장음표시 사용
471쪽
464 TRACTATΓS DE PAPA. illam defenderet esset inobediens et temerarius practice, quia lueretur doctrinam improbabilem et interdictam. Addo eumdem, si contumax esset, posse praclice puniri ut haereticum ; tum quia est suspectus de fide qui Ecclesiae obedire non vult: lum quia cardinales, penes quos est practicum Ecclesiae regimen in his maleriis, Aristarchi doctrinam haereticam et sacrae doctrinae contrariam declararunt. Caeterum eadem propositio ut a Summo Pontisce condemnata inon enim indiget concilii generalis solemnitate ut fide tenendas assertiones definiati esse haereticam etiam speculative pronuntio. Quamobrem Cardinales per suam declarationem non secerunt quod molus terrae esset haereticus; sed secerunt quod ille, qui alias et aliunde erat haereticus, et a multis putabatur probabilis aut etiam verus, esse haereticus et Sacrae Scripturae oppositus ab omnibus agnosceretur m loco citato, n. 264 et Seq., pagina 105 et Seq.ὶ.a At expediret, inquies, in controversia philosophica ingeniis libertatem concedere, et campos doctrinae et eruditionis non claudere. - Sic loqueris, et multi tecum. Nam ut rem fatear, in hac materia haeretici contra Eminentissimos dominos Cardinales insaniunt, et multi astronomi eatholici aegre tacent; et omnium aut fere vox est: Si contrarium de si de non esι, hoc verum est. Et Semper conqueruntur rem pure astronomicam a
non astronomis non enim Cardinalium theologi prosilentur hanc artem in judicium vocatam sibi dem, n. 269, p. 106 .u Terram quiescere affirmo, et opinationem contrariam esse haereticam et a Sacra Scriptura condemnatam assero
ibidem, ii. 272, p. 107 .st Ei quid, si prodierit perinde aliqua demonstratio astronomica, quae Solem non moveri convincat Τ Quid, si per doctrinam parallaxeon terram moveri evidenter et clare convincatur Respondeo citra miraculum non posse dari demonstrationem phFsicam quae terram quiescere aut moveri
u Quid, si luec ipsa demonstratio, quam impossibilem esse
472쪽
dicimus, olim daretur Τ - Responderet hic aliquis, in tali
casu adsentiendum esse demonstrationi seSi enim supponendum esse legitimam et certamὶ; at in illo casu diei non posse
Elelesiam Romanum errarisse : non enim hanc propositionem speculative sumptam generale concilium, aut Ponti eae eae eathedra proposuit universae Leclesiae ut artieulum fidei, ita ut vellet ipsummet internum dissensum esse haereSim ; sed Cardina- Iium eminentissimum tribunal, cujus authoritas inter homines summa est, definivit non dari rationem humanitus, propter quam non dicatur motus terrae Sacrae Scripturae contradicere: adeoque praetice debere haberi lanquam haereticum, qui Pontifici per Cardinales suos cum pertinacia contradicat. Quod . si, per impossibile cras haberetur aliqua nova demonstrasio, tunc inciperet dari humani ius ratio propter quam possent permittere Eminentissimi domini, ut in expositione capitis x Josue, ad senSum aliquem apparentem aut metaphoricum recurreretur. Sic sorte aliquis responderet, et sorte se involveret novis dissicultatibus. Ego autem summa cum facilitate me expedio. Assero igitur esse impossibile, quod olim moveri terram demonstrative suadeatur. - Quid si suaderetur demonstrative - Respondeo : Uno imp0ssibili admisso, non esse absurdum si impossibilia et absurda sequantur u ibidem, n. 28, pagina 110 .
Doci ENτυκ VIII. - istola Patris Fabri Iesultae, quam aetis suis inseruit Academia regia Anglias, anno 1665, et quum citat
theologus Amori. - POSiquam SuaS de motu Solis et terrae iiii
mobilitate probationes deduxit dictus Amori, ita pergit . Et hinc Urbanus IIII prohibuit sub excommunicationesIslema Copernicanum, tanquam temerarium, et Sacrae Scripturae quoad sensum proprium contrarium, donec a sopornicanis asseratur aliqua dem0nStratio, quae e0gat in re tanti momenti recedere a Sensu proprio Scripturae, judicio totius orbis consecrato. Ita enim explicat mentem bullio Pontificiosi pater Fabri, Societatis Jesu, Romae ad Sanctum Petrum Pae nitentiarius, dum cuidam copernicano in haec verba rescribit:
473쪽
466 TRACTATIS DE PAPA. vestris eoriphaeis non semel qua Silum est, utrum haberent aliquam pro terrae motu demonstrationem ' Nunquam ausi sunt id asserere. Nil igitur obstat, quin Ioea illa in sensu litterati Leelesia intelligat, et intelligenda esse declaret, quamdiu nulla demonstratione contrarium evincitur; quae si forte aliquando a vobis excogitetur quod viae crediderim in hoe easu nullomodo dubitabit Leelesia deeIarare, Ioea illa in sensu figurato et improprio intelligenda esse, ut illud poetae : Terraeque urbesque res dunt. u Bescriptum istud insertum est anno 1665 aclis Socie- lalis Begiae Anglicanae, menSe junio v Philosophia Polin- sana ..., aulliore R. D. Eusebio Amori, canonico rogulari Lateranensi ad sanctissimum Salvatorem in Polling sacrae theologiae professore, tomo III, in-12, pagina T, edit. Vene-
Nolet lector ibi quidem mentionem seri de aliqua bulla ponti tela, qua supponitur Urbanus IIII STstema copernicanum condemnasse. Αst errat Amori. Nulla edita est hac de re bulla. Pronuntiata est condemnatio Copemicani Srstematis a solis cardinalibus; nec eorum decreto accessit Romani Pontiscis confirmatio aut speciale mandalum de publicanda decisione. Doc ENTin IX. - Laeeerpta e scriptis domini Biot. - Mense
marito anno 1825, dominus Biot Romae colloquium habuit de Galilaeo, cum reverendo Patre 0livieri, Sancti 0sseii commissario, et Dominicanorum generali Superiore. Ilocce colloquium ipso retulit in publicatione Ioui nul des saranis mare,1858, pagina 159ὶ, ubi sic legere est: v Nous axons luici, medit-il, votrearlicie Galilae de la Biographie uuioerselle. Vous 3 blamer te jugement porte contrelui par te tribunal du Saint-0ssice. Mais, en lait, te tribunal
uIl se peul, repondi sese, que Galilee ait commis des erreure, meme en phrsique. Toul hommeeSi salilible. Mais ... Αu reste, en deplorant ce proces, et metiant a nu les moliss interesses
474쪽
denee que les rigueurs physiques, indiquees dans te lex te dela sentence, nyoni pu eire que des θnoncta de sorine, sansfrealitsi d'application. Tout concouri a te prouuer. Galilee euid'abord pour prison te logeinent d 'un officier supθrieur dutribunal, aure la permission de se promener dans lepalais. 0n tui Iaissa son domestique de confiance. Plus lard, on letransfera dans te palais de l'archevoque de Sienne, doni los superbes jardins tui servatent de promenade. Il pul cliaque jour ecrire librement , ses amis; et ii leur sicrivit en esset des leti res sori plaisantes fur lo comple de ceux qui Pinterrogeatent. Ce n'est pas ainst que peui badiner un vieillard de Suixante et dix ans qui viendrait d'sil re mis a la loriure. Les foussi ances morales que tui causa ce prochs et les en- traves qui en rtauithrent pcur sa liberist pendant les der-
personneis olit puissamment contribue h sa perle... a Trouvant donc mon interloculcur si bien instruit ..., jelui demandui si, potir salislatre une curiosite bien naturelle, ii pourrait ili' dire permis de voir Ies piuces originales de ceproces. A cela it me repondit: Nous ne les avons plus. Εlles avstient ete transportem a Paris, avec l l l' ensemble des archivos pontificales. Le roi Louis XVIII a uoulii en avoir communication. Elles tui furent apportὐes aux Tullertes. Mais.
quand ii quilla precipitamment Paris au 20 mars, on ne
475쪽
Marini spagina 10l, edit. 1850ὶ, reperies testimonium Cardinalis Bellarmini, Gallim traditum, 26 maii 1616. Quod documentum transcripsit dictus Marini ex aulographo processu, ubi extat pagina 85. Notu 2'. - In codem opere pagina 145 et seq. , narrat prissalus Marini, quomodo jam ab anno 18 14 destinatus Parisios fuerit a Papa Pio VII, ad recuperanda varia, sive munuscripta, Sive alia, quae ab urbe Roma Lutetiam ablata suerant, el quae reddi Ludovicus XVIII edixerat. Inter alia uulographum proce3sum Galilaei, necnon librum diurnum ablIolsionio editum reposcebat dominus Marini. Et rescripsit comes de Blacas, tunc regiae domus minister,
2 februarii 1815 in hunc modum : a Le roi adesirsi parcouririo proeὸs de Galilee. Il est dans te cabinet de Sa Majeste; et jeregrelle de ne pou voir uous te reiadre Sumlewhamp. Mais aussi lot qu 'elle me l'aura rendu, je myem presserat de votis te sui re saxoir. v Nihilominus non lanium redditus non fuit Galilaei protessiιs hoc anno 1815, sed postea eidem domino Marini pluries responsum est manuscriptum istud non reperiri. Boportum tandem fuit et redditum Pio Papae IX, ex latque nunc in Vaticana bibliotheca .
s 2. - Romanus Pontifex non loquitur ex eathedra seu insultibiliter per desinitiones dogmaticas cardinalium saneli omeli, nisi eos laetat suas, editis ad hoc litteris Pontificiis, sive saltem accedente ipsius confirmatione aut speciali
Hac de re disseruimus in tractatu de Curia romana sparte III, sectione IlI, capite vii, pag. 470 . Unde hic brevius quaestionem expediemus. Praenotandum est triplicem distingui speciem decretorum dogmaticorum a Sacra Inquisitionis Congregatione editorum : Primo enim alia Sunt quae summus
476쪽
PARS SECΓN01. . 4ssponti sex lacit sua, publicando sive in forma Brevis sive aliter pontificias litteras, quibus id, quod a Cardinalibus judicatum est, ipse judicat, desinit ac tenendum decernit. Quod
lunc summus Pontifex loquatur eae cathedra, in consesso est apud omnes. Secundo, alia Sunt Super quibus nullum conficitur Breve, nullae Pontificiae litterae; sed dumtaxat in ipso. met Sacrae Congregationis decreto dicitur, factam esse relationem Summo Pontifici, et ipsum eon Armasse: vel dicitur publicari decretum de speetali mandato summi Pontificis. Anaulem per talia decreta dogmatica Romanus Pontifex loqui eae eathedra censendus sil, inter doctores catholicos contro- vertitur. Alii scilicet contendunt tunc Pontisiicem non loqui tanquam caput Ecclesiae, sed solummodo tanquam caput Congregationis : alii vero mulso plures, ut ait Zaccariaὶ tenent in eo casu Pontificem loqui ut Pontificem seu tanquam caput Ecclesiae. Et huic posteriori sententiae ego prorsus adhaereo. At simul lateor rem etiamnum manere controversiae Obnoxiam. Tertio tandem alia sunt decreta dogmatica Cardinalium Sancti 0ssicii, quae eorum tantummodo nomine eduntur, et quibus non accedit, neque supradicta summi Pontificise Armatio, neque ipsius speciale mandatum. De his sub praesenti paragrapho agimus, et dicimus, per talia decreta Romanum Pontificem non loqui eae cathedra. Quod probatur sequentibus propositionibus. PRoposiTio I'. - Romanus Pontilleae non desini ι eae eathedra, nee proinde insallibiliter, nisi ipse per proprias suae mentis actum judieet ae pronuntiet. - Εtenim Romanus Pontifex non loquitur eae eathedra, nisi quando tanquam caput Ecclesiae ac Supremus controversiarum judex, cum actum exerit, cui
Christus Dominus insallibilitatis praerogativam alligavit, et cui leneantur omnes adhaerere. Porro ejusmodi praerogalivam et auctoritatem alligavit Christus illi a lui quo Romanus Pontifex ipse docet et desinit per suum proprium Seu perSO-nale judicium. Etenim Sacrae Scriptum textus et traditionis documenta quae Romani Pontificis insallit,ilitatem adstruunt,
477쪽
delegare; quia Christus, non alterius cujuslibet hominis, sed solius Romani Pontificis fidem desinientis judicium in saltibilitate donavit. Ergo ut Romanus Pontifex loquatur ex cathedra, necesse est ut ipsemet per proprium mentis suae actum judicet ac pronuntiet. Psopostrio II'. - Romanus Ponti eae per propriae guae mentis
actum desinit ae pronuntiat, quando id, quod a Cardinalibus Sanesi inpeti desinitum est, ipse per Pontificias Iitteras desinitae tenendum praecipit; item quando deerela dogmatica Cardinalium confirmat; ae demum quando decreta haee ea speciali ipsius mandato publicantur. - 1' Si Pontifex per Breve, aut alterius formae litteras Apostolicas, ipse desinial quae fuerunt a Cardinalibus pronuntiata, patet ipsum definire ac pronuntiare per proprium mentis suae actum; siquidem, ut Supponitur, litterae pontificiae quibus ita pronuntiat, ipsius sunt et ipsius nomine publicantur. 2' Idem est quando decreta d0g- malica cardinalium, sibi per relationem cognita, Papa e0nfirmat, licet ad id non edatur ullum Breve, sed tantum in ipsomet cardinalium decreto addatur judicium istud a Papa fuisse eonsirmatum. Nam qui sic ratum habet et confirmat judicium alterius, hoc ipso notum habet judicium istud, et illud, per propriae suae mentis actum, suum facit, idem judicando ac pronuntiando. S' Idem dicendum si desinitio cardinalium publicetur de speetuli mandaιo Romani Pontisicis. Nam non adest mandatum speetale papae, nisi mandatum istud reseratur ad definitionem illam in parsieulari cognitam a Papa. Proinde quoties adest ejusmodi mandalum speciale, Papa notam habuit illam ipsam desinitionem a Cardinalibus pr0nuntiatam; et cum aliunde jubeat illam publicari, hoc ipso declarat se eam approbare ac confirmare. Adest igitur
ille proprius mentis ipsius actus, quo idem ipse definit ei
PADPOsirio III'. - uuando deeretis dogmalitis Cardinalium
478쪽
p1Rs SECUNDA.471 non aecedunt, nee litterae Ponti tela, nec ejus conlirmatio, nee speciale publicandi mandatum, per ejusmodi decreta Romanus Pon libeae non loquitur eae eathedra. - Etenim, ex dictiS, non loquitur eae euthedra, nisi per propriae Sude mentis actum ipse
pronuntiet, et hoc suum judicium publice manifestum s ciat. Porro in dicio casu, non constat adesse hunc propriae mentis Pontificis judicandi actum. Constat solummodo de judicio cardinalium. An autem quod pronuntiarunt Cardinales ipse Papa probet et confirmet, immo an etiam noverit quid pronuntiaverint, publice non conStat; Siquidem, ex hJ-pothesi, Papa nullo modo publico manifestum fecit se idem
Objietes 1'. - Per generale mandalum quo Romanus Pontifex deputavit Sacram congregationem Inquisitionis ut de dogmate iudicaret, una vice pro semper sua fecit omnia decreta dogmatica in posterum ab ea congregatione edenda. Ergo per eiusmodi decreta censendus est loqui ex cathedra, quamvis ipse per propriae suta mentis actum nihil circa ea pronuntiet, immo quamviS ea ignoret. Respondeo: Nego antecedens. Etenim ea decreta non facit
sua, eo sensu quod sint de iis judiciis ex cathedra prolatis, quibus Christus insallibilitatem annexuit. Nam ejusmodi pro rogativam alligavit Christus ipsismet Papae judiciis, id est,
quae per proprium ipsius mentis actum pronuntiantur. objietes 2'. - Cardinalibus Sancti 0ssicii delegavit summus ponti sex potestatem edendi desinitiones dogmaticas; ergo eiu modi desinitiones sunt auctoritate summi Pontificis; ergo eamdem auctoritalem habent ac si a Papa pronuntiarentur;
ergo censendae Sunt prolatae ex cathedra.
Respondeo: Dictam potestalem delegavit papa, in quantum est delegabilis, concedo : quoad eam partem quae delegari nequit, nego. Papa scilicet delegare nequit potestatem edendi dogmaticas desinitiones, quae sint judicia insallibilia Papaeloquentis ex cathedra. Etenim hanc praerogativam ipsi metpersonae Romani Pontificis exclusive propriam fecit christus.
479쪽
Quo pusil0, repugnat posse delegari ullum tribunal ad pronuntiandum insallibiliter ei ex cathedra. At vero bene potest Papa Cardinalibus delegare potestatem condendi decreta dogmalica, quae valeant tanquam judicia doctorum gravisSimorum, utpote ab ipso ad id clectorum. Imo potest cardinalibus delegare potestatem obligandi per ejusmodi decreta quoad externam agendi rationem. Unde si prop0sitionem aliquam proscripserit Sacra Congregatio Inquisitionis, et prohibuerit ne propugnetur in scriptis, lectionibusve aut sermonibus, jam non licebit propositionem illam sic externis actibus propugnare. Rusmodi enim praeceptum disciplinam respicit; et potest Papa Cardinalibus delegare suam potestatem obligandi per disciplinares leges et praecepta. Ipsa aulem propositio quam Cardinalium congregatio proscripsit lanquam erroneam vel haereticam, vi hujus solius deereti non erit necessario et ex obligatione ui latis credenda,
donec hocce judicium suum fecerit summus Pontifex illud cunfirmando et publicari praecipiendo.
85. - condemnationem Galilaei ot Copomi ni systematis a Cardinalibus pronuntiatam, nullus Papa suam secit, sive per litteras Apostolicas, sive per eonfirmationem, sive per speciale mandatum.
Pii0BΑTun I eae eo quod nullum eaetet documentum, dietastis treus Pontisietas, aut dictam eonsirmationem, aut dictum Speciale mandalum eaehibens. - Sane si Romanus Pontifex dictam eondemnali 0nem confirmasset per aliquod Breve, aut Sallem decreto Cardinalium, addita suisset solita clausula, Pontificiam consili malionem aut speetale publicandi mandatum exprimenS, tale documentum, non una vice, Sed millies produclum suisset; atque illud reperiremus, non tantum apud
Ιἰiccioli, qui documenta retulit, sed in lol illis acatholicorum libris, qui hac de re disserunt. Porro ejusmodi documenti
nullum omnino vestigium reperire est :s' Nulla producitur bulla, nullum Breve, nullae demUm
480쪽
Pontificiae litterae, quibus aut paulus V aut Urbanus IIII, aut alius quilibet Pontifex, dictam condemnationem Copernicani systematis ratam habuerit ac confirmaverit. 2' Sed neque extat in ullo Cardinalium decreto clausula dictae eonsirmationis aut spetialis mandati Romani Pontificis. Imprimis non extat in decreto Sacrae Congregationis Indicis 5 mariti 16l6, quo proposilio motum terrae et mobilitalem soli adscribens declarata est falsa et divinae Seripturae omnino
adrersans vide illius textum supra, ἶ l, documentum Ij. Si
decreto huic accessisset confirmatio Pontificis, post verba prohibet, damnat atque suspendit, posita suisset solita clausula : Et sacta per me infra seripsum relatione Sanetissimo, Sanetissimus eonstranavit; vel diceret congregalio : Et praesen4 deeretum de speciali mundato Sanetissimi publieapit. Porro nihil lato ibi reperies; Sed post verba damnat atque suspendit, immediate sequuntur ista : In quorum fidem praesens decretum manu et sigillo illustrissimi et reverendissimi Cardinalis sanetae Caeciuia iseopi Ilbanensis signatum et munitum fuit. 5' Nec invenitur dicta clausula in decreto Sacrae Congregationis Indicis anni 1620 vide illud supra, ἶ 1, documen-lum II . Sed neque in sententia contra Galilaeum pronuntiata vide textum supra, ἶ 1, documentum II . Et tandem nulli bireperies clausulam illam de superaddita papae confirmatione aut speciali mandato. Unde qui assereret Romanum Pontificem suam secisse dictam condemalionem, id salso assereret, cum nullum documentum id testetur, et non possent deesse documenta, si revera res contigisSet.
Psoa1rm II testimoniis positivis. - 1' Dicebat Bescartes, elapsis jam, post pronuntiatam Galilaei condemnationem sex mensibus : M voyant poliis eneore que celte censure ait die ausorisde par te Pape. . . Ie n'ai potnt eneore Pu que ni te Pape ni te eouelle utent ratisie eette defense id enseigner que la terretourne . Contextum vide supra iἶ 1, documentum V . Maxime igitur attendebatur ad hanc circumstantiam, an aceeSSiSSet confirmatio Romani Pontificis. Unde si revera accessisset,