장음표시 사용
121쪽
iur speculationi: Ex parte qum, mobilis,nulli est dubiu, quia
Arguo postremo,& illud pro fit amento accipio,' Arist .
in proh inexplicat primi Metheor. Ostos libros itaressis det,seu collocat: De principijs inquit,& primis naturae causi nec te vocatis astrisin de omni motu naturali iam dictu est inue-autem de his, qui fiunt, in sublimi dicamus , tunc ita arguitur
l. ysde motu orbis egit, quem vocat motum aeternu, & ha turalem,&addit,& de omni motu, puta corporum in materia .existentium,&corporis eaelestis,cunas motano est in materia; sed quia est forma,cuic6petit naturaliter actio ait, & de omni motu naturali , ideo non est rationi consonum illud, quod ex Alberto Magno Viro praeclarissimo afferri solet, motus natoralis non est aetemus,cur igkur Arist. aeternuin vocat, & natu .ralem3 Quaerunt deinde doctiores. Phil sophiaeperitissimi
an primus motor sit de cotemplatione naturalis Philosophi ἀει naturalis scientiae: Respondet,& uniformes sunt in hac c6muni omnium responsione no simpliciter,hoc est,n5 quo quid est,sed latum quo ad quia est,inquit Auer.8.Phys. m. i .Quo vero ad quid est, Methaphysici est munus, sed magis consona est illorum doctissimorum virorum respondeo, non simplici ater,hoc in non quoad omnia priedicata eius,putii ut in infiniatus,aetemus, summὰ simplex, & id genera pta dicamentorimedi attributorum; sed quoad quid tale hoc est, ut est principiumotus, ergo quatenus est principium mouendi, ad naturalem spectabit,quoad quid est tale,idest, ut est forma, ut stipra tetrummus:cui competit naturaliter actio: igitur ex parte so ea tis erit motu Coeli naturalis, 3c omnino, si a Physico qum ita illud tale quid contemplari habet sed hoc percipere adhue volueriint,aut non nolueritiit tenebraham sit j, & philocalii. arguunt tamen doctissimi, & in Physicis consummatissimi aduersus hanc assertionem, & illud adducunt cum Alb. arguis mentum Moluxab extraneo triouete no est naturalis, sed antima,seu formaCsti extranea est illi igitur, possemus se resim dere quod salsosundamentum hoc argumentum innituntur a vitelligentiam.s assisterear non insermare,sed est honi tormetsed assistat,non ob id naturalis, non est ille ociis, qvi
122쪽
eo nunquam recedit,& ita ad motum procliuem, ut si esset illi intrinseca,quod exemplo,& experietia patet in magneta γε ab extrinseco ferrum attrahit, tame motus ille est naturalis,&non violentus, ut ictus, rotatio, vertex, & huiusmodi propter Illam connaturalitatemine sympatiam,qus cadit inter moves, S mobile,inter se mamn magnetem, no ne quoq; aqua a spo sia naturaliter fertur a proportione activi, de passivi id pro uenire arbitratur,quae inter mobilem mouens cadit,qua pro 'Portione nulla maior,nulla delectabilior,&efficacior: Terra
quoq; si ab aliquo proijcitur deorsum, at quoniam lapis pr cliuis est ad motum huiusnodi Dearum,licet sit ab extrinseco
mouente,non propterea est praeter naturam motus ut Aristo. dilarauit apertius 8.Physicae auscultissimis contex. vig.septitaria prius distributione in ea,quae mouentur ab extraneo,aut secundum naturam,uel praeter naturam: sed ne a nostra Sace Philosophia recedamus,dicimus postremu,motu Bli esse purὰ naturalem a forma,quae est anima senties, di haec animal, & vere animatum,nin ricultate monuimus de diffinitione animae, an corpori cui qum, conueniat,& in sequenti qussito commemorabiamus 3 Ad illud vero,quod adducitur, motum scilicὀt naturaM esse in nae velociorem, verissimum est de motu recto, non autem de motu in orbem. I
QAlia quoq; infingit dum est ii mundo imm , ramur,an Cabum animatum sic σ qua anima ani-
i maturian calore uiuat' ut veteres dixeruntian et
-'getalcansentiettim Platonici, an intellectu, mi P ripatetici. Cap. X X.
Coelum uiuere omnium seia est sentetia, de qua anima via ,dissentio est inter Philosephos,& Philodoxos; propterea nos a nostris non recedentes Sacerdotibus,vetem sen-
te iusti eunt ,& is Arist.quandoq; oblectabimur, cum n5 d obstentationem scribamus, sed ad oblectationem, ne .mno, viam , vcluti ingurgite submergamur; veteres ergo vi
123쪽
is ipsissumatur exordium , caeleste corpus viij, esse animaru consessi sunt, ut a de an.Αo.& ΑΙ .Arist.resertinerum ab anima vivit,quae dicitur calor innatus, asserebant enim calore inia eum, non animi ministrum fore,sed ipsammet animam om .i iii animaliunt,& naturalium functionum causam, tamdiu viventes,quamdiu ille calor adest, eo enim ablato aufertur etia vi. ea gitur calor innatus anima iure dici debet,ita quoque Ale, xander percontabatur de formis substantialibus elementoruad probandum fore substantias,id quo posito ponitur, & quo ablato aufertur,est de eius substantia, sed posito igne ponitur
caliditas,& eo ablato aufertur,ergo substantia est calor;Eodε praecepto idem Alexander in Paraphrasi de anima cap. Io.putauerunt,inquit,nonnulli ex veteribus calorem V itae operum principem causam esse cum abdicata,& soluta vi caloris nihil ali, augeriq; posse conspicerent, nullum igitur ponunt distri men inter calorem,spiritum, εἰ naturam, quorum sententiam refellit Arist. a.de an. I.ostenditq; calorem Innatum non esse animam, & sunctionii causam, sed ministrum potius, ratio est promptissim quia praecipua incrementi causa non est, neque nutrimenti ἱ expedit igitur ponere prius calorem hunc inna xlim,virtutem quandam e ininentiorem,cui primum hete opexa reserantur,quae anima est,& tuentium cndelenchia, quod ita probat; si calor, inquit,causaest praecipua incrementi,tuc viventia augerentur in infinitu quod est falsum, uiuentia etenim omnia terminos habent proprie magnitudinis, & augumenti,quare a calore non augenturin ideo calor innatus non
est forma,& essentia viventium, sequentia ita deducitur, quia igni apposito combustibili auget in infinitum,sed cum iste e Ior igne est, igitur adposito illi alimento in infinitum abubit, atq; adaugebitur: sed haec Aristotelis argumentatio detinbusdam nostrorum temporum subtilibus non itavalida,& r busta videtur,quoniam δε si verissimum sit illud, quod appolito igne combustibile in infinitum augetiar, ignis tame bis Nam perpendi potest, velut in se,vel ut est in vivente,in seipsis verissimum est illud, scilicet apposito cobustibili infinita erit
augumetolo, quoniam ex nouo combustibili fit, & renouaturasnis, sed in 'iuente non ita se habet, quoniam in vivente potius diminuitur calor ille igneus, quam augetur, cum semper eundem
124쪽
eundem gradum no semet easdem vires,quas ab initio's: Mnerationis adeptus,sed potius admittit,venit etiam in vine te depraesius: & ob id eosdem 'dus, Zc vires seruare nequi iPropterea non sequitur actio in infinitum ex alimeto illo apa posito quotidiano, quod quidem exemplo declarari potest ex
apsomet Arist. I.de generaria I .degenerom vino, cui si semel. atq; iterum aqua superfundatur, usq; adeo vires admittit, in amplius vini opus exercere non valeat, ita in vivente asserere
possumus ,cui de si continuo alimento apponitur, lanitiescet tandem, & amplius augere non potest, fauet huic argumentosintilium hominum subtilissimus Scotus, dum de Cnristo di
sputat morituro in secundo sent.an si morte violenta no fuisa set mortuus orte tandem naturali interiret, res det quod moreretur,quia tanto non esset apposito ex alimento acquitatio,quanta caloris Bret deperditio:Sed licet mihi dicere huie subtili,& thgenioso viro,in Aristotele inuehere, cui totus oriabis in rebus sensibilibus fides praestat, mox illud non obseruaavit vir iste Aristotelem scilicEt saepe rationibus quibusda t picis in suisdisputationibus coclusiones probasse,& disput 'tamen prius demonstrationibusdisceptauerat . veluti in
eodem secundo demimat s. coni. mani ad patet aduersiis eosdem vetere actio,inquit; quae fit secundum locaistrari a calore innato non proficiscuntur ab aliqua elenientara virtute,nam calor ad unam tantum loci differentiam,puta alsursumquia leuis,calor enim leuitatis est origo, sicut stigidiatas deorsus tradit,&ctauitam est causa,& motionis deorso.Quapropter verum indicere, calorem non agere seciindu Ioaca contraria,sed ad inaum dumtaxat,puta ad rursum,deorsum velo nomAnimantia vero ut oculis perspicimus,an o sursu. modo deorsum mouentur,modo crescere, modo diminuere .
igitur istae iunctiones a calore non proficiscuntur, sed ab aniama,& endelenchia vivetis. Quare constantissimum remanet, calorem non esse animam sed animae instrumentum, quo anima suas excitat operationes,quod quoq; Ar.a.dc animal.cap. explanauit,viasserit importune quidem statuere n6nullos. animam esse ignem,sed dicetis pro veteribus:Unde igitur i , tus calor a Caelo, Arist.a motu, & lumine: nostra Philosophia
quoq; respondebit, quia Cllum ignem est, e luminosun
125쪽
ast id calorem ad nos demittit, a stellis etiam descendere asserimus, via icaelestis ignis radi j emi ames: Hinc arbitramur
veteres ignem tanta reuerentiaveneratos esse,ut tali anima, eo,praedicabant,vivimus,eo Quemur, eo conseruamur, nemo
Utur si,qui ignem extinguere audeat , aut illi vim aliqua imierre,quiaqui ignem laedit, anima seli , & Ctium ipsum simultadit,hinc quoq; Gula orta est illorum, quibus sabulose etiarespondere oportet interrogantibus enim illis,quo pacto ca-.lor iste innatus in C lo foueatur Respondebunt cum Hesi do, aut caeteris fabulosis Poetis ,a vaporibus terrae maris tanqua humoribus a sbie sursum ascendetibus,& ita ab Oce no nectare nutririd iuino cibo, sunt deinde corpora cflestia incorruptibilian virtute cibi illius aeterna,quod vere fabul sum est,cum ex vaporibus huiusmodi in sublimi, & in cocauo orbis Lunae ascendentibus impressiones fiant, & in Methe rologicas actiones vertatur, quodcofirmauit Plato in Thinia lustia,inquit,corpora non aluntur, nec illis opus fuit, ut nouum alimentum, aut aliquid decocti alimenti suscipere, ut excrementa mitterent : Ex quibus omnibus illud elicimus, Citu vegetali anima non vivere cum alimento,nutrimeto, & min, stto calore non indigeat. . 'Consessi simi nonnulli ex doctioribus ad mentem Auic. R. Ium vivere,& si non vita vegetali, sensibili tamen , S iure non vesetali,quia Citu non est nutribile in ut diximus, sil ulosum enim est id,quod Poetae eiungunt de vaporibus ascendetibus, quibus putant CstumVesti,de sensibili vero probant exArist. 3.de anima sit Hui asseri omne animal habere sensum siue generabile,siue ingenerabile,additq; Auer.in com.siue simplex siue compositum,sed cum non detur aliud animal simplex,nisicileste corpus, igitur Cstu vita quoq; vivit sensibili,huius sei, tentiae asserunt ruisse Aulaennam, ponentes in C lesti corpore motum desiderij, seu ut dicunt cognoscentis,probantq; sectiadosectatores hac ratione,quam nos superius attulimus. Pro inuidentia est a Cetto, quae est singularium, sed singularia ab antima intelligente non cognoscuntur, igitur ab anima sentiente percipi debent,quaselum est vere animian principium, quo
Orbis operatur, est ergo Avicennae fundamentum, intellige
tiam non informareost ed illi assistere, diratione finis m
126쪽
uere,& non vi essiciens,sed nos iam in quaesito de diffinitione,
animaeo innia haec aperuimus,sed haec Avicennae opinio,ac semctatorum ab Auer. I a. diuinoru 36.&de substantia orbis cap. z.refelliciar,veluti ab Arist.aliena hac ratione,quoniam sensus ad salutem traditi sunt,Cllum vero de salute no timet igitur, ad argumentum vero sundatum in Arist. 3 de anini .res det Alex.Bon. Acchilinus,qui ex salsa illius texuntelligentiavid tur Arist. illud asserere scilicdi anima sensibili inkrmari, immo totum oppositum velle,eo in loco Arist. ostendere alserit. N illam intendst dubitationem solvere,an caeleste animal seu sum habeatλ an intellectu uiuat,sensum no habens quo prPcepto conseruari posse,& soluendo coclusionem, statuit nega riuam : postremo respondit de geminato animali corruptibia Ii,de incorruptibili,corruptibile absq; sensu viuere non potest, si enim inquit, interrosabis, quare caeleste animal sensu no vi
uitὶ Respondet,aut enim animae melius,aut corpori,nunc a tem neutrum est, non propter melius animae, inquit Auer. in
m. quoniam anima sensibilis impedit potius intelligentem animam,ideo recurrendum est statim ad illud sept. physi, et .
sedendo,& quiescendo anima sit sciens,id est quiescens ab aia
sectionibus animet,seu scientis,& concupiscentis, quae saepe vi gent,ergo no propter melius animae,neq; propter melius corporis,quam selisus dantur propter salutem, at de Cetto non est. timendum,ne salvetur,ait Auer. qui etiam arguit a. de animaeo. si Cilum sensum habebit, ergo natura aliquid ociose egisset in eo,quoniam cum sensus dentur propter salutem, Celum vero a salute no timet,ergo frustra illi datur sensus,& hoc iundamentum accipit Laicorum Philosophia ad probandu contra Avicennam cum Averroe a.Clli cona. 37. ponente in C lo Phantasiam,& sensum, quoniam cum sensus detur propter salutem, possent accidere occasiones noctuae , a quibus liber
bile esset per sensum: Tota igitur vis omnium in hoc cosistit.
quia sensus non dantur,nisi propter salutem, & cum Averr. 2. de an I .com corpora celesti inquit, manifestὸ videntur intelligere,& moueri,non autem augeri,neq; sentire,igitur nec
augidile, nec sensibile , sed nos iam ad haec omnia respondeamus, quod sensus cetlesii corpori tribuutur propter cogniti nem,& ita non proer melius assim neq; corporis, Oportet:
127쪽
enim celesi e corpus habere virtutem cognitivam inticu rium,modo intellectus miri est pyticularium,sed viuuers v, Laisaigi villulosophianegat CYlum uiuere vita lensibili, Ecomnino sententias Platonizantium refellit,qu quo de illi
aduersiis eorum opiniones asterrent Averroisticuni cu primo
coeli cona. s. scilicet Ctium est sensibile igitursensu no caret.
Respondent Auertoeni per sensibile, hoc est naturale intellexisse in pro ccm. .phyLAuerroesmonuerat restiensibiles sorre Scopum litaus Philosophicae artis, non autem sensibile est animasentiente praditum, aut per sensibile intelligant i est visibile,per stellas etenim utiq; Ctium sensibile visibile est: Sed abunde hoc aperuit Auer. z. tii 4r.Cllum inquit ratione comprahenditur ex stellarum compraehensione, di exiuim elone,at sensibile secus non est.Remanet ergo apudor/pra ticos, quod tantum anima intelligibili animatum est coclei corpus,& easeliciter vivit, quod ita facile probat ex pri d , ductis non vegetali anima animatur, non ienubila, ergQ inteI rectiva anima animatur; Probant secundo ratione , quom 'omne,quod mouetur desiderio intellectuali, est anima tu anisma intelligibili , Ctium est huiusinodi igitur, maior est mansesina, quia absit causa formali effectui form is esse n o potest,
minor probata olim fuit abArist. t aalim trigesimosexto,quo stenderat Deum mouere Cettum in ratione amati, & deside rati,quo textu Doctissiminuerroes illud abstrahititi colligiti Ex hoc,inquit,apparet,& liquido constat corpora cilestia ii 5 habere nisi intellectum,& appetitum mouendi in locu , quam Averroissectatores demonstrationem vocStant dantem eaq--sam,& esse,quia caussa m reddit,propter qua animatu sit; Probatur tertio ex ijs,quae secundo celi Aristo. II. monuit,omnierit,habens principium motus, Ec sex disserentias positionis est,animatum,sed Coelum est huiusmodi, ergo. Praeterea o se quod est principium tam animatorum,quam inanimatoru est
animatum,postremam priter tot rationes,quas adducere co--sueuerunt,illam adducut rationem,omne, quod a se ipso m uetur . animatum est, corpus caeleste astipis mouetur,igit*r
animatum est,maior est Arist.8. Phycrs.& Platonis X.delas. minor etiam est ipsius Arist.8.Phys.non anim3 ve rapte,ne-
-ος sentute,igitur intelligente, sed salua semper poctissimq-
128쪽
rum virorum laude cum Auic. & Ioan. Gram. & Simplicio a serere arbitramur nondum intelligente anima animari, sed sentiente , anima enim intelligens dat tantum Esem cor' pori esse nobile,& nobilissimum senties veroesse lames quoverὸ vivit,& verE est animaI: Sed quonia multa sunt tuae huic sentiae aduersantur,habeatis recursum ad ea,qui dediffinitione animae monuimus,mterimissas nos diluam' dubitationes, quas afferre solent, & primum illam sistamus: Si C lum esset anima sensibili animatum,igitur mortale esset, rursum anima vegetabili,quoniam vegetabili a sensitivo non seiungitur: in sit 3.Arist.mancus, cum nisibi mentionem fecerit de ita modi anima sentiente corporis cεlestis,ad primam eorum rωtionem dicimus,quod illud non sequitur,ergo Cllum esset c ducum,nam in corpore caduco idverum est,& in animali co ruptibili de caelesti vero non sequitur,quoniam non sunt clie-sti animali traditi sensus pro salutem,sequeretur utique si propter salutemtribuerentur: Sed cum tradantur illi proptese cognitionem,non sequitare ergo eadarum: Ad secundis eorurationem ita respondere putauimus , quod in animali caduco non separatur sensitiuum a vegetatiuo, in coelesti vero seiugiiatur. Ad tertium illud, uod afferunt,ergo Ar.mancus,& dimi
nutus,respodemus quia eum Ari.de dissitatione animae in c5muni disseruisset corporis caduci, iam de hac, quae C cou nit, disseruit quo* adeo ut superstuu videbatur, rurius ea ria
Sed quoniam dissicultas praeposita de sentam in testibiis
adeo delectabat, idcirco iure illiud quoque breui disteremita eloquio de sensibus hi quibusdam huius mundi corporei mismatibusasserit enim Ar. m. de antima Io. Si aute sensum plintasiam,& appetitum ubi illiid assererevidetur,umini sensus bidelectarib,tristitia,&ex necessitate desiderium igitur in omnibus animantibus est fiantasia, quia ubi sensus, ibi phant sis, negat deinde secundo de antin is& in Ermicis, apibus,& vermibus ;sed soliin Doctissimns Zimara in contrin. secv-do de anima de perfecta,& impersecta phantasiavideas. --uax, sed nunquid de animali sempiterno illud verificatur, ubi sensus est,ibi & delectatio, maestitia, & idonus reliquae aitimi perturbationesis sis est solutio ex ijs,quae nwnuimus, qu
129쪽
non sunt animali sempiterno traditi sensus propter salutem iee delectatiόhem,sed propter cognitionem, ob id nullaces. ctatio nec maestitia. ' . .
Subsemnat Laicoram tui ba coelestis mundi Harmonia. quiesudatum habet animae liniculum, σ tonitrusi
iamjutat audire,aures habet sed non audistia i ι
PAmi,aut nihil aestimat Laicus Philosephus mundi c testis
musicam, irridetq; ea, qnae Philosophia nostra admonet, sed o utinam eorum irrisio esset ut risus silis sensibilis , quem quoq; negIigi tam praua est contatudine imbutus tamen verum est, solem etiam ridere, dum coelestia,& subhimaria ir radiat,& ut Orpheus noster Sacerdos asserit, splendore exubtat,sicut terra ab eius remotissimis radsis, remotissima quam doque luget, sed iam eorum risus aggrediamur ivespiciunt primo sie k vbr non est aer, ibi non eu musica,quia musica a rea est,aereque profertur, sedin RIestibus non est aer, ergo nec aeris repercussio: Irrident secundo , dicentes, quis vri quain huius cstorum concentu audiuita edant,&cri demiraeis irrident tertio. Si mundus caelestis resonans est, ham . nicus,ergo organicam,& sta animae disinitio ab Arist tradita coelesti corpori etiam convehier quod est dissici asserere,sed compatiendisunt,quia aures habent,densi audiunt,nos enim -de numerali musica loquimur,q' dicitur harinoni propor . tionis,non aut de vocali,qu aereproserri creditur,ut ipsi
falso es ingunti nostrae Philosophiae lustragatur Religiosus illae Iob I capste,quis inquit arrabitcq lorum concentumnosilaoluormire facit, quod quidem ut opinor depraebeatoribus quo intelligi debet,qui veluti orbesconsoni, set Musici consonapraedicanima si aliquando malo D om inis Tellente dissona 8aedi unt, lectio Eliangelica ipla turba
itur,potius quam ob str Irent,quam eanent: Sint igitur Pindicatores vitis,ines,& consent veluti huius mundanae , & -- calis harmoniacantores se ut couioracilestia. uniformisa
130쪽
ad inuicem se mouentia in libc quoq; celestia corpora ab elementis differunt quonilam elςmenta recta latione mouentur, di velocius in fine,quam in principio: Orbcs vero.& ii circulo
ferantur,uniformiter tamen mouentur, ut toga ratione Arist.
.de ceti monstrauit: Sint igitur Praedicatores Musici, hoc est in proclamando consoni, quod apprime Apostolus obseruauit, cum i debilioribus in fide adhuc in sublimitate sermonis fidentibus,via citeris coapostolis dissentiat, de altiori quodatono, ac sublimiori sermone intonet: Rndit: Nos ta cosuetudi nem non babimus,nos adlamus crucifixum, Euangelium eius Dei virtutem Iudaeis scandalum, & gentibus stultitiam, Christum Symbolum nostrum vere e xistimamus, vexillum,ec signum musicae nostrae, ad Christum tendit harmonia nos in , nos Cili sumus,ut scriptum est: Caeli enarrant gloriam Dei, igitiis
coini, vel, si obstrepem .Huic nos rae Religiosae Philosophiae fauet quoq; diuinus Plato in Phedaria,inquit,nos perduc ut ad finem,& ad illud vere unum,absquo discedimus, A M O R. M v SIC A ,ePhilosophia, quod clarius explicat Plot. de triplici redditu animae ad Deum: Triplici via,ait,possumus ad stlicitatem illam facilius conscendere, per MERCURIUM,
per V ENEREM, & per SOLEM, per Mercurium,hoc est per
Arithmeticam numerorum, & rerum consonantiam, di ligaturam, ita ut ait Orpheus Senior noster elementa a Typho ne non timent,est enim Typhon ex terra,&Titane natus,hoc est a sole,& adeo inter se elementa ligata sunt,ut non metuata
est mioq, Christi Domini nostri Ecclesia ita Symbola conso i na,& ligata viminibus,ut a GPHONE, idest a malo Daem ne eius aduersario non timeat, a Sole enim intelligibili, te . noaitane creatus est confrigantemviri aitJob cap. 26. & cap.r :Coluber tortuosiis ad homines probados, hinc arbitramur Philosophos nostros non absq; ratione virgam Mercurij virgam soporiferam vocitasse, quoniam homines ad se euehit ad acutam scilicet diuinarum cotemplationem, quo sopore aniamus languescit,per Mercurium igitur, hoc est per Mathematicam,& Arithmeticam,idest veram consonantiam ad Deum conscendimus, idem monuit Plato in Epimonide,& logo ser- mone ostendit, neq; ars, neq; regimen , nec ulla quavis do
ctrina absq; numeris itare potinoullumq; Philosophu absq; scientia