장음표시 사용
171쪽
α - ουτ συχνα altatae ruo και , ut est apud Suidam Plutarchus scribit eum in. ter Ptolemaei amicos principem suisse,& non modo in eo exilio abundantem omni rerum copia vixisse, verum etia Atheniensibus dona misisse amplissima Cicero Demetrium scribit fuisse virum non blum eruditissimum .led ciuem & Reipula maxi-mὰ tuendique ciuitatis paratissimum, eumque mirabiliter doctrinam ex umbraculis eruditorum, odioque non modo in solem atque puluerem, sed in ipsum discrimen aciemque perduxide.
Equide e Cn. Hi Praetorio, erudito homine oculis capto saepe o
Lucis desiderio Aulidius non sine causi mouebatur . Nam videre ad cognitionem Iesentiam pertinet. praeclare enim Plato, Rerum,inquit, optimarum cogni tionem nobis oculi attulerunt. Nam mundi machina molitio naud unquam intelligi potuisset,si neque sidera,neque l. neque coelum sub oculorum aspectu cadere posset Natura ergo duce Aufidius trahebaturis ducebatur ad cognitionisi scientie cupiditatem: Leuius studiis ne incommodo quidem nostro abduci facile possumus. Extrema Tuscul. quinta, Aulidita dicit in illo tuo casu,nec priuato, nec publi- eo muneri defuisse pueris nobis,inquit, Cn. Aufidius Praetorius. R in senatu sententiam dicebat,nee amicis deliberantibus deerat, de Graecam scribebat historia, &videbat in literis.
Nisi requietem corporis , mes in quandam Lboris afferret
In veteri est scriptum, is r x lix TEM corporibus 8c med. v π κα- ικτυναναπαυσις , διν,ait Graecus quispiam & quod aperie Cicero somnia dicit m dicinam laboris,idem ille obscure, υπν:e inquit απῶν καρορθωμα. Plato lib. . de Legib. scribit Deos misertos generis hominum, natura laboriosi, requietem Iabo rum eis constituisse, ikκτώραπτυσοτώ- νωπανεπι πινον πι*vιίσγωνος, αλι παύλ- ανυι Mia ἰταἱαντο . v earet alterna requie, durabile no est, ait Pota. Et praeclare alius Sopor,inquit,irrigat artus.
Vera enissensus,actionemque tollit omnem.
sensius primum qui reruin interpretes sunt,ac nuncij. e quibus omnis profreditur eognitio Sensibus enim mens nostra cingenium excitatur Auseri demu actiones idcirco eum recte Socrates cum morte comparabat, quae sensus tactionum omnium sinis est.& interitus.
Futae e thoc cernere inprimis puerorum tu si
inquit, v Hendu est, vere ne natur congruat ille sermo, qui nune nobis celebratur, quonam modo verus esse possit, quo dicuntur paruuli omnes uno nomine, conquiescere orporein voce non posse, sed continui motum sermonem requirere Qus i idem aliquanto post .apertius repetit Maersia . cibo ανήμερα, κἀπ' MMe Ἀγων,ἔςηφυο ις απαί να- νδια medie ουσα, συχαρῆ-αγειν ovom oσωμα ουτ απτέω φων G. Diximus, si bene memini, huius orationis initio,omnium infantium naturam acrem esse,& veluti ignitam: ideo coquiescere, nec corpore pota
somnum perpetuum nemo sibi dari velit Endymion enim,ut est in fabulis, rogatu Lunae, perpetuum dormit somnum. Cicero Tuscul. 2. Quasi vero,inquit, quisera nonaginta annos velit vivere, ut quu sexaginta consecerit, reliquos do
172쪽
miat. Nemes quidem Id velint.non modo ipse. Endymion veris, si fabulas audire VoIumus, nescio quando in Latmo obdormiuit,qui est mons Cariae , nondum opinor, est experrectus. Num igitur eum curare censes,qusi luna laboret aqua consopitus putatur,ut eu dormientem oscularetur Quid curet aut E qui ne sentit quidem ob id scribit Plinius,amore Lunae Endymionem captu esse tradi,qud dirimus hominumultiplices motus varias eius figuras intellexerit. Caeter hie locus paulis aliter est scriptua inveteri, quam in impressis: sic quidem inveteri, TAM E Nisi iocundisiimis quide nos somnis usuros putemus, Endymionis somnium nobis nolim dari. Id si accidat mortis instar putemus: quia etiam notissimos homines, ne i qua singulari segnitia praeditos, videamus tamenin corporein animo moueri semper,&quum re nulla impediantur.&c JDeinde paulo post non habeant ingenuas ex doctrina oblectationes,circulos aliquos sessi siculas consectari. JQuet scriptura.& si mendo non vacet,non est tamen omnino improbanda. Alveolum Festus exponit tabulam aleatomain. '
Esse omnino nolit in ita ι gerendis negocus orbatus,po Ti.
Imi, ne quidem esse possit. Qui enim nihil agit, esse omnino non videtur, et scriptum est lib. de Natura Deoru L. Itaque quum sumus necessariis negociis euri':
vacui, tum auemus aliquid videre,audire ac discere,cognitionemque rerum aut occultarum, aut mirabilium,ad viuendum necessariam ducimus L enim ea in nobis mentis agitatio quae eum nunquam quiescat, nos in studiis cogitationis etiam sine opera nostra continere possit, quod ait Cic. de Off. lib. I. Esc voLvpTArta sJ sic de Diuinatione lib. i. orim equi nis vertit partem animi, quae voluptate alitur:&lib. i. dixit gustare partem ullam liquidae voluptatis quod Platoni dicebatur μα αρας si δον, evis rotad Vesci Nonius exponit uti. Cui Vergili j illud ait esse simile, Quod si fata virum seruant,& vescitur aura etherea.
AEut qui altiore animo sunt capessunt Re .honoribus imperiissue.
Quanquam enim,ut est in OTiciis nonani animo bene a natura informato inest appetitio principatus .ut nemini parere velit,nisi praecipienti aut doceti,aut utiliter ae legitime imperati. dc ut quisque animi magnitudine maxime excellit ita a xiiii e vult princeps omnium, vel potius solus esse: tamen multi sunt m erunt' id trana uillitatem expetentes.1 negociis publicis se remouerunt,vixeruntque in agris. deleriati re sua familiari: aut adicium profugerunt. studio doctrinaeque se dedideriant. Et tanten siue eos qui Rempub administrant siue eos qui inde se remouerunt
inspicias, nullos videas, qui aut priuatim, aut publice aliquid agant: non voluptates conseistentur: sed potius curas .cogitationes,studia, vigilias Perserant. Apparet
itaque naturae consentanea esse actiones non contrarias.
Tantaque est Ius tubbus in studiis, Ni eos etiam qui sibi aἴοs.
Ita Epicurus eii in voluptate summum bonum posuerit naturae bonitate victus, ruiescere non potest.Sollicitus est: libros de Natura, de Fine bonorum,de Arte iu-icandi quid verum,nuid falsum sit. conscribiti vigilias perfert: noctEsque die' literis insudat. Nisi enim plurimum temporis 3e operae consumpsisset tot libros,quot aiunt,conscribere non potuisset. At tanti labores.tot solicitudines no erant eius, qui solam per se dicat appetendam voluptatem. Quid ergo causae est Epicure,cur non continuos dies molli Dus in plumis cubes, ludas .eda ,bibas, voluptatibusque aliis detinearis λ Si omnia tua utilitate & voluptate metienda lunt, quaena est haec cura, quae te exustitat, ut scriptis tuis nos rerum naturam doceas mos leues superstitioneZnos li res mortis metu' efficiisque ut non conturbemur ignoratione reruni ut seruemus
illam quam quasi de coelo delapsam dicis ad omnium cognition Regulam, ad qua omnia rerum iudicia dirigatui Scilicet natura vincensi ita viuere cog eris ac Se
173쪽
re ut tua vivendi ratione refellatur oratio, atque te teri existimantur dieere meli quam sacere: sic tu contra videris melius facere quam dicere. Hoc satis erit ex epli. ut intelligamus quam ad agendum natura rapiatur humana.
Id Aristoteles verbis paucis expressit. dum homine dixit qui absolutus sit terfectus ad duas res natum esse ad agendi Leontemplandu: θεωρητr ωτ οντων,
quum ait propria Deorum iaspγειαν esse in contemplationein cognitione positam. Paucis idem aixit alias Cicero.Omnis cogitatio motusque animi .aut in consiliis ea piendis de rebus honestis de pertinentibus ad bene beateque vivendum, aut in studiis scientiae cognitionisque versatur . Haec autem actionii diuisio nata videtur ex ea animi partitione, quam Aristoteles fecit. Animia enim,ut dixi in eam partε distribuit,inoua scientiain cognitio sedem habet quod το πιο νον θν appellati& in ea
quae in deliberando&consultando versatur, Ἀγisiκρνι βουλόυτ κρ nuncupatur. Vnde niens siue cogitatio duplex exorta est,quam idem votis κακm I de ιωρη πιον nominat. πακ nos rerum earum est, quae sub deliberation in consiliu cadunt: cuiusmodi secundum genus actionum est ρεωρη nis vero ad ea pertinet quae semper uno eodemque modo eueniunt: quale est primum actionum genus incognitione .scientia posini m. Est&hie locus aliter scriptus in veteri quam in codicibus vulgatis: in hunc quide modum M Axi MA AvTEM sunt primum, ut mihi quidem videtur.& his quorum nune in ratione versamur , consideratio cogitatioue rerum coelestium et earum quas a natura occultata sin iacentes indagare ratio potest: deinde erumpublicarum administratio,aut administrandi scientia,tu prudens, temperata, fortis ratio, Acc.
Omnium emm rerum principia ama sunt ei uis proiregionibus.
Ita e minutissimo grano spatiosa arbor enascitur . e tenuissimo semine,animanis tia bene magna procreantur. ex animo datis primum notionibus exiguisa obscuris, omnes artesin scientiae omnes virtutis putes proficiscuntur. Et Aristoteles, τὰ exos 2.Iι πλω λυς*ο εκ τουτων αν ἱήσι is μεγισον μισω Mχνι ira ἀς,ἔςr λεγ αλεα raro ν hac θω M. τώ oexsύρηαNi e Jo το me, θεινα, , ναυαἰειν τὶ ui πόνοIiν. Quae primum inueniuntur, quanqua in ea initio exiguum sumere incrementuomnia solent,id tamen multo est utilius quam quae postea inuentis adiungiatur accessiones. Nam,ut dicitur,totius maxima pars initiu est: ideo de alia difficilitate superat. Quanto enim in eo maior vis est Ac virtus.tanto, cu magnitudine omni ii minimuin lit .ad perspiciendum est difficilius. Quo in urnio pr. xterea adiungere, Scruod deest eo congerere facile est. Propterea ut recte initiis utamur, diligenter viendum est: ne si peccemus initio. longe lateque error progrediatur. Rei te itaque Plato. δcιδη,inquit, ni,hil EM Merea citra παιτ ανδ i ἀνατλω MD - . κρακι -δ di σκῶψιν,ει ooρθῶς. ει μῶ et si ται,ἐκ νη-ἰἱ.ταθεισηρ κοινοῦς,m: sim φαινε idio αῖ α Ergo rerum omnium principiis considerandis multa opera, liuturnumque te pus pone dum est, ut intelligatur an recte post. sint, necne. Quorum si vera ratio teneatur. faciliquieon sequuntur, appareb ut elusecscentque.
Dimidium facti. ait poeta, qui bene ccepi: babet.
Praeclare enim Ptito beatum ait cui etiam in sene late contigerit.
Locus est Platonis ex libro secundo de Legibus, quem ut intelligamus paulo altius repetemu , λενω re u κυπα δω rata δικlido ette Atius αἰθησιν δογL Ud λυ-
174쪽
Quod autem in homme praestanti lanum atque Optimum est id deseruit.
Corporis omnes opportunitates, omniaque instrumenta natura ipsa per se per fecit nec quicquam in his nobis absoluendum reliquit. Animi vero praestantiam tantum inchoauit,non etiam ad extremum perduxit: sed id curae nostrae, labori disciplinae,quarum tamen rerum initia sunt nobis concessa ,eommisit Mentem enima natura habemus ad omnes virtutes ad omnesque scientias percipiendas idonea accommodatam. Quod Meleganter a Plutarcho paucis verbis expressum est. s ve π Ἀγικε aram τοις εμιυ eoie αἱ si . Nam ratio, inquit, ut ipsa quidem natura ingenerata est ita rationis probitas ac perfectio cura doctrinaque omnibus ijs naturis quae animum habent rationis adminiculo comparatur Mens litui siue intelligentia, insitas habet primas rerum notitias, ad quas spectandas quum artet sentirum in inisterio excitatur tum denique magnarum rerum cognitionem consequitur. Nisi enim quasi stimulo quodam pungnurin excitetur, imbecillior est, quam ut possit vim suam exerere in quod inchoatum a natura habet ad summum
Induxit in ea quae erant,tanquam elementa Pirtutis.
Id genus Aristoteles appellat g vmκας ὁρώ-e, sine quibunirtutes persici 5 ab
αρ ἀυ λοχ Gas προάρ iarie, ἡ πάνυ πιλ ἄται τώ I; ιτυ. αοῦ. ρ υθικ Virtutes sunt quae di natura in singulis hominibus ingeneratae,quae sunt veluti quaedam animi propensiones, ac impetus sine ratione ad fortiter, iust facta singulatim ad alias res eius generis sunt etiam virtutes, qui niore lanimi insti
tuto ac consillo perficiuntur: atque eae quia cum ratione coniunctisunt,ideo virtutes sunt laudabiles.sed posterius genitae Igitur virtus ea natura insita, q'uae sine ratione est . quanquam i ratione seiuncta est, exiguamque vim habet,ac non laudatur. iuncta tamen cum rationi animi iudicio persectam ae absolutam virtute ginnit itaq. rationein etia ipsa adiuuat:&ut sine ratione naturalis illa propensio ad virtute non peruenit ita nec ratio Se animi consilium sine hoc impetu naturae, eo ne de ut virtua sit persecta progreditur. Im Wi R ipsam inchoauit. Nihil itaque amplius nostrum est Jalii melius, o vi R. Tu τε ipsam inchoauit, nihil amplius. Itaque nostrum est.
Quod quidem plurissi baudpatiis,ma, que ipsum.
Finis bonorum in eo positus ut quis secundum, Muram vivat sie affectus. vi optirme anici possit,ad naturamque commodatis, incit tanto honore est irecto ve& bona corporis Se multo magis fortunae excellat. Eius vero naturae persectionis sapientia est pars praecipua cuius splendore obscurantur Lobsuscantur omnia reliqua bona. ta tamen ut non intereant, quod volunt stoici: sed ut eius dignitati noco parentur. Ut enim primas partes bonorum occupant, quae sunt mentisin animi, ita secundas obtinent quae sunt corporis,& tertias quae fortunae: omnia ad summum
175쪽
Peripateticorum bonum, quod in naturae absolutione positum est,reseruntiar.
Praetere uapte natura per se esse expetenda indicant pueri
In pueris, i s est, in speculis naturae.omnium virtutum semina elucent,tum in dictis, tum in factis. Vt enim statim proloqui eoeperunt. Fecit ille, inquisit, impudenter illic honeste: Iustam rem is Quam hie postulat, ille iniqua in . Quis hoc eos docuit certen Mura praeeunte sine doctrina in animo eiusmodi notitias Sc initia ha bent si eos pudet dum vineuntur appetitione quadam principatus Lexc ilentix animoria tenetur Si labores lilia ter perferiit. Si deli dia, Murae instinctu declinat fortitudinis tanqelem et tenet. Referre grui cupiu ea sunt iustitiae semina Magno studio res nouas mirabiles audiendi ductitur cognoscedi ergo libidine mouentur.
In iis r er aetatibus quae iaconfirma aesunt, quis stadisiimib homini.
Nemo est qui honelli non moueatur appetitione. quique turpitudinem non ex-liorrescat. Itaque nemo unquam fuit, qui rem quam adipisci velit no malit 'ne facinore,quam scelere quouis, etiam impunitate proposita ad se eam peruenire. Nemo est qui libenti animo impuros videat flagitio ibi nemo non odit sordidos, va nos, leues sutiles . Ergo propter se H vitium omne declinatur ita etiam honestum expetitur. Nee id quidem in homine posteri ut genitum est 5e inditum sed eae ἔμ*vro ν ira sunt&προληψse sic enim disputat Philosophus nobilis Epictetus apud Arrianum qui cis docuisset rerum at Lematicarum notiones non ingenerari animo,sed ex qua dant artificum Mociorum traditione accipi subdit, ἀγα a
sit,quis nascitur, in quo notiones in generatae non sint. Itaque verba eiusniodi requentia omnes in ore habemus: ac tales animo anteceptas cognitiones rebus singulis accommodare annitimur. Honeste ille secit .decore,indecore: prospera usus est,
aut ad uetia riuna iniustus est Eie,ille iure agit. Quis nostrum his abstinet vocibus Quis nostrum expectat quo minus his utatur,donee docete ea ceperit Qu9d sedem ij,qui linearum,aut sonorum rationem non didicerunt.
Quis Ῥrbis construatorem Codeum dis Erichthei fili no maxi.
Ch o Thraces aduersus Allienienses bellum gererent, oraculi responsum acceperant, si a Codri caede abstinerent, re ut victores essent. Mani rem ubi Codrus resciuit falce manu sumpta, ad hostes habitu famulari prosectus est. Vbi qua quem piam pullasset,interemptu est atque ita vicerunt Athenienses Historiam conscripseruiit Plutarchus, Valerius Maxin iis,& Iustinus. Erichthei regis sit ProserpinqDeae immolatae meru t pro vita civium. vi pestilentia liberar Etur ob quam causam ipse Erichtheus Athenis re filiae honore Deorum immortalium cosecrati sunt. Haec
duo exempla Tusculan. i. etiam perstringuntur a Cicerone: Clarae vero mortes in
quit,pro patria oppetitae, non solus gloriosae rhetoribus sed etiam beatae viderim leni R epetunt ab Erichilleo, cuius etiam filiae cupido mortem expetiuerunt proruinta ciuium: Codrum qui se in medios immisit hostes famulari veste, ne posset agnosci, si esset ornatu regio quod oraculum erat datum, si ex interse ius esset, victrices Allienas te. Quam Cicero famularem vestem, Plutarchus su ros ς appellat,
176쪽
Iustinus, panosum.& Valerius Maximus famularem culturnialij. militare sagulum. De L. Tibulo lib. 1. dixit, quod quum Praetor quaestionem inter sicarios exercui se set, ita aperte ceperit pecunias ob rem iudicidam,ut anno proximo P. Sc uola Trib. plebis ferret ad plebem,vellentne de ea re quaeri. Qupplebiscito decreta a senatu fuerit Cos. quaestio Cn. Caepioni Prosectum vero in exilium Tubulum,nec respodere aulam fuisse,quod reserat aperta.
Qui clamores 'aiula atque imperitorum,excitanmrintheatris.
In Laelio. Itaque siqnando aliquod officium extitit amici in periculis aut adeu-dis,aut communicandis quis est,qui id non maximis efferat laudibus Q gi clamores tota cauea nuper in hospitis 5 amici mei M. Pacuvii fuerunt tota fabula, ei ignorante Rege, uter eorum esset Orestes, Pylades Orestem se esse diceret, ut pro illo necaretur Orestes autem,ita ut erat,Orestem se esse perseueraret States plaude bit in rescta. in id arbitramur in vera fuisse facturos Facile indicabat ipsa natura vim sua,cum homines quod facere ipsi non possent,id recte fieri in altero iudicarci.
Nos enim adscra Idaea accipienda, v Iimum virum dcligimus.
Bello Punico secundo iam quatuordecim annos vigente, cum a Dece uiris Sibyllae carmen inuentum esset quo significabatur sore,ut hostes ex Italia eiicerentur si ex Pes inunte,qui erat Phrygii ciuitas. Mater Deum adueheretur. Legati eo ad Regem Attalum missi sunt qui Senatus Populique Rom. nomine Matre Deum posuis Latent. Hi in via Delphicum Apollinem consuluerunt,de eo numine impetrando,&Oraculum audierunt sese quod vellent impetraturos ab Attalo sed curarent, ut ab optimo totius ciuitatis viro Romae sacra ea exciperentur. Itaque cum ain Hostiam nauis appulisset Delonusta simulacro . a iuratis patribus de optimo ciuitatis viro de .cernere, P. Corn. scipio Nasica adolescens, nec si qu estura,qui primus erat dignitatum gradus, functus, vir omnui optimus iudicatus est, qui Dex sacra exciperet.
Valerius li. s. tit. de Fide publica, Cum Ptolemaeus Rex, inquit,tutor populum Rom. filio reliquisset, senatus M. Aemyli Lepidum Pontifice Max. bis Cos. ad pueri tutelam gerendam Alexandriam misit, an plissimique integerrimi viri sanctitarem Rei p. usibus Tacris comparatam externae procurationi vacare voluit, ne s desciuitatis nostrae frustra petita existimaretur. cuius beneficio regia cunabula conseruata pariter ac decorata incertii Ptolemaeum reddiderunt, patrisne fortuna magis, an tutoris maiestate gloriari deberet.
Nost, imperatores pro salute patriae sua capita onerunt,
Decij deuotionem significat de qua Liuius scribit. Decius Consul M. Valeriis ma-gua voce inclamat, Deorum,inquit.ope Valeri opus est agedum Pontifex Pop. Ro. praei verba quibus ne pro legionibus deuoueam. Pontifex eum togam praetextam sumere iussit, te velato capite manu subter togam ad metu exerta, super telum stibiectili pedibus stantem sic dicere, Iane, Iuppiter, Mars pater, Quirine Bellona, Lares, Diui novensiles, Dij indigetes, Diui quoru est potestas nostrorum,hostiumque, Diique nranes,Vos precor, veneror veniam peto,seroque uti Pop. Rom. Quiritium vim
Victoriamque prosperetis hostesq Pop. Rom. Quiritium terrore formidine, morteque afficiatis, sicut verbis nuncupaui ita pro Rep. Quiritui exercitu legionibus. auxilijsio . Rom . Quiritium legiones, auxiliaque hostium mecum Diis manibus Tellurique deuoueo. Haeeita precatus Lictores ire ad T . Manlium iubet, matureque collegae se deuotum pro exercitu nunciare . Ipse incinctus cinctu Gabinoamratus in equii insiluit, ac se in medios hostes immisit,&e. Hoc Decius cit Latinis
decertas fecit que cum Hetruscis belligeras filius,in cu Pyrrho nepos, imitatus est.
177쪽
Nostri consules regem inimici simum moenibus iam appropinquaret.
Gellius hane rem ex CL Quadrigario historiarum scriptore, 8 Valerio Antia te descriptam,uobis reliquit lib. I. ca. s. Vbi eam facta ni fuisse tradit Coss. C. Fabritio atque Aemylio: literas autem quibus Regem Pyrrhum, caueret, monuerunt, hunc in modum scriptas fuisse,
Nos pro tuis iniuriis continuo animo strenui commoti, inimiciter tecum bellare studemus. Sed communis exempli ride ergo,visum est uti te saluum velimus: ut esset quem armis vincere possimus. Ad nos venit Nicias familiatis tuus qui sibi precium a nobis peteret, si te clam interfecisset. Id nos negauimus velle neue ob ea rem quicquam commodi expectaret:& simul visum est , ut te certiorem saceremus: ne quid eiusmodi si accidisset,nostro ebsilio ciuitates putarent factum:&quhd nobis no placet precio aut praemio, aut dolis pugnare. Tu nisi cauea 3,iacebis. Cicero. i. O iliciorum huius rei meminit. Maximum autem inquit. ex eplum est iustitiae in hostem a maioribus nostris constitutum Quum a Pyrrho perfuga Senatui ei et pollicitus se venenum Regi daturum.& eum necaturum, senatus M. Fabritius perfugam Pyrrho dedit. Ita ne hostis quidem potentis, de bellum ultro inserentis,cum scesere liueritum approbauit.
NH,a in Rep quae per Mim oblati stupri , volibaria morte lueret.
Lucretiam intelligit, quae stuprata per vim a Regis filio testata ciues se ipsa interentit. Quod factum plurimis memoriae proditum est. Qui autem intersecit filiane stupraretur,is sui L. Virginius, de quo lib. Tenuis .inquit. L. Virginius uniisq; de multis .sexagesimo anno post libertatem receptam , Virginiam filiam sua manu occidit potius quam ea P. Claudi j libidini, qui tu erat summo in imperio, dederetur.
Quam con undis inter homines hominum, quas quaeda societas.
Nullum animal tam diligit societatem & coniunctione . quini homo ad id enim natura nos genuit,ut ali cum aliis versemur. utilitates communiceinus, quantum fieri potest .ali salios iuvemus,πολιτνον λαοῦ ωme da φυ- , πάσης μιλιτος , rota/τος ο ελα lci u ἀλον. Itaque iam bestiis vox tributa a natura sit.qua quae luci da sint quaeque molesta significare possint ratio praeterea homini data est, itemq. sermo,quo communicare cum aliis utilia,& indicare noxia possit: itaque t quid iusti imac aequum.&quid iniquum sit,sentire. Nullum enim aliud animal intelligit quid bonum quid malum. quid iuste factum. quid iniuste, praeter hominem quarum rerucommunicatio ciuitatem irimum domum gignit. qtiod disputat Aristoteles in Politicis, ὁ .li' sve, inquit,reta τοδκumpta mu βίον sp - λαβέ oν, ωen ναὶ το δικαιρνὰ, ο δι G, .n ci: τα - - ωα τοῖς θρίπri ἰδιον το μονον Ῥαθὴ κω κακου
πιλιν. Et libro de Officiis scribitur, latissim patere eam rationem , qua societas hominum inter ipsos vitae quasi communitas cotinetur. Vbi etiam gradus societata explicati sunt: qui omnes sub hane diuisionem cadunt .vi communio sit vel a natura indita. vel exanimi consilio ac instituto, id est. 9ηυακοῦ, προαρεπικοῦ . quaru utriusq; duas item paries faciunt, ut sit aut parium aut imparium. ποίιον, ζαι emiων. Fratrib 'inter se naturalis est societas eique parium. ut amicorum communicatio parium illa quidem est,sed animi consilio, non natura suscepta. Patris cum filio naturae est coniunctio. sed ea est imparium: ut inter magistrum Miscipuli qui item impares, ποαιρέτκu communio est . Quam vero habent coniuges communionem, ea partim ex natura,partim ex animi deliberationes iudicio prosciscitur ut etiam vicinori societas tum ex similibus inter se, tum ex dissimilibus coniuncta est. Hae societates oririgines sunt veluti semina ciuitatum ac rerumpublicarum . Prima societas est :
178쪽
ipsi eoniugio proxima in liberis:deinde una domus, omnia comitin Ia sequuntur fratrum coniunctiones, post co sobrinorum sobrinorumque: qui eum una domo iam capi non possint . in alias domos tanquam in colonias exeunt,&c Iib. i. de Officiis.
Quae animi affectosam cuique tribuens, atque hanc quam dilo.
Sic iκουοσωύη apud Platonem definitur, 'ρις. ιαι , μηπικοῦ τα καθ' ἱκάeω ioo Uινων M. Iustitiae autem tantum tribuit Aristoteles, ut ea nullam esse oraestantiorem virtutem putet . nee tam ad ni irabilem esse Hesperum aut Luciferii quam ipsa sit. de mul praestantia factum est omnium sermone tritum prouerbium. A λικπιοσι ' λημν me Mim ' in, quo quidem significabatur omnem malitiam omneque vitium longe ab eo abesse, in ovo esset uilitia, του Asn, ait interpres, ἀπαλκαιον - δ κα stertioue Quod de frugalitate dicit Cic. Nisi,inquit, eo nominevmutes omnes cocineretur nunquam illud ita peruulgatu esset, ut iam prouerbii loc obtineret Homine frugi omnia recte facere. Ei peterea dieit Arist na omni
um virtute abs tutissimam, qua non modo valeat, quis secum rationi conuenienter agat,verum etiam foras exeat, iocietate ac hominum inter homines coniunctiones rueaturae gubernet ὀγαὶ σίφων svώθῶος. ἐγ- ώ - α γῆς καθ' nens est is sibi ipsi talis est: at iustitia se ipsa sun dit in alium,ac foras spectat. δικαιο- σιτ adii Pit Aristoteles oti mo,ὰλhθειαν. i Ἀασωπονηρίων Sc liberalitati qua iustiti subiectam Cicero facit. Ut ἰξου ἱκότητα .ci ἰαν Qιλωθρωπι, Πελιη G UMQU)Ἀν,κρὰ δ sto. ον. Ac dum retinetur honesti illa diuisio in quatuor partes prudentiam,iustitiam, fortitudinem . temperantiam: multae virtutum Drmae ad singula illa genera referantur, necesse est.
Nam quum sic hominis naturugenerata sit, ν haleat quiddam innutu.
U.' x et cum aliis in locis tum in libris,quos ad Nicomachuseripsit id dicit
V it. Ei enim natu homo adeongregationem hominum, Mad societatem communitatem' generis humani ite, No libeter vitam solus aget: quia cum aliis vivere de iucundum est,&necessarium. Igitur ex iis perspicuum est e natura ciuitatem esse . itemque hominena animal esse ad coniunctionem aptum&ccetum hominum. Rei quis ciuitates de hominum catus iugiat natura duce, non ullo fortuna casu incitatus,is aut deprauatus est,aut natura hominiim superior Post, Qui autem communicare cum aliis nequit aut tantis est instructus opibus, ut nihil desideret is in totius ciuitatis partibus no est numeradus: ita sequitur, ut potius belua aut Deus qui GL in sit, quam homo. Nam sic natura hominis generata est, ut ad hominum coniun Gionem cietat temque propensa sit. Quod autem ait honestum aut ipsani virtut εelie,aut rem gestam virtute id eleganter exprimit, quod est in Aristotelis libris, κα- λα, Τας ρε-ς,--'ὶ 'λριτ αρίζεις
quibus in rebus visu consentiens virtutibusque ressondens,rem.
Hoc disputat Aristoteles, heio. μενά sie. Cum enim dixiss. t. ea nostri parte nos bene beateque viuere, qua vi uim iis subiungit ψυχοῦ Ie c. . , δια Vita ivsila tui
179쪽
Chim: iuimul animo etiam bene vivamus necesse est. Bene autem vivere,& pricla Ceere . nisi beat vivere, aliud esse non dicimus. Beate ergo vivere' beatitudoti e beneque vivendo posita est. Atqui vita quae recte beneque ducitur ea est on entienu virtutibus respondens Vita igitur ea bonorum summa est, ac beati-
udo, qua a enihil melius esse possit. De connexione virtutum inter se, diximus ii bro quarto.
Tamen proprium suum cuiusque munus H, νtfortitudo in laboribm.
Virtutum omnium munera seorsim persecutus est Aristoteles .in eo libello, qui de Virtutibus inscribitur si modo Aristotelis liber est, Scio citiusquam alterius qui
illa congesserit, ex alienis libris viserest. Igitur quae illic in ut G Vm 'plicantur videbit qui volet, nos eatitum lineaalcribemus que attingit Cicem For
tu non facile perturbari, fidenti animo adire pericula , periculis sese libenter oner-re: hoc est in laboribus periculisque cerni Temperantiae, το - lo Tnon magnopere velle seu corporis voluptatibus, non turpis mussiam oluptatis cupiditate teneri. Neque enim temo erantis est aut omne j xx myx ς T . T. T. sed eas que cu turpitudine eo iunctae sunt aut que perseque dae sunt, insatiab tersequi Prudentiae. βουλό ααδ mi , larum ἁγαθα,μὶ τα κακα, κρω πω τα -- τωρ πιι φακα ri Minore καλοῦe ruri ἴπάρχου - σι ιδ ει νους, de rebus consultares deliberare,iudicare quid bonum non bonumve sit, quid ap etendum quid sugiendum rex iis quae ad vitam pertinenti recte uti bonis quae
adsunt,temporiam rationem habere:quae omnia delectus bonorum Malorum co- plectitur. Iustitiae demsi munus est, τοδιαιωμηπικρνα κατ αἱιοι .i 9ατο σω ειν ων rixia ους λήγουα κω τὰ ἀληθiuci ci τῶ δια νέον vλατ ν τας μoἈγιας, ique pro dignitate tribuere sdem in scriptis conseruare, in re controuersa veracε esse, conuentus iacta seruare Quae omnia eo pertinent, ut quae omnium Irtutus ni notitiae, quaeque cuiusque vis natura intelligatur. Quod autem Pl o, ira copulatas esse virtutes,ut omnes omnium participes sint nec alia ab alia possit separari. non placuit Aristoteli .ut scribit Laertius τα, αριτας G svθειν ω δ' , αγα urita mνα Ma μοἱ laesi καιν Dτα,ἀκολασον κρα- στη M'. Aristotele S, Iu quit negauit virtutes sese mutuo consequi. Fieri enim posse ut qui prudes sit,itemq; iustus,is intemperate vivat,ac sese continere non possit.
Dasit, duogenera propter se expetendorum reperiantur.
Hane diuisionem me legere non memini in Aristoteleis commentariis ac puto recentiorum esse Peripateticorum Aristoteles quidem bonorum hanc facit diuisionem .ut alia dicat τέλη alias τέλη: rursum πιλοῦν aliud, ἄρν. aliud ατ λ e, tenio εα . aliud penus esse dicit et x καθ' ri τὰ ,aliud διώλο uir . sed non est id 'totum quo Lait Cicero. Igitur meminerimus eorum quae supra ex Academico primo descripta huc attulimus. Rerum expetendarum finem in eo esse positum dicebat .veterum Academicorum seripateticorum sententia i quis adeptus esset omnia e natura. Manimo, corpore, multa. ita cum exposuisset, que essent corporis, quae essent animi.quae item vitae adiuncta .addit, Ac de summo quidem atque naturali bono, sic astum: caetera autem pertinere ad id putant, aut ad augendum , aut ad tuendum, ut diuitias, ut opes, ut gloriam,vi gratiam. Ex quo intelligimus talem fuisse expetendorum diuisionem, ut alia complerent, partes essent vitae beata Lo-
180쪽
tele, latis indicant ea non ita sentium nisi aliter eum scripsis e. qui in sentiret,dieam . Et aperte de eo Laertius scribit, quod vitam beatam ex tribus bonorum generibus voluerit co 3leri, animi. corporis,&fortunae. ει ηδ ν άυ ἐπιμαγνα ουπλί/ω-
ec ero quisquamsummam bonum a sequi νnquam posset.
Hoc scilicet .clim viderent recentiores Peripatetici & multum premerentur Stoi eis.bona externa beatitudinis esse Maπλιχρωπικα negarunt. Sed Quid dico rece-tiores id ne Aristotelem quidem latuit.qui non modo si in externis illis sed si in iis quae natura efficiuntur, vita poneretur beata, negauit summum bonum assequi multos posse. Ac vult quidem dicere. multo latius futurum summum bonu , ac diuinius, si in animi cura&cogitatione situm sit: sed premitur ea triplici bonorum ratione quam dum retinere cupit,ad summum bonum fortunae prosperitatem collitur aditigere. Verba eius recitauimus lib. . ex libris de Morib. ad Eudemum. -- Privatim inquit,singuli serme in genere omnes, sibi scopum quendam ha bent propositum, quem vi attingant omnia eo quae persequenda, ruaeque refugienda sunt referunt: ac illud est,ut in summa rem complectar, beatitudo, si que ad ea nipςrtinent. Eo, inquit Piso, quae sunt extrinsecus,non reseruntur, ut efficientia, aut ut ea quibus vita compleatur beata: sed talia sunt, ut in iis officia exerceantur: qu. ae
I T ra,cum E virtute,quae magna summi boni pars est, proficiscantur, ideo
ad beatitudinem referri putantur. Quod autem hic Iegitur, Ac ving Lica Tratione, quod ea quae externa sunt, his tuemur ossiciis, quae oriuntur a suo cuiusque genere virtutis Da pertius multo esset, optius videretur ad ea qu. sequuntur lilia esset scriptum, Ac vina Li CE ratione quod iis quae externa sunt, lis ciuemur officia,&e. ut ait in Acedemicis eiusmodi extrinsecus quae sunt, pertinere ad summum atque naturale bonum,aut ad augendum, aut ad tuendum. Nihil tamena irino: ae malo inscitiam meam consteri, qui in quod non intelligam deprauatu inesse proclamare. Exc TANTvR. spe gloriae qu habet forma in honestatis Iverus codex habet, xci TANTv R. stpσgloria, quae habet specten honestatis .
.em enim deditum voluptatibus, quem cupiditatum incendiis.
Voluptas ea quae ex recti facti sin virtutum officiis percipitur, ea vera est voluptas,quae comitem non circuseri dolorem, lux sui, nitentiam non adfert. Itaque viri sortesin praeclari, inagnoperena: tatur, si facinus aliquod ediderint, aut ad salutem reipnblicae, aut ad amicorum tuendam di nitateni. Audiamus Platonis grauitasimum testimonium οὐ πιναληθής εὶ νήρ ζα ἡ ως δονu, τλlis τοὶ φον μου. - κα-
est omnino voluptas , quam ex qua uis re alia quis percipiat, quam ex prudenter aesapienter factis nequeuncer 5 pura sed siqita est, ea tantum adumbrata est Ἀ-mulata voluptas quod equidem a sapiente quodam me audiuisse videor.
Quem Taberii decursiofesso isto die totogaudio affecit.
auiimus vir Camerarius ex Ouidi,versibus probat. Ite Dea mixti fortes elebrate Quirites,