Tractatus de Papa ubi et de Concilio Oecumenico

401쪽

594TRACTAVS DE PAn. Objicies 1'. - Epistolam Crpriani ad Pompeium citavit sanctus Augustinus; ergo genuina eSt. Respondeo: Equidem de illa epistola mentionem fecit sanctus Augustinus, libro V eontra Bonatistas, capite xxvi, his verbis : Ad Pompeium etiam seribit Cyprianus de hae eadem re; ubi aperte indicat Stephanum, quem Romanae Ecclesiae Diseopum tune fuisse didicimus, non solum sibi ad ista non eonsensisse, verum etiam contra seripsisse atque praecepisse. Atque ibidem, capite xxv : Iam illa quae in Stephanum iratus effudit, retractare nolo, quia et opus non est. Eadem quippe ipsa dicuntur, quae jam satis discussa sunt: et ea praeterire melius est, quae perieulum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanua autem eι abstinendos putaverat qui de suseipiendis haereticis priscam consuetudinem convellere conarentur. Iste autem quaestionis ipsius diffleuitate permotus, et sanctis charitatis visceribus largissime praeditus, in unitate eis manendum qui dirersa fer tirent. Ila, quamvis commotius sed tamen fraterne indissuetur, vicit tamen pilae Christi in eordibus eorum, ut in tali discrepatione nullum inter eos malum schismatis oriretur. Porro haec Augustini dicta non probant genuinam csse Cypriani ad Pompeium epistolam. Nam documentis ejusmodi Cypriano ultribulis, et quae a Donat istis objiciebantur, respondebat

sanctus Augustinus hypothetite, id est, in hypothesi quod

genuina essent. Quod autem revera talia serent, non admittebat ut certum, sed econtra suam de hoc dubitationem expreSse declaravit. Generatim quippe quoad omnia ejusmodi documenta, dixit: duamquam non desint, qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse contendant, sed sub ejus nomine a prae-εumptoribus atque menducibus fuisse conpetum. Neque enim sieposuit integritas atque notitia litterarum unius quamlibet illustris Episcopi custodiri ... Epistola ad Vincentium Bogat istam, operum lomo II, col. 246, editionis Ilenedicti norum . Et de CSpriani ad Iubaianum epistola dixit: Vel sanetus Cyprianus, vel quicumque illam scripsit epistolam libro II eoutra Cres- conium, capite xxxiij. Et capite pretecedenti dixerat : ouandiu

402쪽

HR8 SECUNDA.595 aliter sapuit Cyprianu8, si scripta ejus e8se eonStat, quae pro vobis proferenda arbitramini. Item libro I, capite xxxii contra Cresconium : Nam et vos profertis eoncilium Cypriani, quod aut non est faelum, aut eaeteris unitatis membris, a quibus ille non divisus est, merito Superatum. Neque enim propterea 3umus Cypriano meliores, si tamen censuit haereticos denuo baptizari.

Ergo in dubium vocabat S. Augustinus Cypriani sententiam de baptizandis denuo haereticis, et negabat certo genuina esse documenta sententiam illam Cypriani testantia. Proinde Cypriani etiam ad Pompeium epistolae dubia Augustino fuit authenticitas; et dum eam prout alia ejusmodi do umenia citat, loquitur h3pothetice, id est, etiam in hypothesi quod genuina laret. Objicies 2'. - Do Cypriani ad Pompeium opistola mentionem etiam facit Facundus, Hermianensis Episcopus, in libro

eontra Moeianum.

Respondeo : Ila quidem habetur in notis ad dictam epistolam, in editione Baiurii. Sed mentionem illam non inveni, quamvis legerim totum istum Facundi librum ad meianum, prout editus est in Patrologia Migne, tonio LXVII, col. 851. Equidem ibi scol. 861ὶ loquitur Facunctas de contentione

Cyprianum inter et Stephanum Pontificem, quam Videtur veram Supponere; Sed expresse de epistola ad Pompeium non loquitur. Claruit autem Facundus circa medium saeculum S Xlum. Porro non negamus auctores sexti et sequentium saeculorum factum Cyprianicum verum existimasse. At infra probamus, non valere hac in re ipsorum testimonium, utpote

qui ex salsalis operum CSpriani codicibus decepti sunt. VII. De eoneilio Carthaginiensi, in eausa baptismatis tertio. Habetur apud Labbe flomo I, col. 786, Parisiis, 1671 . Merum commentum esse istud concilium probant Sequentes rationes :1' Si revera celebratum fuisset dictum concilium, prout illud habemus et prout allegatur a Donatistis, notoria fuisset ejus authenticitas sancti Λugustini tempore, id est, centum

403쪽

596TR1CT1TΓS DE PAPA. et quadraginta circiter annis ab ipSiuS celebratione, nec eam sanctus Augustinus ignorasset. Agitur enim de concilio numerosissimo, siquidem ei interfuissent octoginta septem Episcopi ; et pro scopo habuisset cauSam celeberrimam, quae omnes Africae Ecclesias commovisset, videlicet impugnationem et repulsionem decreti, quo Romanus Ponti sex Stephanus Africanam rebaptigandi consuetudinem condemnaverat, et Africanis antistitibus, nisi ab ea desisterent, excommunicationem intentaverat. Tale, inquam, concilium, si habitum suisset, remanere debuit certa de ipso apud Africanas Ecclesias

nolitia ; et in hypothesi quod interiissent acta ejus authentica

ob subsecularum perseculionum saevitiem, remansisSet Saltem extra omnem dubitationem transmissa notitia de facto ipsius celebrationis, et de approbata sancitaque unanimiter a Patribus rebaptizandi praxi, contra Romani Pontificis decisionem ei praeceptionem. Iam vero Donatistis ejusmodi concilium objicientibus, respondet sanctus Augustinus prout responderi solet ad allegationem alicujus documenti, de cujus authenticitate nullatenus

ConStat, quodque inter spuria et conficta merito rejicitur donec genuinum demonstretur. Nam et vos, inquit, proferiis eoncilium Cypriani, quod aut non est factum, aut caeteris unitatis membris a quibus ille non dirisus est merito superatum. Neque enim propterea sumus Cypriano meliores, bi tamen censuit

haeretieos denuo baptizari leontra Cresconium, libro I, capite xxXn . InSuper quod tunc controversa fuerit, iam dicti concilii

quam aliorum ejusmodi documentorum authenticitas, expresse testatur idem sanctus Augustinus his verbis : Quam- quum non desint qui hoe Cyprianum pror Sul non SensisSe contendant, sed sub ejus nomine a praesumptoribus atque mendacibus

fuisse eonsiletum sepistola ad Vincentium Rogalianum, 0perum tomo II, pag. 246, editionis Benedictinorum . Unde ipsam-met Cypriano attribulam de conserendo venientibus ab haeresi baptismale sententiam, ad incerta el gratuito asserta

404쪽

397 amandat sanctus Augustinus : Si tamen, ait, eensuit haeresieos denuo baptiaari. Ex hoc autem facto, quod sancti Augustini tempore incerta fuerit et controversa dicii concilii celebratio et authenticitas, sic arguimus : Si authenticum fuisset illud concilium, de eo, ut diximus, permansisset Augustini tempore eerta prorsus et indubitata notitia : atqui nedum ita notorium dicto tempore suerit, egontra incertum fuit an pro commento a mendacibus eousiclo haberi deberet: Ergo dictum

concilium authenticum non est.2' Apocryphum est illud concilium, si allegatae in ipso reperiantur epistolae tres apoci Sphae. Λlqui allegatur in actis dicii concilii epistola Cypriani ad Iubaianum, quam Supra vidimus esse apocrypham ; et haec mentionem de duabus aliis epistolis, videlicet ad Episcopos Numidiae ei ad Quintum, quae

pariter apocryphae sunt. Ergo apocrSpha Sunt hujusce concilii acta. 5' continent ejusdem concilii acta errorem dogmaticum qui adversa fronte pugnat cum notissima sancti Cypriani doctrina. Sic enim ibi legitur : a Neque enim quisquam nostrum Episcopum se esse Episcoporum constituit, aut irrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit; quando habeat omnis Episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium, tanquam judieari ab alio non possit, eum nee ipse possit alterum judicare; sed expectemus universi judicium Domini nostri Iesu Christi, qui unus et solus habet potestatem et praeponendi nos in Leelesiae sua

gubernatione, et de aetu nostro judicandi η apud Labbo, t. I, col. 786, edit. Parisiis, 1671 . ibi apertissime negatur primatus iurisdictionis Romani Pontificis. Cum nempe ad Struatur nullum Episeopum ab alio judieari posse, hoc ipso adstruitur radicalis et persecta Episcoporum ad invicem independentia; ita ut jurisdictionalem primatum seu potestalem nullus sibi vindicare possit. Porro hic lanius error sancto Cypriano tribui nequit; si quidem, in suo de Unitate Ecclesiae tractatu, plura scripsit quae Sedis apostolicae primatum aperte Suppo-

405쪽

398 TRACTA S DE PAPA.nunt ac demonstrant. Et nolissima est ipsius ad Stephanum Pontificem epistola de Marciano Arelatensi praesule . Postulat nempe scribi a Romano Pontifice ad provinciae Arelatensis Episcopos, ut Marianum deponant et alium ejus loco eligant. Qua proseclo agendi ratione salsum supponebat cyprianus nullum Episeopum ob alio judicari posse; simulque Romano Pontifici aperte tribuebat, ut posset per litteras suas Metropolitani depositionem injungere ac procurare. Quae Cypriani doctrina Romani Pontilicis primatum agnoscens, jam supra deducta est parte I, secl. III, c. Ill . Sed et alium errorem conlinent cilata concilii verba, unus et solus Jesus Christusin habet potestatem praeponendi nos in

Leelesiae gubernatione. Nam inde Sequeretur Episcoporum instilutionem nullulenus a Romano Pontifice dependere, quodeSt prorSus erroneum. Equidem ut ab isto errore dictum concilium excusetur, recurrunt theologi ad mediatae et immediatae institutionis distinctionem. Sed eam excludunt verba luee, unus et solus. Si nempe ab uno et solo Christo instiluatur quilibet Episcopus, consequens est ut nullatenus et in nullo sensu instiluatur a Romano Pontifice. Ad quod aliendens Baturius, sic adnotavit: Si haec verba simpliciter et erudeaeciperentur, valde periclitaretur hodie institutio Episeoporum, qui non ab uno et solo Christo instituti sunt, sed etiam a Ponti siee Romano. Igitur cum eiusmodi errores Sancti CTpriani doctrinae repugnent, ipsi nequaquam tribui possunt; Sed spuria censenda sunt dicti concilii acta. 4' Accedunt circumstantiae quae aliunde per se Solas hujusce concilii celebrationem valde Suspectam saltem faciunt.

Congregatum fuisset istud concilium die prima septembris 256 ; eo scilicet tempore quo grassabatur pestis illa, quam

anno 252 incepisse, et per annos decem perdurasse reserunt Ceil renus, Philostrates et Zonaras. Instabat insuper proximae

406쪽

p1RS SEGM1.599 persecutionis periculum. Ista sane obstabant ne magno saltem numero Episcopi Λfricani convenirent. Supponitur tamen eoru in coetus insolitum octoginta septem Episcoporum numerum attigisse. Qui praesules e locis valde dissilis, et ex triplici provincia, Numidica, Mauritanica et Trip0li lana, accessissent, Sub sinem augusti, quando scilicet maximi solent aestus in Africa desaevire. Stantibus porro hisce circumflamliis, verisimile non est tot Episcopos Carthagine convenisse. Suspicionem etiam movet quod in actis desint nomina novem Episcoporum Numidiae, quae lamen reperiuntur in epistola synodica quam paucis antea mensibus ad Episcopos

Numidiae LIprianus direxerat, videlicet: Antoniani, Cillini, Eulichiani, Gargilii majoris et minoris, Modiani, Maximi, Nampuli et Proculi. Nullus ex istis concilio intersuit, et vix supponi potest eos omnes tantulo intervallo mortuos suisse

aut morbo correptos.

5' Celebrando huic concilio non alia potest assignari causa, nec de facto assignatur ab iis qui pro genuino illud habent, quam ut Cyprianus, decreto Stephani Papae resistere volens, id perageret obsecundante numerosioris synodi auctoritale. Nam de ipsa quaestione quid unanimiter sentirent Asrieani Episcopi, jam semel et iterum, id est, in duabus praecedentibus sΤnodis, patefecerant, ac de Sua sententia lilieris synodicis certiorem steri Romanum Pontificem procuraverant. Igitur ad hoc tertium concilium ideo vocali sunt et frequentissimi accesserunt, ut Stephani Papae decretum fortiter oppugnarent. Iam vero Si hunc in sinem coacta est sTnodus, debuit tota ejus disceptatio circa istud Romani Ponti scis decretum versari. Deberent proinde acta, singulis sere lineis, decreti ejusdem mentionem, impugnationem ac consulationem exhibere. Porro ne sTllaba quidem memoratum ibi ro- peries Stephanum Papam ejusve decretum, quamvis 87 Episcopi suam Seorsim singuli sententiam promant. Exhi hentur

dicti concilii Patres quasi adhuc quaestionem de baptismale expenderent: Superest ut de hae ipsa re nempe an rebapti-

407쪽

randi sint haeretici quid singuli sentiamus proseramua Labbe, l. I, col. 786, editionis Parisinae, 1671 .

Objietes. - Reverentiae causa de Stephano Papa ejusque decreto expresse non loquuntur. Sed ad hocce decretum alludunt apertissime dum ita subjungunt : Neque enim quisquam nostrum Episcopum se e83e Episcoporum constituit, aut tyrannico terrore ad obsequendi neeessitatem collegas suos ais

igit, etc. Respondeo. - Qua ratione reverentia vocari queat is agendi modus, ego prorSus non video. Africanis Episcopis rescripserat Stephanus Papa,eorum sententiam damnans, et ne rebain lirarent prohibens. Ipsi vero decretum istud ita contemnunt ac nihili faciunt, ut ne mentionem quidem de ipso facientes contrarium synodice pronuntient; immo allusionem ad Bo- manum Pontificem, tacito ejus nomine, addant, qua eum lyrannidis accusant. Ea sane non reverentia, sed egregia

potius insolentia dicenda est. Sed admitti nequit istiusmodi silentium de Romano Pontifice ac de ipsius decreto. Nam a cla reserunt quid singuli 87 Episcopi dixerint. Porro impossibile est ut de praelato decreto locuti non sint, cum ut supponituri ad expendendum et explodendum hoc ipsum d

cretum synodus coacta Sit. Unde revera merito concluditur

spuria esse illius concilii acta, ex eo quod de Stephani decreto prorsus Sileant, et simul Supponendum sit totam conciliarem disceptationem circa hocce decretum verSatam fuisse. 6' Accedit contradictio inter doctrinam ab isto concilio propugnatam et ejusdem concilii conclusionem. Propugnant nempe Africani Patres et pro certo habent baptismi ab ha, relicis collati nulli latum. Inde autem colligendum omnino veniebat, nulli Episcopo fas eSSe venientibus ex haeresi baptisma denegare. Porro econtra liberum decernunt ut hac in re suam quisque Episcopus Senientiam Sequatur: Neminem judieantes, aut a jure communionis aliquem, gi diperaum senserit,

Igitur praesensum illud Carthaginense concilium nequa-

408쪽

401 quam genuinum probatur, sed censendum est a Donatistis, prout alia ejusmodi documenta, conficium. VIII. De epistola Cypriani ad Magnum Epistola ista, ut pole Cornelii Papae mariTrium commemorans, supponi debet post illius Pontificis obitum scripta. Immo exarata dici deberet post exortam Stephanum inter et Cyprianum contentionem, et post rejectum a Cypriano Stephani decretum. Sic enim in ejus exordio legitur : Consuluisti . . . an inser caeteros haereticos eos quoque qui a Novaliano

veniunt post profanum ejus luducrum, baptizari et sanes isseari in Eeelesia eatholica legitimo et vero et unico Ecclesiae baptismo oporteat. Hanc scilicet dissicultatem a CSpriano solvi cupiebat Magnus : An inter ea teros haerelleos rebaptizand i quoque forent Novaliani. Quae verba supponunt agitatam fuisse prius quaestionem generatim quoad haereticos, et vicisse in Africa priani sententiam de iterando ipsis baptismo. Unde non prima haec Cypriani hac de re epistola, ut putarunt nonnulli, sed ultima potius censenda foret. Quibus praenotatis spuriam dicimus illam epistolam ob sequentes ra

1. Fraudis suspicionem movet quod auctor epistolae tam enixe studeat schismaticos Novalianos demonStrare atque ab Ecclesia sejunctos. Etenim, ut dictum est, post Cornelii Pupae obitum Scripta epistola supponitur, eo scilicet tempore quo jam damnati fuerant Novatiani, ita ut publicae nolori etalis esset eorum ab Ecclesia separatio. Igitur quod Novaliani essent schismatici et extra Ecclesiam positi, nulla tunc demonstratione indigebat. Proinde Cypriano adscribenda non est epistola, ejusmodi supervacaneam demonstrationem continens. Caelorum si conseratur cum Superioribus epistola haec, ejusdem prorsus originis, atque ut ita dicam, officinae facile reputabitur. Idem stTlus, argumenta eadem, et ubique recurrens exemplum Core, Dathan et Abiron. Cum ergo

409쪽

TRACTATΓS DE PAPA. 402apocryphas probaverimus supradicias epistolas, merito et hujus authenticitas in dubium vocatur. 2. Repugnat a sancto Cypriano adhibitum fuisse argumen-lum quo SeipSum aperie condemnasset, quodque ipsi, cum summo ejus probro, retorquere haud omisissent Novatiani. Atqui tale argumentum adhibuisset CyprianuS, si pro genuina recipiatur ejus ad Magnum epiStola. Sic nempe argumen latur ut probet Novalianos esse extra Ecclesiam : Ecelesia una est, quae una et intus esse et foris non potrat. Si enim apud Foro. tianum est, apud Cornelium non fuit. Si vero apud Cornelium fuit, qui Fabiano Episcopo legitima ordinatione successit, et quem praeter sacerdotii honorem martyrio quoque Dominus glorifieavit, Novatianus in Eccleὀia non est. Aliunde autem in suo tractatu de Unitate EeeIesiae dixerat: stui Leelesiae renititur et resistit, qui euthedram Petri super quam fundata est Εeelesia deserit, in Leelesia se e8se eonlidit Τ. . . mite Ecelesiae unitatem qui non tenet, tenere se fidem eredit 3 Ex his duobus Cypriani textibus, sic schismali S notam in eum retorquere non omisissent Novaliani : a Si verum sit quod dicis, videlicet in Beelesia non esse qui resistit cathedrae Petri, id est, Romano Ponlisici, nequc tu in Ecclesia es : Nam Stephano Papae validum decernenti haereticorum baptisma, et ne denuo venientibus ex haeresi conseratur prohibenti, perlinaciter resistis, contrariam doctrinam propugnanS, praeceptionemque iran grediens, et intentatam ab ipso excommunicalionem nihili lactens. v lianc retorsionem haud vitasset CFprianus, si commentitia non esset praetensa ejus cum Stephano Papa contentio. Immo ejusmodi ex parte haereticorum recriminatione plena forent sinchrona documenta et ipSius Cypriani scripta. Eam scilicet Crprianus et intorquendam praevidiSSet, et saepius objectam resutare curasset. Porro ne STllaba quidem ulli bi d notatur de ea retorsione sollicitum fuisse Cyprianum. Nimirum non perspexi Sset Suam Se condemnationem pronuntiare, dum Romani Pontificis decreto perlinaciter reSisiens, simul doceret extra Ecclesiam esse quicumque istiusmodi resis lon-

410쪽

habeatur.

5. Accedit Cypriano tribui non posse arrogantiam, qua sententiam contrariam cum Stephano Papa defendentes ibi. dem vocantur Antichristorum fautores, sidei praeparicatores et Ecclesiae proditores. Sic enim legitur numero decimo Patrologia uigne, tomo III, col. 1146ὶ: Illud mirandum est, immo indissitandum potius et dolendum, ehristianos Antichristis assistere, et praevarieatores sit dei atque Leelesiae proditores intus in ipsa

Ecclesia, contra Ecclesiam Stare. oui, quamquam pertinaces alias et indoeiles, etc.

IX. Epistola Firmiliani ad Cyprianum. Habetur in Patrologia Migne itomo III, col. 1155ὶ; et est 75'in editionibus Pamelii et Balvetii. Epistola haec, teste Balugio,

inventa est in viginti sex manuscriptis codicibus 0perum sancit Cypriani. illam primus edidit Moret. Ignota non fueratiis qui Romae praefuerunt editioni Pauli Manulii; ast eam edere noluerunt; quod Suadente se lactum testatur Latinus Latinius. Is porro ita se suasisse dicit, tum ut exempla majorum Sequeretur, tum ob detestandam auctoris illius epistolae a rogantiam. Indignam quae in lucem prodiret existimavit Pa- melius eamdem illam epistolam ; et ideo tantum a se editam praemonet, quia jam ediderat Morellius. Erasmus autem, qui Cypriani ad Iubaianum et Pompeium epistolas edidit, antiquissimosque, ut ipse testatur, Dperum Cypriani codices prae manibus habuit, ne Srllaba quidem Firmiliani ad Cyprianum epistolam commemorat. Bene n verat eruditus vir, in ejusmodi 0perum CSpriani codicibus plura occurrere prorsus apocrSpha; unde in pnesalione ad cardinalem pucci directa, adnotat, id luisse Cypriani eum eaeteris scriptoribus commune, quod ipsius lucubrationibus multa sint aliorum admiata. Ex qua Erasini agendi ratione colligendum Xenit, aut ab ipso repertam non sui SSe dictam epistolam in ullo ex antiquis queis usus est codicibus, aut spui iam