Tractatus de Papa ubi et de Concilio Oecumenico

491쪽

haeretica pronuntiare; quamvis ejusmodi tribunal insallibile

non sit, et contingere possit ut erret in aliqua edenda dogmatica desinitione. Etenim praeterquam quod errabit rarissime, nunquam errorem suum faciet Romanus Pontifex loquendo ex cathedra. - Sed, ais, postquam erronee aliquem librum aliquamve doctrinam proscripsit iri hunal Inquisitionis, exigitur ut huic decreto ab omnibus obtemperetur; quod sane iniquissimum eSt. Respondeo : Exigitur obtemperari quoad eaternam agendi rationem, concedo : per internam adhaeSionem Seu per actum credendi, nego. Inquisitionis decretum per se Solum non facit rem ab ipsa definitam esse necessario lenendam Seu credendam. Non enim datur obligatio credendi nisi auctoritas definiens sit in fallibilis; et infallibile non est decretum dogmaticum tribunalis Inquisitionis, nisi Pontifex illud

suum secerit e cathedra loquendo. Igitur antequam acceS- serit illa suprema Romani Pontificis auctoritas, decreto dogmatico fardinalium inquisitorum nullus tenetur assensu interno adhaerere. Quod autem nihilominus leneamur abstinerea logendis libris et propugnandis propositionibus a tribunali Inquisitionis proscriptis, etiam si sorte injusta ac cerronea suerit proscriptio, levissimum est inconveniens, si conseratur cum immensa ejusdem tribunalis utilitate. 0uodnam scilicet graVe nocumenium ex prohibita lectione alicujus libri do sonon pravi Τ Sane ex Se pravae non sunt carnes, et lamen Ecclesia utiliter eas certis temporibus prohibet. Adde adeo rara suisse et soro ejusmodi erronea inquisitionis decreta doctrinalia, ut in praxi pro chimerico fere dictum inconveniens merito habeatur. Interea autem quotidiana pravorum librorum et erronearum opinionum proseriptio in immensam cedit Ecclesiae utilitatem; quia Sic arcentur liaereses et fidei pericula. Unde vesanum prorsus foret, tribunal inquisitionis sublatum velle, ex eo quod, tot Saeculorum tractu, unum ediderii erroneum decretum.

492쪽

tra insallibilitatis praerogativam Romano Pontifici divinitus

PsoposiTio VII'. - Εmarit et injuste sese gessit tribunal D-quisitionis, Galilaeum cogendo ad abjurandam eae animo suam de motu terrae opinionem. - 1. Quod revera ita Galilaeum coegerint cardinales Inquisitionis, patet ex tenore Sententiae ab ipsis pronuntiatae, ubi sic habetur: Dummodo prius corde sincero et fide non sileta eorum nobis abjures et detesteris supra-dietos errores et haereses. Item in abiurationis formula cui

Subscribere coactus est, haec occurrunt: Iudicatus sum vehementer Suspectus de Heresi, videlicet quod tenuerim et erediderim solem esse eentrum mutuli et immobilem. Et terram non esse centrum ae moveri. Idcirco ... eorde sincero et side nou Acta ab- Iuro ... SupradictoS errores et haereses. Unde revera Galilaeum coegerunt ad abjurandam, etiam interne et ex animo, Suam de terrae motu opinioDem.

2. Porro in hoc mihi videtur dictum tribunal aliquid humani passum esse; Suae scilicet potestatis limites excessisse, et injustum exstitisse, non quidem ex pravo ullo assectu, sed ex errore. Enimvero dictam Galilaei opinionem nondum insallibilis Ecclesiae auctoritas, id est, Summus Pontifex ex cathedra loquens, erroneam aut haereticam pronuntiaverat. IpSaautem Inquisitionis congregatio poterat quidem de ista opinione judicare, eique notas theologicas quae justae viderentur etiam haereseos inurere, et prohibere sub poenis ne quis eam eaterne propugnaret. At hoc ipsius judicium, utpote cui nondum accesserat Summi Pontificis ex cathedra loquentis confirmatio, remanebat saltibile. Proinde, nec Galilaeus, nec quivis alius, poterat juste adigi ut interne et ex animo illi judicio adhaereret. Unde sacra Inquisitionis Congregatio, Galilaeum adigendo ut eorde sineero et fide non sicia opinionem de terrae motu abjuraret, idque antequam Cardinalium hac de re judicium confirmasset ex cathedra loquens Summus Pontifex, potestalis suae limites excessit, ac injuste egit.

493쪽

TRACTAUS DE PAPA.4860ηietes. - Hac in re nihil egit Inquisitionis tribunal nisi assentiente et dirigente Frhano VIII: ergo, si admittatur error, in ipsum Papam refundendus est. Respondeo : Bislinguo antecedens : Nisi aventiente Urbano VIII, quatenus doctore privato, transeat; quatenus

loquenle ex cathedra, nego. Item distinguo consequens :refundendus error in ipsum Papam, quatenus doctorem privatum, transeat; quatenus loquentem ex eathedra, nego. Unde ad summum ex objectione sequeretur ipsum etiam Urbanum IIII, quatenus doctorem privatum, hac in re deviasse. Sed neque istud conceditur donec probetur. Dissicile autem demonstrari posse videtur Urbanum VIII, etiam ut doeiorem privatum, proprio suo et sirino judicio haereticam judicasse de gTrante tellure opinionem. Deesse puto documenta quibus id rigorose probari valeat.

Pa ostrio VII . - Lugendum quod in processus deeursu torturam physicam Galilaeo Cardinales eomminati sint. Sed injuste tribunali Inquisitionis raelustre proprius supponeretur ac e robaretur modus ille reddendas Datitiae, qui tune eommunis fuit omnibus omnino tribunalibus. - Dicit Biot Mesanges, tomo III, p. 40 , in authentico processus textu occurrere dictam comminationem : Galilaeo nempe dictum fuisse, nisi veritatem

lateretur: alias devenietur ad torturam ... devenietur contra

ipsum ad remedia juris et faeti opportuna. Esto id dictum fuerit, quia solita formula et stylus tribunalis, non autem quod uoquam septuagenarium senem tortum reipsa subjicere Cardinales voluissent. Etiam sic adhibitam formulam hanc valde lugendum latemur. At vero quod torturam erga reos tribunal istud adhibuerit, absone ipsi exclusive proprium tribuitur. Noto notius est perplura saecula in omnibus Europae regionibus ita invaluisse

torturae usum, ut ne in quaestionem quidem vocaretur hujusce medii justitia et utilitas. Nec existimabatur aliter in re criminali justitiam a magistratibus reddi posse. Postquam nempe de patrato delicio habuerat judex probationem 3mi-

494쪽

p1RS SECUNDI.487 plenam verbi gratia, quando unus testis Oinni exceptione major testatus erat patratum a reo homicidium , torturae reus subjiciebatur, ut ex ipsius consessione plene verilas comperiretur. Hunc communem populorum omnium usum Ecclesia, sicut non invexerat, ita nec abolevit; ne videretur

minus justitiae tenax et scandalum pusillis inferret. Unde et ab ipsis ecclesiasticis tribunalibus adhiberi permisit. Quidquid ergo minus probandum in hoc justitiae reddendae

modo hodie merito carpitur, non est tribunali Inquisitionis, potius quam caeteris omnibus dicasteriis exprobrandum. Dum autem formidare se singunt acatholici nonnulli, ne aliquando in praxini denuo torturae usum reducere velit Sedes apostolica, prorsus nugantur. Quod a recto deficit tolerare potest Ecclesia, ne secus ob tenacem populorum morem graviora exoriantur detrimenta; at semel sublatum non ipsa unquam reducet; imo ne a tribunalibus laicis reducatur obsistet. PRoposiTIO IX'. - Ergo toties objertum et reeantatum illud Galilaei negotium, nihil aliud probat quam tribunalis Inquisitionis in deeretis dogmati eis, a Papa non eonsirmatis saltibilitatem; quam catholieorum negat nullus. - Sequitur ex dictis.

Quam ex hoc inutilitatis capite deducunt objectionem gallicani systematis propugnatores, validissimam reputant, ac veluti certum agentes triumphum urgere Solent. Sic nempe arguunt: a Inutiliter hacce praerogativa Romanum Pontificem exornasset Christus. Cum enim non sit de fide, utpote non desi-

495쪽

TRAcraris re rara. nila, papalibus definitionibus nullam firmitatem addere potest. Nimirum potest quisque quin desinat esse catholicus, Sed is apostolicae judicia, quamdiu eis non accessit Ecclesiae consensuS, habere tanquam errori obnoxia. De sacto ita pronuntiarunt Praelati conventus anni 1682; nec ideo desiere inter catholicos a Romanis Pontificibus recenseri. Ne igitur dicendum sit inutile quid a Christo institulum fuisse, negandum est dictum insallibilitatis privilegium. v Praenotet lector ejusmodi adversariorum argumentum merito retorqueri posse. Dicunt adversarii : Praerogativa haec inutilis est, ergo eam, non concessit Christus. Nos dicimus :Εam eoneessit Christus quod immensa probationum mole demonstravimus , ergo utilis rat. Sed quoniam memoratum sophisma perpetuo in Galliis retexi Solet, ac non paucos irretire, visum est directe ac paulo susius illud hic explodere. Sit igitur. PRopostrio I'. - Quod Romani Pontilietis infallibilitas nondum sit desinita et de side, verum est quoad quasdam formula3, privilegium istud eaprimentes, non quoad alias. - Id jam probavimus Supra feci. I, cap. xiiij, et hic iterum mem ramus, ne sibi perSuadeat lector absolute ac omni sensu veram esSe propositionem hanc : Romani Ponti sieis infallibilitas nunquam desinita est nec est de side. Equidem definita non fuit, verbi gratia, sub his terminis, Papa loquens eae e thedra infallibilis est: nec sub istis, Irreformabilia sunt Sedisopostolieae deerela fidem vectantia antequam Ecclesiae com- Sensus accesserit. At expresse damnata est ut haeretica propositio haec : Eeelesia urbis Romae errare potest. Item expreSSedesinitum est Ponti ieiis desinitionibus deberi obedientium, et quidem internam et eae animo. Quibus sane formulis aequivalenter et apertissime adstruitur Romani Ponti scis in saltibilitas. Salva ergo illa distinctione, concedimus insallibilitatem Romani Pontificis, quatenus certis formulis expreSSam. nondum desinitam suisse, ita ut sit de side. Et hinc est quod illam negantes a Sede apostolica adhuc tolerentur, et ipsis,

496쪽

PUS SECUNDA.489 ob honam fidem, dari possit absolutio, prout a Sacra Poenitentiaria declaratum ret. dioposiTio II'. - uuamvis Romani Pontisteis infallibilitas nondum demita et de side sit, utilis tamen et neeessaria est ad hoc ut possit ab Eeelesia desiniri. - flamant adversarii : Insallibilitas haec non est desinita. - Εsto : at si fuerit revera a Christo concessa et revelata, desinibilis hoc ipso est, et poterit Ecclesia, quando sibi opportunum videbitur, eam desi-nire. Econtra si Christus eam non elargitus sui SSet, nunquam desiniri posset, quia esset error. Igitur ad hoc saltem ut aliquando desiniri valeret, utile imo et necessarium fuit eam a Christo concedi. Et hoc jam sufficit ut corruat argumentum istud : Non fuit desinita, ergo inutilis est. Potuit enim Christus velle ut aliquando desiniretur; quo posito, eam concedere debuit. Psopostrio II P. - uuamvis dicta infallibilitas nondum desinita et de side sit, utilis tamen et neeessaria est, ut impossibile reddatur sehisma seu dissidium inter eaput et corpus Ecclesiae.

Elonim 1' posito quod Christus istud privilegium Romano

Pontifici concesserit, impossibile redditur scissio quoad fidem caput inter et corpus Ecclesiae. Nam tunc Romanus Pontifex utpote insallibilis veram Christi fidem semper docebit ac desiniet, nec unquam contingere poterit ut errorem ullum clesiae credendum praescribat. Aliunde Ecclesia, quae ei ipsa quatenus Ecclesia insallibilis est, nunquam poterit Papalibus desinitionibus contradicere; siquidem ab iis desinitionibus di Ssentire errare esset, cum ex h3pothesi veram Christi fidem necesSario exprimant. Igitur in hac tirpothesi omnino impossibilis evadit dissensio quoad fidem inter Ecclesiae caput Romanum Pontificem, et reliquos Episcopos ac fideles, in vera fide Christi permanentes et corpus Ecclesiae con Stiluentes. Et hoc verum remanet nola bene , quamvis dicta

papae insallibilitas non sit desinita et de side. Nimirum si desaclo ea donatus fuerit Romanus Pontifex, etiamsi hoc nos prorsus lateret, sequitur dicta dissidii impossibilitas. Im-

497쪽

TR1cTATLS DE P1PA. 4'0 possibile nempe est a Romano pontifice dissentire Episcopos qui veram Christi fidem profitentur, cum, ex livpothesi, nonnisi veram illam sidem Romanus Ponti sex docere possit. 2' In contraria autem hypothesi, id est, si Papa dicto privilegio donatus non sit, exurgere poterit, imo et debebit dissidium ejusmodi, et quidem insanabile. Nam tunc poterit Romanus Pontifex errorem definire ac tenendum praescribere. Quo casu Episcopi omnes, veram Christi fidem tenentes, legitime poterunt ac eliam debebunt contradicere. Et ecce dissidium et schisma. Scilicet corpus Ecclesiae a suo capite, et caput a suo corpore haereticum pronuntiabitur. Nec dicas tunc Romanum Pontificem sententiam suam certo mulaturum : cum enim supponatur saltibilis, poterit in suo errore pertinaciter remanere. Nullum autem lanio malo praesto erit remedium; quia certo dignosci non poterit ex qua parte stet veritas. Non enim certum erit verum esse quod desinit Papa, cum supponatur saltibilis. Sed neque certum erit veram esse

sententiam Episcoporum. ipsi contradicentium; quia de fide non est corpus Episcoporum a Romano Pontifice seiunctorum esse insallibilo, nec ulla legitur Christi promissio ejusmodi corpori acephalo ac truncato facta. Ubi jam, quaeso, fidei unitas Τ Ubi gregis cum pastore, aedificii cum landamento, confirmandorum cum confirmante, ac variarum Ecclesiarum cum centro unitalis cohaesior Igitur ita necessaria est, nedum utilis, Romani Pontificis insallibilitas , ut ipsa exis- lente, licet non definita, impossibilis jam sit fidei ac Ecclesiae scissio et ruina; ipsa vero deficiente, dissidiis eamdem Ecclesiam lacerari, ac a portis inferorum Subverti necesse Sit. Nec dicas, potuisse Christum mala haec praecavere, providendo ut insallibilis esset sententia majoris partis Episcoporum, licet a Papa seiunctorum, et praescribendo ut sententia illa haberetur pro suprema fidei regula. - Esto potuerit hoc modo providere. At inutiliter ita providisset, nisi simul hanc

suam institutionem revelasset. Porro nullibi revelatum reperitur quod Christus pro suprema et insallibili sides regula

498쪽

prorsus abhorret.

Pnop Tio IV'. - ouamvis dieta infallibilitas nondum detinita et de lide sit, utilis ae necessaria fuit ad hoc ut potuerit Christus aliam coneedere quummuzimi momenti praerogativam, qua donatum fuisse Romanum Pontifleem de sinitum fuit et est de fide. - Nimirum de sido est Romani Pontificis cirea fidem

moresque ac generalem disciplinam decretis deberi ab omnibus obedientiam; nec sufficere obedientiam externam seu silentii obsequiosi, sed omnino requiri internam et eae animo. Id non negant adversarii quos hic consulamus, quosque Ga licanos vocamus. Si negarent, non Gallicani dumtaxat, sed et Iansen istae ac haeretici dicendi forent. Opinio enim quae tenebat, papalibus dei initionibus, antequam accedereL Ecclesiarum consensus, internam obedientiam non deberi, a Sede apostolica Solemniter condemnata est; et pontificiae constitutiones condemnationem illam pronuntiantes jamdudum apud omnes catholici orbis Ecclesias receptae sunt. Unde etiam

juxta Gallicani systematis principia, de fide est Pontisiciis

delinitionibus deberi statim ab omnibus veram ac internam ob dientiam, nec posse obedientiam illam denegari sub praetextu quod nondum constet de Ecclesiarum seu Episcoporum per orbem dispersurum consensu. Proinde omnino de side eSt, Romano Pontifici collatam a Christo fuisse dictae potest alis praerogativam, vi cujuS Scilicet exigere potest veram ac inle nam desinitionibus suis Obedientiam. Iam vero talem praerogativam Romano Pontifici conserre

non potuit Christus, nisi simul et insallibilitatis praerogativam contulerit. Non enim potuit Christus fideles omnes obligatos vello ad obediendum definitionibus, quibus Romanus Pontifex errorem definiret et credendum praeciperet. IIoc enim foret homines obligatos velle ad credendum errori: quae voluntas in Deo prorsus repugnat. Ergo si voluit Christus Romanum Pontificem hac tanta praerogativa exornare, ut ipsi

499쪽

TRICT1TUS AE PAPA. 492 fidem definienti ac praecipienti omnes sincere et ex animo obedire teneantur, necessario simul debuit insallibilem eum in definiendo efficere. Haec nempe posterior insallibilitatis praerogativa, inseparabilis prorsus est a priore. Nec potest prior, etiam de p0lentia divina, absque posteriore concedi. Igitur insallibili latis praerogativa, licet nondum sit desinita, et etiamsi usque ad finem mundi sic non definita permansura esset, nihilominus utilis suit, imo et rigorose necesaria, ad hoc ut Christus conferre potuerit illam aliam praerogativam, quam de facto contulit, et qua exornatum fuisse Romanum Pontificem de sido est et expresse desinitum.

Nola. Eodem modo demonstrare possemus necessariam

suisse insallibilitatis praerogativam ut Romano Pontifici conferri potuerint aliae plures, quibus certo donatus eSt, praer galivae. Ipsi collata est, verbi gratia, plena potestas unive salem Ecclesiam pascendi, regendi ac gubernandi, prout expresse ab secumenica Florentina sTnodo definitum est. Porro plena non laret potestas haec, nisi ad Romanum Pontiscem perlineret quaestiones fidei supremo ac obligatorio judicio dirimere. Sed potestas sic ultimo et obligante judicio de fide pronuntiandi, insallibilitatem necesSario Supponit ac involvit. Igitur ut potuerit hae plena potestato donari, necessario debuit et insallibilitato communiri. - Idem dic de suprema ejus in Ecclesia universali potestate; quae pariter suprema esse nequit nisi et insallibilis existat. - Item praerogativa qua Romanus Pontifex eentrum est unitalis eat holicae quod salva fide negari nequiti prorsus verilate careret, nisi foret cum insallibili tale conjuncta. Milto similia. Sed haec indigilasse sat est, ut jam plane compertum habeat lector, quam inepta Sit adversariorum argumentatio haec: Non fuit desinita insultibilitas, ergo inutilis est. Respondetur scilicet : quamvis nondum sit desinita sintellige expresse sub certis formulis)necessaria omnino suit ad constituendam Ecclesiam, prout constitutam a Christo suisse de side est. Quod est multiplici SenSu necessarium, non nisi a delTrante inutile dici potest.

500쪽

Potest dissicultas hocce syllogismo breviter exhiberi : Meessaria sunι aliquando concilia cecumenica: atqui nunquum essent necessaria si Romanus Pontis eae infallibilitate poliretur: ipse siquidem controversias omnes dirimere posset: ergo infallibilis non est Romanus Pontistae. Respondeo 1' : Distinguo majorem : Concilia secumenica sunt aliquando heeessaria moraliter, id est, valde utilia, conceditur : necessaria metaphysice Seu Striclo sensu, ac ita ut controversiae fidei nequeant a solo Papa dirimi, negatur. Nimirum quae adduci Solent, sive ex lactis historicis, sive aliunde, ad probandam generalium STnodorum necessitatem, non aliam evincunt quam moralem illam, quae magnae dumtaxat utilitati aequivalet. Iam vero nullatenus repugnat in sal libili lato pollere Romanum Pontificem, et nihilominus valde utiles esse in nonnullis circumstantiis generales SSnodos. Quando enim per incumenicum concilium edicitur aliquasi dei desinitio, major et facilior inde oritur publicitas; ita ui haeretici qui damnantur jam non valeant definitam doctrinam populos celare. Dum econtra Si solus Papa pronuntiet, mendaciis ac machinationibus Suis facilius procurant, ne populi ac praesertim polentes laici certam de pronuntiata desinitione notitiam recipiant. Insuper sic in unum congregati ex variis regionibus Episcopi, ac inter Se conserentes, multa dignoscere, Suggerere et Statuere p0SSunt, quibus Ecclesiae prosperitati consulatur; quae papa, Si Solus deliberasset, omisisset ac etiam forte non cogitasset. Non enim, ex eo quod papa sit in desinienda fide insallibilis, Sequitur eum non posse negligentem esse, ac mulla omittere, quae utilitas Ecclesiae