Tractatus de Papa ubi et de Concilio Oecumenico

421쪽

TRACTATΓS DΕ ΡΑΡΑ.1M sua longa ad Iubaianum epi Stola. 7' Pervenit tandem ad Cy prianum Stepliani Papae reSponsio. Cujus Pontificii rescripti si agmentum habetur apud Lusebium, itemque in epistola priani ad Pompeium. 8' Interea Pompeius consuluit sit ipse CSprianum de quaestione rebaptizationis; et ira commotus Cyprianus ob Stepliani reSponSum, reseripSit Pompeio, Bomani Pontificis senientiam acriter refellens. 9' Ab advorsa riis Cypriani evulgata contra ipSum cSt longa Scriptio anο-nyma, haud leni stSto exarata. Cui Cyprianus opposuit suum de Iuridia tractatum. 10' Tandem expeditus a CSpriano est, ad Firmilianum, Caesareae in Cappadocia Episcopum, Boga-lianus diaconus, cum epist0la, quae non habetur. Isque Caesarea discessit, responSum Firiniliani perserens, instante hieme, id osl, ut diximus, non tardius Sallem die prima decembris, anni 256.

III. In utraque hypothesi defuit tempus necessarium ut eomplerentur quae completa dicuntur praefato trium mensium spatio. . Id demonstremus quoad priorem hSpothesim, quae pauciores eventus aSSignat. Dicimus nempe variis gestis in hac hypothesi admissis, neceSsaria fuisse ad minus Sequentia temporis spatia. 1' Ad celebrandum tertium Carthaginense Concilium, Subscribendaque acta et concinnandam epistolam ST nodicam Stophano Papae expediendam, dies 10.2' Li legati Romam pervenirent, dies 8. Equidem tunc temporis aliquando paulo cilius iter is lud expediebatur; at saepe ulterius protrahebatur. De quo vide rev. Tigrani opere ci- talo . 5' Ad commorationem legatorum Romae dum Stepliani Papae

responsum expectarent; id est, ut Romanus Pontifex acta ista conciliaria recognoSceret, concilium Seu presbTlerium Suum pro constanti hujus aevi more) adunaret, remque cum eo diSculeret, et responsorias litteras praepararet, dies 20.

4' Ut legati Carthaginem repeterent, dies 8. 5' Γt Cyprianus Stopliani Papae responsum legeret ac per-

422쪽

penderet, et suam seriberet ad Firmilianum Epistolam, quae non extat, sed quam longissimam suisse testatur Firmilianus, dies 5. Ο Γt Rogalianus, a CFpriano expeditus, Caesaream perveniret, dies 60. Necessarium ad minus suisse hoc temporis spatium suse demonstrat Bev. Tiganni sopere citato, pag. 192 et seq. , explorata hujus aetatis navigandi ac iter faciendi ratione, ac Sedulo compulatis distantiis. 7' Γi Rogati anus Caesareae ab itineris defatigatione sese reficeret, utque Firmilianus Cypriani litteras, non in trans-

eursu, ut ipse ait, legeret, Sed Saepe repetita memoriae mandaret, item ut ipse longissimum Suum reSponsum conscri-- beret, dies 8. Iam vero haec varia temporis spalia simul addita summam conficiunt dierum 1l7. Igitur impossibile fuit compleri enumerata gesta trium mensium, id eSl, 90 dierum spatio. Quae eonclusio si vera sit quoad priorem hypothesim, seventus admittentem quam paucissimos, quanto magis vera erit quoad posteriorem, quae intra dietos tres menses concedit gesta esse mullo plura, ac n0Ininatim compositos a Cypriano tractatus duos lIV. Hinc merito concluditur conficta suisse documenta quibus nititur praetensa illa CIprianum inter et Stephanum

Papam controversia. Etenim conficta et spuria censenda sunt documenta quae intra eertum temporis spatium gesta reserunt, quae hocce spatio compleri non potuerunt. Λd id non allenderunt imposiores, qui documenia haec et totam illius contentionis historiam finxere.

86. - Auentis seriptis huctorum Vnelironorum et proxime secutorum, celebris contentio Cyprianum inter et Stephanum, admittenda non est ut certa : immo potius ad sabulas reiicienda.

In superioribus paragraphis, ex ipsomet documentorum lenore proba imus, ea pro Spuriis esse habenda. Nunc idem probandum venit ex Scriptoribus, sive contemporaneis, Sive

423쪽

TR1CTATES DE PAP . 416 proxime seculi S. STtichronos Scriptores expendendos habemus duos, Pontium diaconum, et Dionysium Alexandrinum: proximiores vero, Eusebium, S. Ba Silium, S. Hieronymum, S. Augustinum, 0platum Mileuitanum, et quemdam anonymum. De quibus omnibus Seoi Sim Sub Sequentibus numeris. I. Silentium Pontii diaconi de praetensa contentione, probat

eum commentitiam e8Se.

De Pontio diacono mentionem fecit sanctus Hieronymus his verbis : si Pontius diaconus Cypriani, usque ad diem passionis ejus cum ipso exilium SuStinens, egregium volumen vitae et passionis Cypriani reliquit s de Seriptoribus ecclesiastieis capite Lxviii . nunc pontii diaconi librum reperies in Patrologia Mique stomo III, col. 1482 et seq. . In eo enarrat Pontius Cypriani vitam, gesta et mariSrium. De tribus autem conciliis quae, praeside Cypriano, celebrata fuissent circa haereticorum baptisma, deque exorto celebri dissidio Cyprianum inter et Steplianum Papam, ne sIllabam quidem profert. Jam vero ex illius auctoris silentio colligendum dicimus, Spuria esse documenta quibus dictae contentionis historia nititur. Equidem alicujus scriptoris silentium de facto aliquo, per Se solum non probat factum istud non conligisse. At vero tales dari possunt circumstantiae, ut scriptor non possit factum aliquod, si revera conligerit, silentio praetermittere; et tunc ex silentio scriptoris merito colligitur praetensi lacti salsilas. Ea porro fuit Pontii diaconi conditio relative ad celebrem, Cyprianum inter ei Stephanum, contentionem. Si revera contigisset famosum istud dissidium, illud imprimis non ignorasset Pontius, individuus ille Crpriani comes, qui exilium

etiam cum ipso sustinuit et martyrii testis suit. Unde quod Pontius hujusce contentionis factum siluerit, non ignorantiae tribui potest. Aliunde autem si factum istud noverit, non potuit de illo silere. Siluisset enim, vel ex eo quod illud minoris momenti reputaverit, vel quia illud existimavit non in laudem, sed in vituperationem Cypriano ceSSurum, eaque de cauSa praetermittendum. Atqui neutrum dici potest:

424쪽

41 p,RS SELΓND1.1' Silere non potuit ex eo quod factuin minoris momenti reputaverit. Nam inter CSpriani gesta, priecipuum istud si martTrium excipias et famosissimum suisset. Ea scilicet quaestio universas Africae Ecclesias commovisset . Λd eam expendendam tria, prieside Cypriano, concilia celebrata suissent. Cypriani et Afrorum Sententiam condemnaSset Romanus Pontifex, simulque sub intentata excommunicatione prohibuisset ne denuo baptizarentur qui apud haereticos baptisma receperunt. Cui praecepto ac dogmatico decreto publice restitissent LIprianus ut Africani antistiteS, eisque unus e clarissimis 0rientalis Ecclesiae priesulibus Firmilianus adhaesisset. Immo a CSpriano ipsiusque Sequacibus dictum Romani Pontificis decretum palam consulatum fuisset, inuSla erroris, stultitia arrogantiae ac pravitatis nota. Et tandem ab iisdem habitus fuisset et declaratus Stephanus Papa tanquam qui seipsum ab unitate Ecclesiae resecasset. Haec Sane, Si reVera conligerint, adeo gravia sunt, ut nihil prorsus in lota ipsius vita majoris momenti videri queat. Absone igitur diceretur ideo

de his siluisse Pontium diaconum quod minoris momenti reputaret; praesertim cum tot alia multo leviora commemores. 2' Neque siluisse censendus est ex eo quod timuerit ne Cypriani famae maculam imprimeret. Nam ideo putasset Pontius maculari posse Cypriani famam ex illius facti enarratione, quia laclum istiusmodi habuisset tanquam pravum ac damnabile. Jam vero si. Pontius ita Cyprianicum suctum judicaverit, expendamus quid contingere debuerit. Vel Cyprianus ante mar-tTrium sese retractavit, vel non. Si. prius, haud omisisset Pontius retractationem illam enarrare, utpote CSpriano honorificam. Si posterius Crprianum habuisset, non tanquam Sanctum mariSrem, Summis laudibuS prosequendum, sed tanquam pertinacem virum, qui in pravitate Sua perseverans

occubuisset.

Prasilerea is est libri a Pontio scripti lenor, ut per se solum

probet quam maximam et quam maxime Sinceram scriptoris erga sanctum Crprianum admirationem. Describi a se

425쪽

dicit Cypriani vitam, non quod aliquem, vel gentilium lateat

tanti viri vita, sed ut ad posteros quoque nostros lincompara-bila et grande documentum in immortalem memoriam porrigatur. Igitur repugnat quod sciens mentiatur Pontius diaconus: dum CSprianum exhibet tanquam sanctitatis ac virtulis pro clarum atque absolutissimum exemplar. Qua Supposita Pon-lii sincera admiratione, si arguo :Vel celebrem contentionem ex parto Cypriani legitimam et nullatenus damnabilem existimasset, et tunc eam non siluisset; vel existimasset pravam, Sed Simul novisset retractatam, et tune retractationem hanc sedulo enarrasset. Cum ergo de hac celebri contentione prorsus sileat, rigorose sequitur ignoratam ab eo fuisse. Aliunde vero eam ignorare non potuit, si revera conligerit; ergo commentitia est et ad sabulas amandanda iola hujusce contentionis historia. II. 0uod reperitur in historia eeelesiastica Eusebii testimo. nium de saeto Cyprianico, non fuit ab Eu4ebio scriptum, aedipsius textui infersum. Qui certam existimant Cyprianum inter et Stephanum contentionem, Lusebii potissimum teStimonio nituntur. Nec mirum. Etenim in ecclesiastica ejus historia, libro VII, capite iri, contentio illa claro omnino asseritur hisce verbis : a Primus omnium Cyprianus, qui tunc temporis Carthaginensem regebat clesiam, non nisi per baptismum ab errore prius emundatos admittendos esse censuit. Verum Stephanus nihil adversus traditionom quae jam inde ab ultimis temporibus oblinuerat innovandum.ratus, gravissime id tulit ni translatio Henrici Valesii . Cypriano sere contemporaneus extitit Eusebius; unde nec potuit circa celebrem illam quam enarrat

contentionem errare. Hinc ceriam revera demonstraret dictam

conlentionem citatus Eusebii lex tus, nisi merito negaretur scriptum eum ab Eusebio fuisse, vel si ab eo scriptus sit nisi ex gravissimis rationibus dicendus esset Eusebius hoe in loco decipere voluisse. Putavit Missorius EuSebium, SuSpeciae caeteroquin doctrinae virum, ex malitia salso id asso-

426쪽

p1Rs SECUNDA.419 ruisse. NOS vero dicimus citatum caput tertium libri septimi, non osse Eusebii, sed ejus historiae insertum. Nee putet lector ad eludendum tanti scriptoris testimonium excogitatam a nobis illam quasi desperatae nostrae thesis defensionem : non ita sane. Validas existimamus et Sanis critices regulis nixas rationes quae obstant ne dictum caput pro genuino habeatur. Faveat lector eas attente perpendere, et num peremptorium sit praetensum Eusebii testimonium ipsius judicium sit. 1. Exhibetur totus Eusebii conterius. Septimum historiae suae librum sic exorditur Eusebius : si Septimum quoque ccclesiasticae historiae librum magnus ille DionIsius suis vel his

nobiseum una contexet, cuncta quae aetate Sua contigerunt

in opistolis quas reliquit singillatim exponens. Hine porro

narrationis nostrae ducemus exordium. BSequitur caput i, quod inscribitur de Improbitate Beeli eι Galli, et in quo nihil occurrit ad quaeStionem nostram pertinens. Sed a capite secundo inclusive, usque ad quintum inclusive, agitur de haereticorum ad Ecclesiam redeuntium rebaptizatione et de suborto inde dissidio. Quapropter quatuor ista capita ex integro transcribimus, adhibita Henrici Valesii latina traductione:

a CAPUT n. - Interea Romae cum Cornelius iribus circiter annis episcopatum tenuisset, Lucius in ejus locum substituitur, qui vix octo menSium spatio perlanctus eo munere, moriens episcopale officium Stephano dereliquit. Ad hunc Stephanum BionSsius primam earum quae de baptismo conscriptae sunt epistolam exaravit, cum per id tempus non mediocris controversia exorta esset, utrum eos qui ex qualibet haeresi convertuntur, baptism0 purgari oporteret. Quippe antiqua consuetudo invaluerat , ut in ejusmodi hominibus Sola manuum imposilio cum precationibus adhiberetur. nCApG ui. - a Primus omnium Cyprianus, qui tunc temporis Carthaginensem regebat Ecclesiam, non nisi per baptismum ab errore prius emundulos admittendos esse censuit.

Verum Stephanus nihil adversus traditionem quae jam inde

427쪽

4207 91CTATΓS DE PAPA. ab ultimis temporibus oblinuerat innovandum ratus, graviS-sime id tulit. ns ΠT iv. - u Ad hunc igitur, ut dixi, multa de hoc argumento DionTSius per litteras scripsit. In quibus id tandem illi indicat, omnes ubique Ecclesias, mollito jam persecutionissurore, Novati turbulentam novitatem detestantes, inter se pacem iniisse. Sic autem scribit : sCAPυτ v. - u Sci IS autem, frater, cunctas per 0rientem ei. ii terius positas Ecclesias, quae priuS ante discissae, nunc tandem ad unitatem rerer Sas esSe: et omnes Ecclesiarum ubicumque antistites unum idemque sentire et ob redditam insperato pacem ineredibili gaudio Gultare : Demetrianum se ilieet Diseopum Antio-ehiae, Theotistum Caesareae, AEliae, post mortem Aleaeandri Mazubanem, Marinum Tyri, Laodieeae rero post Thelemidi is obitum Heliodorum, Helenum Tarsi cunctasque Ciliciae Eeelesias, Firmilianum denique eum universa Cappadoeia. Solos enim illustriores laevos nominari, ne sorte epistola nostra proliator et oratio molestior redderetur. Syriarum quidem provinciae omnes cum Arabia, quibus identidem necessaria suppeditatis, et quibus litteras nunc scripsistis, Mesopotamia quoque, Pontus ue Bithynia; ac, ut uno verbo absolvam, omnes ubique terrarum laetitia gestiunt, Deoque gratias agunt ob hanc concordiam fraternamque charitatem. Et haec quidem Dion Ssius Scribit. Cdelerum cum Stepha nus Ecclesiam biennio administrasset, Listus in ejus locum successit. Ad hunc Dionysius secundam de baptismo scripsit epistolam, in qua Stephani simul ac reliquorum Episcoporum sententiam ac judicium exponit, de Stephano ita scribens :gnteu quidem litteras seripserat de Heleno et de Firmiliano, de omnibus denique sacerdotibus per Ciliciam, Cappadoeiam eunetasque sit nitimas provincios constitutis, sese ob eam causam ab illorum communione discessurum, quod haereticos rebaptizarent. Ac vide, quaeso, graditatem negotii. RePera enim in maet imis, ut audio, Episeoporum conciliis decretum est, ut qui ab haereti eis ad eutholitam Eeelesiam aeeedunt, primum catechumeni silerent, ac deinde reteris et impuri fermenti sordibu3 per baptismum pur-

428쪽

Ρ1RS SECUNDA.42lgarentur. De his omnibus ego ad illum epistolam mixi, rogans atque obtestaris. Et aliquanto post : Sed et charissimis, inquit, fratribus et compresbiyleris nostris Dionysio ac Philemoni, qui prius idem cum Stephano senserant deque iisdem rebus ad me Scripserans, antea quidem breviter, nunc vero pluribus verbis seripsi. Verum de supradicla quaestione hactenus. DAlias Dionysii epistolas de baptismo, citat aut commemorat Eusebius scapite vii et sequentibus libri IIIJ ut sequitur : u In tertia autem epistola ad Philemonem, Ecclesiae Romanae presbyterum de baptismo scripta, idem Dionysius haec reseri : Rune ego regulam et formam v beatissimo Papa nostro Heraela aetepi. Eos enim qui ab haerelicis veniebant, tametsi defecissent, seu potius non defecissent illi quidem, sed in speciem eum fratribus communieanies, clam perversae doctrinae magistros adire delati essent, ab Leelesia ejectos, post multas tandem preces nou prius admisit, quam quaecumque ab adpersariis audierant palam eaeposuissent. Ac tum demum ad eommunionem eos admittebat, nequaquam eristimans iterato baptismate opus

esse. uuippe jum antea Spiritum Sanctum ab ipso acceperant. Rursus hac quaesii0ne abunde ventilata, concludit in hunc modum : Illud, inquit, praeterea didici, non ab Afris solis hune morem nutic primum inpectum suisse, Sed et multo antea, gup ri0rum Episcoporum temporibus, in Ecclesiis populosissimis, et in eonciliis fratrum apud Iconium et Synnada, et apud alios plurimos idem sancitum fuisse. seuorum sententias et stutulu subdertere, eosque ad jurula et contentiones eaeeitare equidem nolim.

Seriptum est enim : Non commutubis terminos proximi tui quos parentes tui constituerunt. Quarta eius de baptismo epistola ad Dionisium Scripta est, tunc quidem Romanae urbis presbyterum, Sed qui aliquanto post tempore ejusdem urbis Episcopus est constitulus. Ex qua hunc ipsum Romanum Dionysium eruditissimum planeque admirandum virum fuisse, testimonio Dion3sii Alexandrini, licet cognoscere. Porro in hac ad illum epistola de Novato ita scribit :a Nam X aliunum, inquit, merito aversamur, quippe qui

429쪽

422 TRACTAUS DE PAn. Leelasiam diseidit, et quosdam eae fratribus ad impietatem blasphemiamque pertiminit; qui nefariam de Deo doctrinam inperit

et elamentissimum Dominum nostrum Iesum Christum quasi implaeabilem ea lumniatur : qui praeterea sacrum Iaracrum obliterat; fidemque et confessionem quae baptismum praecedunt eremtit; et Spiritum sanetum penitus ab illis fugat, tametsi spes aliqua subsit vel quod in illis adlate maneat, vel quod ad eos

rellei Surus sit.

st Extat et quinta eiusdem epistola ad Xistum Romanae urbis Episcopum Scripta. nHanc quintam epistolam citat Eusebius libro VII, capite ixi. In ea exponit Dionysius caSum cujusdam dioecesis suae viri, qui apud inerelicos hapli ratus, et existimans debitam sacramenti formam servatam non fuisse, se iterum baptigari enixe ac cum lacrymis flagitabat. A X isto Papa postulat Dionysius, an debeat virum istum baptigare. Postea Sic pergit Eusebius :u Prauer Supradicias est etiam sexta ejusdem epistola de baptismo, ipsius et Ecclesiae quam regebat nomine, ad xistum et Ecclesiam urbis Romae directa, in qua de proposita quaestione prolixam admodum disputationem instituit. Praeter has alia extat riusdem Φpistola de Lueiano, ad BionSsium Romanum scripta. Sed de his hactenus . nHabes, lector, quidquid de hac re dicit Eusebius, quidquid

citat ex Bionrsio. De Cypriano, ut vides, et ipsius contentione, non agitur nisi in transcripto capite tertio, quod duabus dumtaxat phrasibus constat. In reliquis agitur de conten-liono Stephani Papto cum 0rientalibus Episcopis, non cum Crpriano. Ei verba DionTsii ab Eusebio citata priorem solam memorani, nullatenus posteri0rem. Γnde lolum Eusobii desaelo Cyprianico testimonium h0c tertio capite, duabus phrasibus conflante, concluditur. Expendamus nunc an brevissimum illud caput tertium pertineat ad genuinum Eusebii lex

luna, an vero ei fuerit insertum.

2. Rationes quae proboni eaput tertium libri septimi Euse-

430쪽

pARS SELΓNDA.423bianae historiae esse apocryphum. - 1' Si legantur uno tractu caput secundum ei caput quartum, omisso tertio, non tantum orationis series nulla incohaerentia interrumpitur, sed melius cum reliquis quadrat. Quod ut comperium habeat lector, post ultimum capitis Secundi verbum, subjungat primas capitis quarti voces, et videbit narrati0nis silum optime procedere. Melius insuper cohaeret cum citatis Dionrsii litteris. Nam Dionysius, X isto Romano Pontifici scribens ac breviter recensens quid de quaestione baptismatis contigerit sub ejus

praedeceSSore Stephano Papa, refert Scriptas a Stepliano litteras de Heleno eι de Firmiliano, ite omnibus denique sacerdotibus per Citieium, Coppadociam eunosasque Isinitimas provincias constitutis, quibus in litteris declarabat Stephanus sese ob eam eausam ab illorum eommunione diseeasurum. ΙIluc DionSsii verba supponunt non extitisse praelensam CSpriani cum Stephano contentionem. Nam si extili Sset, eam praecipue Dionisius ul- pote acerbiorem, commeinorasset in hac ipsa phrasi, in qua enumerat provincias, quorum Episcopis excommunicationem comminatus suerat Stephanus. Cum ergo Dionysius de con-

lentione Cypriani et Episcoporum Africae prorsus Sileat, et memorei solum cum Orientalibus Episcopis dissidium, ipsius narrationi non cohaeret caput teritum Eusebii, factum Cyprianicum enuntians. Praesertim postquam monuerat Eusebius

se desumpturum ex epistolis Dionysii quidquid in hoc libro

narraturus erat. Igitur ex eo quod dictum caput tertium nullatenus necessarium Sit ad narrationis silum, et male quadret cum narratione reliqua, jam vehemens exurgit Suspicio, nihil aliud esse lioece caput, seu duas illas phraSre quibus eoi Stat, quam notam aliquam in margine positam, et postea textui insertam; nolam autem istam marginalem ab aliquo scriptam fuisse qui verum reputaverit factum Cyprianicum, vel fraudulenter illud persuadere voluerit. Cui sundatae suspicioni, probationes proprie dictas addimus, quie sequuntur :2' Non potuit Eusebius scribere quod palam salsum esse sciebat, nimirum primum fuisse Cyprianum in propugnanda