Tractatus de Papa ubi et de Concilio Oecumenico

371쪽

TI:1CTATl s DK ΡΛ ΡΛ. atque illam expunctionem procurasse ipsum mol Thoodorum, qui postea, mortuo Georgio, Sedi Constantinopolitanae restitutus est. At vero non lanium expunctum Theodori nomen, sed ei subsillulum nomen Honorii, sic probat Bar0nius. Si expunctum dumtaxat fuisset Theodori nomen, remansisses lucus vacuus, in ea phrasi quiae damnatorum nomina continet: vel saltem id notatum fuisset. Porro nullum deprehendi potuit in veteribus exemplaribus loci vacantis vestigium, ot nulli hi mentio sit de loco vacuo ex alicujus nominis expunctione. Ergo non tantum erasum est Theodorii nomon, sed ejus loco aliud substitutum. Duo semel admisso, non aliud quam Honorii nomen substitutum facile concluditur. llelenium autem si Honorii nomen in actis septima' ac octaviae generalissTnodi. Objieitur 1'. - constat actione xviii Sextae STI Odi, DXem pluria authentica ejusdem frnodi actorum quinque Patriai chis tradita suisse. Proinde penes Theodorum non fuit nomen suum ex istis exemplaribus expungere, ac nomen Honorii substituere. Potuit ad summum id peragere quoad exemplar relictum in archivo Patriarchalus Constantinopolitani. Sed in quatuor aliis exemplaribus remansisset nomen Theodori, non Honorii. Respondent Baroniani : Non agitur, in actione xviii. do exemplaribus actorum, sed de exemplaribus desiuisionis. Sic nempe habet lex lus : O Memplar desii nitionis releelat edantur

quinque patriarchalibus sedibus. Et subjicitur, ab imperatore tradita suisse quinque patriarchalibus sedibus desiuilionis

emplaria. Ipsa vero acta synodi sextae remanserunt Constantinopoli, atque ibi adhuc orant regnante Justiniano ii, ut

constat ex ejus nil Ioannem Papam epistola. Objieitur 2'. - Testatur Constantinus imperator in suis nil Agathonem litteris, aeta esse missu ad eumdem Agathon m. Respondent liar iniani: Hanc epistolam spuriam PSso

372쪽

otio

Respondent Baroniani: Per ueta intelligit Arius lusius Biblio-lliuearius deerela sidet. Nam ipsetnet ex proseSso propugnutSS nodum Sextam, non nisi quoad fidei desinitionem a Sedo

apost0lica receptam sui Sse. Πο c est Baronianorum defensio. Eruditi autem, Baronio et Bellai mino recentiores, communius admittunt in synodo Sexta condemnatum revera suisse Honorium, et quoad id deserunt Buronianorum hypothesim, id est, fraudulentam nominis u0norii insertionem in dictae synodi actis.

s T. - Conclusio capitis. - Perperam scilicet contra Romani Pontificis ex ea-thedra sidem desinientis ivsallibili latein allegari priPlensiun nonorii lapsum.

ExpoSuimuS quutuor diversus Honorii defensiones. Huid

autem ex eis concludendum Veniat nunc expendamus.1' Nisi probent adversarii nullam ex eis valere, injuStuprorSus Honorium traducunt, quaSi sidem ex cathedra desiniens erraverit. Imo, Si vel probabilis remaneat una ex qualitur illis defensionibus, causa cadunt adversarii. In dubio enim censendus non est errasse quoad sidem Honorius, cum aliunde invictis argumentis probetur contingere non poSSeut Romanus Pontifex erronee fidem definiat ex cathedra. 2' Non potuisse omnes praedictas Honorii defensiones ab adversariis peremptorio consulari, conStat vel ex hoc facto certissimo, quod jamdudum communis ac sere unanimi S evaserit eruditorum catholicorum Sententia, immunem declarans Honorium a qualibet erronea silet desinitione ex cathedra. Equidem doctores catholici unanimes non Sunt eo Sensu, quod alii aliam nonorii defensionem anteponunt. Quamplurimi Scilicet adliderent primae; mulli clia in tertiae; pauciores secvudae et quartae. ASt in eo consentiunt, quod Honorius nullam erroneam lidei desinitionem ex cathedra emiserit: item Idane in eo consentiunt, quod inania sint adversariorum argumenta ud demonstrandam ejusmodi erroneam desinitionem. δ' Cum ergo inoassum desudaverint adversarii ad probandum, quod Honorio intentant, erroris crimen, perperam illud

373쪽

allegunt contra Romani Pontiscis ex cathedru fidem deli- nidulis insallibilitatem. Nota. - Εrrasse in delinienda fide plures alius Romanos Pontifices, verbi gratia, Vigilium, Nicolaum I, Gregorium XIll, Innocentium III, essuli re ausi sunt Gallicani systematis propugnatores ; Sed adeo absonu Inec, ut responsum n0n mereantur. Adeat lector, inter alios, sancium Alphon sum de

est, quod CSprianus, cum Africanis et Asiaticis Episcopis contenderit rebaptigandus esse qui tib lideretidis baptigali ad calliolicam Ecclesiam sese convertebant; contrarium vero decreverit saucius Stephanus Papa. Cum uulem huic Romani Pontificis decreto si prianus aliique dicit Episcopi obtemperare renuerint, ejusmodi eorum agendi ratio contra primatum simul et insallibilitatem Sed is apostolicae objicitur. Sic nempoarguere solent adversarii: u Haud vigebat Cypriani tempore persuasio de Romani Pontilicis inerrantia in desiniendis si dei lubestionibus : tilioquin Stephani decretum, de valido lucrolicorii in bupli Sinute, erroneum pronuntiare non ausi suissent functi praesules CSprianus et Firmilianus, cum tot aliis . lium si primatum iurisdictionis in ei cleros orbis Episcopus tunc temporis obtinuisset Romanus Pontifex, non ita Stephano Pupie restitissent eidem Episcopi, nec in consilio Carthagi-

374쪽

neriSi xorba protulissent quae primatum ejusmodi prorsus convellunt. n duam inanis utraque objectio, palam siet subjecla partigraphorum Serie. Caeterum ob diciam polisSimum resistentiam atque inubc-dientiain summis laudibus sanctum Cyprianum extollunt ha retici ac caeleri quillhet Pontiliciae auctoritatis osores. Quod sic adnotarunt Bollandistae: si Non tantum sancti patres ac catholici scriptores sanctum Episcopum et martyrem Cyprianum in summis dignisque laudibus prosecuti suere; sed et liae retici, aliique quibus Suprema in Ecclesia pulesias Romano

Pontifici divinitus concessa gravis est, eumdem ceriali in celebrarunt, sed diverso sane animo ac line. Hi enim posteriores non alia de causa tot in illum laudes congerunt, quam ut ex samosa sancti de haereticorum baptismale cum S. Sic-phano contentione arma sibi contra Ecclesiam comparens; quam contentionem nemo iniiciorum Patrum approbal, et ira qua excusanda Sanctus Augustinus contra Donastitas multum

laboravit s Bollandistae, Actu Sanctorum, t. IV Septembris,

g l. - eualia foret iliciae contoutionis historia, Si genuina probarentur documenta quibus nititur.

t acti Cyprianici, hoc est, sanioSa contentionis Cypri unum inter et Stephanum Pontisiicem, prout communius describilus ut, eruditis qui primes ala documenta genuinu existimant, S nupsis histori ea harc est: l. Jam a sieculo secundo invaluerat in nonnullis regionibus opinio, in alidum cssu baptisma ab haereticis collatum. inductaque praxis su erui iterum eos baptigandi, qui ex huj- rosi ad catholicum Ecclesiam Sese recipiebant. Si enim lim

latur CSprianus : Sensentiam nostram non novum promimu1, sed et jampridem ab antecessoribus nostris statutum et a nobis

obserratum sepisti,ta ad Epic eopos Numidipe, 70' oditionis

lj Communius, inquam : non enim inter se quoad omnia consentiunt; nec parum desudant in concordandis ac chronologico disponendis multis in pris sal rum documentorum sorte Oecurrentibus,

375쪽

368 ThasT1ILS I E PAPA. ligne, pagina 4 10 . Apud nos autem non nora aut repentina res est, ut baptizandos renseamus eos qui ab haereticis ad Ecclesiam reniunt, quando multi jum anni sint et longa aetus, ea quo sub agrippinio bonae memoriae viro eonvenientes in unum Episcopi plurimi hoe statuerunt, atque Minde in hodiernum tot millia haereticorum in provinciis nostris ad Ecclesiam eon Persi, non aspernali sint, nec cunctati, imo et rationabiliter et libeuter

ampleri sint, ni Iuraeri ritalis et saluturis baptismi gratium consequerentur sepistola ad Iubaianum, T P editionis Migno, pugina 414 . Insuper in opistola Flamiliani ad sanctum Cyprianum asseritur dicta c0nsuetudo ab immemorabili apud 0rientales Ecclesias obtinuisse sepistola lxxv, pagina 4 i5, editionis Migne . Cujus eliam consuetudinis an liquitatem probat quaestio mola apud 0rientulus Episcopos de iterato Cata frigis ad Ecclesiam conversis bapti Smo; ad quam Solvendam coactum est Iconii et Sinnadde congilium, viginti annis antequam crprianus ad Episcopatum promoveretur. Igiturium ii secundo saeculo tam in 0riente quam in Africa vigebul dicia consuetudo; et pacifice, seu absque ullo Sallem Scandaloso conflictu retenta fueral usque ad Cypriani tempora. 2. Anno 255 Episcopi Numidiae litteris sanctum Cyprianum rogarunt ut suam ipsis de hiaereticorum rebaptizatione sun- lentiam promeret. Servandam rebaptizandi praxim rescripsit ipse necnon coacta Carthagine 52 Episcoporum STn0dus, prout

colligitur ex Epistola Crpriani ad Episcopos Numidiae i70' oditionis Migne .

5. Ilorum hac de re Sententiam rogatus Cyprianus a Quinto, Mauri lanite Episcopo, ei reSpondit juXla sensum pri elatae synodi, adjectis argumentis theologicis, et indirecto convulsa Stephani Papae uuctoritatu sepistola ad Quintum, Ti' oditionis ligne, pag. 4l0J. i. Exul gula decisione piris satae synodi, necnon epistola Cypriani ad Quintum, exarsit contentio. Quapropter Crprianus

coadunandam censuit numeri0Siorem Synodum; quiae celebrata est sub suom anni 256. Interfuere 7s Episcopi, et con-

376쪽

p1RS SECUNDA.569sirmata est praecedentis concilii doctrina, id eSt, non esse validum baptisma, nisi a catholicis collatum. 5. Scripsit Cyprianus Romano Ponti sici Stephano synodalem epistolam, qua eum .de actis a concilio certiorem faciebat. Quam tamen epistolam ignoravit sanctus Augustinus

prout videre est libro Il, capite xv de Bupt. t. IX, pag. 171, editionis Benedici inorum, 1688j. 6. Α duobus Episcopis Romam delata est priusata synodalis

epistola. Verum nec eos nec epistolam recipere voluit Slephanus Papa; quod ei crimini vertit Fleuri, duritiae illum

et arrogantiae insimulans vide auctorem operis ne de gaint Cypri , pagina 594, Paris 1717 . Dum autem expectaretur Romani Pontificis responsum, composuit Crprianus librum de bono patientiae. T. Antequam respondisset Stephanus Papa, Episcopus quidam, Jubaianus nomine, cujus patria ignoratur, consuluit fr-prianum de baptismo, simulque ipsi transmisit epistolam quamdam, qua Senientia priani consulabatur. Iubaiano rescripsit CFprianus, praelatam epistolam refellens. Hujusmodi epistolae, a Iubaiano simul cum Sua transmissae ad Cyprianum, auctor credebatur Stephanus Papa. 8. Venil tandem Stepliani Papae responsum ad Asricanos Episcopos, cujus fragmentum dumtaxat superest apud Eusebium ilibro III, cap. ut . s. Α Cypriano postulavit Pompeius, Sabratensis Episcopus, de tota controversia certiorem se fieri. Id praestitit Cyprianus, sua responsoria ad Pompeium epistola, in qua haud paucis Romanum Ρontificem injuriis et acerbitatibus lacessit. 10. Convocavit Cyprianus concilium, quod tertium in causa

rebaptizationis dicitur, et cui interfuere 87 Episcopi. Inchoata est illa synodus die 1 septembris 256, et in ea sic locutus est crprianuS: u Audistis, collegie dilectissimi, quid milii Iubaianus

coepiscopus noSter scripsit, consulenS mediocritalem nostram do illicito et prosano haereticorum baptismo, et quid

377쪽

5707R1eT1TES DE P1ph. ego ei rescripserim, censens Scilicet, quod Semel atque iterum et saepe censuimus, haereticos ad Ecclesiam venientes, Ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. Ilein lectae sunt vobis et aliae Iubaiani litterae, quibus pro sua sincera et religiosa devotione ad epistolam noStram reScribens, non tantum consensit, sed etiam instructum se esse consessus gratias egit. Superest ut de hac ipsa re singuli quid

sentiamus proferamus, neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem, si diversum Senserit, amoventeS. Neque enim quisquam nostrum Episcopum se esse episcoporum constituit, aut lTrannico terrore ad obsequendi necessitatem

collegas suos adigit, quando habeat omnis Episcopus pro licentia libertatis et potestatis sum arbitrium proprium, tan- quain judicari ab alio non possit, quam nec ipse potest alterum judicare. Sed expectemus universi judicium Domini nostri Iesu Christi, qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in Ecclesiae suae gubernatione et de actu nos

tro judicandis sapud Labbe, l. I, pag. 786, Parisiis, 167 ὶ.

Γnanimis suit hujus sTnodi decisio, invalidum esse baptisma ab haereticis collatum : baptigandos proinde qui ab haeresi ad

Ecclesiam catholicam convertebantur.

11. Missi Romam Episcopi duo, qui Stephano Papae acta concilii perferrent. Quos non tantum Stephanus ad colloquium non admisit, sed ne hospitio etiam reciperentur prohibuit. 2. Id resciens Cyprianus, Rogatianum diaconum, Suhsnem autumni, misit ad Firmilianum Caesareae Episcopum. Ineunte hieme rediit Rogati anus, secum deserens illam sam sam Firmiliani ad Cyprianum epistolam, quae Stephanum Papam tot conviciis lacerat. Tandem hoc eodem tempore scriptam mulli volunt Cypriani epistolam ad Magnum, de Novalianorum baptismale. Quid vero postea conligeriti ei quis fuerit contentionis exilus, lacent documenta et prorsus nescitur. Habes, lector, factorum seriem, prout illam communius describuni qui genuina existimant memorat a d umenta.

378쪽

8 2. - Quid de sinceritate praedietorum documentorum sentiant eruditi.

1. Huc usque apud eruditos generaliter praevaluit sententia, quae pro genuinis liabet documenta illa supra recensita, e quibus totius contentionis factum eruitur. 2. Suos lamen patronos habuit Sententia opposita. Ipsis viam straverat sanctus Augustinus, qui, ut infra patebit, istiusmodi documentorum, quae ipsi a Donatistis objiciebantur, sinceri talem Suspectam habuit. Immo incertam eam sibi esse pluries expresse declaravit. Anno 1755 edidit Missorius in duas telebres epistolas Firmiliani et Cypriani disputationes eritiem, Venetiis, 1 755, concludens documenta haec pro spuriis esse habenda. Postmodum anno 1790 Marcellinus

Molkenbutir ordinis sancti Francisci, idem propugnavit quoad Firmiliani ad CSprianum epistolam. Habentur binae ipsius dissertationes in Patrologia Migne si . III, col. 155 7 . Atque

ibidem sic adnotatum occurrit: a Scopus clarissimi auctoris

Molkenbutiri est in prima dissertalione, post inanes Christiani Lupi et Ragmundi Missorii conatus, denuo verisimile reddere, sancti Firmiliani epistolam ad Cyprianum haud genuinam esse, sed a Bonalista Afro eidem suppositam. v Εquidem horum et aliorum quorumdam, qui dictorum documentorum sinceritalem impugnarunt, irritus ceSSit conatuS, communisque usque ad hodierna tempora permanSerat contraria

5. At prodiit anno 1862 Opus italice conscriptum, et meo quidem judicio valde conspicuum, hunc praeserens titulum :La celebre contesa si a S. Stephano e S. Cypriano, per Vincenao Timani. deIl' ordine de' canonici Lateranesi, Ireireseoro di Nisibi. Roma, Solviueet, 1862. Ibi ex prosesso propugnat laudatus praesul, ad mera commenta esse amendandam celebrem illam CSprianum inter et Stephanum contentionem. Conficta scilicet a Bonalistis do-eumenia, ejusmodi contentionem exhibentia; et hac in re prorsus deserendam, licet hue u Sque communius reqyptam,

379쪽

audax videri possit, ea tamen sin eo quidem judiciol rationum

copia et gravitate nititur, ut jure respui nequeat, nisi serio ab eruditis crisi subjecta fuerit et peremptorio consulata. Interea vero plenam vim habet thesis haec ad consulandas objeeliones contra Romani Ponlisicis primatum et insallibi. litatem, o praedictis documentis depromptas. Cum enim eorum sinceritatem incertam ad minus faciat, hoc ipso evertilipsum mei objectionum landamentum. Itaque laudati auctoris vestigiis intuerendo, Sequentes Sex paragraphos instituimus.

g I. - Genuina non probantur dicta documenta ex eo solo quod in antiquis codicibus reperta sint, et stylum Cypriani redoleant.

q. fodices, quibus usi Sunt Erasinus, Latinus, Pamelius, Morelius, Rigauit, Fell, Pearsonius et alii, etsi anno saltem

400 posteriores, antiquos esse non negamus. At nequaquameae hoc solo sequitur genuina eSSe quaecumque in ejusmodi odicibus reperiuntur. Non enim repugnat ab eo qui codicem antiquum, alicujus auctori S Opera complectentem, exaravit, sive fraudulenter, sive ex ignorantia, Spurium aliquid insertum fuisse. Nec tantum id possibile, sed frequenter etiam contigisse, quoad multos ejusmodi codices eruditi demonstrarunt. Et in exemplum adduci possunt ipsi uici, de quibus agitur, Cyprianicorum operum codices. Enimvero in iis reperiuntur quinque opuScula, quorum apud eruditos dubia est authenlicitas, videlicet : de Diaeiplina et Bono pudieitiae, de Laude martyrii, de Speelaeulis, ad Novalianum haereticum, et Exhortatio ad poenitentiam. Item in iis reperiuntur quinque alia opuscula quae pro Spuriis omnino habentur, scilicet: de Aleatoribus, de Montibus Sina eι Sion, de Cardinalibus operibus Christi, de Singularitate elericorum, et de Duodecim abusionibus saeculi. Igitur ex eo Solo quod in iis codicibus occurrantoliam documenta celebrem CSpriani cum Stephano contentionem leStantia, absone prorSus eorumdem Sinceritas colligeretur ei propugn3retur.

380쪽

5752. Sed neque genuina probari poSsunt, ex eo Sola quod si Flum CIpriani redoleant. Id scite demonstrat laudatus Nisi biensis Archiepiscopus sopere citato, pagina 75 . ulla ud sane impossibile est, inquil, scriptoris alicujus stylum imitari.

Ad id si quidem praestandum alio non opuS PSi quam Cerio quodam ingenii acumine, et scriptorum imitandorum allenta et solerti consideralione. Γt adeo, ex simili periodorum contextu Verborumque usurpatione nequaquam colligi valeat scripti alicujus sinceritas. n Facile potuerunt haeretici Donatistae, ut errores suos Cypriani auctori late protegerent, conscia et Cypriano stylo adornata scripta quiddam ipsi iribuere, ac in vulgus emittere. Eoque lacilior fraus, quod CSpriani opera non conflent paucis tractatibus eamdem maleriam in longum evolventibus; sed epistolis sere ac opusculis; ita ut ad inserendas in codices CSprianicos spurias seripliones, haud necesse fuerit tractatus alicujus seriem scindere ac interpolare, sed satis fuerit Spurium additamentum, post abSolu tum aliquod opusculum aliquamve epi Stolam, interponere ac veluti consuere. Igitur hypothesi suppositorum a Donatistis documentorum nequaquam obstat codicum antiquitas, nec Cyprianicae similis styli larma. Becensenda hic ejusmodi documentorum Series; et, quoad unumquodque Seorsim inspeetum, promendae rationes quae obstant ne pro genuino habeatur.

3 1. - Conlicta suisse a Donatistis dicta documenta colligendum venit ex

ipsorum tenore.

I. Epistola S. Cypriani ad Diseopos Numidiae. Inscribitur, ad Ianuarium et caeteros Episeopos Numidas de baptizandis haereticis, et est septuagesima in editione Danielii,

habeturque apud Labbe si . I, col. 762, Parisiis, l67ll.

1' Conficiam fuisse hanc epistolam colligitur ex eo quod inducantur Episcopi Numidiae tanquam certi simul et incerti de tenenda doctrina et norma quoad baptisma haereticorum. Sic epistola exorditur : Cum simul in eoitellio essemus, fratres