Tractatus de Papa ubi et de Concilio Oecumenico

321쪽

TR1CTATl S DE PIPA OMB sv Νruu XII. - istola saneli Leonis II ad Errisium regem Hispania'. - Habetur apud Labbe stomo VI, col. 1250j. In ea sic occurrit: a Venerando censente concilio condemnati, de catholicae Ecclesiae adunatione projecti sunt: id est, Theodorus Phara nitanus Episcopus, Cyrus Alexandrinus, Sergius, Paulus et Petrus quondam Constantinopolitani praesules; et

una cum eis Honorius Romanus, qui immaeulatam apostolicae traditionis regulam, quam a prae erasoribu3 guis aecepit, ma- ωIuri eonsensit. DBocvuENTΠu XIII. - istola gnastasii Bibliotheearii ad Ioannem diaconum urbis Romae. - Integram vide apud Labho, lomo V, col. 1768, edit. Parisiis, 1671. In ea sic occurrit de Honorio : si Ad manus nostras venire contigit apologiam quarti Ioannis Romani Ponti sie is pro Honorio Papa, a calumniatoribus impetito, quod unam Domini nostri Iesu Christi tantum scripserit voluntatem. Quae videlicet apologia satis hunc, ut reor, excusabilem reddit, licet huic sexta sancta synodus quasi haeretico anathema dixerit, et in Dei solius judicio positum reprobationis telo confoderit : cum haereticus non ex erroris tantum deceptione, quantum ex electione non recta et contentiosa pertinacia generetur. Quis aulem erit, qui nobis interim dicat, utrum ipso pro certo dictaverit epistolam de qua illum anathematigandi lamitem calumniatores susceperunt : cum et ex scriptoris vel indisciplinatione, vel . in Pontificem odio quid contingere late potuerit Τ 0uamvis non ignoremus, docente sancto Maximo in epistola sua, quam Marino scripsit presbytero, sanctissimum hanc scripsisse Ioannem abbalem. Esto et ipse dictator extitit: quis hinc illum interrogavit Τ Quis intentionem investigavit Τ Quis

hunc corrigere voluit, et ille percontanti aut emendare conanti restitit, vel contentionibus serviens resultavit Τ. . . Sed ne videamur iam sanctam tamque reverendam synodum accusare, vel temere reprehendere, licere nobis opinamur de illa sentire, quae sanctos Patres nostros de Clialchedonensi magna sTnodo sensisse non ignoramus; quorum unus, Sane

322쪽

lus videlicet Papa Gregorius, usque ad prolationem tantummodo canonum hane suscipiendam fore signavit. Malus au leni seque Papa Gelasius, in tomo de anathematis vinculo qualiter eadem Synodus recipienda sit . . ., tali deliberatione concludit: Haec, inquiens, et hujusmodi exempla nos edocent, ei testimonia divina confirmant, non omnia passim a quocumque dicta, vel ubicumque scripta indisserenter accipero, sed, relentis bonis, quae noceant refutare. Nam et hanc quoque Sanctam synodum canonica quaedam capitula promulgasse, Graecorum scripta testantur : quae tamen pene omnia, quia Sedes apostolica non prohavit, tota latinitas reprobavit. Sed quid de hac sola dicimus Τ cum ebi secundi in universa lem synodum, quae primo Constantinopoli celebrata est, in causa prima lus Ecclesiarum, Sedes apostolica non admittat. 0uin et omnes Synodos sie recipiendas decernat, ut si ilalchedonensem sTnodum admittendam fore praedictus sanctus Golasius Papa describit, pro fidei set Iicet communione ebueritato eatholica et apostolica, pro qua hanc seri Sedes apostolica delegavit, laclamque firmavit ' Verum si omnia exaggerare volumus quae in Honorii Papae excusationem colligere possumus, sucilius charta nobis quam sermo deliciet. ng I. - Prima defensio. - Εtiam eone in hypothesi quod sincora soroni documenta quibus adversarii nituntur, nequaquam probatur ab Honorio oditam fuisse ullam erroneam sidoi desinitionem : item non probatur eum ob aliquam et mneam fidei definitionem a sexta generali synodo fuisse damnatum.

In hac prima defensione, abstrahimus a controversia num genuina sint documenta quibus adversarii nituntur; et ratiocinamur in hypothesi quod sincera sint. Quo praenotato. sit

PuoposiTio I'. Non ob aliud erroris accusatus Honorius Papa, quam ob binas suas ad Sergium epistolas. - ΕSi id extra omnem omnino controversiam. Nimirum lias duas solas epistolas adversarii proserunt tanquam monothelismi haeresim continentes; et pariter sexta generalis synodus non ob aliud quam ob easdem binas epistolas in nonorium anathema pro-

323쪽

quod in dictis epistolis, ex cathedra loquendo et definiendo,

haeresim docuerit. PROPONTio II . - Solus error, quem ab Honorio in diciis epistolis eae cathedra doeeri eontendunt adversarii, est error mo Φ0thelismi. - Ιd pariter extra controversiam est, nec indiget probatione. Tota nempe disputatio in eo vertitur, an nono rius, in praelatis epistolis, tanquam Pontifex seu ex cathedra definierit, unicam esse in Christo voluntatem. Affirmant adversarii : nos Omnino negamus.

Pgopostrio II . - In duabus Honorii epistolis, nulla prorsus eaeιαι definitio, monolhelisim haeresim eontinens. - Id plane manifestum fiet probalis his tribus : 1' dogma catholicum de duabus Christi voluntatibus clare asserit ac profitetur Hos0rius, quamvis hortetur ad omittendum sive unius sive duplicis operationis vocabulum ; 2' phrases quas Objiciunt adversarii tanquam continenles dogmaticam definitionem monothelismo inlaetam, nequaquam istiusmodi erroneam definitionem continent; 5' testatur ipsemet Honorius, se litteris suis nullam dare dogmatieum de initionem. Sane si haec tria peremptorie probentur, concludendum erit nullam in dictis epistolis conlineri dogmaticam definitionem quae monothelismi haeresim conlineat. Atqui I. Catholicum dogma de duplici Christi voluntate elare adstruituc profitetur honorius, quamvis simul opportunum Gistimet Sire unius sive duplieis operationis vocabulum omitti. - In poste 'riori epistola quam vide superiori paragrapho, documento Ill

sic loquitur Ronorius : a Sed utrasque naturas in uno Christo unitate naturali copulatas, cum alterius communione ope ranim atque Opera trices confiteri debemus : et divinam qui dem quae Dei sunt operantem, et humanam quae carnis Sunt exequentem. η Et paulo post ita prosequitur: a0portet nos . duus naturas, id est divinitatis et eurnis assumpta ..., incon

324쪽

laso, indiviso atque inconvertibiliter nobiscum prinlicare

propria operantes. v In priori autem epistola dixerat : a Consilentes Dominum Iesum Christum ... operatum di ina ... cumdemque operatum humana ..., di Screte, inconfuse, atque inconvertibiliter. n dam vero, ita loquendo, clare omnino docuit Honorius duplicem in Christo esse operationem; duplicinaturae correSpondentem. Quomodo enim non esset duplex operatio, si natura divina operetur propria ac divina, et puriter natura humana operetur propria et ea quat carnis sunt,

idque inconfuse et inconvertibiliter Τ Docuit ergo Honorius clarissimis terminis catholicum dogma de duplici operatione. Quod ut magis pateat, conseramus ipsius loquendi modum

cum vel his sancti Leonis, in Sua ad Flavianum epistola dogmatica. Dixerat sanctus Leo : a Agit enim utraque forma, cum alterius communione, quod proprium eSt; Verbo Scilicet operante quod Verbi est, et carne exequente quod carnis eSt. οRecitata sunt haec Leonis verba in sexta generali synodo; et legati Romanae Sed is dixerunt: a Ecce manifeste duas naturales operationes inconfuse et indivise in Domino nostro desu Christo praesens sanctissimus praedicat pater. s Cui legatorum dicto assensit s3 nodus, siquidem nullus contradixit praeter obcaecatissimum monolheli iam Macarium. Porro Honorius

idem dixerat quod sanctus Leo; imo sortioribus ac clarioribus terminis. Si ergo dictum Leonis dogma catholicum duduplici operatione manifeste continet, a sortiori et illud exprimunt verba nonorii. II. Phrases quas objiciunι adverεarii, nequaquam sunt desiuitio dogmatica monothetismum continens. - 1' 0bjecerunt hanc phrasim prioris epistolae : a Unde et unum voluntatem satemur Domini nostri Iesu Christi. a Sed legatur contextus, et luce meridiana clarius videbitur ibi agere Honorium de sola voluntate humanu. Expendit nempe quaestionem utrum in Christo sint, sicut in nobis, duae illae contrariae voluntates, ub apostolo Paulo memoratae, quas vocamuS viri ιυδ et eurnis. Quod autem in nobis adsit lex Seu voluntas membrorum et

325쪽

5187R16717ΓS liΕ phl'1. carnis, resiSi enS legi seu voluntati mentis, provenit ex vitiata per Adami peccatum natura. Cum autem Christus nostram naturam assumpserit, non vitiatam prout est in nobis, sed integram prout erat in Adamo ante ipsius peccatum, concludit Honorius non fuisse in Christo duas illas contrarias voluntates, sed unicam. Et hoc palam facit, non tantum contextus, Sed ipsa etiam phrasis quae objicitur, si exhibeatur integra, et non truncata. Sic enim habet: a IInde et unam voluntatem latomur Domini nostri Jesu Christi, quia profecto a divinitaleasSumpla est nostra natura, non culpa; illa profecto quae ante peccatum creata est, non quae post praevaricationem viliata. n0uod latis sit sensus dicite phraseos probaverunt invictissime, tribus circiter post Honorii obitum annis, IoanneSPapa IV et sanctus Maximus marirr, prout videre potest lector

paragrapho praecedenti, documentis IV, V et VI. Imo ipsemel monothelii a Pyrrhus, qui Sergio in Constantinopolitana Sede

successerat, sateri couctus est dictam Honorii phrasim ad solam humanam Christi voluntatem referri, et deceptum suisse Sergium, ut tendendo, ex nimia simplici late, ad vocem unum, et non advertendo ad sensum : Simplicius, inquit, antecessor meus Meepit hoe, in vocem intentus vide praecedentis paragraphi 2 documentum VI .

2' Riciunt adversarii varias phrases utriusque Honorii pistolae, quibus Pontifex ille monet censetque ac judicat ahstinendum esse, sive ab unius sive a dupli eis operationis ocabulo. Ita judicare, aiunt, est errare in dogmati ea fidei

definitione. Sed absona prorsus haec eorum argumentatio. Nam phrases illae, quoad sensum in istam recidunt: opportunum judico, me ab unius, sive a duplietis operationis voeabulo abstinere. Iam vero ita loquendo nullam Honorius edidit

dogmaticam definitionem. Etenim ille non edit dogmaticum definitionem, qui nullum desinit dogma : porro qui judicat

opportunum omittere vocabulum tum unius, tum etiam duplicis in Christo operationis, nullum prorsus dogma definit. Non enim desinit unicam in Christo operationem, polius quam

326쪽

duplieem; ergo nihil dogmatis desinit; sed ipsius judicium

est dumtaxat de opportunitate servandi quoad utrumque vocabulum sileutri, quod pertinet ad oeconomicam dispensationem, ac proinde disciplinam. Idem insuper Sic probari potest: Rec duo, quod nempe Honorius duplicem Christi voluntatem admiserit, et nihilominus prudens existimaverit

omitti utrumque praelatum vocabulum, nequaquam SeSe eX-

cludunt. Ergo ex eo quod judicaverit omittendas esse dictas Voces, nequaquam sequitur ab eo desinitum fuisse dogma. 0uod etiam conlirmari potest exemplo. Supponamus ad aliquem Episcopum scriptam fuisse a Gregorio XVI epistolam, qua monuisset, ad vitandas dissensiones, ut abstineretur tum a vocabulo conceptionis immaculatae beatae Virginis Mariae,

tum etiam a vocabulo conceptionis non inmaeulatae. Quis,

quaeso, Somniaret in eiusmodi epistola conlineri desinitionem dogmaticam ' Evinceret econtra ejusmodi rescriptum Pontificem hunc noluisse tunc quidquam definire. Porro ejusdem conditionis est haec Honorii sententia : 0pportunum censeo ut sive unius sive duplicis operationis vocabulum omittatur; cum hoc tamen discrimine, quod Honorius aliis ejusdem epistolae suae locis catholicum dogma de duabus Christi voluntalibus apertissime, licet aliis terminis, expresserat ac edocuerat .. Λbsone igitur objiciuntur dictae phrases, ueconomiam seu disciplinam dumtaxat respicientes, tanquam conlinentes erroneam fidei desinitionem. Nullam prorsus dogmaticam desinitionem exhibent; ergo non continent erroneam.

Objietes primo. - Erravit nonorius in dictis phrasibus,

opp6rtunam existimando utriusque' vocabuli omissionem: nedum enim utilis fuerit practica luec ipsius regula, mono-lhelitarum luseresi multum savit. Respondeo : Transeat. Sed error ille non fuit error in deliuienda fide. Non dicimus errare non posse Romanum Pontificem, opporiunum et utilem reputando aliquum agendi modum, qui econtra nocivus sit et imprudens; sed insallibilem cum asserimus in fidei detini ionibus.

327쪽

320 TRACTATi s liE PIPa. Objicies secundo. - Peccavit nonorius non condemnando Statim locutionem unius voluntatis ; sic enim indirecte savit luerelicis. Respondeo : transeat. Concedimus posse peccare ex negligentia Romanum pontificem, omittendo condemnationem alicujus exorientis haereseos, eo tempore quo pronuntiari deberet. Sed omittere condemnationem alicujus erroris quando pronuntianda eSSel, non est erronea fidei desiuitio. In fallit,ilem dicimus Romanum Pontificem quoad pronuntiatas fidei delinitiones, non quoad omissas. 0ravit Christus ut nunquam

desiiteret fides Petri: id est Romani Pontificis; et inde colligitur non p0SSe quidquam erroneum a Romano Pontifice ex

cathedra definiri. At vero quando addidit Christus, Cov-βirma fratres tuos, praeceptum quidem Romanis Pontificibus intimavit definiendi quaestiones si dei quoties opus foret; at nequaquam promisit provisurum se, ut nunquam huic suo muneri Romani Pontifices desint. ΙΙinc contingere potest ut aliquis identidem Romanus Pontifex, ex negligentia, vel aliquo alio pravo assectu, omittat confirmare fratres suos, id est, edere s-

dei desinitionem, quae ad conSulendum bon0 animarum neceS-saria foret. Quod providentia Christi extendatur ad przecavendus omnes omnino istiusmodi omissiones, non tradunt doctoreS0rthodoxi. Uuod autem extendatur ad praecavendum Omnem Omnino errorem Romanorum Pontilicum in fidei definitionibus at, ipsis editis, est dogma catholicum, certum prorsus BC

tenendum.

injicies tertio. - Befiniendo p0SSe omitti duplicis voluntatis vocabulum, hoc ipso definivit Honorius posse non admitti duplicem in Christo voluntatem; ergo edidit erroneam sidei

desinitionem. Respondeo : nego antecedenS; utpote prorSuS absurdum. Umnino enim diversa Sunt haec duo : Iudico admittendas non esse duas tu Christo voluntales, et, judico abstinendum esse avoctibulo si re unius, si re duplici S voluntatis. Posterius enim judicium versatur dumtaxat circa opportunitulum vocabuli, non

328쪽

p1RS SECUNDA.52lcirca dogma quod vocabulo illo exprimitur. Praeterea non tantum dicit Honorius abstinendum esse a vocabulo duplicis, sed etiam a Avocabulo unius operationis. Si ergo prius idem sit ae definire non esse in Christo duas voluntates, ut volunt adversarii, posterius idem erit ac desinire contrarium. Ergo duo simul contradictoria definivisset Honorius. Desinire autem simul duo contradictoria, est nihil definire. 5' 0bjiciunt adversarii phrasim qua Honorius, loquendo de litteris Sergii ad Sophronium, dicit Sergium ScripsisSe cum multa prudentia et circumvectione siueta πολλης προvoi-ε καὶ επιαε ιεως . Porro Sergius monothetismum propugnabat. Ergo Honorius dictas Sergii litteras approbando ac laudando, haeresi in edocuit. Respondeo : expressis terminis dicit ipsemel Honorius cur laudet dictas Sergii litteras, et quid in eis laudet; laudat nimirum quod Sergius censuerit omittendum esse novum sive unius sive duplicis operationis vocabulum. Sic enim habet allegata phrasis : Inluentes multum provide circumspecteque fraternitatem vestram seripsisse, laudamus noritatem voeabuli auferentem, quod posset seandalum simplicibus generare. Iam vero propositio ista, opportunum judieo utriusque voeabuli omissionem, non versabatur circa dogma, sed circa aeconomicam dispensationem, prout jam Supra probatum eSt; proindeque non fuit error in dogmate. Igitur haereticus non fuit Sergius praecise ob hujusmodi sententiam ad Sophronium scriptam. Et pariter non fuit haereticus, nec erravit in dogmate Honorius, eamdem sententiam profitendo, approbando ac laudando.

4' 0biiciunt ad ersarii phrases quibus dixit Honorius

trahendam non esse ad dogma, sive unius sive duplicis in Christo operationis locutionem; et grammaticis relinquendam esse disputationem de istis vocabulis. Ita nempe occurrit in priori epistola : u Non oportet ad dogmata haec ecclesiastica retorquere, quae neque Synodales apiceS Super hoc exami

329쪽

322 ut unam vel duas energias aliquis praesuinat Christi Dei praedicare, quas neque evangelicae vel apostolicae litteriae, neque synodalis examinatio super his habita, visae sunt terminasse; niSi fortassis, Sicut praefati sumus, quidam aliqua balbutiendo docuerunt, condescendentes ad informandas mentes atque i n-lelligentias parvulorum, quae ad ecclesiastica dogmata trahi

non debeant; quae unusquisque in sensu suo abundans videtur Secundum propriam Sententiam explicare. . . Utrum Bulem propter opera divinitatis et humani latis una an geminae operationes debeant derivatae dici vel intelligi, ad nos ista pertinere non debent, relinquenies ea grammaticis, sui Solent parvulis exquisita derivando nomina ventilare. v Ex istis sic arguunt adversarii : Errat qui docet non esse trahendam ad dogma unius aut duplicis in Christo operationis locutionem : atqui hoc docuit Honorius : ergo erravit circa dogma. Respondeo : Distinguo majorem. Errat qui hoc docet postquam dictae locutiones habuerunt sensum fixum et delermi natum quem eis indiderunt monothelitae et juxta quem damnata est assertio unius in Christo energiae seu operationis, concedo. Erravit qui hoc docuit, quando dictae locutiones adhuc amhiguae erant, varioque a variis sensu adhibebantur, et orthodoxo etiam sensu intelligi poterant ut de facto a nonnullis intelligebantur, nego. Itaque sub Pontificatu nonorii, quando primum exorta est illa de unius vel duplicis ἐυερυ ας operationisi controversia, nondum liquebat unius orergiae Vocabulum eo sensu ab haereticis intelligi quod nulla esset in Christo voluntas humana, sed solum divina. Varius adhuc et ambiguus tunc temporis erat hujusce locutionis sensus.

Alii quippe vocabulum istud ἐΜεργεία intelligebant de persona :quo sensu orthodoxa erat unius energiae locutio. Alii vero donatura quo vicissim sensu eadem locutio haeresis erat. Notetur autem Honorium non de alio quam de hoc, tunc ambiguo, Duργε die v0cabulo agere, quoties in binis suis epistolis supprimendum Suadet sive unius sive duplicis operationis loculionem, et dicit neutram ad dogmata ecclesiastica esse iralien-

330쪽

PARS SECUNDA . 325ilam. Iam vero his stantibus circumstantiis, nimirum antequam ad sensum monothelitarum redactu suisset locutionis de una in Christo energia significatio, potuit absque ullo errore Honorius, potuit quilibet alius, censere ac dicere : Addogmata eretesiastiea trahendum non esse sive unius sive duplicis energiae vocabulum: id est, non esse pro haeretico habendum, sive qui unam sive qui duplicem ivερresau assereret. Id tunc verum suil de ista locutione, sicut hodie verum est de qualibet alia, cujus sensus adhuc incertus est, ita ut varie a variis intelligatur, et orthodoxum Sensum non excludat. Husmodi locutionibus utens perperam luereSeos accusaretur. In hoc ergo errant adversarii quod supponant ab Honorio intellectam fuisse unius ener9iae locutionem juxta illum delerminatum sensum qui solus paulo post ei inhiesit, monothelitis mentem suam clure pandentibus. Nondum haec conligerat sensus delerminatio. Loquitur proinde Honorius de locutione unius et duplicis energiae, prout sonabat initio controversia . Nova crat, nec certo unico, Sed vario a Varii S Sensu usurpata circumserebatur. Logomachiam eam V abal Sergius; nec sorte su- Spicahatur Honorius per unicam energiam intendi a nonnullis,lid est, ab iis haereticis qui postea monothelitae dicti sunt

humanae in Christo voluntatis negationem. Non ergo errabat nonorius dicendo, hanc locutionem, Sic se tunc habentem, id est, ambiguam et multipliciter Sonantem, non esse ad dogmata trali nitam.

Εquidem paulo p0St, mortuo jam Honorio, plane patuit

quo sensu Inono thelitae dictam unius energiae locutionem usurparent et intelligerent. Aperie Scilicet dogma ligarunt nullam in Christo esse voluntatem humatiam, Sed divinam solummodo. Ex tunc omnino determinatus evasit Sensus loculionis uuius et duplicis enersiae Seu sperationis; nec potuisset jam Honorius absque errore dicere, neutram locutionem ad dogmata esse trahendam. Sed cum hoc dixerit ante determinatum hoc modo locutioni S SenSum, absque ullo errore dixit. objicies. - Erravit Sallem dicendo grammaticis relinquen-