Bonam
notat Marienius Lib. I. De antiquis Ecclesiae ritibus , Cap. iv. Articulo I x. Num. II i. Graeci
Hostiam in quatuor partes dividunt, MoZarabes
in novem, Latini eommuniter in tres. Servatur& ille apud Graecos ritus, ut Hostiam stati in post elevationem frangant lim modo. Diaconus stans a dexteris Sacerdotis ait: Divide Domine panem sinum. Sacerdos autem frangit in quatuor par
tes, dicens: Frangitur, c - dioiritur Agnus Dei Filius Patris , qui fravitar , O non comm=H-tur: qui semper remeditur , O non consumitur, se eoi, qui sunt sanie prs , functificat. Tuin
accipit pariem unam, &in manu tenet, & Diaconus ostendens saerum Catieem dieit: DUD . Domine erum Calicem. Ait tune Saeerdos: ne
nisu os dei Spiritui Sancti; & exprimens lignum
Crucis immittit in salictum Calicem. Quid vero per plenitudinem Spiritus Samsti, Patres Gnaeei hoc loco intelligant, Iuculenter inter alios edis ferit Habertus ad Partem x. Liturgiae ordinando
U. Ritu Ambrosiano post illam orationem , Per quem hee omnis , Saeerdos dividit Hostiam super Catieem, dieens, Credis tuum frangitur Clurpe, Calta bene uisur. Tum aliam detrahit particulam, dicens: Smmis tuus s semper nobis ad vium, O ad sinaiam animai Deus mser . Mox particulam ponens in Calicem ait: Commi actio
130쪽
riti insecrari Corporis, ct Sanguinis Domini no-sDI Gryli nobis Memibus, di sumentibus
proseiat ad vitam, O gausta Busiremiam. Interim Chorus concinit Antiplimnalia, quam vis eant, Constauortam; stati utitue sequitur oratio
Dominica , & poli eam, mera nos; deinde, Pax , ct eois inam LMmiui nostri 'fu Christi A sempertiebiseum. Et Diaconus sit it: Merietati parem, Choro respondente, Deo gratiaI. Vide Martentum Lib. s. Cap. lv. Articulo x I.
ordine iii. ubi asteri Musale Anibrosianum justusanisti Caroli impressum anno MDLXVI. VI. In longum profecto nostra abiret oratio, si hunc ritum fractionis Hostiae luberet deseribere ex iraris Liturgiis, tum Graeeis, sive Orientalibus, tum Latinis, quae videri mi sunt apud Viros Clarii invas Petrani Lebruit, & Eusebium
Renaudotium. Non omittendus est autem stilus Romanus, quo olim, fracta Hostia, una pars quidem servabatur usque ad finem Misse, ut ex L gio Papa refert Gratianus Can. xx II. De emf eratisve, Distinctione ii. quam pro infinitis reservatam fuisse asserit Micrologus . ordo quoque Romanus v. Nin Lx. ait, particulas oblatae, seu Hostiae, quam frangit Pontifex, ab eo si per Corporale relinqui: EAscopus rumpit unam Dilatam, ex ea paruerisin unam in Corporale mittat, diauam in Calicem, dicenuo, Pax Domini sit semper vobiscum, veniente se dici. VII. Circa Hostiae divisionem notanda lite
est observatio Ernulfi Rotensis Episeopi in Epistola ad Linibertum, quae legitur Tomo i l. Spi ellegii Dacheriani: Munu , inquit, Aeeti 1llam habent usum, ur Isis iam non per medium dioidunt, sed eam trium aes alitate partium com minuans. Et paulo post exponens rationem, cur
Hostia tres dividatur in partes, diu habet: Ee et uinua in iis eo uetudo, ut Episops , aut Presistero seri ante, O Garam, ae Subdiarem coo rance, ejusdem ossequii nemo , aut ram usquam a Wrae communionis exe*MIur 'ru'cipauone . Autis ergo 'sis tribus Dominiit Altaris fervitoribus commim Dis Dorulatea Mera-mema , quibus Serptura communicare jubet, saturum es, ut arcanae recordationis Hostia in trer
in Colice fleurivisibi re vota, ceterat In Parma MPm ii, simae ter Gerim , porrigensas eu siau. Eis abentibus inem agit, quae erant actu ri, ita accipit, quod erant accepturi. Deinde salias mysticas rationcs adducit, quas apud ipsum Detores pii consulere poterunt. VIII. Iuxta hodiernum ritum, qui etiam habetur in indine xiv. Rumano, Saeerdo; fracta Hostia in duas partes aequales, unaque deposita super Patena, ex altera parte, quini tenet sinistra manu, aliam particulam decerpit, qua ter signans Calicem, dicit: Pax Domini m. quae silutatio, non modo in laudato Romano v. Ο dine, & in allis, sed de in omnibus antiquis Missaribus reperitur. Illam vero particulam mittit in
Calicem, dicens: δες comminis, Uecratio
Confecratio, quae quidem, ut docet Bona, de exteriori quadam eonsecratione ex Corporis, & Sanguinis mixtione intelligenda est , quamvis cnim nec Corpus sine Sanguine, nec Sanguis line Corpore sit, quia tamen seorsiim Corpus stib specie panis, & Sanguis sub vini sprete eonsecrantur, justis de causis, quas tradunt Missae expositores, Scvideri possunt apud Lebrun Tonis l. Partu v. Armticulo v. statutum est, ut Corpus Sanguini miseeretur; qui ritus tum in Graecis, tum in Latinis Lliurgiis reperitur, licet oratio, quα in ea
mixtione dicitur, in diversis Codicibus, divertis verbis eoncepta sit, quae tamen idem significant, uti in C dieibus iplis, & in Liturgiis a doctis Uiris deseriptis videre est.
IX. Facta commixtione eum particula Hostiae immissa in Catieem, duabus aliis partibus super Patenam depositis, Sc eooperto interim a Dia ino Calice ipsi eum Palla, mox Celebrans ex
k. nostri Rubrica, duit, Agnus Dei M. Heum Assisiente, σ maiora ; juxta ritum scilicet
jam superius explicatum Lib. I. Pip. v I I. Sc Ix. io quorum altero de Presbytero xssistente , cius lucolscio, in altoro de Diacono, & ejus muniis in Missi Pontificili actum fuit. Ri ius dieenim, A ut
Dei cro reperitur in inlinibus sere antiquis ΛIi Gsarum Codicibus, in nonnullis scilicet semel, in aliis tertio repetendus; & quidem, ut ait Anonymus Turonensis, non continue, sed interpolate, O mutim cum privata oratione. Ejus ritus Auctor suli se videtur Sergius I. Papa, qui circa an
num Christi DCLXXXVII. Summum Pontilicatum iniit, de quo Liber Pontificalis in ejus Uita
sic inquit: ine flutuit, tis tempore confractionis minita Carporis, Agnus Dei, qui tollis pec cata mundi, miserere nobis, a Gero, O populadrosmetur. Ter ex antiquo instituto dicitur sit, tum in multis Eoelesiis, & eum ea se inper euu sula, miserere uobis, olim pronunciabatur ; sed multis postea ingruentibus Ecclesiae adversitatibus, ut ait Innocentius III. Lib. vi. De MU'rih M ae, Cap. v i. sive ad tollendum sehitim, ut alii teritant, statutum fuit, ut in tertio die
X. Pluribus jam ab hine seculis is ritus receptus, hodieque etiam ubique servatur, excepta Basidiea Lateranon si, in qua, ut scribit Paulus Diaconus in Libro, De Re sis Lateranosi,
Cap. VI. nsu cantatur ad Mistur, Agitus Dei quitoliis peceat a mundi dona nobis pacem, quoniam
ibi summa pax risurum se risus erit. Servatur hic idem hiateque ipsa Lateranensi Basilnea
ritus , cujus etiam meminit Libellus continens
Ordinciti reeitandi divinum oscium, qui quotannis pro eadem Basilica imprimi solet, ibi enim legitur: Ad Amus Dei non diritur, dona nobis pacem, semper, miserere nobis, Ecclesiae ritu
antiquo ortato. In Missis Defunctorum ex antiquo pariter ritu ad Agnus Des, non dicitur miserere nobis, verum ter eum dona eis reputem,
ut tradit Belethus in expliciatione divinorum ολ seiorum , Cap. x v i ii. Ideni δc aliquid amplius