Tractatus de Papa ubi et de Concilio Oecumenico

441쪽

434 TRRTATUS DE PAPa. V. Praetemum constitium Geludiι tractatus anonymus de ha reticorum baptismo.

Hic tractatus anonymus, quem reperies apud Labbe it. I, col. 770, edit. Parisiis, 1671i, sic inscribitur : Non debere dentio baptizari qui semel in nomine Domini nostri Iesu Christi tineti sinι. Eum haud multo Cypriano posthriorem existimant eruditi; et talem hic illum supponimus. Stare autem nequit cum praetensi conflictus li3pothesi. Etenim, enuntiat quidem

auctor exortam inter fratres controversiam de haereticorum baptismo, quaestium scilicet num veniens ab litorosi debeat iterum baptizari, seque hac de re disceptationem in stiluere ;sed nulli hi Cyprianum memorat, nec Stephani Papae decretum, nec Africanorum Antistitum resistentiam, nec Carthaginense concilium; praetensum denique constietum ne fritabaquidem innuit. Equidem aliquam ad factum Cyprianicum allusionem nonnulli sibi videre visi sunt in hac phrasi: Ideoque nonnulla super hae nora quaratione Scripta aut reseripta esse jaetabantur, quibus utraque pars ad destruenda aliena summo studio nitebatur. Sed revera verba haec controversiam dumtaxat testantur, non scandalosum Cyprianum inter et Stephanum conflictum. Adde, per vocem jactabani ur, innui dubitatum de allegatorum seriptorum et rescriptorum authenticitato. Unde revera in hoc tractatu nulla occurrit mentio do facto Cyprianico. Porro nisi factum istud commentitium so-ret, illud nec ignorasset, nec Siluisset talis Scriptionis auctor, ut ex ipso scriptionis Scopo Satis liquet. PraeSertim cum aucior, non tantum CF priano p0Slerior, etSi vicinus, Supponatur, sed etiam Africanus. Γnde obstat etiam ille tractatus, Si r

vera Cypriano vicinus simul sit et posterior sui volunt eruditi . ne pretetenso confictui fides adhibeatur. VI. Idem evineti silentium Bonaιi, Parmeniani eι optati Mi-

lenitani. 1' Si revera conligisset praetensus conflictus, eum allegaro non omisisset schismaticus Donatus; utque Suam excusaret

erga Romanum Pontificem inobedientiam, provocasset potis-

442쪽

HRA Statari. ιδ5sime ad exemplum Cypriani et collegarum, qui Stephani decretum nihili secerunt, immo tanquam erroneum, pravum et stultum consutarunt. Cum autem optatus Milevilanus atque Augustinus, Donalistarum errores consulando, haud pauca reserant prava et erronea Donati dicta, citassent imprimis hanc ejus allegationem. Porro quod a Donato allegatum fuerit Cypriani, Stephano Papae resistentis, exemplum, nullibi apud Augustinum et Optatum Mileuitanum reperitur. 2' Donatistam Parmenianuin, circa annum 570, ex prO- sesso consulavit Optatus Mileuitanus. Et specialiter erroneam ejus de rebaptizatione doctrinam explodit, libro quinto et septimo. Si revera conligisset praetenSus conssiclus, cum allingare haud omisisset Parmenianus, ut se hac tanta Cyprianiaueloritale lueretur; et de hoc eodem conflictu occurreret mentio in citatis 0ptati libris. Porro ne s3llaba quidem hac de re ibi reperitur.

VII. Praesensum eongietum in dubium revocavit sanctus Iussustinus. M quo non veru3, 3ed potiori jure eommentiιius ille eon. Illelus eensendus est.

Ad assequendam hac de re Augustini mentem, legenda potissimum ejus ad Vincentium Bogatistam epistola lepistola xcin, tomo II, col. 245 editionis Benedictinorum . Eam

scripsit ei rea annum 408 ; quo tempore quaestionem mature exploratam habuisse censendus est, si quidem sua jam tum adversus Parmenianum, cresconium aliosque Donatis lasscripta ediderat. Aliente igitur perpendat lector subjecta hujus epistolae fragmenta, et eas praesertim voces quas sublinea

u Noli ergo, frater, contra divina tam multa, tam clara, iam indubilata testimonia, colligere velle calumnias ex Episcoporum scriptis, Sive n0Strorum, Sicut Hilarii; sive, ani quam pars Donali separaretur, ipsius unitalis sicut Crprianiel Agrippini: primo quia hoc genus litterarum ab auctoritale canonis distinguendum est. Non enim sic leguntur, tanquam ita ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non li-

443쪽

TRICI TES DE P1ΡΑ. ceal n cap. X, n. 553. - a Deinde si sancti frpriani Episcopi et gloriosi martyris te delectat auctoritas, quam quidem, Sicut dixi, a canonica auctoritate distinguimus, cur in eo te non delectat, quod unitatem orbis terrae atque omnium gentium, et diligendo tenuit, et disputando defendit ...; quod in eo ipso, in quo aliter sapuit, collegas diversa Sentientes, nec judicandos, nec a jure communionis amovendos esse decrevit : quod in ea ipsa epistola ad Iubaianum, quae in concilio, cujus auctoritatem ad rebaptizandum sequi vos dieitis, primitus recitata est, cum lateatur in praeteritum sic esse admissus in Ecclesiam qui fuerant alibi baptigati, ut denuo non baptigarentur, unde illos sine baptismo fuisse arbitratur; tantum lamen ponit utilitatis et salubritatis in pace Ecclesiae, ut propter illam non cos credat ab Ecclesiae muneribus separari Τ η sibi d. n. 56 . a Cyprianum autem Sensisse aliter de baptismo, quam forma el consuetudo habebat Ecclesiae, non in canonicis, sed in suis ei in concilii litteris invenitur; correxisse autem istam

sententiam non invenitur. Non incongruenter tamen de tali viro existimandum est quod correxerit, et sortasse Suppressum sit ab eis qui hoc errore nimium delectati sunt, et tanto velut patrocinio carere noluerunt. Quamquam non desint qui hoe Cyprianum protratu non sensisse contendant, sed sub ejus nomine a

praesumptoribus asque mendaeibus fuisse confletum. Neque enim sic potuit integritas atque notitia litterarum unius quamlibetot illustris Episcopi custodiri, quemadmodum Scriptura canonica ... ; contra quam tamen non desuerunt, qui sub nominibus apostolorum multa confingerent B ibid. , n. 58ὶ. v Nos autem duas ob res non negamus illud sensisse Cyprianum rquod ut stFlus ejus habet quamdam propriam faciem qua

possit agnosci; et quod ibi magis contra vos nostra causa domonStratur invicti0r ..., cum apparet in litteris Cypriani communicata esse cum precatoribuS Sacramenta, cum admissi Sunt in Ecclesiam qui, secundum vestram, et, sicuι vultis, illius sententiam, baptismum non habebant, et iamen Ecclesiam

444쪽

pos MCsM1.43Τnon periisse s sibi d. , n. 59 . - οι Porro aulem CSprianus, aut non sentit omnino quod eum sensisse recitatis, aut hoc p0Stea correxit in regula veritatis, aut hunc quasi naevum sui candidissimi pectoris cooperuit ubere caritatis . . . AcceSSit huc etiam, quod tanquam Sarmentum fructuosissimum, si

quid in eo suerat omendandum, purgavit pater salce passionis v libid. , n. 40 .

Documenta quae praetensum conflictum exhibent, alibi in- Super commemoravit sanctus Augustinus, videlicet:

De praetensa CFpriani ad Iubaianum epistola, sic habet, libro II eontra Creseonium, capite xxxii: Vel sanctus Cyprianim, rei quicumque illam scripsit epistolam. De tertio Carthaginensi concilio, ibidem libro I, capite xxxu, ita legitur : Num et vos profertis eorrellium Cypriani, quod aut

non est saetum, aut caeteris unitalia membris, a quilua ille nou divisus est, merito superatum. Neque enim propterea sumi S Cypriano meliores, si tamen eensuit haereticos denuo baptizari.

Et generatim de istiusmodi opistolis Cypriano adscriptis itupronuntiat: ouamdiu aliter sapuit Cyprianus, si scripιa ejus

esSe conatat, quae vobis proferenda arbitramini Geontra Creseonium, libro II, capite xxxij. Ex iis porro sancti Augustini textibus haec colligenda xeniunt :1' Documenta praetensum confiictum exhibentia non admisit Augustinus tanquam authentica ; siquidem plurieS expressis terminis eorum authenticitatem in dubium revocat. Proinde ubi dicit, duas ob res non negamum illud sensisse Cyprianum, SenSus non est, quod teneat ita Cyprianum senSisse, sed tantum quod id non neget; quae duo valde dixersa Sunt. Nam qui dubitat, non negat, quamvis nec asiirmel. Unde revera Augustino dubia fuit dictorum documentorum authenti-cilas, dubia praeiensi constictus historia. 2' Constat insuper ex citalis Augustini textibus, in Africa tunc temporis, id est, anno 100 variam fuisse hac de re Sententiam. Equidem Donatistae conflictus historiam et docu-

445쪽

4M TRACTATUS DE PAPA. menta illam exhibentia, tanquam genuina objiciebant. Sed alii apocrrpha haec omnia censebant: seu quam non desint,

ait sanctus Augustinus, qui hoo Cyprianum prorsus non sensisse eontendunt, sed sub ejus nomine a praesumptoribus atque mendaeibus fuisse eontietum. Ipse vero Augustinus neque as- firmabat, neque negabat, sed in dubium revocabat. 5' Perperam igitur Augustinus testis adducitur de istiusmodi documentorum authenticitate, eo quod de ipsis locutus sit. Ea quidem commemoravit, sed dicendo, a nonnullis prorsus negari, a se vero in dubium revocari eorum sinceritatest .

4' Colligendum polius ex Augustini textihus authentica non esse dicta documenta, sed a mendacibus Donatistis conficia. Nam si tria hac de re celebrata Carthagine suissent concilia, si famosum decretum edidisset Stephanus Papa, quo Africanorum praesulum sententiam damnasset, ac sub excommunicatione rebaptigandi praxim prohibuisset, si ejusmodi decretum Cyprianus eum collegis suis nihili fecisset, immo

erroneum, pravum et Stullum declarasset, uno verbo si vere praetensus conflictus contigisset, remansissent Augustini tempore, id est, 140 post Cyprianum annis, idonea media ad

comparandam plenam hac do re certitudinem. Nimirum in Ecclesiarum archiviis, vel penes privatos clericos aut laicos repertae fuissent plures haud dubiae fidei scripturae, quae conflictum testatae essent ac certum fecissent. Vel Si, oh persecutionum saevitiem, periisse supponantur squod vix credit,ile est quaelibet ejusmodi documenta, quorum tenor omnem ah Augustino dubitationem amovisset, ad minus remansisset ceria et accurate transmissa de substantia facti traditio, cumagatur de tam gravi dissidio quae Asricanas Ecclesias summopere commovisset. Unde ex eo quod Augustini tempore res in dubium vocata sit, imo et a nonnullis negata, colligendum est fraudulenter conficiam et sparsam esse a Bonalislis totam hujusce conflictus historiam. 5' Conclusionem firmat omnimoda de conflictus exitu igno-

446쪽

459rantia. Quomodo scandalosum istud dissidium compositum fuerit omnino ignoravit Augustinus. In hypothesi quod confictus revera contigerit, supponendam dicit Cypriani retractationem. Sed simul adnotat nullum extare hujusce retractationis vestigium. Porro illud monumentorum de tantae litis exitu silentium, atque omnimoda, Augustini tempore, im rantia, commentitiam probat totam conflictus historiam. Etenim, obscuratis aliis circumstantiis, remansisset saltem de exitu, sive scriptis sive ex traditione, certa notitia, eo tempore quo rem expendebat Augustinus. VIII. Sanetus Hieronymus veriιm quidem eredidiι eonflietum.

Ast in errorem eum induetum esse direndum est . Falemur sententiae nostrae adversari gravissimam Hiero-

nTmi auctoritalem. Natus HieronTmus anno 140, et vita iunctus anno 420. Illam de qua disserimus, Cyprianum inter et Stephanum Papam, contentionem revera conligisse Supponit. Tertium Carthaginense concilium commemoral, Cyprianigne de baptismo epistolas, ae eas nominatim quos ad Steph, num ac Iubaianum direxit. Quae loca reperies in Dialogo eontra Luciferianos, n. 25, 25,

et 27, in Patrologia Migne, t. XXIII, col. 177, 179, 180; et in

libro de Viris illustribus, cap. Lxix, in Patrologia Migne, t. XXIll, col. 677. Ex his Hieronrnii dieiis colligimus nota ipsi fuisse documenta quibus lola nititur celebris consticlus historia, et ab ipso pro genuinis habita suisse. Concedimus insuper in iis

circumstantiis Hieronrmum versatum esse, quae faciliorem ipsi redderent eiusmodi documentorum accuratam oplorationem. Damasi Papae secretarium egit. Ita ut ex archivio Romanae Ecclesiae documenta ipsi praesto fuerint. Nihilominus eum et errare potuisse, ac de facto errasse dicendum est.

1ὶ De operibus sancti useronimi dixit sollandista Stiliingus sin actis S. I ib rii papael, nulla magis interpolata tuisse. An etiam probabilo sit textus, de prist- dicto eonfictu agentes, aliena manu operihus S. Hyeronimi additos fuisse, er dilis expendendum relinquimus. In praesenti autem disceptatione praelatos textus

genuinos supponimus.

447쪽

TRACTATΓS DE PAPA.4401' Etenim quod Hieronymi lempore jam evulgati fuissent operum CSprianicorum codices, dicta documenta conlinenles, edocent Augustini testimonia sub praecedenti numero deducta. Porro in Africa quidem varia erat de istorum documentorum authenticitate opinatio; siquidem, ut ex iisdem Augustini textibus liquet, aliis genuina, aliis apocr3pha, aliis dubia videbantur. Sed eam disceptationem ignorare poluerunt viri procul ab Africa degentes, prout Hieron3mus; atque hi, dum reperirent dicta documenta in evulgalis Cyprianicorum operum codicibus, bene potuerunt, nulla subeunte fraudis suspicione, illa pro Sinceris habere. 2' Etsi eruditione praeclarus HieronSmus, haud tamen censendus est specialem documentorum omnium de quibus loquitur indagationem instituisse. Nec tanti viri famae detrahitur, si dicatur nonnulla ipsum admisisse ac judicasse, juxta tenorem vulgalorum codicum, quin expenderit an reveracodices illi sidem in omnibus mererentur. Coelerum, ConStat de facio in nonnullis Hieronymum errasse. Erravit, verbi gratia, quoad eam quam Dionrsio Alexandrino tribuit de rebaptigandis haereticis opinionem. me, inquit, in Cypriani et Africanae synodi dogma eonsentiens de haereticis rebaptizandis, etc. Porro contrarium tenuisse Dionysium probant eruditi, tum ex supra citatis Basilii ad Amphilochium litteris,lum ex ipsiusmet Dionrsii fragmentis ab Eusebio citatis, tum praecipue ex ejusdem DionSsii ad Sixtum Papam epistola, qua stulat quid sibi agendum sit quoad quemdam dioecesis suae Virum, ab haereticis baptizatum, qui absque legitima forma collatum sibi sacramentum contendebat. Unde Hieronvinus

sion3sii epistolas haud altente legerat, ac erronee Dionysio tribuit de rebaptigandorum haereticorum necessitate opinio

nem.

5' Praetensi conflictus nec ocularis testis, nec contemporaneus fuit Hieronymus. Pertinet igitur ad eam scriptorum categoriam qui lacla narrant, non ex visu aul auditu, Sed ex sparsis jam documentis vel traditionibus. Porro historicorum

448쪽

HRs StasNDA.4ι ejusmodi testimonium tanti valet quanti documenta seu auctoritates quibus nititur. Nimirum contingere potest ut erroneum sit, utpote ex ap rIphis documentis prosectum. 4' Igitur non valet ratiocinium : Hieronymus genuina reputauit doeumenta Cyprianicum factum testantia, ergo genuina sunt. Sed econtra valet istud: Apoei pha sunt dicla doeumenta, ut ex aliunde probatis constat; ergo erravit IssieronSmus ea genuina repulando.

IX. Totius diseeptationis conclusio. 1' Praetensi confictus historia nilitur nonnullis epistolis Cypriano adscriptis, necnon actis cujusdam Carthaginensis concilii, ac famosa epistola Firmiliani. 2' Αpocrypha esse documenta haec ex ipso eorum tenore merito colligitur.5' Facta diligenti exploratione scriptorum qui a Cypriani

tempore usque ad Sanctum Augustiuum floruerunt, haec reperiuntur : Primo, Pontius diaconus et Dionrsius AlexandrunuS, qui contemporanei fuerunt, et de praetenso conflictu loqui debuissent, prorsus de ipso Silent. Secundo, anonSmuS, necnon 0ptatus Mileuitanus, qui pariter dictum conflictum commemorare debuissent, silentio item praetermittunt. Tertio Eusebius conssiclum commemorat capite qu0dam, duabus phrasibus constante : at facile colligitur hocce caput apocryphum esse, nec aliud censendum quam notam, e margine intextum insertam. Quarto, Basilii epistola, nedum conflictum leSletur, probat potius eum commentitium esse. Quinto, S. Augustinus in dubium revocat totam praetensi conflictus historiam, Simulque testatur non deesse qui eam a mendacibus confictam asserant. S to tandem Hieronymus documenta commemorat quibus historia conflictus nititur, ae ea genuina reputat; sed dici potest et merito concluditur, eum hac in re in errorem inductum fuisse; nisi forsan dicendum Siltextus hac de re in ejus operibus occurrentes interpolationibus

esse annumerandoS, quas magno numero eadem opera passa

sunt. Diuiti oti by Cooste

449쪽

442 TMLTATES DE PIPA. 4' Post Augustini tempora, id est, saeculo Sexto et Sequentibus, praevaluit quidem generaliter opinio quae veram reputat dicti conflictus historiam. At vero ejusmodi scriptores auctoritate quoad ejusmodi laclum carent, utpote qui ad cri- sim illud non vocarunt, sed semel reeeptam persuaSionem

adnotarunt ac transmiserunt. 5' Remanet tandem eruditorum qui rem ad crisim vocarunt auctoritas. Et haec quidem huc usque communius stetit pro sinceritale documentorum dictam contentionem testantium. Sed erroneam esse hanc, etsi huc usque communiorem, eruditorum sententiam evinci existimamus argumentorum serie, in lota hac disceptatione deductorum, et a Reverendissimo Tigrani sopere cilalo susius exolulorum. Igitur factum Cyprianicum et dicta documenta contra B mani Pontilicis primatum, ipsiusve insallibilitatem aut alias praerogativas, objicientibus, merito respondetur : Nego Su positum, id est, contigisse praetensum conflictum, et genuina esse allegata docuimenta. 0uae responsio valeret, etiamsi proba bilis tantum censenda foret, quam post Missorium et Molhe burtinium nuper propugnavit Rexerendissimus Tigrani. Ego probabilissimam saltem existimo, et spem sore ut, ab eruditis iterum ad crisim vocata, vera omnino ac certa declaretur.

3 7. - Etiam in hypothesi quod revera eoinigerit dictus conflictus, probant doetores eatholici nihil ex eo sequi contra Romani pontilicia primatum et insali bilitatem.

duoniam, ut praemonuimus, dictum conflicium pro vero communius huc usque habuerunt eruditi, subjicienda visa

est disseullatis solutio a doctoribus catholicis tradi solita :pro qua legendi potissimum pater Coustant f istolae Romanorum Pontilicum, col. 228 et seq., editionis Parisiensis, 172lin et Balterinius ide Vi ae Ratione primatus, capite ΣΠΙ, ἶ 93. Potest aulem dicta solutio sic breviter exponi: 1' secretum Stephani Papae non fuit definitio dogmatica, sed decretum disciplinare. Proinde ex eo quod Cyprianus,

450쪽

Firmilianus et alii, huic decreto contradixerint, non sequitur Romanum Pontificem ab ipsis habitum non fuisse in desinienda side insallibilem. Quod desinitionis dogmaticae rationem non habuerit dictum decretum, evincitur ex ipsius tenore. Dicendo nihil innovetur, id est, quoad licereticum revertentem nihil novi fiat praeter manuum impositionem in paenitentiam, aliquid praeeipiebat Stephanus, at non injungebat aliquid er dendum tanquam sidet articulum. u Cypriani aetate, ait Balle-rinius, nullam definitionem proprie dictam fidei in eo negotio emanasse certum exiStimo ου loco citato, n. 54 . Equidem dictum Stephani decretum sibi connexum dogma habebat: sed tamen forma seu termini quibus editum fuerat, a dogmate abstrahebant. Prohibebatur luereticorum rebaptizatio, et asserebatur id iraditioni apostolicae consonum; sed nullum dogma proprie desiniebatur et sub anathemale credendum proponebatur. Ergo ex eo quod dicit Episcopi primum con-ὲradixerint, non sequitur admissam ab ipsis non sukse Romani Pontificis inerrantiam. Aliunde, quando agitur de lege pontificia disciplinam Iespiciente, licitum est Episcopis ejus executionem in suis dic, cesibus suspendere, si opportunum id existiment, dummodorationes Sedi apostolicae transmittant ob quas a lage illa exemplas dioeceses suas cupiunt, et parali sint statim obedire, si Papa rationes illas non probaverit. Id perpetuo licuit et etiamnum licet, ut docet Benedictus XIV. Potuerunt ergo Cyprianus et alii, salva persuasione de primatu iurisdictionis Romani Pontificis et do ipsius insallibilitate, apud Sedem apostolicam inculpate agere, ut contrariam suam haereticos rebapligandi consuetudinem retinere sibi indulgeretur. Id si moderate secissent, haud culpandi forent. At pertinacior in hac re sirprianus; protervus et serox Firmilianus. Nec ideo sancti quod sic peccaverint; sed quod erratum istud retraclasse censendi sint. Ergo nihil ex hoc facto contra Romani pontificis primatum aut insallibilitatem. . U Eliamsi concederetur quod tamen nequaquam concedi-